برچسب: نفت خام

  • چند سناریوی نفتی / قیمت نفت به کدام سو می رود؟

    چند سناریوی نفتی / قیمت نفت به کدام سو می رود؟

    به گزارش اقتصادران، تحولات منطقه‌ای و جهانی بازار نفت را به چه سمت و سویی سوق می‌دهد و چه سرنوشتی در انتظار این بازار خواهد بود؟ آیا با افزایش تنش‌ها قیمت نفت بالا رفته و نجومی می‌شود یا اینکه غربی‌ها با راهبردهایی این رشد فزاینده را مهار می‌کنند؟ وضعیت ایران در کشاکش این تحولات در بازار نفت چگونه رقم می‌خورد؟ برای تحلیل این شرایط در بازار نفت باید به سابقه تاریخی این بازار نگاه شود.

    اول) سناریو سیاست‌های کنونی Current Policies Scenario – (خط آبی پررنگ). اگر تصور کنیم که سیاست‌های تهاجمی به عنوان واقع‌بینانه‌‌ترین سناریوی فعلی به‌ جز رخدادهای شوک‌زا تداوم داشته باشد فرض بر آن است که کشورها سیاست انرژی فعلی‌ را نیز ادامه خواهند داد (نه محدودیت سخت، نه تحول بزرگ) نتیجه یک چنین سناریویی آن است که تقاضای نفت تا سال ۲۰۵۰ همچنان بالای ۱۰۵-۱۰۰ میلیون بشکه در روز خواهد بود. حتی می‌تواند میزان اندکی از رد را برای این ‌بازار پیش‌بینی کرد. یعنی هیچ اوج تقاضایی وجود ندارد. این سناریو با واقعیت‌‌های امروز سازگار است.

    دوم) سناریوی سیاست‌های اعلام ‌شده Stated Policies Scenario – (خط مشکی) در این سناریو فرض بر آن است که دولت‌ها بخشی از تعهدات انرژی پاکی را که اعلام کردند به ‌طور واقعی اجرایی کنند (اما اجرای آن نه کامل باشد). نتیجه یک چنین سناریویی در بازار نفت باعث خواهد شد تقاضای نفت کمی کاهش پیدا کرده و به حدود ۹۰ میلیون بشکه در روز تا سال۲۰۵۰ برسد. یعنی کاهش نرم ۱۰درصدی تقاضای نفت طی ۲۵ سال ادامه خواهد داشت.

    بنابراین‌ جنگ‌ها یا بحران‌های ژئوپلیتیک و همین‌طور سیاست‌های محدودکننده تولید OPEC+ یا تورم‌های سنگین جهانی تاثیرگذارترین موارد بر قیمت نفت هستند. اما ریسک کمبود عرضه به‌ دلیل کمبود سرمایه‌گذاری جهانی، خطرناک‌تر از هر سناریوی کاهش تقاضاست. یعنی تقاضا باید با رشد همراه شود اما عرضه تا حد زیادی کاهش یابد که در نتیجه قیمت نفت با جهش همراه شود. نکته آخر اینکه برگشت کامل نفت ایران و ونزوئلا که برخی معتقدند ممکن است در دورنمای آینده شکل واقعی به خود بگیرد، می‌تواند تولید و عرضه جهانی نفت را افزایش داده و شرایط متفاوتی را ایجاد کند.

  • پشت پرده توقف قیمت نفت

    پشت پرده توقف قیمت نفت

    به گزارش اقتصادران، قیمت نفت خام برنت در معامله‌های روز جمعه (هفتم آذر) تغییر چندانی نداشت، زیرا سرمایه‌گذاران به پیشرفت مذاکرات صلح روسیه و اوکراین و نتیجه نشست هشت کشور ائتلاف تولیدکنندگان عضو سازمان کشور‌های صادرکننده نفت (اوپک) و متحدانش (اوپک‌پلاس) در روز یکشنبه  (نهم آذر) چشم دوخته بودند تا سرنخ‌هایی از تغییر‌های احتمالی در عرضه به دست آورند. به نقل از صدا وسیما، قیمت نفت خام شاخص برنت دریای شمال برای تحویل در ماه ژانویه که دیروز منقضی شد، تا ساعت یک و ۳۴ دقیقه بامداد روز جمعه به‌وقت گرینویچ، پس از افزایش ۲۱ سنتی در روز پنجشنبه (ششم آذر)، بدون تغییر روی رقم ۶۳ دلار و ۳۴ سنت برای هر بشکه ثابت ماند.

