دسته: اجتماعی

به گزارش اقتصادران، «احمد نجاتیان» رئیس سازمان نظام پرستاری کشور، ضمن تسلیت شهادت رهبر انقلاب، از آمادگی کامل جامعه پرستاری کشور برای ارائه خدمت به هموطنان خبر داد.

او گفت: با توجه به اینکه در شرایط جنگی قرار داریم، مرخصی تمامی کارکنان عملیاتی لغو شده و این افراد به صورت تمام وقت در بیمارستان‌ها حضور دارند. شیفت‌ها به صورت کامل است و اعمال جراحی غیرضروری در سطح کشور لغو شده است.

رئیس سازمان نظام پرستاری با بیان اینکه در حال حاضر تاکید ما بر حفظ آمادگی است، ادامه داد: تعداد مجروحان زیاد نبود و ما با همین میزان نیرو موفق شده‌ایم خدمات را ارائه دهیم. از طرف دیگر برخی گروه‌های پرستاری غیرشاغل مانند بازنشستگان و دانشجویان برای ارائه خدمت در شرایطی که نیاز بود، اعلام آمادگی کرده‌اند.

او افزود: در حال حاضر با هیچ مشکل و کمبودی در حوزه خدمات پرستاری مواجه نیستیم خدمات به صورت کامل ارائه می‌شود و سرکشی‌های منظم از بیمارستان‌ها توسط وزارت بهداشت و سازمان نظام پرستاری انجام می‌شود و این دو سازمان با یکدیگر در ارتباط هستند.

نجاتیان ابراز امیدواری کرد که به زودی شاهد بازگشت به شرایط عادی باشیم تا امکان ارائه خدمت بهتر به مردم فراهم شود.

به گزارش اقتصادران، سوگواران شهادت رهبر انقلاب با پرچم‌های سیاه در دست، شعارهایی مانند «عزا عزا است امروز روز عزا است امروز خامنه‌ای رهبر پیش خداست امروز»، «یاحسین»، «مرگ بر آمریکا» و «مرگ بر اسرائیل» سر می‌دهند.

هر لحظه بر خیل جمعیت مردم روزه دار افزوده می‌شود و مردم اشک‌ریزان با پرچم‌های ایران در صحنه حاضر شدند.

همچنین گزارش‌های دیگر از اجتماع مردم دیگر شهرهای ایران در میادین اصلی حکایت دارد.

به گزارش اقتصادران، در پی شنیده شدن صدای انفجار در چند نقطه از تهران برخی از دانشگاههای تهرانی نحوه جدید فعالیت را اعلام کردند.

دانشگاه خواجه نصیر در اطلاعیه ای اعلام کرد: به اطلاع کلیه دانشگاهیان عزیز می رساند، با توجه به بروز وضعیت اضطراری در شهر تهران، کلیه کلاس ها و فعالیت های آموزشی دانشگاه در روز شنبه مورخ ۹ اسفندماه ۱۴۰۴ تعطیل اعلام می شود. در خصوص نحوه فعالیت های دانشگاه در روزهای آتی متعاقباً اطلاع رسانی خواهد شد.

همچنین بنا به اعلام معاون آموزشی دانشگاه تهران کلاسهای دانشگاه تا اخر سال مجازی شد.

در کنار این موارد با تصمیم هیئت‌رئیسه دانشگاه صنعتی شریف، تمامی کلاس‌های امروز دانشگاه لغو و کلاس‌های دانشگاه از فردا مجازی شدند.

علاوه بر آن واحدهای اداری دانشگاه شریف نیز با هماهنگی مدیر مربوطه، از هم‌اکنون تعطیل شدند.

از سوی دیگر دانشگاه شهیدبهشتی نیز امروز را تعطیل اعلام کرده است.

دانشگاه علوم پزشکی شهیدبهشتی نیز کلاسهای دانشجویان را به صورت مجازی برگزار می کند.

به گزارش اقتصادران، اعتراض دانشجویان از روز شنبه هفته جاری آغاز شد. در این میان دو طیف دانشجویان معترض و بسیج با یکدیگر درگیر شدند و این امر سبب شد دانشگاه همچنان در تب اعتراض باقی بماند. در چنین شرایطی برخی دانشگاه‌ها از همان روزهای نخست با ارسال پیامک به تعدادی از دانشجویان اعلام کردند که ورود آنها تا اطلاع ثانوی به دانشگاه ممنوع است و این افراد باید برای تشکیل پرونده به حراست مراجعه کنند.

