برچسب: فساد اقتصادی

به گزارش اقتصادران، دکتر فرشاد مومنی با بیان اینکه هیچ کدام از لوازم تک نرخی کردن ارز، اکنون در اختیار ایران نیست ، گفت: گزارشهای رسمی می گویند سال ۸۹، تعداد فقرای این کشور حدود ۱۰ میلیون نفر و ۱۳۹۵ از ۱۳ میلیون نفر بالاتر رفته و سال ۱۴۰۰ به رقمی بالغ بر ۲۵ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر رسیده است و گزارشهای هنوز انتشار نیافته به لحاظ تحلیلی و برآوردی می گویند ما نزدیک به این می شویم که ۳۰ میلیون نفر از جمعیت زیر خط فقر قرار گیرند. ببینید چقدر شرم آور است! وقتی شما نام مسائل چند وجهی و بحران ساز و مشکوک و فاسد را «ناترازی» می گذارید و باب بحث عمیق عالمانه برای فهم ریشه های گرفتاری را می بندید، آثارش برای مردم با فقرزایی ظاهر می شود.

مومنی با بیان اینکه ماجرای ناترازی انرژی از نیمه اول دهه ۱۳۸۰ آغاز شد، گفت: در نیمه اول دهه ۱۳۸۰، یعنی در هنگامه اوج گیری قیمت نفت، رندانی پیدا شدند و گفتند مسائل مربوط به انرژی و به ویژه بازار جهانی نفت و گاز، مسائلی بسیار پیچیده است. با عنوان اینکه پیچیده است، رسیدگی آن از سوی مجلس را رندانه حذف کردند؛ این گونه که گفتند این موضوعات وقت گیر و تخصصی است و یک باره بپذیرید که از کل عایدات ارزی حاصل از این صادرات خام فروشانه، ۱۴٫۵ درصد را به شرکت ملی نفت بدهیم. در یک دوره بالغ بر ربع قرن، آن ۱۴٫۵ درصدهای دلاری، پرداخته شده چند ۱۰ میلیارد دلار هم عزیزان در حیطه نفت و گاز و بقیه حاملها، بدهی ارزی ایجاد کردند و وزیر نفت دولت مرحوم رئیسی مصاحبه کرد و گفت ما از نظر بحران سرمایه گذاری برای استمرار همین خام فروشی به آستانه وضعیت هشدار رسیده ایم و اگر طی ۸ ساله منتهی به اولین دهه ۱۴۰۰، بالغ بر ۲۴۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری صورت نگیرد، ایران حتی برای نیازهای جاری انرژی خود، نیازمند واردات خواهد شد! فسادها را زیر عنوان «ناترازی» می پوشانند.

 متن گزارش این نشست بدین شرح است:

دکتر فرشاد مومنی، استاد تمام اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی، در نشست «دلالت های تخصیصی – نهادی جزئیات قسمت دوم لایحه بودجه ۱۴۰۴» در موسسه مطالعات دین و اقتصاد، تصریح کرد: پس از انتظار نسبتا طولانی که قسمت دوم لایحه بودجه ۱۴۰۴ در اختیار قرار گرفته است، می توانیم دقیق تر درباره چشم انداز اقتصاد ایران در ۱۴۰۴ صحبت کنیم. یکی از مهم ترین عناوینی که برای سند بودجه درنظر گرفته می شود، این است که این سند، سند پیش بینی است. در اقتصادی که در آن، از همه نظر مداخله های دولت در اقتصاد دست بالا را دارد، این سند و ویژگی های آن، تصویر روشنی را به عنوان آینه در برابر ما قرار می دهد.

در سند بودجه ۱۴۰۴، با انبوهی از عدم شفافیت ها روبرو هستیم

این اقتصاددان ادامه داد: طنز تلخی است که مقامات کلیدی کشور از این دانشگاه به آن دانشگاه و از این فرهنگستان به آن فرهنگستان می روند و در جلساتی شرکت می کنند و می گویند از اهل دانایی استمداد می کنیم، اما ابتدایی ترین داده ها را برای اینکه اهل دانایی بتوانند مشارکت موثر و اعتلابخشی در سرنوشت کشور داشته باشند، از آنها دریغ می کنند. از جنبه دینی، این طنز بسیار تلخ تر می شود، وقتی اطلاعات را غیرشفاف ، دستکاری شده و غیرگویا منتشر می کنید، به این معنا است که کل ظرفیت دانایی نظام ملی را از کارکرد می اندازید، به این دلیل که مطالعه و توصیه کارشناسی، از درون روبرو شدن شفاف و گستاخانه با واقعیت امکان پذیر می شود. اما شما خلاف آن عمل می کنید، بنابراین حتی اظهارتمایل صوری خودتان را هم به چالش می کشید.

الزامات قانونی برای تحقق اهدافی که در اسناد بالادست آمده وجود ندارد

رئیس موسسه مطالعات دین و اقتصاد با بیان اینکه همه مشکلات بودجه نویسی در کشور بر سرجای خود است و این سند همچنان بر اساس الزامهای قانونی، سند بودجه ۱۴۰۴، سندی غیربرنامه ای است، اظهارداشت: تعریف کلاسیک بودجه مدرن این است که این سند، برشی یک ساله از یک برنامه میان مدت است. نه در اظهارات مقامات رسمی و نه در گزارشهایی که منتشر کردند، چیزی درخصوص الزامات قانونی برای تحقق اهدافی که در اسناد بالادست آمده، مشاهده نمی کنید. برای نمونه، ادایی توخالی، در نزدیک به چهار برنامه است که همواره تکرار می شود و همواره هم منابع ارزی و ریالی که نظام ملی در کادر بودجه مجوز هزینه کردش را به حکومتگران گرامی می دهد، بسیار فراتر از چیزی است که در اسنادبالادست درنظر گرفته شده و مثلا قرار است رشد ۸ درصد سالانه محقق کند ، اما صرف نظر از کیفیت رشد در شرایط کنونی و ویژگی خاص اقتصاد سیاسی و اقتصاد سیاسی بین المللی ایران، که خود ماجراهایی دارد، حتی از نظر عدد و رقم صوری هم خوش بینانه ترین برآوردها از رشد انتظاری، بسیار بسیار کمتر از الزام قانونی است.

 به جای نوشتن برنامه باکیفیت ادای برنامه ریزی درمی آوردند / برای نجات از این شرایط، هیچ چیز به اندازه برنامه باکیفیت راهگشایی ندارد

به گفته مومنی ؛ وقتی عزیزان به جای نوشتن برنامه باکیفیت ادای برنامه ریزی درمی آوردند، خودشان در عمل بزرگترین بی اعتنایی کننده به آن برنامه هم هستند و شگفت از آن دستگاه های نظارتی که به این مناسبات تلخ نظاره می کنند و حتی یک آخ هم نمی گویند. در این آشفته بازار بی برنامه گی، طنز تلخ تر و فاجعه سازتر و نگران کننده تر این است که به هزار و یک دلیل، اصحاب خرد و دانایی، ناصحانه به حکومت گرامی گفته اند که در شرایطی که شما بی شمار بحران اقتصادی و بی شمارتر بحرانهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی دارید، و میان این بحرانها ، تعامل و درهم تنیدگی تمام عیار وجود دارد، برای نجات و برون رفت از این شرایط، هیچ چیز به اندازه یک برنامه باکیفیت راهگشایی ندارد. بنابراین فرار از مواجهه مبتنی بر برنامه در سند لایحه بودجه و بسنده کردن به چند عدد و رقم و اسم آن را ایجاد شفافیت و یا برنامه ای عمل کردن، گذاشتن، چیزی بیشتر از یک خودفریبی فرصت سوز و فاجعه ساز نیست.

این شرایط، یکی از شرایط شگفت انگیز تاریخ اقتصادی ایران خواهد بود

وی ابراز عقیده کرد: وقتی که شما ارزیابی ها از سند قانون برنامه هفتم را حتی در کادر دستگاه های رسمی، مشاهده می کنید، اذعان می کنند که این سند یکی از بی کیفیت ترین و شاید بی کیفیت ترین سند در تاریخ برنامه ریزی ایران است. چقدر کارشناسان دولت فعلی را نصیحت کردند که این سند را اصلاح کنید، کوچکترین اهتمامی به اصلاح سند بالادست بودجه، یعنی قانون برنامه هفتم، صورت نگرفته است و من نمی دانم اینها را باید حمل بر چه کرد! هیچ راه نجاتی برای ایران، به جز تکیه بر یک برنامه باکیفیت میان مدت وجود ندارد و حکومت گرامی، چه در قالب دولت و مجلس و چه در قالب سایر نهادهای نظارتی، کوچکترین اهتمامی در این زمینه از خود نشان نمی دهند و گویی از این مناسبات آرامش می گیرند و یا نفع می برند. این شرایط، یکی از شرایط شگفت انگیز در تاریخ اقتصادی ایران خواهد بود که ثبت می شود.

استاد گروه برنامه ریزی و توسعه اقتصادی دانشگاه علامه طباطبایی، افزود: اکنون روشن نیست بابت این همه منابع ارزی و ریالی که صرف می شود کشور چه به دست می آورد!؟ آنها که مسئولیت به عهده گرفتند باید پاسخگوی چه کارنامه ای باشند!؟ هیچ چیزی وجود ندارد و آن اهدافی هم که با همه بی کیفیتی وجود دارد، اگر محقق نشود، گزافه گویان رانت جو، هیچ مواخذه ای نخواهند شد؛ یعنی ساختار انگیزشی هم این گونه نیست که به آنها انگیزه ای دهد که تعهد خود را بالا ببرند.

