به گزارش اقتصادران، موج رکود بهجان صنعت گردشگری ایران افتاده و گویی اینصنعت پای رهایی از بحرانهای سریالی که گریبانگیر آن شده ندارد.
در یکسال گذشته سایه تنش و جنگ بر گردشگری ایران مستولی بوده است. لغو گسترده پروازها در جریان دو جنگ اخیر، ازدسترفتن فصل پرمسافر نوروز بهسبب جنگ با آمریکا و اسرائیل و درنهایت بالاگرفتن تنشهای ایران و آمریکا بر سر تنگه هرمز و مسائل هستهای عملا سفر و گردشگری ورودی را از دسترس خارج و نفس گردشگری داخلی را نیز تنگتر از همیشه کرده است.
بمباران فرودگاههای کشور در جریان حملات و ناامن تلقیشدن مسیرهای هوایی از نگاه مسافران خارجی باعث شده که گردشگری ورودی بهایران با رکود جدی مواجه شود. از سوی دیگر جهش قیمت دلار و بهتبع آن گرانی افسارگسیخته موجب شده در عمل اولویت مردم بهسمت تامین معیشت چرخش کند و سفر و گردشگری داخلی نیز با رکود مواجه شود.
از سوی دیگر حملات جنگ اخیر که آسیبهایی را به۱۴۹اثر میراث فرهنگی، ۶۲مورد از تاسیسات گردشگری و اقامتی و تعداد زیادی از زیرساختهای کشور وارد آورد نیز بهنوبه خود بار سنگینی بر دوش صنعت گردشگری و اقتصاد ایران شمرده میشوند و جبران اینخسارات و بازگشت بهشرایط قبلی نیازمند تامین بودجه، صرف هزینههای هنگفت و البته گذر زمان است.
نتیجه وضعیت پرتنش ماههای اخیر آن بوده که ازسویی برخی فعالان صنعت گردشگری نظیر راهنمایان، کارکنان مراکز اقامتی و کارمندان آژانسها با تعدیل نیرو مواجه شوند و از سوی دیگر مشاغل وابسته بهصنعت گردشگری نظیر فروشندگان و تولیدکنندگان صنایعدستی، رستورانداران و کارکنان آنها و سایر مشاغل جانبی با کاهش درآمدهایشان مواجه شوند.
پیامدهای جنگ و تنش اما فقط محدود بهتوریسم ایران نبوده و افزایش بهای نفت، کمبود سوخت هواپیما بهسبب بستهبودن تنگه هرمز و تنشهای موجود در خاورمیانه باعث شده که از میزان سفرهای جهانی نیز بهشکل جدی کاسته شود.
تاسیسات گردشگری کشور در بحران
بنابر اطلاعاتی که از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی بهدست آمده دستکم ۶۲واحد از تاسیسات گردشگری در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران تخریب شده یا آسیب دیده و از زنجیره خدمات خارج شدند.
بنابر اطلاعات موجود تاسیسات گردشگری در ۱۲استان کشور دچار تخریب و آسیب شدند که اینتاسیسات شامل هتل، مهمانپذیر، رستوان، مجتمع بینراهی و مجموعههای گردشگری است. بیشترین خسارت بهواحدهای گردشگری در استان کرمانشاه و به۱۳واحد وارد شده است. در استان آذربایجان غربی نیز ۱۰واحد از تاسیسات گردشگری در جریان جنگ خسارت دیدند.
بنابر آخرین پایش و بررسیهای صورتگرفته از سوی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی ۷واحد در استان خوزستان، ۷واحد در استان کردستان، ۵واحد از تاسیسات گردشگری در استان لرستان، ۴واحد در استان تهران، ۴واحد در استان همدان، ۳واحد در استان قم، ۳واحد در استان گیلان، ۳واحد در زنجان، ۲واحد در استان اصفهان و یکواحد از تاسیسات گردشگری در استان البرز متحمل خسارت ناشی از موج حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران شدند.
بدیهی است که جبران خسارات واردشده در کنار رکودی که بر صنعت گردشگری ایران مستولی شده شرایطی دشوار را برای اینصنعت بهوجود آورده که نیارمند توجه و رسیدگی عاجل دولت و وزارت گردشگری است.
۱۴۹اثر تاریخی درگیر بحران
گردشگری ایران با تاریخ و فرهنگش است که شناخته میشود اما حملات اخیر آسیبهایی جدی را نیز بهاماکن تاریخی و هویتی ایران که بهنوعی نماد توریسم کشور شمرده میشوند وارد آورده است.
علیرضا ایزدی، مدیرکل دفتر ثبت آثار تاریخی گفته که در جریان جنگ اخیر در مجموع ۱۴۹اثر تاریخی در ۱۸استان کشور دچار آسیبهای جدی شدند.» او توضیح میدهد که اینآثار طیف متنوعی را شامل میشوند: «از بافتهای تاریخی و خانههای ارزشمند گرفته تا بناهای شاخص، موزهها و محوطههای فرهنگی.»
به گفته ایزدی، بیش از ۵۰موزه نیز در میان اینفهرست قرار دارند که هر یک بهدرجاتی آسیب دیدند؛ موضوعی که نشاندهنده گستردگی جغرافیایی و ماهوی خسارتهاست.
در برآوردهای اولیه میزان خسارتها حدود ۵/۷همت اعلام شده اما اینرقم هنوز قطعی نیست. در میان آثار آسیبدیده نام برخی از مهمترین نمادهای میراث جهانی ایران نیز دیده میشود: کاخ گلستان در تهران و مجموعه میدان نقش جهان و مسجد جامع عباسی در اصفهان از جمله اینموارد هستند.