از سوی دیگر برخی دانشگاه‌ها ازجمله خوارزمی، علم و فرهنگ و آزاد البرز، فعالیت‌های آموزشی خود را تا پایان سال‌جاری به‌صورت مجازی اعلام کردند. اتخاذ این تصمیمات نکات اساسی را یادآوری می‌کند؛ از یک‌سو تجمع دانشجویان در ادامه اعتراضات دی‌ماه بیانگر آن است که جامعه همچنان معترض و بیدار است و مطالبات خود را پیگیری می‌کند. از سوی دیگر تعطیلی این دانشگاه‌ها می‌تواند نشانه‌ای از احتمال اجرای سیاست‌های مشابه در سایر مراکز آموزشی باشد؛ سیاست‌هایی که با هدف جلوگیری از گسترش اعتراضات احتمالی در پیش گرفته می‌شوند.

اتخاذ چنین تصمیماتی از برخورد و تعلیق دانشجویان معترض گرفته تا تعطیلی‌های گسترده در نهایت بیش از همه دانشجویان را متاثر خواهد کرد. این در حالی است که برخی کارشناسان معتقدند اعمال چنین سیاست‌هایی علاوه بر افزایش نارضایتی، چارچوب علمی و آموزشی کشور را نیز تحت‌‌تاثیر قرار می‌دهد. از منظر حقوقی نیز منع ورود دانشجویان به دانشگاه، اعمال تنبیهات انضباطی یا محرومیت از ادامه تحصیل از جمله اقداماتی است که در تعارض با حقوق اساسی است. اعمال تعطیلی‌های گسترده پس از وقفه‌ای نزدیک به ۶۰روز در روند آموزش کشور، علاوه بر ایجاد اختلال در فرآیند آموزشی ممکن است شرایط دانشگاه‌ها را با پیچیدگی‌های بیشتری مواجه کند.

ماجرای ارسال پیامک‌ها به دانشجویان معترض

انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف اعلام کرده است که شماره‌هایی ناشناس با خانواده برخی دانشجویان تماس گرفته و به آنها هشدار داده‌اند که فرزندان‌شان ممکن است به دلیل فعالیت یا موضع‌گیری در فضای مجازی با ممنوع‌الورودی یا تعلیق مواجه شوند. تاکنون این ادعا از سوی نهادهای رسمی دانشگاه یا وزارت علوم تایید نشده است. همزمان تصاویری در فضای مجازی منتشر شده که نشان می‌دهد برخی دانشجویان دانشگاه بهشتی پیامک‌هایی با محتوای تعلیق دریافت کرده‌اند. طی دو روز گذشته هیچ اطلاعیه رسمی‌ای درباره تعداد، هویت یا وضعیت دقیق دانشجویان منتشر نشده و تنها روایت‌هایی از تماس با خانواده‌ها یا پیامک‌های تهدیدآمیز در دسترس است. از سوی دیگر تحلیل وضعیت فعلی دانشجویان معترض دشوار است چراکه اطلاعات رسمی و آماری دقیق درباره تعداد دانشجویان تعلیق‌شده، احضار شده به کمیته‌های انضباطی یا بازداشتی موجود نیست. روایت‌های منتشرشده، شامل گزارش‌های دانشجویی و فیلم‌هاست. در شرایطی که کشور در پیچیده‌ترین مقطع سیاسی و اجتماعی قرار دارد همچنان نگرانی‌های زیادی درباره وضعیت دانشجویان معترض وجود دارد.