ماجرای ناترازی انرژی از نیمه اول دهه ۱۳۸۰ آغاز شد / پیوندهای مشکوک به نفع بیگانگان در این مناسبات بی شمار است

وی تاکید کرد: نظام تصمیم گیری و تبلیغات رسمی کشوری که با این همه بحرانهای چند لایه و چند وجهی روبرو است، اسم این شکافهای بحرانی و این عدم تعادلهای ساختاری و نهادی را « ناترازی» گذاشته است! گویا با چرتکه می توان آن را شناخت و با رویکرد چرتکه ای هم می توان آن را حل و فصل کرد. برای اینکه ببینید این وضعیت چگونه به چارچوبهای مشکوک و روندهایی که منافع بیرونی ها در آن کاملا روشن است اما هیچ نسبتی با منافع ملی ندارد، به آنچه که نام آن را ناترازی انرژی گذاشته اند نگاه کنید! این مساله در اساس در نیمه اول دهه ۱۳۸۰ از کانال پشت کردن به شفافیت درباره مسائل حیطه نفت و گاز و انرژی در کشور آغاز شد. هزاران درس در اینها وجود دارد که اگر نظام ملی پویا و بالنده ای داشتیم، از این درسها عبرت می گرفتند خطا و فسادهای زیاد شد و پیوندهای مشکوک به نفع بیگانگان در این مناسبات بی شمار است. اما اگر همه آنها را هم حمل بر صحت کنیم، حداقل می توانیم یاد بگیریم و بگوییم اینها ناترازی نیست که بتوان با چهار عمل اصلی آنها را شناخت و مسائل ریشه دار بسیار عمیق در درون آن وجود دارد.

تعهد دادند به این روز نیافتیم، اما …

به گفته مومنی؛ در نیمه اول دهه ۱۳۸۰، یعنی در هنگامه اوج گیری قیمت نفت، رندانی پیدا شدند و گفتند مسائل مربوط به انرژی و به ویژه بازار جهانی نفت و گاز، مسائلی بسیار پیچیده است. با عنوان اینکه پیچیده است، رسیدگی آن از سوی مجلس را رندانه حذف کردند؛ این گونه که گفتند این موضوعات وقت گیر و تخصصی است و یک باره بپذیرید که از کل عایدات ارزی حاصل از این صادرات خام فروشانه، ۱۴٫۵ درصد را به شرکت ملی نفت بدهیم و آنها در ازای آن تعهد دهند که ما هیچ مشکل سرمایه گذاری روبرو نشویم و هیچ مشکلی هم در هیچ یک از عرصه های حاملهای انرژی نداشته باشیم و همه نیازهای نظام ملی هم در عرصه های تولید و مصرف تامین شود. اکنون بحث بر سر این است که در یک دوره بالغ بر ربع قرن، آن ۱۴٫۵ درصدهای دلاری، پرداخته شده چند ۱۰ میلیارد دلار هم عزیزان در حیطه نفت و گاز و بقیه حاملها، بدهی ارزی ایجاد کردند و وزیر نفت دولت مرحوم رئیسی مصاحبه کرد و گفت ما از نظر بحران سرمایه گذاری برای استمرار همین خام فروشی به آستانه وضعیت هشدار رسیده ایم و اگر طی ۸ ساله منتهی به اولین دهه ۱۴۰۰، بالغ بر ۲۴۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری صورت نگیرد، ایران حتی برای نیازهای جاری انرژی خود، نیازمند واردات خواهد شد! حرکت رو به جلو پیش کش! این که از این محل بخواهد کسب درآمد ارزی کند به کنار! ماجرا از اینجا شروع شده!

فسادهایی که زیر عنوان «ناترازی»، پوشانده می شوند! / تعطیلی مدارس، عریان ترین شیوه نابودسازی آینده به دست خود است

این اقتصاددان ادامه داد: عزیزان آن ۱۴٫۵ درصدها را گرفتند، چند ۱۰ میلیارد دلار هم بدهی خارجی ایجاد کردند و یک خلاء ۲۴۰ میلیارد دلاری هم بنا به تصریح خودشان در حیطه سرمایه گذاری نفت و گاز وجود دارد، بعد اسم آن را می گذارند ناترازی! ببینید پشت سر این چه پخت و پزها و فسادهایی وجود دارد! هیچ کس مطالبه پاسخگویی نمی کند که آنها که تعهد دادند، به ما بگویند چه شده که به این روز افتاده ایم!؟ ذیل عنوان مشکوک «ناترازی» تمام این مباحث حذف و از گردونه یادگیری نظام ملی، فهم و درک پیچیدگی های مساله خارج شده است. ببینید چقدر به فساد، منافع خارجی ها و زمین گیر کردن این اقتصاد و جامعه مربوط است! هزاران میلیارد دلار سرمایه گذاری صنعتی در این کشور شده و این تعداد تعطیل می شود! تمام اینها بازتاب این فساد، ناکارآمدی و بی اهلیتی و ناشایستگی است! مدارس را تعطیل می کنید، این عریان ترین و قبیح ترین شیوه نابودسازی آینده به دست خود است. ذیل عنوان ناترازی، کشور چه هزینه هایی می پردازد!

وقتی تولید را لطمه می زنید، یعنی اتکا دست نشانده محور به خارجی ها زیاد می شود

مومنی با انتقاد از دستوراتی که به تولیدکننده ها درخصوص تعطیلی واحدها می دهند و تعهدی درباره برق و گاز تولیدکننده ها داده نمی شود، تاکید کرد: همه اینها یعنی ضربه های مهلک به بنیه تولیدی کشور و از دریچه اقتصاد سیاسی، وقتی تولید را لطمه می زنید، یعنی اتکا دست نشانده محور به خارجی ها زیاد می شود. وقتی تولید را خفه کردید، ارز مورد نیاز برای وارداتتان را از کجا می خواهید بیاورید!؟ تاریخ اقتصادی ۲۵۰ ساله اخیر ایران را بخوانید تا ببینید این نابخردی های مشکوک و معطوف به زیان نظام ملی و تهدید امنیت ملی و هم زدن حلیم منافع خارجی ها در ایران، به چه بهایی تمام شده! حکومتهای قبلی، وقتی با بحران کمبود منابع ارزی روبرو بودند، تمام نوامیش کشور را در اختیار خارجی ها قرار می دادند، عزیزان مثل اینکه ننگ کاپیتولاسیون را یادشان رفته! و ننگهای بسیار بزرگتری؛ مانند اینکه ما در تاریخمان، سالهایی را داشته ایم که بزرگترین ناموس یک اقتصاد ملی، یعنی امتیاز انحصاری نشر اسکناس را به خارجی ها واگذار کرده اند! یعنی این گونه رواج ناموس فروشی انجام شده است.

مفهوم «ناترازی سیستم بانکی» فاجعه بارتر از «ناترازی انرژی»

این اقتصاددان مفهوم «ناترازی سیستم بانکی» را فاجعه بارتر از «ناترازی انرژی» عنوان کرد و افزود: تحت این عنوان، پرسشی از مقام پولی کشور درباره سکوتش نسبت به زیرپاگذاشتن قوانین موضوعه بانکهای خصوصی، توسط این بانکها، صورت نمی گیرد. بسیار متاسفم که احساس غیرت ملی، به صورتی شبیه همین مفهوم سازی «ناترازی»، در یک اموری کانالیزه شده تا در امور دیگر، کلا مسائلمان را به فراموشی بسپاریم.

منحط ترین و عقب افتاده ترین نظام تنظیم گری دربازار پول، متعلق به ایران است / بار ربا کمر این جامعه را خرد کرده است

مومنی با بیان اینکه مجمع جهانی اقتصاد در چند سال گذشته، در چارچوب گزارشهای سالانه رقابت پذیری چندین بار اعلام کرده که منحط ترین و عقب افتاده ترین نظام تنظیم گری دربازار پول متعلق به ایران است و ایران از نظر تنظیم گری پولی، رتبه آخر را دارد، گفت: در واقع کل سیستم پولی ما به تسخیر رباخوارها درآمده و نظام قاعده گذاری ما قادر نیست قاعده گذاری هایی داشته باشد که بتواند آنها را اعمال کند. بار ربا کمر این جامعه و مردم و تولیدکننده ها را خرد کرده است! این ننگ را ما به کجا ببریم که در گزارشهای رسمی در داخل و بین المللی، می گویند طی ربع قرن گذشته، بهای تمام شده پول برای تولیدکنندگان ایران، همواره بین ۵ تا ۱۰ برابر میانگین جهانی بوده است. سلطه ای که ربا در این اقتصاد دارد، در مقایسه با آنجایی که ادعا و شعار فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّه را نمی دهند به چنین وضعیتهایی رسیده است.

تحت عنوان «ناترازی بانکی»، بی مسئولیتی ها، بی قانونی ها مزدور و عجیر رباخوارها شدن ها را پنهان می کنند

وی اضافه کرد: تحت عنوان «ناترازی بانکی» ، تمام بی مسئولیتی ها، بی قانونی ها مزدور و عجیررباخوارها شدن ها را پنهان می کنند و شگفت این که دستگاه های رسمی تبلیغاتی کشور هم همین ها را تکرار می کنند! نهادهای نظارتی، یک آخ نمی گویند که این مفهوم از کجا جعل شدن که ما تمام بحرانهایمان را در آن پنهان می کنیم.

بانکهای خصوصی درباره منابع صرف شده برای خودیها، دروغ می گویند

این استاد اقتصاد گفت: اکنون گزارشهای رسمی که از سوی مرکز پژوهشهای مجلس منتشر شده تا گزارشگرهای مستقل، نشان می دهد که تمام بانکهای خصوصی، در گزارشی که به بانک مرکزی می دهند درباره اینکه چه میزان از منابعشان را صرف زیرمجموعه خودشان کرده اند، به صورت عریان دروغ می گویند، آن هم دروغ هایی گاه با مقیاسی تا ۳۰۰ هزار میلیارد تومان تفاوت! بعد بانک مرکزی هم با علم به اینکه این دروغ است، کوچکترین اهتمامی برای واقعی سازی آن نمی کنند. یک بخش از ماجرای شوک درمانی، شیوه های ضدتوسعه ای و ضدعادلانه دولت برای تامین کسری مالی اش است. وجهه اصلی ماجرا این است که فسادها و زیانهایی که این بانکهای خصوصی به صورت انباشته دارند را از این طریق برایشان حل و فصل می کنند. این نشانه تسخیرشدگی چند لایه بسیار فاجعه ساز است که با عبارت «ناترازی» همه این مناسبات را تبدیل به یک مناسبات چرتکه ای می کنند و می گویند فلان عدد با فلان عدد همخوانی ندارد و به حکمت این شکافها نمی پردازند.