    در همین حال، قرارداد فعال‌تر برنت برای تحویل در فوریه با دو سنت افت، ۶۲ دلار و ۸۵ سنت بود. نفت خام شاخص دابلیوتی‌آی امریکا با ۳۵ سنت یا ۰.۶ درصد افزایش، ۵۹ دلار به ازای هر بشکه دادوستد شد. روز پنجشنبه به‌دلیل تعطیلات روز شکرگزاری در ایالات متحده امریکا (بازار بورس نیویورک – نایمکس)، معامله‌ای انجام نشد. هر دو شاخص در مسیر چهارمین کاهش ماهانه پیاپی قرار دارند که طولانی‌ترین روند کاهشی از سال ۲۰۲۳ به‌شمار می‌رود؛ زیرا افزایش عرضه جهانی بر قیمت‌ها فشار وارد کرده است.
    سرمایه‌گذاران به مذاکرات صلح مسکو و کی‌یف به رهبری واشنگتن چشم دوخته‌اند؛ توافقی که می‌تواند تحریم‌های غرب علیه نفت روسیه را لغو کند و با افزایش عرضه جهانی، قیمت‌ها را کاهش دهد. ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهوری روسیه، روز پنجشنبه گفت: طرح کلی پیش‌نویس پیشنهاد‌های صلح مورد بحث بین امریکا و اوکراین می‌تواند مبنای توافق‌های آینده برای پایان درگیری باشد، اما اگر این اتفاق نیفتد، روسیه به مبارزه ادامه خواهد داد. وی افزود: استیو ویتکوف، فرستاده ویژه ترامپ، قصد دارد اوایل هفته آینده به مسکو سفر کند.

    ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، هم روز پنجشنبه اعلام کرد هیات‌های اوکراینی و امریکایی این هفته برای تدوین فرمولی که در مذاکرات ژنو درباره صلح و ضمانت‌های امنیتی کی‌یف مطرح شده بود، دیدار خواهند کرد. تونی سیکامور، تحلیلگر بازار در موسسه آی‌جی (IG) در یادداشتی نوشت: پس از چند طلوع کاذب، شرکت‌کنندگان تا زمانی که پیشرفت ملموسی حاصل نشود، یا شکستی رخ ندهد، تمایلی به موضع‌گیری تهاجمی ندارند. دو نماینده اوپک‌پلاس و یک منبع مطلع از مذاکرات آنها به رویترز گفتند اوپک‌پلاس احتمالا در نشست یکشنبه هفته آینده سطح تولید نفت را بدون تغییر حفظ می‌کند و درباره سازوکاری به‌منظور ارزیابی حداکثر ظرفیت تولید اعضا توافق خواهد کرد. به‌دلیل امیدواری به کاهش نرخ بهره بانک مرکزی امریکا که می‌تواند رشد اقتصادی و تقاضای نفت را افزایش دهد، پیش‌بینی می‌شود شاخص‌های برنت و دابلیوتی‌آی این هفته را با بیش از یک درصد افزایش به پایان برسانند. کاهش تعداد دکل‌های نفتی فعال در ایالات متحده امریکا به پایین‌ترین سطح چهار سال گذشته نیز از قیمت‌ها حمایت کرده است.