واضح است که اینحجم از خسارات بهمیراث فرهنگی ایران بهعنوان کشوری که توریسم آن با ابنیه تاریخ و فرهنگ ریشه دارش شناخته میشود خطری جدی برای آینده صنعت گردشگری ایران بهحساب میآید. ضرورت دارد که ترمیم میراث فرهنگی کشور در کوتاهترین زمان و بهدقیقترین شکل ممکن بهانجام برسد تا ضربهای بهمیراث فرهنگی کشور بهعنوان نماد توریسم ایران وارد نیامده و از زیانهای آتی بهصنعت گردشگری جلوگیری شود.
ضربه تنشهای خاورمیانه بهتوریسم جهانی
افزایش قیمت نفت و کاهش عرضه بهصنعت سفر ضربه میزند زیرا هم رانندگان با قیمت بالاترِ بنزین مواجه هستند و هم خطوط هوایی هزینههایشان افزایش مییابد و نتیجه آن گرانی سفر و کاهش تقاضاست.
محمود خان، استاد مهماننوازی و گردشگری دانشگاه ویرجینیا تک بهاکسیوس گفته که رزرو پرواز و هتل کاهش یافته و مردم برای رزروهای بلندمدت بسیار مردد هستند.
این کارشناس معتقد است دشوارترین دوره هنوز فرا نرسیده یعنی تابستان، زمانی که ایالات متحده قرار است میزبان مشترک جام جهانی باشد. هتلهای شهرهای میزبان اینماه بهدلیل کاهش تقاضا قیمتها را کاهش دادند.
خان میگوید قیمت بنزین احتمالا مردم را بهفکر کمکردن تعداد سفرها خواهد انداخت و مسافران ممکن است سفر داخلی را بهجای دورشدن از خانه ترجیح دهند.
میانگین قیمت بنزین هفتههاست که بالای ۴دلار در هرگالن بوده و اینهفته بهبالاترین سطح در چهارسال گذشته رسیده است.
براساس تحلیلی از موتور جستوجوی سفر کایاک، میانگین قیمت بلیت پروازهای بینالمللی از ۷۷۶دلار چند روز پیش از آغاز جنگ بههزارو۶۴دلار تا اواسط ماه آوریل افزایش یافته است.
از سوی دیگر شرکت تحلیل هوانوردی «سیریوم» اطلاعاتی را در اختیار وبسایت اکسیوس قرار داده که نشان میدهد رزرو پرواز بهاروپا برای ماه جولای که از ۷ژانویه تا ۲۱آوریل انجام شده نسبتبه مدت مشابه سال گذشته ۵/۱۰درصد کاهش داشته است.
رزرو پرواز از اروپا بهآمریکا نیز ۵/۱۲درصد کاهش یافته زیرا اروپا با کمبود سوخت جت و نگرانیهای هزینه مواجه بوده؛ مشکلاتی که آسیا نیز با آن روبهرو است.
تدوین سندی برای آینده گردشگری کشور
در روزهای سخت صنعت گردشگری جهانی و در شرایطی که توریسم ایران بهسبب پیامدهای جنگ و تنش با دشواریهای جدی روبهرو بوده؛ وزارت گردشگری پیشنویس سندی راهبردی را برای گردشگری کشور تدوین کرده است.
انوشیروان محسنیبندپی، معاون گردشگری کشور اخیرا از تدوین پیشنویس سند راهبردی گردشگری مبتنی بر سناریوهای مختلف خبر داد و تصریح کرد: در اینسند سهمحور «صیانت»، «تابآوری» و «بازسازی برند ملی» بهعنوان اولویتهای اصلی تعریف شدند تا ضمن حمایت از فعالان اینحوزه زمینه احیای جایگاه بینالمللی گردشگری ایران فراهم شود.
معاون گردشگری کشور بهاقدامات حمایتی دولت اشاره کرد و افزود: با پیگیریهای انجامشده و دستور رییسجمهور بستههای حمایتی و تشویقی برای فعالان حوزه گردشگری بهنتیجه رسیده است.
محسنی بندپی تاکید کرد: «وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی پیشگام در حمایت هدفمند از ذینفعان اینصنعت است و ایناقدامات زمینهساز تداوم فعالیت، افزایش تابآوری و حرکت بهسوی توسعه پایدار گردشگری کشور خواهد بود.»
با وجود اینوعدههای مطرحشده اما آنچه امروز فعالان صنعت گردشگری ایران و بالاتر از آن اقتصاد کشور بهآن نیاز دارد حرکت در مسیر کاهش تنشها، ارائه مشوقها و کمکهای عملی و بدون تعلل بهفعالان صنعتی کشور است. در حالی که گردشگری با خسارات جنگ و رکود ادامهدار مواجه است حداقل انتظار از مسوولان امر ارائه طرحهایی نظیر بخشودگی مالیاتی، کاهش هزینههای بیمه، ارائه تسهیلات بلندمدت و با تنفس چندماهه و حتی ارائه یارانههایی بهمردم عادی برای بهجریانانداختن دوباره جریان سفر و گردشگری است.
جدا از اینراهحلهای کوتاهمدت اما علاج اصلی اینبیماری که بهجان گردشگری و اقتصاد کشور افتاده حرکت در مسیر کاهش تنشها و بازگشت بهشرایط عادی است.