تعطیلی؛ سیاست مسوولان برای مواقع اضطراری

تعطیلی مراکز آموزشی طی سال‌های گذشته به یکی از تصمیمات رایج مسوولان به‌ویژه مدیران آموزشی تبدیل شده است. حدود ۶۰‌روز پیش دولت به دلیل شرایط کشور، مدارس و دانشگاه‌ها را برای مدتی تعطیل کرد. حال پس از این وقفه طولانی‌مدت، تعطیلی برخی دانشگاه‌ها نشان می‌دهد که احتمال دارد سایر دانشگاه‌ها نیز به همین مسیر کشیده شوند. این تصمیم علاوه بر آسیب به روند آموزشی، تاثیر منفی بر روحیه محصلان نیز دارد. نبود زیرساخت مناسب برای آموزش مجازی نیز عملا این اقدام را با پیامدهای فاجعه‌بار همراه کرده است. بارها رسانه‌ها و کارشناسان درباره تبعات چنین تصمیماتی هشدار داده‌اند اما به‌دلیل نبود برنامه، مسوولان چاره‌ای جز اعمال تعطیلی ندارند.

تعلیق دانشجو؛ تعلیق آزادی بیان

حال که نگرانی‌ها درباره برخورد با دانشجویان معترض افزایش یافته، پرسش‌های متعددی در این زمینه ذهن افکار عمومی را مشغول خود کرده است.

سیامک زند رضوی، جامعه‌شناس درباره تعلیق و برخورد انضباطی با دانشجویان پس از اعتراضات به «جهان‌صنعت» گفت: تعلیق کردن دانشجو در درجه اول یعنی عدم اجازه حضور او در دانشگاه که در واقع «خانه دوم» دانشجو محسوب می‌شود. این اقدام عملا به معنای تعلیق آزادی بیان دانشجو است. اجازه داده نمی‌شود حرف خود را بیان کند و با این کار، حق او برای بیان ایده‌ها و اعتراض‌ها سلب می‌شود. علاوه‌براین معلق کردن حق تجمع دانشجویان به این معناست که افرادی که ایده‌های مشترکی دارند، نمی‌توانند آن ایده‌ها را به‌طور مشترک  فریاد بزنند و درخواست‌های خود را مطرح کنند.  وی افزود: تجربه تاریخی نشان می‌دهد که نسل‌ بعد از نسل دانشجویان طی ۴۷سال گذشته به این نتیجه رسیده‌اند که راه دیگری برای بیان مطالبات خود باقی نمانده است. من این صحبت‌ها را از منظر تجربه شخصی بیان می‌کنم چراکه از سال۱۳۵۴تا۱۳۸۲ دانشجوی دانشگاه بودم و این دوره طولانی، از کارشناسی تا دکترا، به من امکان می‌دهد به این پرسش‌ها پاسخ‌هایی متکی به تجربه زیسته‌ام بدهم. با تعلیق دانشجویان و خاموش کردن صدای آنها نمی‌توان اعتراض‌ها را محدود، کنترل یا مدیریت  کرد. این نوع برخوردها تاثیر گسترده‌ای بر فضای دانشگاه و احساس امنیت یا ناامنی دانشجویان دارد. واقعیت این است که دانشجویان را نمی‌توان از سایر شهروندان جدا کرد.

نگرانی دانشجویان از سرنوشت خود و آینده کشور

زند رضوی ادامه داد: با گسترش دانشگاه‌ها به ویژه دانشگاه‌های غیرحضوری مانند پیام‌نور و دانشگاه آزاد، چندین نسل از دانشجویان، شامل فرزندان برخی از فقیرترین شهروندان از دورترین مناطق نسبت به پایتخت، امکان حضور در دانشگاه را یافته‌اند و دانشگاه به فضایی برای تمرین شهروندی تبدیل شده است. احساس امنیت یا ناامنی دانشجویان صرفا محدود به خود آنها نیست بلکه پدیده‌ای فراگیر است و شامل نگرانی‌های اقتصادی، اشتغال آینده، سبک زندگی و حتی توان اندیشیدن به دنیایی بهتر و انسانی‌تر می‌شود. دانشجویان این ناامنی را در تجربه روزانه خود احساس کرده و با در کنار هم بودن تلاش می‌کنند آن را جبران کنند که شعارهایی مانند «نترسید، نترسید، ما همه با هم هستیم» نمونه‌ای از این تلاش‌هاست.