  • خاورمیانه در آستانه بحران نفتی / قیمت نفت از ۱۰۰ دلار عبور می‌کند؟

    خاورمیانه در آستانه بحران نفتی / قیمت نفت از ۱۰۰ دلار عبور می‌کند؟

    به گزارش اقتصادران، افزایش تنش‌ها میان ایران و اسرائیل طی روزهای گذشته، تنگه استراتژیک هرمز را به صدر نگرانی‌های بازار انرژی جهان بازگردانده است. قیمت نفت که طی هفته‌های اخیر تحت ‌تاثیر انتظارات تورمی و آمارهای اقتصادی چین روندی نوسانی داشت، در واکنش به تحولات خاورمیانه، با جهشی قابل توجه مواجه شد. نفت برنت به آستانه ۸۰‌دلار و نفت خام آمریکا (WTI) به بیش از ۷۷دلار در هر بشکه رسید؛ افزایشی که از زمان حمله روسیه به اوکراین در ۲۰۲۲ بی‌سابقه بوده است.
    در پی حملات موشکی متقابل میان ایران و اسرائیل، یکی از حساس‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان یعنی تنگه هرمز بار دیگر در کانون بحران جهانی قرار گرفته است؛ تنشی که ممکن است به ‌سرعت فراتر از مرزهای منطقه‌ای برود و عرضه جهانی نفت را به‌ طرز خطرناکی تهدید کند.
    فایننشال‌تایمز هشدار داده در صورت بسته ‌شدن تنگه هرمز (مسیر عبور ۲۰‌میلیون بشکه نفت در روز)، قیمت نفت ممکن است به ۱۵۰‌دلار برسد.
    گرانی نفت می‌تواند قیمت بنزین در آمریکا را به بالای ۵دلار برساند و بازار سهام نیز به ‌دلیل شوک انرژی، احتمالا با ریزش ۵ تا ۸درصدی روبه‌رو می‌شود.
    بانک‌های مطرحی مثل گلدمن ساکس و سیتی بانک هم ضمن تاکید بر اینکه فعلا اختلال گسترده‌ای در عرضه نفت رخ نداده، بیان کرده‌اند در صورت بستن تنگه هرمز، قیمت نفت ممکن است شدیدا افزایش یافته و حتی یک شوک بحرانی ایجاد شود.
    همزمان آژانس‌های دریایی بین‌المللی نیز اعلام کرده‌اند که کشتی‌ها با احتیاط حرکت می‌کنند و برخی مسیرهای جایگزین مانند عبور از دریای سرخ در حال بررسی هستند اما این مسیرها دارای ظرفیت محدود و آسیب‌پذیری بالا هستند.
    تحلیلگران می‌گویند اگر این تنش‌ها به بروز درگیری نظامی مستقیم یا بسته شدن تنگه هرمز منجر شود، بازار جهانی نفت با یکی از جدی‌ترین بحران‌های دهه اخیر مواجه خواهد شد. بیش از ۲۰درصد نفت جهان از این تنگه باریک عبور می‌کند. اختلال در آن به ‌طور بالقوه می‌تواند عرضه جهانی را با کمبود مواجه کند و قیمت‌ها را حتی تا مرز ۱۲۰ تا ۱۳۰دلار برساند.
    در عمل تا این لحظه هیچ‌یک از طرفین، نه ایران و نه اسرائیل، تمایلی علنی به تشدید مستقیم نظامی از خود نشان نداده‌اند. با این حال، فضای منطقه‌ای به شدت ملتهب است و سرمایه‌گذاران بیم آن دارند که «حادثه‌ای ناخواسته» جرقه یک بحران بزرگ را بزند. بیمه‌گران بین‌المللی، هزینه بیمه نفتکش‌ها در منطقه خلیج فارس و دریای عمان را افزایش داده‌اند و برخی شرکت‌های بزرگ، ازجمله فرانت‌لاین(Frontline) ، یکی از بزرگ‌ترین مالکان ناوگان نفتکش جهان اعلام کرده‌اند که فعلا از عقد قرارداد جدید برای عبور از تنگه هرمز خودداری می‌کنند.
    در این میان، واکنش کشورهایی مانند عربستان سعودی و امارات متحده عربی نیز قابل توجه است. این کشورها ضمن ابراز نگرانی از درگیری احتمالی، در تلاش هستند تا از مسیرهای جایگزین برای صادرات خود استفاده کنند. عربستان پروژه انتقال نفت از طریق بندر ینبع را تسریع کرده و امارات نیز ظرفیت پایانه فجیره را در دریای عمان افزایش داده است تا ریسک‌ عبور از هرمز را کاهش دهد.

    آیا قیمت نفت از ۱۰۰ دلار عبور می‌کند؟

    سید‌مهدی حسینی، معاون اسبق امور بین‌الملل وزیر نفت درباره تاثیر حملات اسرائیل بر بازار جهانی نفت بیان کرد: همیشه گفته‌ام بازار نفت تابع چند عامل اساسی است؛ عوامل طبیعی و ساختاری موثر بر بازار نفت شامل رشد اقتصادی جهانی، افزایش جمعیت و بهبود استاندارد زندگی در کشورهای مختلف از آن جمله است. این‌ عوامل باعث افزایش مستمر تقاضا برای حامل‌های انرژی، خصوصا نفت و گاز می‌شود.
    وی افزود: در شرایط عادی، بین رشد اقتصادی و تقاضای انرژی، به ‌ویژه نفت، یک رابطه نسبتا مشخص و نزدیک به یک‌به‌دو وجود دارد، یعنی هر واحد رشد اقتصادی، تقریبا دو واحد افزایش در مصرف انرژی را در پی دارد. البته انرژی‌های جایگزین مثل انرژی‌های نو هم کم‌کم سهم بیشتری پیدا می‌کنند و زغال‌سنگ رو به کاهش است اما هنوز نفت و گاز در راس قرار دارند.
    به گفته وی، زمانی که بازار واکنشی سریع و شدید از خود نشان می‌دهد، معمولا به خاطر حوادث ناگهانی یا تنش‌های ژئوپلیتیکی، به ‌ویژه در مناطق نفتخیز مانند خاورمیانه است. ایران هم به‌ عنوان یکی از بازیگران اصلی این بازار، طبیعی است که در صورت بروز تنش، روی قیمت‌ها اثرگذار باشد.
    حسینی با بیان اینکه به ‌وضوح دیدیم که به محض شروع درگیری‌ها، قیمت نفت از حدود ۷۰دلار شروع به افزایش کرد، عنوان کرد: اگر شرایط فعلی ادامه یابد یا بدتر شود و بازار حس کند که آرامش در کوتاه‌مدت بازنخواهد گشت، احتمال عبور قیمت نفت از مرز ۱۰۰‌دلار کاملا وجود دارد.
    او درخصوص بستن تنگه ترمز بیان کرد: حالا اگر به این معادله، بحث بستن تنگه هرمز را هم اضافه کنیم، ماجرا جدی‌تر می‌شود چراکه حدود ۲۰ تا ۲۵‌درصد از صادرات نفت جهان از طریق این تنگه عبور می‌کند. هرگونه اختلال یا ناامنی در این مسیر، بازار را با شوک بزرگی مواجه می‌کند.
    حسینی اضافه کرد: ممکن است بگوییم تنگه را می‌بندیم، دیگران بگویند بازش می‌کنیم اما در نهایت، این یعنی ورود به فضای پرتنش نظامی که نتیجه‌اش ایجاد ریسک بزرگ برای کشتیرانی و عبور نفتکش‌ها خواهد بود. همین حالا هم، بر اساس اخبار منتشرشده، یکی از بزرگ‌ترین مالکان ناوگان نفتکش، بیمه‌نامه‌های خود را برای منطقه خلیج‌فارس و دریای عمان به حالت تعلیق درآورده، چون ورود به این منطقه دیگر ایمن تلقی نمی‌شود حتی بدون درگیری مستقیم نظامی.
    وی تاکید کرد: این اتفاقات به تنهایی کافی هستند که بازار جهانی نفت دچار التهاب شود. با توجه به سهم بالای صادرات نفت از تنگه هرمز، اختلال در این مسیر تاثیر گسترده‌ای بر عرضه جهانی خواهد داشت.
    این مقام سابق وزارت نفت تصریح کرد: روزهای خوبی برای بازار انرژی از نظر ثبات قیمتی نمی‌بینم. این شرایط، به‌ویژه برای مصرف‌کنندگان انرژی، نگران‌کننده است.

