استخراج رمزارز تنها یک فعالیت دیجیتال نیست؛ یک فرآیند عظیم محاسباتی است که برای روشن ماندن نیازمند مصرف بیوقفه انرژی است. یک دستگاه ماینر بهتنهایی اندازه مصرف ۱۰ واحد مسکونی برق میبلعد. حال تصور کنید هزاران و هزاران دستگاه از این اژدهای کوچک در سراسر کشور روشن باشند؛ بدون نظارت، بدون محدودیت و بدون هیچگونه سازوکاری برای کنترل مصرف.
بر اساس تحلیلهای مستقل، دستگاههای ماینر غیرمجاز حدود ۵ درصد برق کشور را مصرف میکنند. این عدد در نگاه اول کوچک به نظر میرسد، اما زمانی اهمیت آن آشکار میشود که بدانیم در اوج بار تابستان، هر یک درصد مصرف میتواند مرز میان ثبات و فروپاشی شبکه باشد. سهم اغراقبرانگیز ماینرها در ناترازی به ۱۰ تا ۱۵ درصد میرسد؛ یعنی همان مقدار کمبود برق که تابستانها کشور را به مرز خاموشیهای گسترده میکشاند.
بهعبارت دیگر، اگر ماینرهای غیرمجاز را از شبکه حذف کنیم، بخش بزرگی از ناترازی فصل گرما قابل مهار خواهد بود. سامانههای هوشمند و تیمهای نظارتی طی سالهای اخیر هزاران مزرعه غیرقانونی رمزارز را شناسایی کردهاند، اما کارشناسان معتقدند شبکه زیرزمینی استخراج رمزارز هر روز چندسرتر و پراکندهتر میشود. جریمهها نسبت به سود استخراج بسیار ناچیز است. برای بسیاری، خطر کشف شدن ارزش ریسک دارد. هزینه بالای برق صنعتی، حذف مشوقها و پیچیدگی فرآیندهای اداری، بسیاری از فعالان را به مسیر غیرقانونی سوق داد.
با چند دستگاه کوچک، میتوان درآمدی دلاری ایجاد کرد. همین موضوع پای بسیاری از خانوارها و حتی واحدهای مسکونی را به استخراج باز کرده است.
ماینر دستگاه حجیم یا صنعتی نیست. در یک اتاق ۱۲ متری هم میتوان دهها دستگاه را جا داد. بسیاری از مزارع کشفشده در منازل مسکونی، انباریها، گاوداریها و حتی پشتبامها بودهاند.
در سالهای اخیر، شرکتهای توزیع برق بهطور گسترده از هوش مصنوعی برای ردیابی الگوهای مصرف غیرعادی استفاده میکنند.
ماینرها بهظاهر دستگاههایی کوچکند، اما تأثیری که بر شبکه برق میگذارند، در مقیاس ملی قابل توجه است. وقتی دستگاهی به اندازه ۱۰ خانه برق مصرف میکند و هزاران نمونه مشابه آن در زیرزمینهای شهر فعالاند، نتیجه آن چیزی جز ناترازی نمیتواند باشد.
امروز، بحران ماینرهای غیرمجاز دیگر یک موضوع حاشیهای نیست؛ یکی از محورهای اصلی مدیریت انرژی در ایران است. اگر این معضل بهصورت ساختارمند حل نشود، هر سال باید انتظار تابستانهایی سختتر، شبکهای فرسودهتر و خاموشیهایی گستردهتر را داشته باشیم.
نبرد میان شبکه برق و ماینرهای غیرمجاز، نبردی خاموش اما تعیینکننده است؛ و آینده آن تعیین خواهد کرد که پایداری انرژی در ایران در دهه آینده چه سرنوشتی پیدا کند.
دیدگاهتان را بنویسید