حمل پدیده بی‌اعتمادی به نهادها

این جامعه‌شناس می‌گوید: اعتماد نسل جوان به نهادهای رسمی و دانشگاه نیز تحت‌تاثیر این برخوردها قرار می‌گیرد. دانشجویان از همان سال‌های اول، تجربه‌های خود را از دانشجویان سال‌های بالاتر و از جامعه، خانواده و مدرسه با خود به دانشگاه می‌آورند بنابراین بی‌اعتمادی پدیده‌ای عمومی است که دانشجویان با خود حمل می‌کنند. دانشگاه با وجود ادعای کارکرد سه‌گانه آموزش، پژوهش و نقد، در عمل بخش نقد را محدود و عملا حذف کرده است. بخش اداری رسمی دانشگاه این کارکرد مهم را محدود می‌کند تا دانشگاه صرفا محیط آموزش و پژوهش باشد. وقتی فضای نقد حذف شود، امکان آموزش و پژوهش موثر نیز محدود می‌شود. تجربه طولانی نشان می‌دهد که در این دو حوزه، موفقیت‌های بین‌المللی قابل‌توجهی حاصل نشده است و برخی کارکنان دانشگاه، با تولید مقالات صرفا برای کسب امتیاز، به جای حل مسائل جامعه، تلاش می‌کنند جایگاهی محدود در سطح بین‌المللی کسب کنند بنابراین بی‌اعتمادی به نهاد دانشگاه و نهادهای رسمی عمومیت دارد و بخش نقد دانشگاه طی ۴۷سال گذشته به غیر از دوره‌های کوتاه، در عمل محدود بوده و با فشار کنترل شده است.

فضای نقد؛ نشان از زنده بودن دانشگاه

زند رضوی معتقد است که دستاوردهای محدودی به همت اعضای هیات علمی و دانشجویان حاصل شده و همواره در وضعیت جنینی باقی مانده است. نیروهایی بیرون از دانشگاه  اجازه آزادی بیان و تجمع دانشجویان را نمی‌دهند، بی‌اعتمادی موجود را تشدید می‌کنند. این فضا از یک‌سو در حرکت‌های اعتراضی مشارکت اجتماعی دانشجویان را افزایش می‌دهد و به نفع جامعه و شهروندان است زیرا وجه نقد دانشگاه تقویت می‌شود. از سوی دیگر تعلیق آزادی بیان ممکن است گرایش‌هایی در دانشگاه ایجاد کند که خود نقد را نمی‌پذیرند. هرچه محیط نقد مسدودتر شود، ایده‌های غیرنقدپذیر گسترش می‌یابد که امکان بررسی و نقد عمومی را ندارند و این به نفع جامعه در میان مدت  نیست.

فراری دادن دانشجو از کشور

این جامعه‌شناس با بیان اینکه اتخاذ چنین تصمیماتی، دانشجو را به مهاجرت و ترک وطن سوق داده، گفت: این برخوردها همچنین می‌توانند باعث افزایش ناامیدی، انزوا و حتی تمایل به مهاجرت شوند. مهاجرت فقط محدود به جابه‌جایی جغرافیایی نیست بلکه افراد به دنبال تجربه زندگی انسانی و حداقلی، گذران زندگی خود هستند. گاهی این ناامیدی‌ها درونی می‌شوند و افراد به درون خود بازمی‌گردند که می‌تواند منجر به افسردگی شود. نمونه‌های متعدد از جوانان دچار افسردگی یا حتی موارد خودکشی در این بستر مشاهده می‌شود.

بن‌بست سیاسی و اقتصادی

زند رضوی بیان کرد: دانشگاه‌ها سه کارکرد اصلی دارند: آموزش، پژوهش و نقد. محدود شدن فعالیت‌های اعتراضی هر سه کارکرد را کاهش می‌دهد. وقتی اعتراض گسترده می‌شود و فشارها افزایش پیدا می‌کند، نه آموزش موثر انجام می‌شود، نه پژوهش جدی و نه نقد اصولی زیرا ایده‌ها پیش از بررسی جدی  و پیوند با تجربه نسل‌های قبلی به شعار تبدیل می‌شوند. اعتراضات دانشجویان باید در چارچوب شرایط اقتصادی و اجتماعی فعلی فهمیده شوند. سیاست‌های اجرایی چهار دهه اخیر به بن‌بست رسیده؛ بن‌بستی که سیاسی و اقتصادی است. تورم نجومی و وخامت وضعیت معیشتی، اعتراض را اجتناب‌ناپذیر می‌کند. اعتراضات محدود به دانشجویان نیست بلکه کارگران، زنان، بازنشستگان و معلمان و… نیز در این جنبش‌ها مشارکت دارند و همه این اعتراضات باید در یک بستر واحد درک شوند. این شرایط قابل دوام نیست.

