به گزارش اقتصادران، در میانه جنگ و بمب و موشک، نخستین چیزی که از خط تولید حذف میشود «اطمینان» است. کارگرانی که تا دیروز با ریتم منظم دستگاهها زندگی میکردند، حالا با ریتم نامنظم اخبار بیدار میشوند؛ خبرهایی که هر کدام میتواند به معنای توقف شیفت بعدی باشد.
جنگ فقط زیرساختها را هدف نمیگیرد، بلکه قراردادهای کاری را هم معلق میکند و دستمزدها را به تعویق میاندازد. کارخانهها با کمبود مواد اولیه و اختلال در حملونقل روبهرو میشوند و کارگران با پرسشی ساده اما سنگین، نگران هستند که آیا فردا کاری هست یا نه؟
در این میان، بیکاری دیگر یک عدد در گزارشهای اقتصادی نیست؛ به صفهای طولانی مقابل کارگاههای نیمهتعطیل و تماسهای بیپاسخ کارفرمایان تبدیل شده است. بسیاری از واحدهای تولیدی برای بقا، شیفتها را کاهش داده یا نیروها را به مرخصی اجباری فرستادهاند. کارگران روزمزد بیش از همه آسیب میبینند؛ آنها که پشتوانه بیمهای یا پسانداز قابل توجهی ندارند و هر توقف کوتاه، معیشتشان را دچار بحران میکند.
بازار کار در شرایط جنگی به سرعت تغییر شکل میدهد. برخی مشاغل ناگهان پرتقاضا و برخی دیگر تقریباً حذف می شوند. این جابهجایی شتابزده، مهارتهای قدیمی را بیکاربرد و آموزشهای تازه را ضروری میکند، اما فرصت و منابع برای بازآموزی محدود است. نتیجه، شکافی است میان نیازهای جدید اقتصاد و تواناییهای نیروی کار؛ شکافی که هزینهاش را خانوادههای کارگری با کاهش درآمد و نااطمینانی روزمره میپردازند.
صدای کارگران بیکار شده از عواقب جنگ
یک کارگر ۴۲ ساله به ایلنا گفت: سه ماهه بیکارم. صاحبکارم میگوید بودجهای ندارد و برای بیمه هم می گویند چون حادثه در اثر جنگ بوده باید بررسی کنند. بیمه بیکاری برای خرج و مخارج زندگی این روزهایمان کافی نیست.
یک کارگر خیاطی هم در ادامه گفت: با آغاز جنگ و قطعی اینترنت سفارشات تولیدیمان بسیار کاهش یافته و تقریبا باید گفت بیکار شدهایم.
یک نیروی بستهبندی مواد شوینده نیز گفت: وقتی کارخانه تعطیل شد، گفتند اگر اوضاع بهتر شود دوباره می توانیم به کارمان بازگردیم. حالا دو ماهی می شود که هر روز میروم جلوی درب کارخانه و از نگهبان جویا می شوم که هر بار با تکان دادن سر و ابراز تاسف جواب منفی می شنوم و با نگرانی به خانه برمی گردم.
یک کارگر قدیمی کارگاه آهنگری، ۵۶ ساله هم گفت: سی سال در حرفهام مشغول یه کار بودم. جنگ که شروع شد، ابتدا اعلام کردند موقتا بیکار می شوید ولی بعد متوجه شدیم که صاحبکارمان مهاجرت کرده و کارگاه خالی شده است. برای گرفتن بیمه بیکاری هم کسی به ما جواب درستی نمی دهد.
یک کارگر جوشکار ۳۵ ساله هم در ادامه افزود: وقتی کارگاه را بمباران کردند خوشبختانه من و کارگرهای دیگر آنجا نبودیم اما بعد از این حادثه کارمان را از دست دادیم. یک ماه تمام منتظر بازگشت به کار ماندیم اما خبری نشد.
یک راننده تاکسی ۵۰ ساله گفت: بیمه طلایی دارم اما در شرایط جنگ بابت دریافت هزینه دارو و درمان تکمیلی، دست خالی برگشتم. به من گفتند که آخرین واریزی تامین اجتماعی، شهریور سال گذشته بوده؛ فعلا پیگیر پول بیمه نباشیم.