تمرکز افراطی روی صنایع بالادست پتروشیمی، از همه نظر مشکوک است

مومنی با بیان اینکه درباره ناترازی انرژی، بیش از ۱۰ سال پیش، مرکز پژوهشهای مجلس، در گزارشی، عنوان کرد تمرکز افراطی روی صنایع بالادست پتروشیمی، از همه نظر مشکوک است، توضیح داد: در گزارش ۱۳۹۲ مرکز پژوهش ها می گوید ما در شگفتیم که این کشور، نزدیک به دو، سوم جمعیت در سنین فعالیتش هیچ نقشی در تولید ندارند و جوانان عزیزش که به قیمت هزینه هایی که از محل دارایی های بین نسلی می شود تربیت می شود و چون شغل پیدا نمی کنند با سرخوردگی کشور را ترک می کنند، در صنایع بالادستی پتروشیمی، به ازای هر ۹۴۰ هزار دلار سرمایه گذاری، یک شغل ایجاد می شود. در همین پتروشیمی ، اگر به جای بالادست بر پایین دست آن سرمایه گذاری کنید، خلق ارزش افزوده بین ۳ تا ۵ برابر می شود و این درحالی است که در پایین دست پتروشیمی، به ازای هر ۲۱ هزار دلار، می توان یک شغل ایجاد کرد! ببینید در جعل مفاهیم چقدر حساب و کتاب وجود دارد! این فقط ناترازی نیست!

برای تامین هزینه های سلامت، اوراق ربوی منتشر می کنند بعد منابع ارزی صرف واردات خودروهای لوکس می شود / میانگین استفاده از ظرفیت تولید در صنایع لوازم خانگی، ۱۷ درصد است

رئیس موسسه مطالعات دین و اقتصاد با بیان اینکه بخش اعظم آنچه در این مملکت به صورت تورم، خانمان براندازی می کند ، ریشه در طرز عمل بانکهای خصوصی دارد، خاطرنشان کرد: برای تامین هزینه های سلامت، اوراق ربوی منتشر می کنند بعد منابع ارزی، صرف واردات خودروهای لوکس می شود. یکی از پژوهشگران گزارشهای رسمی وزارت صمت را در اختیار من گذاشت که نشان می دهد میانگین استفاده از ظرفیت تولید در صنایع لوازم خانگی، حدود ۱۷ درصد است! یعنی میلیاردها دلار زیرساخت فراهم کردید، ماشین آلات آوردید، ظرفیت تولید ایجاد کردید و از آن ۱۷ درصد استفاده می کنید و بعد یکی از مقامات گرامی وزارت صمت می گوید ما باید راه را برای واردات لوازم خانگی از خارج باز کنیم. تمام اینها سوق دادن این کشور به ذلت و دست نشانده خارجی ها کردن حکومتش است. این میزان ارز را از کجا می خواهید بیاورید!؟ به ازای آن چه چیزی می خواهید بدهید!؟

در آستانه ۳۰ میلیونی شدن جمعیت فقیر قرار گرفته ایم / غیرت ما راجع به فقر از بین رفته!

هیچ کدام از لوازم تک نرخی کردن ارز، اکنون در اختیار ایران نیست

این اقتصاددان گفت: شگفت آور است که فردی مانند رئیس جمهور ما، قبل از اینکه روی کار بیاید، فریاد می زد که در شرایطی که این میزان نیازهای اساسی ما معطل است، چرا برای واردات خودرو راه باز می کنید ، اما وقتی خودش روی کار آمد، جزء اولین کارهایی که در دستورکار قرار داد این بود که چه کار کنیم که واردات خودرو تسهیل شود! رئیس بانک مرکزی مصاحبه می کند که چرا می گویید بازار آزاد ارز، این بازار آزاد نیست و تامین مالی قاچاقچی ها را به عهده دارد اما باز مجوزهای گوناگون برای تزریق ارز به این بازار می گیرد تا قیمت ارز در آن بازار را کنترل کند! شما که خودتان به دست خودتان این بازی شوم و مجعول و مشکوک را با عنوان اینکه می خواهیم ارز را تک نرخی کنیم راه انداختید! شما متوجه نمی شوید که تک نرخی کردن ارز چه لوازمی دارد و هیچ کدام از آن لوازم اکنون در اختیار این کشور نیست!؟ وقتی به موضوع موهومی تکیه می کنید و باب را برای جهش نرخ ارز فراهم می کنید تزریق های وحشتناک ارزی می کنید که مثلا ۲درصد نرخ ارز کمتر شود! بعد اسم آن را مدیریت گذاشته اند!

وقتی درباره سیاست تورم زا واکنش نشان می دهیم، می گویند چرا عصبانی شدید!؟

مومنی با یادآوری اینکه هر موج تورمی، بزهکاری، سرقت، جرم و جنایت و طلاق را افزایش می دهد، گفت: وقتی درباره سیاست تورم زا واکنش نشان می دهیم، می گویند چرا عصبانی شدید!؟ چگونه عصبانی نشوم وقتی می بینم مردم مظلوم و بی دفاع ما در هر موج تورمی باید شاهد تن فروشی بچه هایشان، طلاق باشند و مرگ عزیزانشان را به دلیل عدم دسترسی به امکانات درمان ببینند! هفته پیش از قول یک مقام رسمی کلیدی کشور دیدیم که سهم پرداخت از جیب برای نظام سلامت، که استاندارد جهانی آن ۵ درصد است، به ۷۰ درصد رسیده است! در حالی که در سه برنامه متوالی، هدف گذاری شده بود که این سهم به ۳۰ درصد برسد! بعد در این شرایط مژده می دهند که سال آینده دارو و تجهیزات پزشکی، چگونه افزایش قیمت خواهد داشت. من اینها را مقابل چشمم می بینم و شاهد هستم با این بساط، چه بر سر ایران می آید!

حدود ۱۳ بانک عمدتا خصوصی، زیان انباشته نزدیک به ۶۰۰ هزار میلیارد تومانی گزارش کرده اند

به گفته این استاد گروه برنامه ریزی و توسعه اقتصادی دانشگاه علامه طباطبایی؛ در رسانه های رسمی، عنوان شد که با همین داده های دستکاری شده بانکهای خصوصی، حدود ۱۳ بانک عمدتا خصوصی، زیان انباشته نزدیک به ۶۰۰ هزار میلیارد تومانی گزارش کرده اند! آیا جهش نرخ ارز به فاصله کوتاهی بعد از انتشار این گزارش، واقعا تصادفی است!؟

مومنی ضمن اشاره به فخرفروشی زنان درباری انگلستان نسبت به استفاده از پارچه ایرانی برای لباسهایشان در کتاب شاه لیر «شکسپیر»، افزود: کشوری که چنین پیشینه و صلاحیتی داشته، بساط نیاز به پوشاکش را از کانال سهل انگاری و بی اعتنایی به قاچاق حل و فصل می کنید!؟ ما محاسبه کردیم که با آن ماشین آلات و ظرفیتهای تولیدی و مهارتی که در صنعت پوشاک و نساجی ایران وجود دارد، هر یک میلیارد دلار واردات پوشاک قاچاق، حدود ۷۵ هزار فرصت شغلی در ایران را نابود می کند. اگر مسائل را با همان پیچیدگی هایی که دارند مورد توجه قرار دهید ، افراد از اینکه مناسباتی که این گونه فقر و ذلت و وابستگی را تحمیل می کند را در لفافه مفهومی با عنوان «ناترازی» پنهان کنند.

حساسیت زدایی مشکوکی از مسائل حیاتی کشور پدیدار شده / انگار نه انگار چنین اعداد و ارقامی منتشر شده!

وی با اشاره به بخشهایی از سند لایحه بودجه ۱۴۰۴، ادامه داد: برای اینکه آنها این شیوه بودجه ریزی را اجرا کنند، اهدافی را محقق کرده بودند، اما هیچ کدام از این اهداف هم محقق نشده است. مساله دیگر این است که وقتی شما به اعداد و ارقام بودجه نگاه می کنید، می بینید که تمام آنها دیگر معنای خود را از دست داده اند. اگر قرار بود این ارقام معنی دار باشند، به ازای هر کدام از آنها، ما باید اعلام وضعیت فوق العاده می کردیم، اما چون معنی دار نیست، هیچ اتفاقی نمی افتد! حساسیت زدایی مشکوکی از مسائل حیاتی کشور پدیدار شده و انگار نه انگار چنین اعداد و ارقامی منتشر شده! نه کسی توضیحی می خواهد و نه کسی توضیحی می دهد! نه کسی دلالتها و پیامدهای آن را مورد توجه قرار می دهد! رشد مصارف عمومی در ۱۴۰۴، بالغ بر ۹۳ درصد است! اگر حساب و کتابی در کار بود و فقرا و محرومان و کارمندان و کارگران در نظام تصمیم گیری، صدا و جایگاهی داشتند، می توانستند بپرسند که وقتی شما به واسطه این سیاستهای تورم زا، درباره هزینه های خودتان رشد ۹۳ درصدی را به رسمیت شناختید، چرا وقتی به حقوق و دستمزد ما می رسد، این میزان اهل صرفه جویی می شوید!؟ برای این رشد ۹۳ درصدی در رشد تورم نقشی قائل نمی شوید!؟ عدالتی که عزیزان باور دارند این است!؟

ربا، زودتر از مردم و تولیدکننده ها، گریبان دولت را می فشرد / رشد ۲۵۳ درصدی دارایی های تملک مالی، یعنی سیستم در حال خفه شدن زیر بار ربا است

مومنی یادآورشد: در سند بودجه، رشد دارایی های تملک مالی، نسبت به ۱۴۰۳ به ۲۵۳ درصد رسیده است! یعنی ربا، زودتر از مردم و تولیدکننده ها، گریبان دولت را می فشرد. چون بار اصلی ماجرا این است که اصل و فرع آن اوراق و بدهی هایی که قبلا منتشر کردید را در زمان خود تسویه می کنید. آن زمان که آنها سراغ مالی سازی بدهی های دولت آمدند و به جای اینکه مسائل را ساختاری حل کنند، از طریق انتشار اوراق بحران را به تعویق انداختند، چقدر کارشناسان مظلوم هشدار می دادند. رشد ۲۵۳ درصدی، یعنی سیستم در حال خفه شدن زیر بار ربا است. اکنون گزارش مرکز پژوهشهای مجلس نشان می دهد بار ربا و بازپرداخت اصل این اوراق و بدهی ها، تقریبا به وزن بار مالی پرداخت حقوق و دستمزد به کارکنان دولت و بار مالی ناشی از پرداخت به بازنشسته ها شانه می زند.