یه گزارش اقتصادران، در شرایطی که شکاف میان ساختارهای رسمی و زیست‌ دیجیتال نسل‌های جدید هر روز عمیق‌تر می‌شود، مسئله «نسل زد» دیگر صرفاً یک بحث جمعیت‌شناختی نیست؛ بلکه به یکی از مهم‌ترین پرسش‌های سیاست‌گذاری اجتماعی و سرمایه اجتماعی بدل شده است. نسلی که در بستر شبکه‌های افقی، گردش آزاد اطلاعات و مقایسه مستمر جهانی رشد کرده، اکنون خود را در مواجهه با سازوکارهایی می‌بیند که همچنان بر الگوهای عمودی، کنترل‌محور و یک‌سویه استوارند. در چنین وضعیتی این پرسش پررنگ‌تر می‌شود که آیا آنچه به‌عنوان ناآرامی یا نارضایتی نسلی توصیف می‌شود، ریشه در ویژگی‌های این نسل دارد یا محصول انسدادهای ساختاری در حوزه گفت‌وگو، بیان و مشارکت است؟

محمدمهدی سیدناصری، حقوقدان و پژوهشگر حقوق بین‌الملل کودکان به تفصیل رفتارها و کنش‌های این نسل می‌پردازد.

نسل آگاهی مقایسه‌ای، نه نسل بحران

نسل زد بیش از آنکه نسل بحران باشد، نسل آگاهی مقایسه‌ای است. این نسل در فضایی رشد کرده که امکان مقایسه مستمر میان آنچه در زیست روزمره تجربه می‌کند و آنچه در جهان می‌بیند فراهم است. طبیعی است که این آگاهی مقایسه‌ای، حساسیت بیشتری نسبت به شکاف‌ها ایجاد کند.نسل زد محصول عصر اینترنت است، اما صرفاً محصول فناوری نیست؛ محصول نوعی زیست‌جهان شبکه‌ای است. در این زیست‌جهان، ارتباطات افقی، شفافیت اطلاعات و سرعت گردش معنا، امری عادی است. در مقابل، بسیاری از ساختارهای رسمی همچنان عمودی، سلسله‌مراتبی و کنترل‌محور عمل می‌کنند. شکاف دقیقاً همین‌جاست. وقتی نسلی در محیطی رشد می‌کند که امکان بیان نظر، بازخورد فوری و مشارکت در تولید محتوا دارد، طبیعی است که در برابر الگوهای یک‌سویه ارتباطی مقاومت نشان دهد. این مقاومت الزاماً به معنای تقابل نیست؛ بلکه نشانه ناهماهنگی ساختاری است.

سوگِ به‌ رسمیت‌ شناخته‌ نشده و انباشت ناگفته‌ها

در هر جامعه‌ای، سوگ صرفاً یک واکنش عاطفی نیست؛ سازوکاری اجتماعی برای بازسازی معنا و ترمیم اعتماد است. اگر امکان سوگواری آزادانه محدود شود، جامعه یکی از مهم‌ترین ابزارهای تنظیم هیجان جمعی خود را از دست می‌دهد.وقتی سوگ به حاشیه رانده می‌شود یا به‌مثابه تهدید تلقی می‌شود، احساس نشنیده‌شدن تشدید می‌شود. در چنین شرایطی، ناگفته‌ها انباشته می‌شوند. انسداد الزاماً سکوت تولید نمی‌کند؛ انباشت تولید می‌کند. و انباشت، در غیاب کانال‌های رسمی، ممکن است در اشکال غیررسمی یا حتی انفجاری بروز کند.نسل جوان به‌ویژه نسبت به تجربه‌های جمعی حساس‌تر است، زیرا شبکه‌های اجتماعی امکان اشتراک‌گذاری فوری تجربه‌ها را فراهم کرده‌اند. اگر این تجربه‌ها در فضای رسمی بازتاب نیابند، شکاف میان روایت رسمی و روایت زیسته عمیق‌تر می‌شود.