تاخیر در ابلاغیه دستمزد و نگرانی کارگران در سایه جنگ
علی اصلانی رئیس کانون شورای اسلامی کار استان البرز در گفتوگو با ایلنا در ارتباط با تعیین دستمزد کارگری، ضمن قدردانی از عملکرد وزیر کار و نمایندگان کارگری و کارفرما در شورای عالی، اظهار کرد: با توجه به تورم سال جدید به نسبت سالهای گذشته، افزایش دستمزد خوب بود اما ابلاغ بخشنامه با توجه به شرایط جنگ با تاخیر صورت گرفت که منجربه نگرانی جامعه کارگری شد.
وی ادامه داد: با وجود این تاخیر، بسیاری از کارفرمایان با توجه به تعیین نرخ دستمزد، حتی پیش از ابلاغ بخشنامه نسبت به اجرای آن اقدام کردند اما برخی از کارفرمایان نیز با وجود ابهامات بخشنامه، دستمزد امسال را پرداخت نکرده بودند.
اصلانی با اشاره به اختلاف پرداخت حق مسکن از طرف کارفرماها، گفت: در مورد افزایش حق مسکن از ۹۰۰ هزار به ۳میلیون تومان، در حال حاضر از هیات دولت این جوابیه نیامده است لذا از وزیر کار و رئیس جمهور انتظار میرود که این مورد نیز در هیات دولت مصوب و ابلاغ شود.
ابهام در بخشنامه، ابهام در حمایت؛ وقتی جنگ بهانهای برای تعدیل میشود
این فعال حوزه کارگری ضمن محکوم کردن جنگی که به کشور تحمیل شد در ارتباط با بند ۸ بخشنامه با موضوع کارخانههای آسیبدیده از حملات دشمن، تصریح کرد: این ابهام دیگری از بخشنامه بود که منجر به مشکلات پرداخت دستمزد سال جاری شد چرا که در اختیار مسئولان استانی قرار گرفت تا نمایندگان کارگری و کارفرمایی خود به توافق برسند اما متاسفانه اجرای این بند نیز با ابهاماتی همراه شد.
وی با اشاره به پیشنهادات ارائه شده از طرف کانون شورای اسلامی کار در راستای رفع ابهام این بند، اظهار کرد: واحدهای تولیدی که مستقیم مورد هدف دشمن قرار گرفتند تکلیف روشنی دارند و در زمانی که فعالیتی ندارد، قاعدتا دولت باید کمک و حمایت کند ولی گنجاندن این بند در بخشنامه باعث میشود برخی از کارفرمانماها از این فرصت سوء استفاده کرده و بواسطه منافع خود، کارگران را به اجبار تعدیل نیرو کنند.
وی ابراز امیدواری کرد که وزارت کار با سیاست و تدابیر خود، آمار دقیق واحدهای آسیب دیده به درستی مشخص شود و مورد حمایت قرار بگیرد.
افزایش بیمه بیکاری؛ زنگ خطری برای دولت و تامین اجتماعی
اصلانی به ایلنا گفت: از وزارت کار و سازمان تامین اجتماعی در این موقعیت حساس انتظار است با تنظیم تفاهمنامهای جهت بازرسی از کارگاهها منعقد کنند.
این فعال کارگری تاکید کرد که بسیاری از کارگران در شرایط سخت جنگ، ایستادند و کار کردند و کارفرماهای بسیاری با وجود اینکه امکان تعدیل نیرو داشتند از اخراج کارگران خودداری کردند؛ مقاومت کردند و با مواد اولیه که دارند تا کنون چرخه تولید را متوقف نکردند.
رئیس کانون شورای اسلامی کار البرز با تاسف بسیار اعلام کرد: متاسفانه برخی از کارفرماها در این موقعیت بحرانی که آسیب جدی هم ندیده بودند با توجه به بخشنامههای مصوب شده برای گرفتن تسهیلات جنگی و پرداخت نکردن دستمزد، کارگران خود را تعدیل کرده و به بیمه بیکاری واگذار کردند.