این اقتصاددان تاکید کرد: اکنون هم اشتباهاتشان را تصحیح نمی کنند و مناسبات ربوی را متوقف نمی کنند، بلکه می گویند باید گستره و عمق خام فروشی و شدت شوک درمانی را افزایش دهیم، این قعر نابودی است. نباید سازمان برنامه ما گزارشی منتشر کند و بگوید اگر این روند استمرار پیدا کند، چه چشم اندازی مقابل روی خودمان خواهیم داشت!؟

رشد مالیات ستانی را نزدیک به ۳ برابر تورم رسما اعلام شده است / سهم مالیات بر عایدی های بدون زحمت، نزدیک به صفر

رئیس موسسه مطالعات دین و اقتصاد با بیان اینکه لایحه بودجه به مسائل اصلی و همان الزامات برنامه بی کیفیت میان مدت هفتم کمترین اهتمام را دارد و ابعاد عدم شفافیت نشان می دهد آنها گویی نمی خواهند با واقعیت روبرو شوند، گفت: حتی یک تمهید برای برطرف کردن یکی از موانع تولید در این سند برنامه یک ساله را نیاورده اند اما رشد مالیات ستانی را نزدیک به ۳ برابر تورمی که ادعا می کنید رسانده اید! در ازای آن، در همه این سالها ، سهم مالیات بر عایدی های بدون زحمت، نزدیک به صفر است. چرا درباره مالیات بر ثروت چنین اهتمامی مشاهده نمی شود!؟ همه اینها دلالتهای اقتصاد سیاسی دارد. تا زمانی که اساس اداره کشور را بر شوک درمانی گذاشته اید، تنها از طریق ضعیف کشی می توانید ارتزاق کنید.

بانکهای ورشکسته به شکل صوری، در حسابهایشان سود شناسایی می کنند

این استاد دانشگاه ضمن انتقاد از مداخله ها در عزل و نصب در مناطق و همچنین برخی صنایع و شرکتهای بزرگ، افزود: ما به یک بازارایی سیستمی ساختار نهادی نیاز داریم و هر لحظه غفلت از آن، هزینه ها را برای اصلاح بالاتر می برد. نظام پاداش دهی معیوب و کژکارکرد که تا کنون ده ها گزارش منتشر شده که بانکهای ورشکسته به شکل صوری، در حسابهایشان سود شناسایی می کنند و بابت زیانهایی که آفریده اند، پاداش های بزرگ هم دریافت می کنند. این مساله در زیان ده ترین شرکتهای دولتی هم وجود دارد.

در تمام آزمونهای کیفی آموزشهای پایه، روندی رو به سقوط و اضمحلال را مشاهده می کنیم

مومنی اوضاع و احوالی که در مدارس مشاهده می شود را یکی از تجلی گاه این سیاستها دانست و توضیح داد: ما در تمام آزمونهای کیفی آموزشهای پایه، روندی رو به سقوط و اضمحلال را مشاهده می کنیم. نمی خواهید به هوش بیایید!؟ حکومتی که با شوک درمانی خانوارهایش را فقیر می کند از نقطه عطف ۱۳۹۷ که شوکهای ارزی پیاپی تجربه کردیم تا ۱۴۰۲، توانایی خانواده ها، برای اینکه قادر باشند مخارج تحصیل فرزندانشان را فراهم کنند، ۸۰ درصد سقوط کرده است. اگر نهادهای نظارتی با کیفیت و مسئولیت شناس داشتیم، هر کدام از اینها باید مورد بررسی قرار می گرفتند. اینکه ترک تحصیل و عدم ثبت نام کودکان لازم التعلیم به روندهای نگران کننده می رسد، بازتاب این است که شما خانواده ها را با شوک درمانی فقیر کردید. آنها دیگر قادر نیستند هزینه های تحصیل فرزندانشان را بپردازند. در حالی که خانوارها توانشان سقوط کرده، دولت هم از مسئولیتهای مصرح خود در قانون اساسی در زمینه آموزشهای پایه، طفره می رود.

وی گفت: مرکز پژوهشهای مجلس می گوید از ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۲، هزینه سرانه دولت برای هر دانش آموز حدود ۱۵ درصد کاهش پیدا کرده است. فقط خدا می داند که ما با آینده این سرزمین چه می کنیم! این گزارش می گوید در همین فاصله نرخ فقر از ۲۴٫۵ درصد به ۳۰ درصد افزایش پیدا کرده است. در اقتصاد سیاسی توسعه، گفته می شود سند بودجه، سندی است که در آن به وضوح طرز نگاه حکومت به حقوق ملت را می توان مشاهده کرد. این شوک درمانی از همه بیشتر حکومت را دچار افلاس مالی می کند و در نظریه های پیشروی توسعه، گفته می شود آن حضیض شکنندگی یک حکومت، وقتی فرا می رسد که در بهترین حالت فقط می تواند عائله خود را تحت حمایت و پوشش قرار دهد، اکنون ۵ سال است که گزارشهای مرکز پژوهشهای محلس نشان می دهد از کل بودجه حمایتی حکومت، بیش از چهار، پنجم نصیب عائله خودش می شود، یعنی دسترسی ۹۰ درصد جمعیت به این حمایتها در حال رسیدن به صفر است. از سوی دیگر زندگی کارمندان و بازنشسته ها را هم ببینید!

این مناسبات قابل تداوم نیست

این اقتصاددان با بیان این اعتقاد که این قهقرا در حکومتی که به تولید فناورانه پشت کند، ادامه خواهد داشت، گفت: چقدر خوب است که نهادهای نظارتی ما از این آیینه برای آسیب شناسی استفاده کنند. دولتی که فلسفه وجودی اش، برقراری ثبات و امنیت است با شوک درمانی، تمام اهتمامش را برای سوزاندن ریشه های ثبات و امنیت به کار می گیرد. این مناسبات قابل تداوم نیست و ما به یک بازآرایی سیستمی بر محور تولید فناورانه و توسعه عادلانه نیاز داریم. امید تمام این آسیب شناسی ها این است که آنها که باید ببینند و بشنوند این کارها را قبل از مرگ سهراب بکنند.

به گزارش اقتصادران دکتر فرشاد مومنی، استاد اقتصاد دانشگاه، در سومین نشست از جلسات به مناسبت فروپاشی حکومت پهلوی و پیروزی انقلاب اسلامی ۱۳۵۷، ضمن تاکید بر ضرورت اندیشه ورزی نسبت به مشکلات و چالشهای تاریخی که ایران با آن مواجه است، خواستار شکل گیری گفت و گویی ملی پیرامون جزئیات دوره های مختلفی که ایران به لحاظ سیاسی و اقتصادی پشت سر گذاشته شد و گفت: اکنون شرایطی را تجربه می کنیم که حتی در درون ساختار قدرت هم نارضایتی بسیار شدید وجود دارد، اما مهم این است که ما قادر باشیم کانونهای اصلی مشکلمان را شناسایی کنیم.

این اقتصاددان «تغییر مالکیت بر اساس قانون» در انقلاب اسلامی را تفاوتی بزرگی با دیگر تحولات در ایران عنوان کرد که بر این اساس انقلاب اسلامی را تبدیل به نقطه عطفی کرد و یادآورشد: انقلاب اسلامی، تنها انقلابی در قرن بیستم است که توانسته ظرف کمتر از یک سال بعد از پیروزی، قانون اساسی جدید ارائه کند و نظم مطلوب خود را به آرای عمومی هم بگذارد. کمتر از یک سال بعد از پیروزی انقلاب، زیر نظر زنده یاد یدالله سحابی که معاون نخست وزیر در طرح های انقلاب بودند و با محوریت استاد فقید، آقای عالی نسب، سندی با عنوان برنامه توسعه و تکامل نظام جمهوری اسلامی منتشر شده است. به عنوان یک کارشناس کوچک در زمینه مطالعات توسعه و برنامه ریزی در ایران، به شما می گویم این سند، مشارکت جویانه ترین و باکیفیت ترین سند توسعه ای در تاریخ برنامه ریزی ایران است.

مومنی با بیان اینکه سال پنجم بعد از پیروزی انقلاب، کار تحقیقی را منتشر کردیم که در آن نشان داده بودیم که در پنج ساله اول انقلاب، بیش از هفت کوشش برای فروپاشاندن انقلاب اسلامی به صورت شوک برون زا ظاهر شده و شما اینجا عظمت مردمی بودن این انقلاب را می بینید، و افزود:  اگر آن انرژی مردمی آزاد شده نبود، هر یک از آن تهدیدات بیرونی ، توانسته بود یک انقلاب آزادی بخش را سرکوب کند اما ترکیب همه آنها علیه انقلاب اسلامی در پنج ساله اولش به کار گرفته شد و نتوانست ما را زمین بزند.

این استاد دانشگاه ضمن تاکید بر اینکه با وجود همه شوکها و تهدیدات، کارنامه ۱۰ سال اول انقلاب در مقایسه با بعد و قبل از آن درخشان و افتخارآمیز است، توجه به موزاینی که با آن کشور اداره می شده است را ضروری برشمرد و گفت: باید پرسید ما از چه چیزهایی عدول کردیم که به این روز افتادیم. ما به عدالت پشت کردیم و سازوکار آن هم، برنامه تعدیل ساختاری بود. باید ببینیم آن اندیشه هایی که انقلاب اسلامی را با آن عزت و آبرو و آن پشتوانه مردمی همراه کرده بود، با چه تغییرات و تجدیدنظرهایی روبرو شد که ما را به این روز انداخته است

مومنی با تاکید بر اینکه در ۱۰ ساله اول بعد از پیروزی انقلاب، ما بالاترین سطح مشارکت فعال و موثر مردم در سرنوشت سیاسی و اقتصادی شان را داشتیم، گفت: این مشارکت بعد از جنگ سقوط کرده است و سرشماری های بعد از جنگ نشان می دهد دو، سوم جمعیت در سنین فعالیت، هیچ نقشی در تولید ملی ندارند و اوضاع از نظر مشارکت سیاسی هم از آن بدتر است. مجلسی شکل دادید که پشتوانه مردمی اش به پایین ترین سطح رسیده و همه اینها بازتاب عدول از اندیشه شهید بهشتی و آرمانهای اصیل انقلاب اسلامی است که آمیزه ای از درک روزآمد از توسعه و درک مقتضی زمان از دین است.

