به گزارش اقتصادران، محدودیتها در تنگه هرمز، قیمت نفت را به شکلی قابل توجه افزایش داده است. این در حالیست که در ده روز ابتدای حمله آمریکا و اسرائیل به ایران، دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا تلاش کرد تا با مصاحبههایی، وضعیت بازار نفت را کنترل کند. اما در نهایت او در این امر شکست خورد و حالا افزایش قیمت نفت و بنزین در جهان، به پای رئیس جمهور آمریکا به عنوان آغازکننده جنگ با ایران گذاشته میشود.
با کوروش احمد کارشناس بینالملل درمورد بحران تنگه هرمز و عدم حمایت اروپا از تصمیمات ترامپ برای بازگشایی تنگه هرمز به گفتگو نشستهایم.
این دیپلمات پیشین تاکید دارد؛ «اگر مشکل تنگه هرمز نبود، ممکن بود ترامپ تا پیش از این جنگ با ایران را متوقف میکرد.» او می گوید؛ « مشخص است که ترامپ مایل به پایان جنگ است، اما اسرائیل مایل به پایان جنگ نیست ومیخواهد اهداف خاصی را که دارد، دنبال کند. بنابراین تنگه هرمز به مرکز ثقل جنگ تبدیل شده است و اگر این مساله حل شود ترامپ ممکن است جنگ را متوقف کند.»
مشروح گفتگو با کوروش احمدی، دیپلمات پیشین را بخوانید؛
*آقای احمدی! ترامپ مدام از اروپاییها میخواهد تا برای باز کردن تنگه هرمز به آمریکا کمک کند. در چنین شرایطی احتمال اینکه اروپاییها به آمریکا کمک کنند چقدر است؟
تاکنون یک تعداد از کشورهای اروپایی اظهار کرده اند که نظر مثبتی برای همراهی با آمریکا جهت تامین امنیت تنگه هرمز ندارند و بعضا حتی مانند آلمان به صراحت مخالفت کردهاند. کشورهای دیگری نیز برخوردی منفی داشته اند، ولی در را کاملا نبستهاند و بعضی نیز مانند ژاپن گفته اند که در حال بررسی موضوع هستند.
یک تعداد از کشورها هم تاکنون سکوت کرده اند. در مجموع برخورد بسیاری از کشورها تا امروز برای همکاری با آمریکا در تنگه هرمز منفی بوده است. به نظر میرسد که ژاپن و کره جنوبی در را برای مشارکت باز گذاشته اند. از سوی دیگر وزیرخارجه آمریکا گفته است که در حال تکمیل یک لیست از کشورهایی است که آمادهاند تا به این ائتلاف بپیوندند و گفتهاند تا اواسط یا اواخر این هفته لیست را اعلام میکنند.
برخی کشورهای اروپا به شروع جنگ علیه ایران معترض هستند زیرا…
مساله این است که کشورهایی با نظر منفی به ویژه در اروپا به شکلی به نحوه شروع جنگ بدون مشورت با متحدان غربی معترض هستند. یعنی حرف آنها این است که نمیشود آمریکا جنگی را شروع کند و در میانه آن وقتی به مشکل بربخورد و بعد از ما بخواهد تا به کمکش برویم. کشورهای اروپایی مثل انگلیسی و فرانسه از ابتدا روشن کرده بودند که با اقدامات تهاجمی آمریکا و اسرائیل همکاری نخواهند کرد.
بعدها با توجه به ادعاهایی که در مورد پرتاب موشک به قبرس و ترکیه و حملات ایران به کشورهای عربی مطرح شد و با توجه به پیمانهای دفاعی که لندن و پاریس با کشورهای عربی دارند، اعلام شد که در اقدامات تدافعی و دفاعی به قصد دفاع در مقابل حملات ایران به آن کشورها مشارکت می کنند و ناوها و کشتیهایی را به منطقه فرستادند و تحرکات و سفرها و صحبتهایی در این مورد داشتند. اما در مورد تنگه هرمز مساله به لحاظ اجرایی و عملیاتی هم اقدام نظامی دشواری خواهد بود. چون اقداماتی که ایران در تنگه هرمز انجام میدهد اقدامات نظامی نامتقارن است. یعنی به این شکل نیست که نیروی دریایی کلاسیک ایران با نیروهای دریایی کشورهای دیگر درگیری داشته باشند. بلکه به شکل نامتقارن و پرتاب پهپادهای کوچک و موشکهای کوتاهبرد به سمت کشتیهایی که قصد عبور دارند رخ میدهد. بنابراین عملیات نظامی مشخص نیست که به چه شکلی رخ دهد.