    تنگه‌ای که بر قیمت نفت تاثیر مستقیم دارد

    محسن قمصری، کارشناس ارشد انرژی هم در این رابطه گفت: در صورتی که ایران اقدام به بستن تنگه هرمز کند عبور نفت خام بسیاری از کشور‌هایی که در قسمت‌های شمالی خلیج‌فارس هستند متاثر می‌شوند و بر قیمت نفت تاثیرگذار خواهد بود.
    قمصری در رابطه با اینکه آیا قیمت نفت متاثر از حمله رژیم صهیونیستی به ایران خواهد شد، گفت: در شرایط موجود اگر تصمیم‌گیران بازار نفت نخواهند از این وضعیت سوءاستفاده کنند به نظر نمی‌رسد تاثیری بر قیمت جهانی نفت داشته باشد.
    وی ادامه داد: این وضعیت نمی‌تواند بر قیمت نفت تاثیرگذار باشد زیرا چند سالی است که در شرایط تحریم‌ها ایران بازیگر بزرگی در بازار نفت نیست و این شرایط نمی‌تواند بر قیمت جهانی نفت تاثیرگذار باشد.
    این کارشناس ارشد انرژی در پاسخ به این سوال که در صورتی که ایران اقدام به بستن تنگه هرمز کند در این شرایط باز هم قیمت جهانی نفت را متاثر نخواهد کرد، خاطر‌نشان کرد: در صورتی که ایران اقدام به بستن تنگه هرمز کند شرایط متفاوتی پیش‌رو خواهیم داشت زیرا عبور نفت خام بسیاری از کشورهایی که در قسمت‌های شمالی خلیج‌فارس هستند می‌تواند متاثر شود و بر قیمت نفت تاثیرگذار خواهد بود.
    وی اضافه کرد: امکان پیش‌بینی دقیقی از افزایش قیمت نفت در شرایطی که تنگه هرمز بسته شود وجود ندارد و می‌توان گفت در صورت بسته شدن تنگه هرمز عبور جریان بازار نفت خام به سمت بازارهای مصرف اثرگذار است که این امر بر افزایش قیمت جهانی نفت اثرگذار خواهد بود که این میزان از تاثیرگذاری بستگی به عوامل متعددی دارد.
    مدیر اسبق امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران تصریح کرد: باید در نظر داشت که کشورهای مصرف‌کننده برای این شرایط مخازن اضطراری در نظر گرفته‌اند و بستگی دارد تنگه هرمز برای چه مدت بسته شود که در تعیین قیمت موثر است.

  • یک شایعه رسما بازار نفت را زیر و رو کرد!

    یک شایعه رسما بازار نفت را زیر و رو کرد!

    به گزارش اقتصادران، قیمت نفت در پی انتشار ادعاهایی مبنی بر احتمال حمله اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران و به‌دنبال آن نگرانی‌ها درباره اختلال در عرضه نفت منطقه‌، در معامله‌های روز چهارشنبه ۳۱ اردیبهشت با بیش از یک دلار افزایش همراه شد.

    قیمت نفت خام شاخص برنت دریای شمال برای تحویل در ماه ژوئیه با ۹۷ سنت افزایش (۱.۵۰ درصد) به ۶۶ دلار و ۳۵ سنت برای هر بشکه رسید.

    در همین حال نفت خام شاخص دابلیوتی‌آی آمریکا با ۹۶ سنت افزایش (۱.۶۰ درصد)، ۶۲ دلار و ۹۹ سنت به ازای هر بشکه داد و ستد شد.