آنومی ارتباطی؛ وقتی قواعد گفت‌وگو فرومی‌ریزد

وی در ادامه با اشاره به مفهوم «آنومی ارتباطی» اظهار داشت: آنچه امروز با آن مواجهیم، بیش از آنکه بحران امنیتی باشد، می‌تواند بحران ارتباطی باشد. زمانی که قواعد گفت‌وگو روشن نیست و اعتماد به امکان فهم متقابل کاهش می‌یابد، نوعی آنومی ارتباطی شکل می‌گیرد. اگر نسل زد احساس کند که پرسش‌هایش به رسمیت شناخته نمی‌شود، به این نتیجه می‌رسد که سازوکارهای رسمی توان پاسخگویی ندارند. این برداشت، حتی اگر با نیت ساختارها متفاوت باشد، در سطح ادراک اجتماعی پیامدهای جدی دارد. مدیریت اعتماد مهم‌تر از کنترل بیان است. ممکن است محدودسازی کوتاه‌مدت، تنش آشکار را کاهش دهد، اما در بلندمدت هزینه بی‌اعتمادی نهادی را افزایش می‌دهد. بی‌اعتمادی، سرمایه اجتماعی را فرسایش می‌دهد و بازسازی آن بسیار دشوارتر از حفظ آن است.

امنیت کوتاه‌مدت یا مشروعیت بلندمدت؟

سیاست‌مداری هوشمند میان امنیت کوتاه‌مدت و مشروعیت بلندمدت تمایز قائل می‌شود. مشروعیت زمانی پایدار می‌ماند که امکان شنیدن صدای منتقد وجود داشته باشد. خاموش‌کردن پرسش‌ها، آن‌ها را از میان نمی‌برد؛ فقط مسیر بروز آن‌ها را تغییر می‌دهد.نسل زد را نباید با معیارهای نسل‌های پیشین سنجید. این نسل در معرض سیلاب اطلاعات است و مهارت تحلیل انتقادی برایش حیاتی است. اگر نظام آموزشی و رسانه‌ای نتوانند ابزار تحلیل و مدیریت هیجان را آموزش دهند، شکاف میان ادراک و واقعیت عمیق‌تر می‌شود. پرسشگری نشانه بیماری نیست؛ نشانه حیات فکری است. جامعه‌ای که از پرسش می‌ترسد، در واقع از پویایی خود واهمه دارد.

پنج پیشنهاد برای عبور از چرخه انسداد

نخستین گام، به‌رسمیت‌شناختن حق سوگواری و تجمعات مسالمت‌آمیز در چارچوب قانون است. این اقدام نه امتیاز سیاسی، بلکه سرمایه‌گذاری بر سلامت روان جمعی است. گام دوم، نهادینه‌سازی گفت‌وگوی بین‌نسلی است. دانشگاه‌ها، رسانه‌ها و نهادهای مدنی می‌توانند بسترهایی برای تبادل تجربه فراهم کنند تا سوءتفاهم‌ها به بحث عقلانی تبدیل شوند، نه به انباشت خاموش. سومین محور، آموزش مهارت‌های ارتباطی و سواد رسانه‌ای است. نسلی که در معرض اطلاعات گسترده قرار دارد، نیازمند ابزار تحلیل است. این آموزش‌ها باید رسمی و ساختاری باشند. چهارم، تغییر رویکرد ارتباطی نهادهای رسمی است. ارتباطات یک‌سویه در عصر شبکه‌ای کارآمد نیست. الگو باید از ابلاغ به تعامل تغییر کند.و نهایتاً، سیاست‌گذاری بدون داده معتبر امکان‌پذیر نیست. لازم است پژوهش‌های میان‌رشته‌ای دقیق درباره نگرش‌ها و دغدغه‌های نسل جوان انجام شود. تصمیم‌های مقطعی و واکنشی، شکاف‌ها را عمیق‌تر می‌کند.

سیدناصری در جمع‌بندی تأکید کرد: نسل زد تهدید نیست؛ آینه‌ای است که شکاف‌ها را سریع‌تر و شفاف‌تر نشان می‌دهد. اگر این آینه شکسته شود، واقعیت تغییر نمی‌کند؛ فقط تصویر مخدوش می‌شود. مسیر پیش‌رو، نه در انکار صداها، بلکه در شنیدن و گفت‌وگوی صادقانه با آن‌هاست.