وی با اشاره به ضرورت توجه به اندیشه ورزی در کشور، اظهارداشت: این چه بساطی است که به نام دین مداحی گری رواج می دهید و در آن هم بیش از اینکه اندیشه و خرد نیروی محرکه ترویج اعتقادات باشد، به حداقل رساندن اتکا به خرد و به حداکثر رساندن اتکا به احساسات نقش ایفا می کند. همه اینها حساب و کتاب دارد و اگر قرار باشد این گونه پیش رویم امکان ندارد بتوانیم گرفتاریهایمان را برطرف کنیم.

****

متن این نشست بدین شرح است:

 دکتر فرشاد مومنی، استاد گروه برنامه ریزی و توسعه اقتصادی دانشگاه علامه طباطبایی که در سومین نشست از سلسله جلسات به مناسبت «فروپاشی حکومت پهلوی و انقلاب اسلامی ۱۳۵۷» با عنوان «تجزیه و تحلیل برنامه های سیاسی انقلابیون از پیش از انقلاب اسلامی تا ابتدای انقلاب اسلامی» سخن می گفت، با بیان اینکه از دیدگاه اندیشه توسعه گفته می شود هر نظم مدعی اعتلابخشی، باید در دو حیطه «شناخت عمیق بنیانهای اندیشه ای وضع موجود» و «شناخت عمیق بنیانهای اندیشه ای شکل دهنده وضع مطلوب» تعیین تکلیف کند، تصریح کرد: این پرسش مطرح است که آیا انقلابیون در این دو حیطه اندیشه های مشخصی داشته اند یا خیر! متاسفانه، به ویژه در حیطه اندیشه ورزی هم بسیاری اوقات، احساس را غالب می کنیم.

اگر عصبانیتمان از فساد و ناکارآمدیها به کانال خرد و اندیشه ورزی نیفتد، همه مان ضرر خواهیم کرد

وی ادامه داد: مردم ما به حق از این همه فساد، ناکارآمدی، نابرابریهای ناموجه و بحرانهای بزرگ و کوچک، عصبانی هستند. اما اگر این عصبانیت به کانال خرد و اندیشه ورزی نیفتد، همه مان ضرر خواهیم کرد. بنابراین باید درباره لوازم آن هم بسیار گفت وگو کنیم. با پیچیدگی هایی که جامعه ای مانند ایران در شرایط کنونی دارد، هر نوع داوری یگانه درباره یک دوره ۴۵ ساله، از اعتبار علمی ساقط است. بدون تردید، هر کس که حداقلی از آشنایی با الفبا داشته باشد و از حداقلی از انصاف برخوردار باشد، می فهمد که خیلی چیزها پس از جنگ، نسبت به دوره جنگ تغییر کرد. درک می کند که حتی در دوره پس از جنگ، میان جهت گیریهایی که در دوره هاشمی رفسنجانی وجود داشت و دوره خاتمی، تفاوتهای بزرگ وجود دارد. همانطور که میان دوره احمدی نژاد و روحانی هم تفاوتهای بزرگ وجود داشت.

این اقتصاددان با تاکید بر ضرورت توجه به جزئیات و پرهیز از کلیات، گفت: همه شواهد حکایت از این دارد که آنها که رهبری فکری جامعه را در مبارزه آزادی بخش برعهده داشتند، هم تحلیل روشنی از بنیانهای اندیشه ای شکل دهنده به وضع موجود در سالهای پایانی حکومت پهلوی برخوردار بودند و برایشان هم خطور کلی بنیانهای اندیشه ای شکل دهنده وضع مطلوب روشن بود.

حتی در درون ساختار قدرت هم نارضایتی بسیار شدید وجود دارد، اما…

مومنی با بیان این عقیده که ما اکنون شرایطی را تجربه می کنیم که حتی در درون ساختار قدرت هم نارضایتی بسیار شدید وجود دارد، اما مهم این است که ما قادر باشیم کانونهای اصلی مشکلمان را شناسایی کنیم، ادامه داد: اوضاع و احوال اندیشه ای رهبران انقلاب در سالهای اوج گیری مبارزه و استقرار جمهوری اسلامی، در استاندارد یک کشور قابل قبول و بسیار امیدبخش است. وقتی انقلاب پیروز شد، مجموعه ای از جهت گیریها را مشاهده می کنیم که همه حکایت از این دارد که سطح قابل قبولی از اندیشه توسعه و آگاهی از آن بینشی از اسلام که با اقتضائات زمانه سازگاری دارد و آگاهی بسیار عمیق از ریشه های اصلی تداوم توسعه نیافتگی در ایران وجود داشته است. 

شورای انقلاب با اتکا به مردم، میزان وابستگی به رانت نفتی را به شدت کاهش داد

این استاد دانشگاه علامه طباطبایی به بخشهایی از کتاب «کارنامه دولت جنگ» اشاره کرد که در آن آورده است یکی از اولین تصمیماتی که شورای انقلاب گرفت این بود که میزان اتکا به رانت نفتی را به طرز چشمگیری کاهش داد، خاطرنشان کرد: یعنی تصویب کردند به جای حدود ۴ میلیون بشکه نفت صادراتی روزانه، ۸۰۰ هزار بشکه صادر شود. این تصمیمی است که کمتر حکومتی در شرایط عادی جرات می کند آن را اجرا کند. تنها حکومتهایی که پشتوانه بسیار بزرگ مردمی و اعتقادی دارند می توانند آن کار را کنند.

رضاشاه ۴۰درصد اراضی ثبت شده کشور را به نام خود زده بود

مومنی، «تغییر مالکیت بر اساس قانون» در انقلاب اسلامی را تفاوتی بزرگی با دیگر تحولات در ایران عنوان کرد که بر این اساس انقلاب اسلامی را تبدیل به نقطه عطفی کرد و یادآورشد: در کتاب «گذشته چراغ راه آینده است» بی شمار شواهد می بینیم درباره اینکه رضاشاه با چه سازوکارهایی جابجایی مالکیت انجام داده و عمدتا همه چیز را به نام خود درآورده است. وقتی رضا شاه را از کشور بیرون می بردند، یک فرد به تنهایی ۴۰ درصد از اراضی ثبت شده کشور را به نامش داشته است. ارزش دارایی های ارزی رسما به نام رضا شاه در بانکهای خارجی، معادل بیش از ۷ سال بودجه ارزی کشور بوده است. یکی از ریشه های اصلی کینه محمدرضا شاه نسبت به زنده یاد دکتر محمد مصدق، این بود که بعد از خروج رضاشاه، وقتی درباره انتقال اموال رضاشاه به فرزندان او اقدام کرد، مصدق در مجلس، با مخالفت، فرمولی ارائه کرد که تمام طرفداران دربار و سلطنت ناچار به سکوت شده اند.

رئیس موسسه مطالعات دین و اقتصاد، با بیان اینکه انقلابیون و در قله آنها، آیت الله دکتر شهید بهشتی هم نقدهای بسیار عمیق درباره ریشه های گرفتاری ایران در دورهای باطل توسعه نیافتگی داشتند و هم برنامه ای برای برون رفت از آن داشتند، گفت: انقلاب اسلامی، تنها انقلابی در قرن بیستم است که توانسته ظرف کمتر از یک سال بعد از پیروزی، قانون اساسی جدید ارائه کند و نظم مطلوب خود را به آرای عمومی هم بگذارد. اکنون می توانیم بعد از گذشت این سالها، در نقد آن قانون حرفهای شندیدنی بزنیم ، اما آن مباحث ، اینکه آنها می دانستند چه می خواستند و چه نمی خواستند را تغییر نمی دهد.

سند توسعه و تکامل جمهوری اسلامی، مشارکت جویانه ترین و باکیفیت ترین سند توسعه ای تاریخ ایران بود

مومنی اضافه کرد: کمتر از یک سال بعد از پیروزی انقلاب، زیر نظر زنده یاد یدالله سحابی که معاون نخست وزیر در طرح های انقلاب بودند و با محوریت استاد فقید، آقای عالی نسب، سندی با عنوان برنامه توسعه و تکامل نظام جمهوری اسلامی منتشر شده است. به عنوان یک کارشناس کوچک در زمینه مطالعات توسعه و برنامه ریزی در ایران، به شما می گویم این سند، مشارکت جویانه ترین و باکیفیت ترین سند توسعه ای در تاریخ برنامه ریزی ایران است. در ضمیمه آن سند، می توانید فرایندهای چند باره فراخوان و مشارکت طلبی را ببینید و فهرست اسامی افرادی که نقش موثر در تنظیم آن سند داشتند را ببینید. آن ذخیره دانایی، در تاریخ برنامه ریزی ایران کم نظیر است.

به پرهیز از تعصب، عصبانیت و پایبندی عمیق به علم و اخلاق نیاز داریم

وی با تاکید بر اینکه ما در زمینه اندیشه ورزی، به پرهیز از تعصب، عصبانیت و پایبندی عمیق به علم و اخلاق نیاز داریم، ادامه داد: سال پنجم بعد از پیروزی انقلاب، کار تحقیقی را منتشر کردیم که در آن نشان داده بودیم که در پنج ساله اول انقلاب، بیش از هفت کوشش برای فروپاشاندن انقلاب اسلامی به صورت شوک برون زا ظاهر شده و شما اینجا عظمت مردمی بودن این انقلاب را می بینید. همانطور که خانم «تدا اسکاچ پل» می گوید از نظر پایگاه مردمی، نظیری برای انقلاب اسلامی در میان کل انقلابها در قرن بیستم وجود ندارد. اگر آن انرژی مردمی آزاد شده نبود، هر یک از آن تهدیدات بیرونی ، توانسته بود یک انقلاب آزادی بخش را سرکوب کند اما ترکیب همه آنها علیه انقلاب اسلامی در پنج ساله اولش به کار گرفته شد و نتوانست ما را زمین بزند. البته معنای آن این نیست که ضربه های سنگین به ما وارد نکرد.