    معامله‌های قیمت نفت خام شاخص دابلیوتی‌آی آمریکا برای تحویل در ماه ژوئن روز سه‌شنبه با قیمت ۶۲ دلار و ۵۶ سنت برای هر بشکه پایان یافت.

    مقام‌های آمریکایی مدعی شدند اطلاعات تازه نشان می‌دهد احتمال حمله اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران مطرح شده است، اما مشخص نیست که سران این رژیم تصمیم نهایی را اتخاذ کرده‌اند یا خیر.

    ایران سومین تولیدکننده بزرگ نفت در میان اعضای سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) است و هرگونه درگیری نظامی می‌تواند جریان نفتی این کشور را تحت تأثیر قرار دهد.

    افزون بر این نگرانی‌هایی درباره احتمال اقدام ایران برای مسدود کردن تنگه هرمز مطرح شده است. این مسیر یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های صادراتی نفت جهان به‌شمار می‌آید و توقف جریان نفت از آن می‌تواند بر عرضه جهانی تأثیر بگذارد.

    کشورهای عربستان سعودی، کویت، عراق و امارات از این مسیر برای صادرات نفت خام و فرآورده‌های نفتی استفاده می‌کنند.

    آمریکا و ایران در سال جاری میلادی چند دور مذاکره درباره برنامه هسته‌ای ایران برگزار کرده‌اند. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات متحده، کمپین تحریم‌های حداکثری بر صادرات نفت خام ایران را  اعمال کرده است تا تهران را وادار به عقب‌نشینی از برنامه هسته‌ای خود کند.

    با وجود این مذاکرات، مقام‌های آمریکایی و رهبر معظم انقلاب اسلامی، روز سه‌شنبه دیدگاه‌هایی را بیان کردند که نشان می‌دهد دو طرف همچنان از دستیابی به یک توافق فاصله دارند.

    تحلیلگران مؤسسه آی‌ان‌جی (ING) اعلام کردند که مذاکرات غیرمستقیم هسته‌ای بین آمریکا و ایران در جریان است، اما به نظر می‌رسد که این مذاکرات به پایان خود نزدیک شده است.

    با وجود نگرانی‌های ژئوپلیتیک، نشانه‌هایی از افزایش عرضه نفت خام مشاهده شده است.

    منابع بازار با استناد به آمار مؤسسه نفت آمریکا اعلام کردند که ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا، بزرگ‌ترین مصرف‌کننده نفت جهان، در هفته منتهی به ۱۶ مه (جمعه ۲۶ اردیبهشت) ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه افزایش یافته است.

    سرمایه‌گذاران منتظر انتشار گزارش اداره اطلاعات انرژی آمریکا درباره ذخیره‌سازی‌های نفت آمریکا در اواخر روز چهارشنبه هستند.

  • افزایش تلفات انرژی در ایران / عرضه‌کنندگان می‌سوزانند، مردم متهم می‌شوند! / مدیران بالای کشور دقت کنند که سرکار گذاشته نشده باشند!

    افزایش تلفات انرژی در ایران / عرضه‌کنندگان می‌سوزانند، مردم متهم می‌شوند! / مدیران بالای کشور دقت کنند که سرکار گذاشته نشده باشند!

    به گزارش اقتصادران، با اینکه موضوع بهره‌وری انرژی و اصلاح یارانه‌ها در ماه های اخیر بسیار مورد توجه مسئولان قرار گرفته است، نگاهی به داده‌های رسمی وزارت نفت، تصویر متفاوت و نگران‌کننده‌ای از مبدأ بحران انرژی ارائه می‌دهد، غلامحسین حسن تاش، کارشناس ارشد انرژی، در یادداشتی، ضمن بررسی داده های رسمی وزارت نفت، با اشاره به واقعیتی کمتر دیده‌شده از سوی مسئولان، اما به‌ مراتب هشداردهنده‌تر، تاکید می کند که تلفات انرژی در بخش تولید و انتقال نه‌تنها کاهش نیافته بلکه در مسیر افزایشی نگران‌کننده قرار دارد. بر اساس گزارش‌های آماری، تلفات انرژی از ۱.۳۵ میلیون بشکه معادل نفت خام در روز در سال ۱۴۰۰ به ۱.۵ میلیون بشکه در سال ۱۴۰۱ رسیده است.

    متن این یادداشت که در صفحه شخصی این کارشناس ارشد انرژی منتشر شده، بدین شرح است:

    به نمودار زیر دقت کنید . این جزء کوچک اما به نظر من بسیار مهمی از نمودار جریان انرژی کشور است که هر ساله ( و البته با دو سال تاخیر آماری ) توسط وزارت نفت منتشر می شود. در این نمودار این جزء کوچک ولی مهم از نمودار اصلی بریده شده ، بزرگ شده و اجزاء مربوط به دو سال کنار هم قرار گرفته است.

