به گزارش اقتصادران، جنگ از مرز یک ماهگی خود عبور کرده و ماه دوم تقابل نظامی ایران، آمریکا و اسرائیل در شرایطی آغاز شده که حملات هوایی اسرائیل و آمریکا علیه ایران ادامه دارد و با واکنش های موشکی ایران پاسخ داده می شود. انتشار خبرهایی درباره حضور نیروهای زمینی آمریکا در منطقه و گسترش جنگ در محور زمینی از یک سو و ادعاها درباره احتمال مذاکرات پشت پرده از سوی دیگر، تحلیل شرایط جنگی را پیچیده تر از هر زمان دیگری کرده است.
دکتر محمود شورى، عضو پیشین مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام، معاون موسسه مطالعات ایران و اوراسیا و تحلیلگر مسائل منطقه، به بررسی وضعیت موجود پرداخته است:
آمریکا از یک سو دم از مذاکره می زند و از سوی دیگر چماق خود را بالا گرفته
محمود شوری گفت: «بعد از گذشت یک ماه از آغاز شروع جنگ، برآوردها از سوی هر دو طرف دچار تغییر شده و اصلا آمریکایی ها و اسرائیلی ها به آن چیزی که در آغاز جنگ مد نظرشان بود، نرسیده اند یا متوجه شده اند قابل تحقق نیست. بسیاری از برآوردهای آنان، برآوردهایی بوده که عملا به نتیجه نرسیده و این موضوع روی شرایط آینده نبرد تاثیرگذار خواهد بود. یکی از متغیرهایی که در این روزها، بسیار تعیین کننده بوده، حملات به زیر ساخت های غیرنظامی است که آمریکا و اسرائیل تلاش کرده اند با این حملات، توانمندی زیرساختی ایران را تضعیف کنند و عملا اراده ایران را برای ادامه جنگ، تحت تاثیر قرار داده و تضعیف کنند. »
وی افزود: «با این حال، چیزی که تا کنون نشان داده شده این است که جمهوری اسلامی ایران این توانایی را دارد که ضربات متقابلی را بزند و همین مسئله نیز نوعی بازدارندگی در برابر دشمنان کشور، ایجاد کرده است و باعث شده که آنان ناگزیر شوند هر روز در سیاست های جنگی خود بازنگری کنند. اکنون آمریکایی ها از یک سو حرف از مذاکره می زنند و از سوی دیگر، سعی می کنند چماقی که در دست گرفته اند بالا نگه دارند و به ایران ضربه بزنند. به نظر می رسد این وضعیت در سیاست های کلی ایران تاثیر چندانی ندارد، چرا که تصمیم گیران مسائل نظامی کشور به خوبی می دانند که نباید اسیر این نوع فضاسازی ها شوند و واقعیت های صحنه نبرد مقتضیات خاص خود را دارد.»
ترامپ درگیر یک پارادوکس بزرگ شده است
معاون موسسه مطالعات ایران و اوراسیا در خصوص گمانه زنی های جنگ زمینی و شیوه های ادامه جنگ گفت: «هم آمریکا و هم اسرائیل با تصورات و پیش فرضهایی جنگ را آغاز کرده اند که اکنون این تصورات بسیار تغییر کرده است و باید ببینیم که در ادامه جنگ چه سیاست هایی دنبال خواهد شد. ترامپ درگیر یک پارادوکس بزرگ شده است. ترامپ از یک سو می داند که نمی تواند فقط با حملات هوایی ایران را وادار کند از سیاست های خود در خصوص تنگه هرمز دست بردارد. از سوی دیگر نیز می داند که فرستادن نیروهای زمینی به منطقه یا استقرار این نیروها در بخش هایی از خاک ایران، می تواند آغاز یک فاجعه باشد، چرا که عملا جنگ را وارد مرحله ای تازه می کند.»
وی افزود: «اینجا خاک ما و سرزمین ما است و قطعا دست برتر با ما خواهد بود و توانمندی که نیروهای مسلح ما دارند می تواند حمله زمینی آمریکا را تبدیل به یک باتلاق برای آمریکایی ها کند. به همین دلیل است که آمریکایی ها سعی دارند با کمک فضاسازی های رسانه ای، اشتباهات و نواقص خود را جبران کنند و اقدامات اخیر خود را تاکتیک های جنگی نشان دهند در حالی که آن ها به شدت درگیر تناقض شده اند و هیچ راه حلی هم برای حل تناقضات ندارند. به همین دلیل هم فکر نمیکنم آمریکایی ها تا این حد حماقت به خرج بدهند که بخواهند نیروهای خود را وارد این درگیری کنند. مگر این که بخواهند از مجموعه ای از نیروهای مزدور استفاده کنند، که کشته شدن آنان، هزینه سیاسی برای ترامپ ایجاد نکند. اما حتی در چنین حالتی هم هر شکستی به پای ترامپ نوشته می شود. برآورد من این است که همه این موارد بلوف جنگی است و به جای خاصی هم نمی رسد.»
آمریکا می خواهد ایران از مزیت های استراتژیک خود دست بکشد
این تحلیلگر ارشد سیاست خارجی در خصوص مذاکرات ادعایی ترامپ گفت: «به هر حال شرایط برای مذاکره به شدت سخت و دشوار است. هم سابقه ای که ما از مذاکره با آمریکایی ها داریم و هم اتفاقاتی که در طول یک ماه اخیر رخ داده است، همگی وضعیت را به شیوه ای پیش برده اند که عملا تصور موفقیت آمیز بودن مذاکره یا مذاکره مبتنی بر برد متقابل و بازی برد/برد را غیرقابل دسترسی نشان می دهد. چیزی که آمریکایی ها می خواهند یک توافق یا مذاکره یک طرفه است. درواقع آمریکایی ها در تلاشند به نوعی ایران را وادار کنند از مزیت های استراتژیک خود، دست بکشد. اما هیچ تضمینی وجود ندارد که بعد از این که ما از این مزیت های استراتژیک دست بکشیم، آیا آمریکایی ها آورده ای برای ایران خواهند داشت یا به تعهدات خود عمل خواهند کرد یا خیر.»
وی افزود: «ما می دانیم که آمریکایی ها هیچ سابقه روشنی در عمل به تعهدات خود ندارند. به همین دلیل، این که فکر کنیم مذاکرات می تواند به نقطه قابل قبولی برای طرفین برسد دشوار است. حداقل در این نقطه از جنگ این ایده دور از ذهن است. باید دید در مراحل پیش رو، آیا فشارهای مختلفی که به آمریکایی ها وارد می شود می تواند مذاکره را به گزینه ای حقیقی تبدیل کند یا خیر. داخل آمریکا نیز فضا ملتهب است و شاهد اعتراضاتی گسترده علیه شخص ترامپ و ضد جنگ ایران و آمریکا هستیم. شاید با گسترده تر شدن اعتراضات داخلی، کابینه جنگی ترامپ قانع شوند حجم حملات خود را کاهش داده یا به سمت مذاکرات حرکت کنند. با همه این ها هنوز هیچ چشم انداز روشنی برای مذاکره وجود ندارد.»
