تهدید جدی برای صنایع در آستانه زمستان
با نزدیک شدن فصل سرما، دوباره سایه ناترازی انرژی بر سر صنایع کشور سنگینی میکند. در حالی که هنوز دو ماه بیشتر از پاییز نگذشته، دغدغه تأمین گاز و برق به یکی از نگرانیهای اصلی تولیدکنندگان بهویژه در شهرکهای صنعتی تبدیل شده است. تجربه سالهای گذشته نشان داده که هر بار با افت دما، خاموشی گاز و برق در صنایع آغاز میشود و تولید را با وقفههای سنگین مواجه میسازد.
در تابستان گذشته، بحران ناترازی برق از اردیبهشت تا پایان شهریور ادامه داشت و بسیاری از کارخانهها را ناچار به کاهش شیفت کاری یا توقف موقت کرد. حالا در زمستان، مشکل کمبود گاز در راه است؛ مشکلی که اگر چارهای برای آن اندیشیده نشود، میتواند بهرهوری را کاهش دهد، هزینههای تولید را بالا ببرد و حتی منجر به تعدیل نیروی کار شود. کارشناسان هشدار میدهند که در صورت تداوم این روند، رشد اقتصادی کشور با خطر کاهش جدی روبرو خواهد شد. به گفته آنها، صنایع پتروشیمی بیشترین آسیب را از این وضعیت میبینند، زیرا به گاز طبیعی به عنوان خوراک و انرژی وابستهاند. کاهش تولید در این بخش علاوه بر کاهش درآمد صادراتی، زنجیره تأمین مواد اولیه سایر صنایع را نیز مختل میکند.
از سوی دیگر، جایگزینی حاملهای انرژی گرانقیمت باعث افزایش هزینه تولید، کاهش رقابتپذیری و در نهایت گرانی کالا برای مصرفکننده میشود. استفاده از سوختهای جایگزین نهتنها به بهرهوری آسیب میزند بلکه اثرات زیستمحیطی منفی نیز دارد.
بر اساس اعلام شرکت ملی گاز، ناترازی فعلی کشور بین ۳۵۰ تا ۴۰۰ میلیون مترمکعب در روز برآورد میشود. کارشناسان علت اصلی را افت فشار در میادین پارس جنوبی میدانند؛ میادینی که بخش اعظم گاز کشور را تأمین میکنند اما به دلیل کاهش سرمایهگذاری در توسعه آنها، سالبهسال تولیدشان کاهش مییابد. به گفته محمدرضا رأفت، تراز تولید و مصرف گاز در سالهای آینده نیز رو به وخامت است. حتی در صورت توسعه میادین جدید یا افزایش نیروگاههای تجدیدپذیر، بدون مدیریت مصرف و سرمایهگذاری پایدار، ناترازی ادامه خواهد داشت.
او با اشاره به ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر گفت: «نیروگاههای خورشیدی به دلیل سرعت احداث بالا میتوانند راهکار کوتاهمدت کاهش ناترازی باشند.» بر همین اساس، هیات دولت در آذرماه سال گذشته مجوز ساخت ۳۰ هزار مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر را صادر کرد و تاکنون سازمان ساتبا احداث حدود هفت هزار مگاوات را با حمایت صندوق توسعه ملی آغاز کرده است. با این حال، رأفت تأکید میکند که برای پایداری تولید برق، باید ترکیبی از نیروگاههای خورشیدی، بادی و حرارتی بهطور همزمان توسعه یابند، چراکه انرژی خورشیدی بهتنهایی پاسخگوی مصرف شبانه و فصول سرد نیست. او افزود: «حرکت به سمت تجدیدپذیرها اجتنابناپذیر است اما باید با برنامهریزی دقیق، تسهیلات مالی و سیاستهای حمایتی دولت همراه باشد تا صنایع بتوانند در این مسیر تابآور بمانند.»
خسارت ۲۰۰همتی ناترازی انرژی به صنعت
در همین زمینه، سعید شجاعی، معاون برنامهریزی وزارت صنعت، معدن و تجارت، اعلام کرد که ناترازی انرژی در نیمه نخست امسال حدود ۲ هزار میلیارد ریال (۲۰۰ همت) خسارت مستقیم به بخش صنعت وارد کرده است. به گفته او، «سال گذشته نیز خسارت ناشی از قطعی گاز و برق بیش از ۳۳۰ همت بود و همین مساله حدود دو درصد از رشد پیشبینیشده تولید صنعتی را کاهش داد.»
شجاعی افزود که با وجود کاهش شاخص تولید در خرداد و تیر، از مردادماه روند رو به بهبود آغاز شده و اکنون شاخصهای تولید و فروش به سمت ثبات حرکت کردهاند. او پیشبینی کرد که در دو ماه آینده، صنایع دوباره با محدودیت گاز روبرو خواهند شد اما احتمال بروز قطعی گسترده برق تا پایان سال کمتر است.
معاون برنامهریزی و توسعه محیط کسب و کار وزارت صنعت، معدن و تجارت اظهار داشت: سال گذشته، سال سختی برای صنعت و معدن کشور بود و صنایع با چالشهایی مانند ارز و تامین مالی مواجه بودند، اما ناترازی بر روی حوزه صنعت و معدن بهشدت تاثیرگذار بود.
وی اضافه کرد: ابتدای سال گذشته حدود ۴.۵ درصد رشد در بخش صنعت پیش بینی شده بود اما بر اساس گزارش بانک مرکزی ۲.۳ درصد و با توجه به گزارش مرکز آمار ۱.۶ درصد رشد محقق شد که حدود ۲ درصد از محل ناترازی انرژی افت رشد تولید اتفاق افتاد.
شجاعی خاطرنشان کرد: پیش بینی میشود که با توجه به ذخایر نیروگاهی قابل توجه در کشور، تا انتهای سال جاری به شیوه سال گذشته با چالش برق مواجه نخواهیم شد اما در بخش گاز تا ۲ ماه آینده با محدودیت مواجه خواهیم شد. وی بیان کرد: روند شاخص تولید صنایع در خرداد و تیر سال جاری بهشدت کاهش داشت اما شاخص تولید در مرداد مثبت شد اما شاخص فروش در مرداد هم منفی بود و از شهریور مثبت شد.
وی ابراز امیدواری کرد که با سیاستهای جدید وزارت صمت و اجرای «سند راهبرد ملی پیشرفت صنعتی»، رشد بخش صنعت در پایان سال جاری به ۱ تا ۲ درصد و رشد صادرات غیرنفتی به حدود ۱۵ درصد برسد.
شجاعی همچین با ارایه آماری اظهار کرد: سهم تسهیلات اعطایی به بخش صنعت و معدن کل کشور در سال گذشته ۲۴ هزار میلیارد ریال بود که حدود ۴۰ درصد کل تسهیلات را در بر میگرفت.به گفته وی، سال گذشته اوراق سپرده خاص را برای جلوگیری از بر زمین ماندن مباحث توسعهای در وزارتخانه بهطور ویژه شروع و تاکنون ۸۰ پروژه از این طریق معرفی شده که بسیاری از آنها به سرانجام رسیده است. در مجموع، کارشناسان معتقدند تا زمانی که دولت برای حل ناترازی انرژی، توسعه میادین گازی، افزایش بهرهوری و حمایت از انرژیهای تجدیدپذیر برنامه منسجم و مستمر نداشته باشد، فشار بر صنعت ادامه خواهد داشت و رشد تولید همچنان شکننده خواهد ماند.
دیدگاهتان را بنویسید