    برآوردهای میزان اتلاف انرژی

    این نمودار نشان دهنده تلفات انرژی در بخش های تولید کننده و عرضه کننده انرژی است، تلفات تبدیل انرژی اولیه هیدروکربنی به انرژی ثانویه برق ، سوزاندن و به مشعل فرستادن  گاز همراه نفت و بعضا میعانات گازی در صنعت نفت ، تلفات انتقال و غیره .

    تلفات انرژی سال ۱۴۰۰ = ۱٫۳۵ میلیون بشکه در روز معادل نفت خام

    همانطور که ملاحظه می شود در سال ۱۴۰۰ کل تولید انرژی اولیه کشور که حدود  ۹۸ درصد آن را هیدرو کربن ها ( شامل نفت و گاز) تشکیل می دهند و نیز انرژی صادراتی  معادل ۹ میلیون بشکه در روز معادل نفت خام بوده است . منظور از معادل نفت خام این است که تولید گاز و نفت و سایر انرژی ها ( که بسیار محدود است) از نظر ارزش حرارتی با نفت خام معادل سازی شده است. در این سال ۴۹۳٫۶ میلیون بشکه معادل نفت خام تلفات انرژی داشته ایم که اگر تقسیم بر تعداد روزهای سال کنیم می شود معادل ۱٫۳۵ میلیون بشکه در روز نفت خام. برای این که ابعاد و اهمیت آن مشخص شود باید توجه کنیم که این عدد معادل ۱۵ درصد کل تولید انرژی اولیه کشور و معادل حدود ۱۹ درصد کل انرژی مصرفی در داخل کشور است.

    تلفات انرژی سال ۱۴۰۱ = ۱٫۵ میلیون بشکه در روز معادل نفت خام

    در سال ۱۴۰۱ تولید انرژی اولیه کشور احتمالا به دلیل افزایش صادرات نفت به ۹٫۳۴ میلیون بشکه در روز معادل نفت خام افزایش یافته است؛ یعنی حدود ۳۴۰ هزار بشکه در روز معادلِ نفت خام، نسبت به سال ۱۴۰۰ افزایش یافته که به احتمال زیاد عمدتا هم نفت خام صادراتی بوده است. اما در این سال میزان تلفات مذکور به عدد ۵۴۸٫۲ میلیون بشکه معادل نفت خام رسیده است، که اگر بر تعداد روزهای سال تقسیم کنیم به عدد ۱٫۵ میلیون بشکه در روز معادل نفت خام می رسیم. یعنی از ۳۴۰ هزار بشکه در روز معادل نفت خام افزایش تولید، معادل ۱۵۰هزار بشکه آن تلف شده و از بین رفته است. ارقام نشان می دهد که این اتلاف عمدتا هم مربوط به سوزاندن گازهای همراه نفت بوده است که با زیاد شدن تولید نفت خام مشعل سوزی گازهای همراه استخراجی آن هم افزایش یافته است. ضمن این که متاسفانه تلفات نیروگاهی هم افزایش یافته است. در واقع ۱۹ درصد تلفات انرژی نسبت به کل مصرف انرژی کشور نیز به ۱۹٫۲ درصد افزایش یافته است.

    جالب این است که در میان کسانی در مورد بهره وری انرژی بحث می کنند و نگران مصرف مردم و یارانه ها هستند، کمتر صحبتی در این زمینه می شود. بر اساس برآوردهای نگارنده در بهترین شرایط ارتقاء بهره وری انرژی در بخش های مختلف مصرف انرژی که گستردگی و پراکندگی بسیاری هم دارد حدود یک میلیون بشکه معادل نفت خام از مصرف کم خواهد شد که البته بسیار مهم است و باید هم انجام شود . اما سوال این است که وقتی عرضه کنندگان انرژی  کار تخصصی  شان را درست انجام نمی دهند از مصرف کنندگان چه انتظاری باید داشت!؟ آن هم تولیدکنندگانی که هر چقدر تلفاتشان را کم کنند می توانند آن را به قیمت های جهانی (منطقه ای) نقد کنند و نیاز به مکانیزم های پیچیده و عجیب و غریب هم ندارد. آیا بهتر نیست اینها از خودشان شروع کنند ؟ در حالی که تلفاتشان در حال افزایش و بهره وری شان در حال کاهش است چه انتظاری از مردم دارند! مدیران بالای کشور دقت کنند که به قول معروف توسط فرافکنان سرکار گذاشته نشده باشند!