این استاد دانشگاه علامه طباطبایی ضمن انتقاد از برخی برخوردهایی که با لطف الله میثمی شده است، او را یکی از بزرگترین ذخایر انسانی و انقلابی موجود در ایران دانست و ادامه داد: گروه هدف مبارزه های چریکی شهری، حدود ۲۰ تا ۳۰ نفر می شود، اما تعداد ترور تیمهای ترور مجاهدین خلق در آن زمان از ۱۰ هزار نفر گذشت و ترور نیروهای باکیفیت در کادر اداره کشور را در دستور کار قرار دادند.

کارنامه ۱۰ سال اول انقلاب در مقایسه با بعد و قبل از آن درخشان و افتخارآمیز است

مومنی با بیان اینکه با وجود همه شوکها و تهدیدات، کارنامه ۱۰ سال اول انقلاب در مقایسه با بعد و قبل از آن درخشان و افتخارآمیز است، توجه به موزاینی که با آن کشور اداره می شده است را ضروری برشمرد و گفت: نکته دیگر این است که ما از چه چیزهایی عدول کردیم که به این روز افتادیم. ما به عدالت پشت کردیم و سازوکار آن هم، برنامه تعدیل ساختاری بود. گرچه تعدیل ساختاری، ادعای بازارگرایی می کرد اما به هیچ کدام از موازین بازارگرایی هم پایبند نبود.

امنیت مالکیت در ایران یکی از بدترین تجربه هایش را در تاریخ ۵۰ ساله اخیر تجربه می کند

استاد گروه برنامه ریزی و توسعه اقتصادی دانشگاه علامه طباطبایی، با انتقاد نسبت به عملکرد بازارگراها که بعضا پیوندهای رانتی دارند، نسبت به سکوت و بی اعتنایی به عدم شفافیت و نابرابری و شرایطی که در ایران با عنوان اجرای ایده بازارگرایی به وجود آمده است که در آن تنها منافع مافیاها تامین می شود، تصریح کرد: برای بازارگرای صادق و عالم، مساله حقوق مالکیت امری ناموسی است و با اینکه امنیت مالکیت در ایران یکی از بدترین تجربه هایش را در تاریخ ۵۰ ساله اخیر تجربه می کند اما ما ندیدیم یک مقاله به اسم بازارگرایی منتشر شود و اعتراض کند که در اثر شوک درمانی مساله امنیت حقوق مالکیت تا این میزان متزلزل شده است.

وی با بیان اینکه سال ۶۵ به بعد که همزمان رژیم صدام جنگ شهرها را شروع کرد و انهدام زیرساختهای تولیدی کشور را هم محور قرار داد و ما با سقوط قیمت نفت هم روبرو بودیم، آقای مهندس موسوی ساعت ۵ صبح به سر کار می آمدند و ۲ بعد از نیمه شب هم به منزلشان می رفتند، اظهارداشت: نیمی از منشی های ایشان هنوز در قید حیات هستند و با گریه برای من تعریف می کردند که مهندس موسوی به آن منشی ها قسم می داده که اگر موشکی را به جایی زدند، ملاحظه حال ایشان را نکنند و سریع او را صدا بزنند و چون اگر من پای کار باشم، مدیرانم پاسخگو می شوند و اینجا مساله جان مردم است و ما نباید کوچکترین مسامحه ای انجام دهیم. گریه می کردند و این مسائل را تعریف می کردند و من شاهدم آنچنان فشارهای عصبی بر این مرد زیاد شده بود که انگشتان دستش ورم کرده بودند و تا نمی شدند و استخوانهای هر دو زانویش هم چنان فشاری را احساس می کرد که تا نمی شد. یعنی با همان حسی که سرباز خط مقدم جبهه از مملکتش دفاع می کرد، این آدم و دوستان و همکارانش هم این گونه از جان مایه می گذاشتند که ما می توانستیم به آن شکل آبرومندانه کار را جلو ببریم.

غم انگیز است که یک مدیر کلیدی اقتصادی کشور، بگوید تورم به من ربط ندارد

مومنی افزود: اکنون با تعبیری مانند حس ملی و سرمایه اجتماعی، این بحث مطرح می شود که این جامعه، در اثر رواج شوک درمانی و بازارگرایی مبتدل، گویی در همه عرصه های حیات جمعی اش، میان تهی شده است و غم انگیز این است که صدبار هم که فاجعه های شوک درمانی آشکار می شود، عزیزان نمی خواهند پیام را بگیرند یا نمی توانند. غم انگیز است که یک مدیر کلیدی اقتصادی کشور، بگوید تورم به من ربط ندارد اما وقتی موضوع آزادسازی واردات خودروی لوکس می شود، از رقبای خود سبقت می گیرد که بگوید من بیشتر در این زمینه نقش آفرینی کردم. یعنی ما این قدر معیارها را از دست داده ایم!

بازارگرایی مبتذل نظم اجتماعی ما را میان تهی کرده

این اقتصاددان با تاکید بر اینکه بازارگرایی مبتذل که مبتنی بر خصوصی سازی فاسد، آزادسازی فاسد و شوک درمانی فسادزا است، نظم اجتماعی ما را میان تهی کرده، گفت: ببینید عزیزان چقدر از نظر کیفیت پشتیبانی کارشناسی و بنیه یادگیری از تجربیات سقوط کرده اند که از یک سو با عنوان صادرات سیب زمینی، غارت سفره فقرا اتفاق می افتد و چون جهش نرخ ارز داشتیم، به قیمت به غارت بردن سفره های مردم، جیبهای کوچکی، هیولایی تر بزرگ می شوند و این قدر این کار جنون آمیز انجام می شود که به فاصله کوتاهی، همان ها که آن میزان جنون آمیز و مشکوک، اسم رهاسازی را صادرات گذاشته بودند، اکنون به واردات افتاده اند. اینکه شما متوجه نشوید که این کار چقدر قبیح است که کشوری که چندین برابر نیاز مصرفی اش قابلیت تولید سیب زمینی دارد، به خاطر بحران سازی های ناشی از شوک درمانی، در شرایط بسیار شکننده ای که کشور از نظر امنیت ملی دارد، مهمترین ذخایر استراتژیک ارزی تان را باید صرف واردات سیب زمینی کنید که همزمان هم کمر تولیدکننده هایتان را شکستید و هم دولت را دچار اضطرار کردید و هم زمینه های شغلی را از شاغلان بخش کشاورزی و صنایع مربوطه دریغ کردید. صد نمونه دیگر هم می توان این گونه ذکر کرد.

با شوک ارزی اخیر، شوک تقاضایی ۸۰۰ هزار میلیارد تومانی به سرمایه در گردش برای تولیدکننده ها اضافه تر شده است

مومنی افزود: مطالعه ای که انجام شده، نشان می دهد در همین شوک ارزی که از حدود کمتر از ۶۰ هزارتومان دلار را به بالای ۸۰ هزارتومان رساندند، شوک تقاضای ۸۰۰ هزار میلیارد تومانی برای سرمایه در گردش برای تولیدکننده ها اضافه تر شده است. یعنی اینها با این کار، بی سابقه ترین رونق ها را برای رباخوارها ایجاد کردند. مگر می شود شما شعار عدالت دهید و بعد مردم را دچار فقر و عسرت و بیکاری کنید و سفره های رباخوارها را چاق تر کنید!؟

با عنوان خصوصی سازی دارایی های بین نسلی کشور را به تاراج گذاشتند / چرا هیات وزیران باید مصوبه فروش دارایی های سازمانهای بیمه ای را اجرا کند؟

این استاد دانشگاه علامه طباطبایی با تاکید بر اینکه با عنوان خصوصی سازی دارایی های بین نسلی کشور را به تاراج گذاشتند و به هیچ کدام از اهدافشان هم نرسیدند، اظهارداشت: چرا هیات وزیران آقای پزشکیان باید یک مصوبه بگذارد و ببینید این مصوبه چقدر تهی از اندیشه، تهی از آرمان و تهی از سازمان مناسب برای اعتلابخشی به ایران است که با دست پاچگی می گویند سازمانهای بیمه ای کشور، هر چه سریعتر دارایی های سرمایه ای خود را بفروشند. بدون اینکه هیچ کدام از تمهیداتی که حداقل فقط جلوگیرنده فساد باشد درنظر گرفته شده باشد و البته اینکه چه نسبتی با عدالت و توسعه برقرار می کند، پیش کش!

به یک بازاندیشی نظام وار در زمینه توسعه فراگیر نیاز داریم /پس رفت بزرگی در زمینه فهم توسعه در حال رخ دادن است

به گفته مومنی؛ تمام جهتگیریهای سیاستی اقتصادی و اجتماعی در ربع قرن گذشته، نشان می دهد پس رفت بزرگی در فهم اقتضائات اندیشه ای توسعه، در فرایندهای قانون گذاری، تصمیم گیری و تخصیص منابع در حال رخ دادن است و ما به یک بازاندیشی نظام وار در زمینه توسعه فراگیر نیاز داریم. توسعه ای که در قلب آن عدالت اجتماعی قرار دارد. باید نسبت به پیوند میان توسعه عادلانه با خواسته های انقلابیون ۱۳۵۷ بازنگری کنیم.