صندوق بیمه بیکاری نیازمند بازنگری و حمایت فوری دولت
اصلانی به مشکلات افزایش درخواست بیمه بیکاری پرداخت و اذعان داشت: ثبت بیش از حد معمول درخواست بیمه بیکاری، نگران کننده است و لازم است دولت در این شرایط بحرانی به سازمان تامین اجتماعی کمک کند.
این فعال حوزه کارگری در ادامه گفتوگو با ایلنا، ضمن تاکید بر اینکه به سازمان تامین اجتماعی انتقاداتی هم وارد است، یادآور شد: صندوق بیمه بیکاری که از حدود سال ۱۳۵۴ ایجاد شد، موظف بود ماهانه ۳درصد از حقوق کارگران و ۳درصد از حمایت دولت برخوردار شود که مجموع این ۶درصد در صندوق بیمه بیکاری ذخیره شود؛ اما متاسفانه این پول ذخیره شده در ردیف خود هزینه نشد و امروز که کارگران کشور به این ذخیره پولی نیازمند هستند، سازمان تامین اجتماعی برای پرداخت بیمه بیماری با کمبود روبرو شده است لذا امید میرود دولت با حمایت خود این مشکلات را برطرف کند تا مجدد جامعه کارگری به خط تولید برگردد.
تورم و گرانی؛ چالش بر سر سفرههای کارگران
اصلانی اظهار کرد: دولت در شرایط جنگ نسبت به تولید مواد اصلی مورد نیاز مردم و کالاهای اساسی همت مضاعف نشان داد و کمبود مواد غذایی نداشتیم اما تورم افسار گسیخته شده و گرانی به شدت بالا رفت.
وی افزود: در سبد معیشتی کارگران که هیچگاه کالای لوکس وجود نداشت که نگران آن باشیم اما برای حداقل معیشت روزانه هم با گرانی دو تا سه برابری برخی اقلام مواد غذایی مثل مرغ، تخممرغ، روغن و … روبرو بودیم لذا همین چند قلم کالا مشکلات بسیاری برای سفرههای جامعه کارگری ایجاد میکند.
اصلانی به شرایط معیشتی کارگرانی اشاره کرد که در چنین تورم اقتصادی بدون امنیت شغلی، بیکار شده اند، گفت: کارگران مشکلات بسیاری دارند. هنوز بیمه بیکاری دریافت نکردهاند اما اقساط بانکی دارند که باید پرداخت کنند، کرایه منزل دارند که عقب مانده است، فرزند محصل دارند و این شرایط را در این چند ماه به سختی پشت سر گذاشتهاند.
گرانی درمان و کارگران بیمار و بدون حمایت
رئیس کانون شورای اسلامی کار البرز به گرانی دارو اشاره کرد و با انتقاد گفت: جامعه کارگری گلایه بسیاری از وزارت بهداشت و درمان دارد چراکه با افزایش قیمت دارو و درمان روبرو شدهایم که دلیل قابل قبولی ندارد.
اصلانی به ایلنا گفت: بسیاری از کارگران که بیمار هستند، پولی برای درمان ندارند و به دلیل گرانی دارو از ادامه روند درمان منصرف میشوند و این عاقبت خوبی برای کشور ندارد.
تامین مواد اولیه؛ چالش اصلی تولید در بحران جنگ
وی در ادامه این گفتوگو با تاکید بر اینکه مشکلات جامعه کارگری بسیار زیاد است، اضافه کرد: تهیه مواد اولیه فولاد و پتروشیمی بسیار سخت شده و کارخانههایی که از بورس مواد اولیه تهیه میکردند به واسطه تعطیلی اخیر بورس با توقف تولید دارند و مجبور شدند کارگران خود را تعدیل کنند.
اصلانی یادآور شد: شرایط جنگ، تحریم و فشاری که به کشور تحمیل شده وجود دارد. با وجود گلایه و مشکلات و انتظاراتی که داریم باید در کنار هم و همدل باشیم تا از این بحران و شرایط سخت به سلامت گذر کنیم.