  • عزم جزم ترامپ برای قطع درآمد نفتی ایران / نفت خام صادر نکنیم چه می‌شود؟

    عزم جزم ترامپ برای قطع درآمد نفتی ایران / نفت خام صادر نکنیم چه می‌شود؟

    به گزارش اقتصادران، علامه عزیزی نوشت:

    در سال‌های اخیر، تحریم‌های ایالات متحده علیه ایران، به‌ویژه در بخش نفت، فشار اقتصادی قابل توجهی بر کشور وارد کرده است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری امریکا، اخیرا با تاکید بر شکست اقتصادی جمهوری اسلامی، از ادامه فشار حداکثری و افزایش تحریم‌ها خبر داد و حتی اظهار داشت: «اگر من ایرانی بودم، تمام سرمایه‌ام را به ارز تبدیل می‌کردم.» این اظهارات نشان‌دهنده عزم راسخ دولت دونالد ترامپ برای قطع درآمدهای نفتی ایران و تحت فشار قرار دادن اقتصاد کشور است. علاوه بر این، کریس رایت، وزیر انرژی امریکا در گفت‌وگو با بلومبرگ تاکید کرد که دولت ترامپ آماده اعمال تحریم‌های بیشتری بر تولید نفت ایران است. در چنین شرایطی، این سوال مطرح می‌شود که ایران چگونه می‌تواند در مقابل این فشارها مقاومت کرده و حتی از این بحران به عنوان فرصتی برای تحول اقتصادی استفاده کند؟

     تغییر راهبرد: از فروش نفت خام به ارزش افزوده داخلی-  یکی از راه‌حل‌های پیش ‌روی ایران، تغییر راهبرد از فروش نفت خام به سمت ایجاد ارزش افزوده در داخل کشور است. به جای اینکه ایران نفت خام خود را به بازارهای جهانی بفروشد، می‌تواند با احداث پالایشگاه‌های کوچک (Mini Refineries) در مناطق مختلف کشور، نفت خام را به محصولات پالایشگاهی و پتروشیمی تبدیل کند. این محصولات نه تنها نیازهای داخلی را تامین می‌کنند، بلکه می‌توانند به عنوان کالاهای با ارزش‌تر به بازارهای جهانی صادر شوند.

    توسعه پالایشگاه‌های کوچک: راه‌حلی برای خودکفایی- احداث پالایشگاه‌های کوچک می‌تواند به ایران کمک کند تا وابستگی خود به صادرات نفت خام را کاهش دهد. این پالایشگاه‌ها می‌توانند نفت خام را به محصولاتی مانند بنزین، گازوییل، نفتا و سایر مواد پتروشیمی تبدیل کنند.

    این محصولات نه تنها برای مصرف داخلی ضروری هستند، بلکه می‌توانند به عنوان کالاهای صادراتی با ارزش‌تر به بازارهای جهانی عرضه شوند. با این کار، ایران می‌تواند درآمدهای بیشتری از طریق صادرات محصولات پالایشگاهی کسب کند و در عین حال، اشتغال‌زایی در مناطق مختلف کشور را افزایش دهد.

    کاهش وابستگی به صادرات نفت خام- فروش نفت خام همواره ایران را در معرض نوسانات قیمت جهانی نفت و تحریم‌های بین‌المللی قرار داده است. با تبدیل نفت خام به محصولات پالایشگاهی و پتروشیمی، ایران می‌تواند وابستگی خود به صادرات نفت خام را کاهش دهد و در عین حال، ارزش افزوده بیشتری ایجاد کند. این راهبرد نه تنها باعث تقویت اقتصاد داخلی می‌شود، بلکه ایران را کمتر در معرض فشارهای بین‌المللی قرار می‌دهد.

    تقویت صنایع کوچک و متوسط- احداث پالایشگاه‌های کوچک می‌تواند به توسعه صنایع کوچک و متوسط در کشور کمک کند. این صنایع می‌توانند از محصولات پالایشگاه‌ها استفاده کرده و محصولات خود را به بازارهای داخلی و خارجی عرضه کنند. با حمایت از این صنایع، ایران می‌تواند اشتغال‌زایی بیشتری ایجاد کرده و اقتصاد داخلی خود را تقویت کند. علاوه بر این، توسعه این صنایع می‌تواند به کاهش واردات و افزایش خودکفایی کشور کمک کند.

    دیپلماسی اقتصادی و تنوع بخشیدن به شرکای تجاری- در کنار تغییر راهبردهای داخلی، ایران می‌تواند با تنوع بخشیدن به شرکای تجاری خود، وابستگی به بازارهای خاص را کاهش دهد. کشورهایی مانند چین، هند، روسیه و کشورهای منطقه می‌توانند شرکای تجاری مهمی برای ایران باشند. افزایش همکاری‌های اقتصادی با این کشورها می‌تواند به ایران کمک کند تا بازارهای جدیدی برای محصولات خود ایجاد کند و از فشار تحریم‌ها بکاهد.

    توسعه فناوری و نوآوری- سرمایه‌گذاری در فناوری‌های جدید، به ویژه در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر و فناوری‌های پاک می‌تواند به ایران کمک کند تا وابستگی خود به نفت را کاهش دهد و به سمت اقتصاد پایدارتر حرکت کند. توسعه تحقیقات و توسعه در صنایع نفت و گاز نیز می‌تواند به افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها کمک کند.