توزیع عادلانه قدرت در ایران بر توزیع عادلانه ثروت اولویت دارد

این استاد دانشگاه معتقد است: تصور اینکه حکومتی بتواند بهبود عملکرد اقتصادی داشته باشد اما به ساختار سیاسی با توزیع ناعادلانه دست نزند، وهم بی پایه است. امکان ندارد. ما با تقدم امر سیاسی روبرو هستیم و توزیع عادلانه قدرت در ایران بر توزیع عادلانه ثروت اولویت دارد. در ۱۰ سال گذشته، کلیدی ترین داده هایی که سالها نظام آمار و اطلاعات کشور انتشار عمومی می داد را حذف کرده اند؛ اینها نشانه است. اینکه می بینید اسم سندی را برنامه هفتم می گذارند و اولین بار در تاریخ ایران است که در آن سند جدول منابع و مصارف ارزی اصلا وجود ندارد. یعنی من نمی خواهم توضیح دهم که چه میزان ارز را می خواهم صرف چه مسائلی کنم. شما این گونه می خواهید توسعه پیدا کنید!؟

تولید فناورانه با زورگویی ، تهدید و ارعاب امکان پذیر نیست / حکومتی که عدالت، استقلال و آزادی می خواهد باید از مسیر تولید فناورانه حرکت کند / در۲۵ سال گذشته، عموما در ربع پایانی فاسدترین کشورهای دنیا قرار داشتیم

مومنی با بیان اینکه تولید فناورانه با زورگویی ، تهدید و ارعاب امکان پذیر نیست و حکومتی که عدالت، استقلال و آزادی می خواهد باید از مسیر تولید فناورانه حرکت کند، پرسید: چرا ما اکنون این میزان وحشتناک به سمت عمق بخشی و تنوع بخشی به خام فروشی می رویم و تولید فناورانه در ایران، یکی از بدترین شرایط تاریخی خود را می گذراند!؟ اندیشه نوین توسعه باید در فهم قاعده گذاران کشور تجلی پیدا کند اما ما متاسفانه ردی از آن نمی بینیم. چقدر شرم آور است برای ما که داعیه دینی داریم که در اثر این شوک درمانی ها، در ربع قرن گذشته، عموما در ربع پایانی فاسدترین کشورهای دنیا قرار داشتیم.

رئیس موسسه مطالعات دین و اقتصاد ، یادآورشد: در ۱۰ ساله اول بعد از پیروزی انقلاب، ما بالاترین سطح مشارکت فعال و موثر مردم در سرنوشت سیاسی و اقتصادی شان را داشتیم. این مشارکت بعد از جنگ سقوط کرده است و سرشماری های بعد از جنگ نشان می دهد دو، سوم جمعیت در سنین فعالیت، هیچ نقشی در تولید ملی ندارند و اوضاع از نظر مشارکت سیاسی هم از آن بدتر است. مجلسی شکل دادید که پشتوانه مردمی اش به پایین ترین سطح رسیده و همه اینها بازتاب عدول از اندیشه شهید بهشتی و آرمانهای اصیل انقلاب اسلامی است که آمیزه ای از درک روزآمد از توسعه و درک مقتضی زمان از دین است. این چه بساطی است که به نام دین مداحی گری رواج می دهید و در آن هم بیش از اینکه اندیشه و خرد نیروی محرکه ترویج اعتقادات باشد، به حداقل رساندن اتکا به خرد و به حداکثر رساندن اتکا به احساسات نقش ایفا می کند. همه اینها حساب و کتاب دارد و اگر قرار باشد این گونه پیش رویم امکان ندارد بتوانیم گرفتاریهایمان را برطرف کنیم.

به اسلامی برگردیم که می گوید هرچه عقل آن را حکم می کند، شرع هم بر آن حکم می کند

مومنی با بیان اینکه مهمترین فلسفه وجودی دولت این است که ثبات اقتصاد کلان برقرار کند، اما شوک درمانی دشمن ثبات است و ریشه انگیزشهای تولیدی را می سوزاند ، گفت: چون شما به رباخواری، سوداگری و واردات پاداش می دهید، قادر نیستید که برای نیروی انسانی با کیفیتی که تربیت کردید، شغل ایجاد کنید و آنها را با سرخوردگی از کشور فراری می دهید. به اسلامی برگردیم که می گوید هرچه عقل آن را حکم می کند، شرع هم بر آن حکم می کند. نه آن که می خواهد احساسات را بر عقل غلبه دهد. بی نظیرترین آثار در این زمینه متعلق به شهید بهشتی و بعد شهید مطهری و در میان اسلام شناسان معاصر آقای جوادی آملی است.

به گزارش اقتصادران، دکتر فرشاد مومنی، اقتصاددان، ضمن تاکید بر اینکه با عددهای توخالی و فریب کاری تلاش می کنیم از واقعیت فرار کنیم، در حالی که جامعه ای که گستاخی روبرو شدن صادقانه و شجاعانه با واقعیت را نداشته باشد، امکان ندارد بتواند اوضاع و احوال خود را به سامان کند، گفت: در اقتصاد سیاسی گفته می شود حکومت باید اول این را متوجه شود که در شرایطی که بحرانها در هر یک از عرصه های زیرسیستمهای نظام اجتماعی پرشمار و فرارشته ای و چند بعدی و در هم تنیده هستند، راه نجات تنها از مسیر یک برنامه با کیفیت عبور می کند.

سنسورهای نظام تدبیر امور در ایران، از کار افتاده

دکتر فرشاد مومنی، استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی که در «همایش ملی حکمرانی توسعه» با عنوان «اقتصاد سیاسی بحران در نظام تدبیر» و در «خانه مدیران سازمان مدیریت صنعتی» سخن می گفت، با بیان اینکه ما وارد ورطه ای شده ایم که هزینه های هر لحظه غفلت از شناخت عالمانه و سازماندهی عالمانه امور و جلب مشارکت همگان برای سرنوشت سازی در کشور، به شدت در حال افزایش است، خاطرنشان کرد: سنسورهای نظام تدبیر امور در ایران، از کار افتاده اند و دچار نوعی از کارکرد افتادگی سیستمی شده است. در این شرایط بسیار اهمیت دارد که همه مسائلمان را به معنای دقیق کلمه، فراجناحی و فراشخصی و ملی ببینیم.

وی ضمن یادآوری اینکه در تدبیر و تمشیت امور به صورت فرمانی و از بالا و بدون جلب مشارکت و به رسمیت شناختنها، هیچ پیشرفتی وجود نخواهد داشت، بر ضرورت تحلیل مسائل از دریچه اقتصاد سیاسی تاکید کرد و گفت: در اقتصاد سیاسی گفته می شود ما با تقدم امر سیاسی روبرو هستیم، یعنی اینکه بتوانید بدون دست زدن به ساختار معیوب سیاسی که مشارکت زدا و رانتی است، ایجاد بهبود عملکرد اقتصادی، امکان ندارد.

در دو تجربه حکومت یک دست، بی سابقه ترین تجربه های فساد و ناکارآمدی را داشته ایم

استاد دانشگاه علامه طباطبایی ادامه داد: فقط در ربع قرن گذشته، ما دو تجربه با عنوان حکومت یک دست داشته ایم. حکومت یک دست، یعنی حکومتی با ناعادلانه ترین الگوی توزیع قدرت. از جنبه عملکرد اقتصادی ، ما در این دوره، یافته هایی را مشاهده می کنیم که به محض اینکه حکومت به سمت یک دست شدن رفته، ما بی سابقه ترین تجربه های فساد و ناکارآمدی و حتی بی سابقه ترین سقوط ها در کیفیت محیط زیست را به صورت گسترده تر و تعمیق یافته تر، تجربه کردیم. یعنی وقتی توزیع قدرت در ساختار قدرت بی ضابطه و ناهنجار می شود، حرث و نسل به نابودی تهدید می شود. بنابراین رویکرد اقتصاد سیاسی می تواند از این مسیر برای ما عبرت آموز باشد.

با عددهای توخالی و فریب کاری تلاش می کنیم از واقعیت فرار کنیم

به گفته رئیس موسسه مطالعات دین و اقتصاد؛ با عددهای توخالی و فریب کاری تلاش می کنیم از واقعیت فرار کنیم، در حالی که جامعه ای که گستاخی روبرو شدن صادقانه و شجاعانه با واقعیت را نداشته باشد، امکان ندارد بتواند اوضاع و احوال خود را به سامان کند.

نظام اداره کشور از کارکرد افتاده و به مرحله خود تخریبی رسیده است / ماجرا باید جدی گرفته شود و با رفوکاری و جابجا کردن افراد مشکلش حل نمی شود

مومنی ادامه داد: از دیدگاه رویکرد اقتصاد سیاسی که غایت را نگاه می کند، غایت توسعه دو کارکرد راهبردی است؛ «رفع فقر» و «به حداقل رساندن فاصله از پیشگام ها». از این زاویه ، گزارشهای رسمی به شفافیت به ما می گوید نظام اداره کشور از کارکرد افتاده و به مرحله خود تخریبی رسیده است. بنابراین باید ماجرا جدی گرفته شود و با رفوکاری و جابجا کردن افراد مشکل حل نمی شود.

هنوز نتوانسته ایم به تولید سرانه ناخالص سال ۱۳۵۶ خودمان برسیم

وی توضیح داد: برای نمونه، گفته می شود یکی از موفقترین تجربه های توسعه در نیم قرن گذشته، چین بوده است، این کشور در چهل ساله ۱۹۸۰ تا ۲۰۱۹، قادر به رفع فقر از ۷۳۰ میلیون نفر شده است. سه، چهارم از کل آمارهای جهانی درباره کاهش فقر، منحصرا به کارنامه چین مربوط می شود. این کشور در فاصله ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۷، اندازه تولید ناخالص داخلی اش را ۶ برابر کرده است. وقتی با داده های ایران، مقایسه می کنیم می بینیم در دورانی که بی سابقه ترین سطوح درآمدهای ارزی را داشتیم، اندازه جمعیت فقیرمان از حدود ۱۰ میلیون نفر در ۱۳۸۹ به حدود ۲۵ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر در سال ۱۴۰۰ رسیده است و گواهی های رسمی می گوید گزارش ۱۴۰۰ بسیار آبرومندانه تر از سالهای بعدی آن است. ما با این استاندارد، به قیمتهای ثابت هنوز نتوانسته ایم به تولید سرانه ناخالص سال ۱۳۵۶ خودمان برسیم. چند برابر کردنش پیش کش!