نوعی جنگ متقارن در تنگه هرمز در جریان است
*بستن تنگه هرمز بهعنوان اهرمی مهم در دست ایران در جنگ با آمریکا و اسرائیل استفاده شده است. آیا ایران میتواند در میانمدت هم اثرگذاری داشته باشد؟
همانطور که گفتم نوعی جنگ نامتقارن در جریان است. نیروی دریایی آمریکا در فاصله دوری از تنگه هرمز قرار دارد و حملاتی که علیه نیروی دریایی ایران انجام دادند، از راه دور و با پرتاب موشک بوده است. این دو نیروی دریایی نزدیک هم و رو در روی هم نیستند و شاهد یک جنگ کلاسیک دریایی نیستیم. آمریکا با پرتاب موشک از راه دور مواضع دریایی ایران را هدف قرار می دهد و ایران هم با پهپادها و ریز پرندهها و موشکهای کوتاهبرد علیه مواضع آمریکا و کشتیهایی که بدون اجازه ایران قصد عبور از تنگه را دارند، اقدام می کند. این وضعیتی کاملا جدید است و مشخص نیست که آمریکاییها یا احیانا متحدانش به چه شکلی میخواهند جلوی حملات پهپادها و موشکهای کوتاهبرد را بگیرند.
پیاده کردن نیرو در جزایر ایران خط قرمز ترامپ است
احتمالا تنها راهی که دارند این است که مثلا در سواحل ایران نیرو پیاده کنند یا در سواحل ایران اقدامات خاصی انجام دهند که پایگاههای کوچک و متعدد پرتاب پهپاد یا پرتاب موشک را که در طول ساحل ایران پراکنده و استتار شده اند، متوقف کنند. پیدا کردن این پایگاهها کار آسانی نیست و ممکن است مستلزم پیاده کردن نیرو باشد که آن نیز هم خط قرمز ترامپ بوده و هم در داخل آمریکا مخالفت جدی در برابر آن وجود دارد. لذا هم خود امریکا بسیار اکراه دارد تا نیرو پیاده کند و احتمالا کشورهای دیگر هم مایل نباشند چنین چیزی رخ دهد.
*با توجه به همه آنچه به آن اشاره کردید، وضعیت فعلی در تنگه هرمز تا چه زمانی میتواند ادامه داشته باشد؟
نمیشود تاریخ و زمان مشخصی را برای این عملیاتی که در جریان است؛ مطرح کرد. مساله این است که ایران شرایطی دارد و در قالب این شرایط اعلام کرده حاضر به آتشبس خواهد بود. مواضع رسمی ایران مواردی چون تضمین به عدم تکرار تجاوز، پرداخت غرامت و شناسایی حقوق هسته ای ایران، لغو تحریم ها و … اعلام شده است. طرف مقابل هیچ نشانهای از پذیرش چنین شرایطی از خود نشان نداده است و به این ترتیب ممکن است جنگ همچنان برای مدتی ادامه پیدا کند.
اگر مشکل تنگه هرمز نبود، ممکن بود ترامپ تا پیش از این جنگ با ایران را متوقف میکرد. یعنی امکان داشت اعلام کند به اهدافش رسیده، ایران را تضعیف کرده و جنگ را پایان دهد. اما با ادامه کنترل ایران بر تنگه هرمز هیچ جور برای ترامپ جای مانور باقی نمانده تا اعلام کند که پیروز شده یا به هدفش رسیده است. وضعیتی که در تنگه هرمز پیش آمده یا باید با توافق حل شود و طرفین امتیازاتی به هم بدهند تا ایران کنترل تردد را بردارد یا اینکه فعلا جنگ ادامه یابد. و این خواست ناتانیاهو است و چنین موضوعی متاسفانه برای نتانیاهو بهترین موقعیت را رقم زده است.
مشخص است که ترامپ مایل به پایان جنگ است، اما اسرائیل مایل به پایان جنگ نیست ومیخواهد اهداف خاصی را که دارد، دنبال کند. بنابراین تنگه هرمز به مرکز ثقل جنگ تبدیل شده است و اگر این مساله حل شود ترامپ ممکن است جنگ را متوقف کند.
تا زمانی که مشکل تنگه هرمز وجود دارد، جنگ تمام نمی شود
*یعنی احتمال توقف جنگ با رسیدن به یک نتیجه با ترامپ؟
تا زمانی که مشکل تنگه هرمز وجود دارد جنگ بعید است تمام شود. باید دو سه روز آینده را هم صبر کنیم تا ببینیم ائتلافی که ترامپ میخواهد درست کند چه شکلی خواهد داشت و آمریکا به چه شکل میخواهد دست به اقدام و عملیات بزند. در چند روز آینده میتوان تصویر دقیقتری راجع به اینکه آینده به چه شکلی رقم خواهد خورد.
