به گزارش اقتصادران، تحولات منطقهای و جهانی بازار نفت را به چه سمت و سویی سوق میدهد و چه سرنوشتی در انتظار این بازار خواهد بود؟ آیا با افزایش تنشها قیمت نفت بالا رفته و نجومی میشود یا اینکه غربیها با راهبردهایی این رشد فزاینده را مهار میکنند؟ وضعیت ایران در کشاکش این تحولات در بازار نفت چگونه رقم میخورد؟ برای تحلیل این شرایط در بازار نفت باید به سابقه تاریخی این بازار نگاه شود.
آمارها حاکی از آن است که تقاضای جهانی نفت طی ۶۰ سال گذشته (۱۹۶۵ تا امروز) رشد نسبتا دایمی داشته و به محدوده ۱۰۰ میلیون بشکه در روز رسیده است. به عبارت روشنتر، بازار نفت همواره با رشد تقاضا مواجه بوده است. یعنی طبق دادههای آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، برخلاف تصورات ۱۰-۵ سال گذشته که همواره گفته میشد تقاضای جهانی نفت به زودی و عنقریب افت میکند، حالا مشخص شده حتی با سیاستهای تهاجمی و تنشآفرین فعلی، هیچ نشانهای از کاهش تقاضا وجود نخواهد داشت، مانند جوجههای پرندهای که همواره دهان بازی برای بلعیدن غذا دارند، همواره دهان مشتریان بازار برای بلعیدن ظرفیتهای بیشتر نفت باز است. در واقع حتی با سناریوهای بسیار تهاجمی اقلیمی، کاهش تقاضا کند و طولانیمدت است، اما باید دید چه سناریوهایی در بازار نفت محتمل است:
اول) سناریو سیاستهای کنونی Current Policies Scenario – (خط آبی پررنگ). اگر تصور کنیم که سیاستهای تهاجمی به عنوان واقعبینانهترین سناریوی فعلی به جز رخدادهای شوکزا تداوم داشته باشد فرض بر آن است که کشورها سیاست انرژی فعلی را نیز ادامه خواهند داد (نه محدودیت سخت، نه تحول بزرگ) نتیجه یک چنین سناریویی آن است که تقاضای نفت تا سال ۲۰۵۰ همچنان بالای ۱۰۵-۱۰۰ میلیون بشکه در روز خواهد بود. حتی میتواند میزان اندکی از رد را برای این بازار پیشبینی کرد. یعنی هیچ اوج تقاضایی وجود ندارد. این سناریو با واقعیتهای امروز سازگار است.
دوم) سناریوی سیاستهای اعلام شده Stated Policies Scenario – (خط مشکی) در این سناریو فرض بر آن است که دولتها بخشی از تعهدات انرژی پاکی را که اعلام کردند به طور واقعی اجرایی کنند (اما اجرای آن نه کامل باشد). نتیجه یک چنین سناریویی در بازار نفت باعث خواهد شد تقاضای نفت کمی کاهش پیدا کرده و به حدود ۹۰ میلیون بشکه در روز تا سال۲۰۵۰ برسد. یعنی کاهش نرم ۱۰درصدی تقاضای نفت طی ۲۵ سال ادامه خواهد داشت.
سوم) سناریوی انتشار صفر خالص ۲۰۵۰ Net Zero by ۲۰۵۰ – (خط خاکستری تیره) این سناریو بسیار تهاجمی برآورد میشود و اجرای آن نیاز به بروز انقلابی در حوزه انرژی دارد. این انقلاب بنیادین میتواند شامل مواردی چون جایگزینی خودروهای بنزینی با EV و کاهش شدید مصرف نفت در پتروشیمی، یا حذف نیروگاههای فسیلی و… باشد. نتیجه یک چنین سیاستهایی این خواهد بود که تقاضا تا سال ۲۰۵۰ به ۳۰-۲۰ میلیون بشکه در روز سقوط کند! البته که وقوع یک چنین سناریویی غیرواقعبینانه و در حد رویایی در دوردست خواهد بود.
بنابراین جنگها یا بحرانهای ژئوپلیتیک و همینطور سیاستهای محدودکننده تولید OPEC+ یا تورمهای سنگین جهانی تاثیرگذارترین موارد بر قیمت نفت هستند. اما ریسک کمبود عرضه به دلیل کمبود سرمایهگذاری جهانی، خطرناکتر از هر سناریوی کاهش تقاضاست. یعنی تقاضا باید با رشد همراه شود اما عرضه تا حد زیادی کاهش یابد که در نتیجه قیمت نفت با جهش همراه شود. نکته آخر اینکه برگشت کامل نفت ایران و ونزوئلا که برخی معتقدند ممکن است در دورنمای آینده شکل واقعی به خود بگیرد، میتواند تولید و عرضه جهانی نفت را افزایش داده و شرایط متفاوتی را ایجاد کند.
دیدگاهتان را بنویسید