سیستم به سمت خود تخریبی حرکت می کند

مومنی گفت: وقتی با این دو شاقول نگاه می کنیم، یقین می کنیم که اوضاع خوب نیست. و خوب نبودن اوضاع، با بیشمار گواه های دیگر هم مشاهده می شود. سیستم به سمت خود تخریبی و خود اضمحلالی حرکت می کند. هم سیستم از کارکرد افتاده و هم سنسورها کار نمی کند و علامت نمی دهد. به همین دلیل است که در حالی که کشور در حال فروپاشی است، عده ای از فرط خوشی و احساس موفقیت نمی دانند چه کنند! بعد به ما انتقاد می کنند که شما چرا این موفقیتها را احساس نمی کنید!؟

 اگر این روند استمرار پیدا کند، اوضاع ما بسیار نگران کننده می شود

استاد گروه برنامه ریزی و توسعه اقتصادی یادآورشد: یکی از گرفتاریهای این سیستم این است که به طرز افراطی، مدگرایانه و منتزع از واقعیتهایش حرف می زند و عمل می کند. در دهه ۱۳۹۰، تعداد شرکتهای دانش بنیان در ایران، رشدی بالغ بر ۱۲ هزار و ۷۰۰ درصد را تجربه کرده است. بعد در همان دوره، ما با بی سابقه ترین روندهای سقوط بهره وری کل عوامل تولید و رابطه مبادله که ناظر بر توان رقابت و مقاومت اقتصاد ملی است روبرو بوده ایم. در کنار آن فقرهای بی سابقه را هم تجربه کردیم به طوری که برای اولین بار در تاریخ اقتصادی ۷۰ ساله گذشته ایران، اندازه جمعیت فقیرمان در عرض سه سال دو برابر شده است و از این نظر رکوردی جهانی هم محسوب می شود. اینها به ما می گوید اگر بخواهد این روند استمرار پیدا کند، اوضاع ما بسیار نگران کننده تر از آن چیزی که به تصورتان می آید می شود.

اندازه مداخله های دولت در اقتصاد نسبت به شرایط جنگی در برخی سالها، تا دو برابر افزایش پیدا کرده

مومنی با بیان اینکه باید راجع به این ارقام به طور جدی و عمیق فکر کرد، اظهارداشت: در حالی که طی بالغ بر سه دهه گذشته، ما افراطی ترین ابزارها را برای کاهش مداخله دولت در اقتصاد را به کار گرفته ایم، اندازه مداخله های دولت در اقتصاد ایران نسبت به شرایط جنگی در برخی سالها، تا دو برابر افزایش پیدا کرده است. بسیار جالب است که در این سرزمین گرامی اسم آن دولتی که آن گونه جنگ را با کاهش اندازه مداخله دولت در اقتصاد به طور آبرومند اداره کرد با حکمتهای رانتی چپ گرا و سوسیالیستی شده اما آن دولتهایی که این اندازه را تقریبا دو برابر کردند را نئولیبرال می گویند. ببینید چقدر آن آدرسهایی که به ما داده می شود، ماجرا دارد!؟

وی اضافه کرد: در نظریه های بسیار ممتاز توسعه، گفته می شود قله شکنندگی یک سیستم زمانی ظاهر می شود که در بهترین حالت، سیستم فقط بتواند عائله حکومت را تحت حمایت قرار دهد. حالا اینکه آنها که عائله حکومت محسوب می شود اوضاع و احوالشان چگونه است یک بحث است اما اگر با مسامحه، هر کاری که می کنند را حمایت درنظر بگیریم، داده های رسمی می گوید حدود ۸۷ درصد کل منابعی که با عنوان سیاستهای حمایتی و محرومیت زدایی تخصیص پیدا می کند، منحصرا به عائله حکومت تعلق می گیرد.

مومنی با بیان اینکه مساله تعهدات و مسئولیت پذیری حکومت در امور حاکمیتی برای کشوری که ۱۵ استان مرزی دارد، یک شاقول است که نشان می دهد این چسب برای این کشور چگونه کار می کند، گفت: در ربع قرن گذشته، این چسب در ایران، که شاخص تعهدپذیری در امور حاکمیتی، از جمله آموزش، مسکن، بهداشت و سلامت، تغذیه و امور زیرساختی است، بین یک، دوم تا یک، سوم تعهدپذیری حکومت در این زمینه ها با سقوط روبرو بوده است.

اقتدار سیستم برای اعمال سیاست در بازارهای پول، سرمایه، ارز و کالا و کار به پایین درجات تاریخی خود رسیده

این اقتصاددان افزود: شواهد بسیار تکان دهنده ای وجود دارد که نشان می دهد میزان اقتدار سیستم برای اعمال سیاست در بازارهای پول، سرمایه، ارز و کالا و کار به پایین درجات تاریخی خود رسیده است. شرح جزئیات آن، چیزهایی را بر ملا می کند که آن ماجرای خود تخریبی را به خوبی نشان می دهد. استمرار این روند ، آدرس بسیار نامناسبی دارد. با رفوکاری و ظاهر سازی ، دیگر نمی شود کارها را جلو برد و با هر یک لحظه تاخیر در این زمینه، هزینه های بسیار گزافی را خواهیم پرداخت.

راه نجات تنها از مسیر یک برنامه با کیفیت عبور می کند

مومنی با بیان اینکه در اقتصاد سیاسی گفته می شود حکومت باید اول این را متوجه شود که در شرایطی که بحرانها در هر یک از عرصه های زیرسیستمهای نظام اجتماعی پرشمار و فرارشته ای و چند بعدی و در هم تنیده هستند، راه نجات تنها از مسیر یک برنامه با کیفیت عبور می کند، خاطرنشان کرد: در این شرایط، به دلایل خاص اقتصاد سیاسی، ما با یک ساختار قدرتی روبرو هستیم که به طرزی بی سابقه برنامه گریز شده و به هیچ وجه به برنامه تن نمی دهد. ممکن است بگویند ما برنامه مکتوب داریم و حساب و کتابهایش روشن است ، اما از دریچه اقتصاد سیاسی، تجربه برنامه ششم و هفتم بعد از انقلاب را زیر ذره بین بگذارید تا بدانید سیستم چقدر به ادادرآوردن و ظاهرسازی و کارهای نمایشی. سازمان برنامه در گزارش سند برنامه ششم، آورد که ما در یک دوره پنج ساله، ما ۱۹۴ هدف کلی و ۵۶۶ استراتژی را می خواهیم دنبال کنیم! یعنی به هر کدام از این مفاهیم نگاه کنید! این ابعاد ترجیح نمایش و ادا است. از دریچه اقتصاد سیاسی، در هر دو برنامه و البته در برنامه هفتم به طرزی فاجعه بارتر، سیستم تمایلی نشان نداده که یک گزارش روندی به ما بدهد.

راه حل مشکلاتمان با موازین علمی دست یافتنی است

این استاد اقتصاد دانشگاه با انتقاد از شیوه تدوین و نگارش برنامه هفتم آن را غیرشفاف و غیرپاسخگو نسبت به هزینه کردها توصیف کرد و گفت: آنچه که آدم را آتش می زند این است که همه اینها در تسخیر علم است. یعنی ما هم با موازین علمی می توانیم بفهمیم که چرا ما به این روز افتاده ایم و هم با آن موازین می توان به وضوح سازوکارهای برون رفتش را هم مشخص کرد. اما ماجرا این است که زور رانت در کانونهای اصلی تصمیم گیری به طرزی باورنکردنی از زور علم بیشتر است. اینجا آن منفذی است که نیروهای اجتماعی توسعه خواه می توانند ایفای نقش کنند.

روندهای انحطاط زا باید متوقف شوند

این استاد دانشگاه با بیان اینکه در هر برنامه باکیفیت باید سه گروه تصمیم به صورت مشخص تعیین تکلیف شده باشد؛ روندهایی که باید متوقف شوند، روندهایی که باید ایجاد و روندهایی که باید استمرار یابند، افزود: فرض همه برنامه های سیاست اجتماعی و اقتصادی این است که تمام روندهای انحطاط زا دست نخورده باقی بمانند. این گونه نمی شود. روندهای انحطاط زا باید متوقف شوند. طراحی یک برنامه باکیفیت هم به قاعده ذخیره دانایی و تجارب موجود در کشور هم امکان پذیر  است.

مومنی به رسمیت شناختن مردم را مساله حیاتی دیگر برشمرد ادامه داد: مشارکت مردم در سرنوشتشان باطل السحر و مهمترین ابزار کاهش هزینه های هماهنگی است، در شرایطی که ایران سرزمین انبوه هماهنگی است و در اسناد پشتیبانمان یک برگ سند نداریم که بگوید این چوب لای چرخ هم گذاشتن ها در درون ساختار قدرت، چه ابعادی از هزینه ها به کشورمان تبدیل می کند؛ هزینه هماهنگی، هزینه مبادله، توان رقابت، توان مقاومت، ارتقای کیفیت سیاست گذاری ها. اینها همه جزء کارکردهای به رسمیت شناختن حقوق مردم برای رقم زدن سرنوشت سیاسی، اقتصادی و اجتماعی شان است.

یک توصیه به حکومتگران در آغاز روی کار آمدن ترامپ

این اقتصاددان با تاکید بر ضرورت توجه به اهدافی که تحریم کنندگان برای اجرای سیاستهای تورم زا و اشتغال زدا در ایران دنبال می کنند، گفت: با توجه به روی کار آمدن ترامپ، بار دیگر به حکومتگران گرامی توصیه می کنم کتاب «هنر تحریم ها » را بخوانند. در این کتاب، ریچارد نفیو، که او را از معماران تحریمها می دانند، عنوان می کند ما هیچ ابزاری برای فروپاشاندن ایران از درون و بدون نیاز به اینکه هیچ رقمی خرج کنیم، موثر تر از سیاستهای تورم زا و اشتغال زدا نتوانستیم پیدا کنیم. در آنجا توضیح می دهد که با چه سازوکارهایی حکومت ایران را تحت عنوان دورزدن تحریمها، در این کانال می اندازیم. به شیوه لقمان حکیم، حداقل طراحی هایی آنهایی که بهشان دشمن بیرونی می گویید، جدی بگیرید. اگر می بینید آنها می خواهد از این کانال به شما ضربه بزنند، به آن تن ندهید، نه اینکه پاس گل به آنها بدهید. جالب است عزیزان پاس گل می دهند و بعد دنبال پدیده نفوذ می گردند.