    تبعات بی‌عملی – صحبت‌های مقامات امریکا نشان‌دهنده عزم جدی این کشور برای قطع درآمدهای نفتی ایران است. اگر ایران نتواند راهبردهای جایگزین را به سرعت و به‌طور موثر اجرا کند، با تبعات گسترده‌ای مواجه خواهد شد که می‌تواند اقتصاد کشور را به ‌شدت تحت تاثیر قرار دهد.

    ۱- کاهش درآمدهای دولت: با کاهش فروش نفت، درآمدهای ارزی دولت به‌ شدت کاهش خواهد یافت. این موضوع می‌تواند به کسری بودجه شدید منجر شود، زیرا بخش عمده‌ای از بودجه کشور به درآمدهای نفتی وابسته است. دولت ممکن است مجبور شود برای جبران این کسری، به استقراض داخلی و خارجی روی آورد که خود می‌تواند بدهی ملی را افزایش دهد.

    ۲- افزایش تورم: برای جبران کسری بودجه، دولت ممکن است به چاپ پول بدون پشتوانه روی آورد. این اقدام می‌تواند به افزایش نقدینگی و در نتیجه تورم منجر شود. تورم بالا نه تنها قدرت خرید مردم را کاهش می‌دهد، بلکه می‌تواند به بی‌ثباتی اقتصادی و اجتماعی نیز دامن بزند.

    ۳- افزایش نرخ ارز: با کاهش درآمدهای ارزی، تقاضا برای ارزهای خارجی افزایش خواهد یافت، در حالی که عرضه آن کاهش می‌یابد. این موضوع می‌تواند به افزایش نرخ ارز و کاهش ارزش پول ملی منجر شود. افزایش نرخ ارز نیز به نوبه خود می‌تواند به افزایش قیمت کالاهای وارداتی و تشدید تورم دامن بزند.

    ۴-کاهش سرمایه‌گذاری: بی‌ثباتی اقتصادی و افزایش نرخ ارز می‌تواند باعث کاهش سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی شود. سرمایه‌گذاران ممکن است به دلیل ریسک‌های بالا، تمایلی به سرمایه‌گذاری در ایران نداشته باشند. این موضوع می‌تواند به کاهش رشد اقتصادی و افزایش بیکاری منجر شود.

    ۵- فشار بر بخش‌های حیاتی اقتصاد: با کاهش درآمدهای دولت، ممکن است بودجه‌های اختصاص‌یافته به بخش‌های حیاتی مانند بهداشت، آموزش و زیرساخت‌ها کاهش یابد. این موضوع می‌تواند به کاهش کیفیت خدمات عمومی و افزایش نارضایتی اجتماعی منجر شود.

    ۶- افزایش فقر و نابرابری: تورم بالا و کاهش رشد اقتصادی می‌تواند به افزایش فقر و نابرابری در جامعه منجر شود. این موضوع می‌تواند به بی‌ثباتی اجتماعی و افزایش فشار بر دولت برای ارایه حمایت‌های اجتماعی بیشتر دامن بزند.

    برای جلوگیری از این تبعات باید به سرعت راهبردهای جایگزین را اجرا کنیم و اگر نتوانیم از این بحران به عنوان فرصتی برای تحول اقتصادی استفاده کنیم ممکن است با چالش‌های جدی‌تری در آینده مواجه شویم. بنابراین اجرای راهبردهای پیشنهادی نه تنها یک انتخاب، بلکه یک ضرورت برای تضمین آینده اقتصاد کشور است.

  • عقب‌نشینی پالایشگاه‌های چینی از خرید نفت ایران به خاطر ترس از ترامپ!

    عقب‌نشینی پالایشگاه‌های چینی از خرید نفت ایران به خاطر ترس از ترامپ!

    به گزارش اقتصادران، بلومبرگ در گزارشی مدعی شده پالایشگاه‌های مستقل چین به خریداری بشکه‌های نفت از سراسر خاورمیانه و آفریقا اقدام می‌کنند، ‌چراکه عرضه‌های نفت ایران کمیا‌ب‌تر و گران‌تر از حد معمول باقی مانده‌اند که بخشی از این اتفاق به گسترده شدن تحریم‌های آمریکا مربوط می‌شود.

    پالایشگاه‌های مستقل چین موسوم به تی‌پات (قوری چای)، عموما نفت خام ارزان‌تر ایران را ترجیح می‌دهند و حدود 90 درصد از صادارت این را خریداری می‌کنند، اما کاهش میزان نفت موجود برای خرید باعث تغییر عادات خرید آن‌ها شده است.

    بلومبرگ با اشاره به داده‌های «انرجی اسپکتس» (Energy Aspects) مدعی شده دولت جدید آمریکا به رهبری دونالد ترامپ باعث شده است برخی پالایشگاه‌های بزرگ چین از خرید نفت خام تهران عقب‌نشینی کنند، آن هم به این دلیل که این پالایشگاه‌ها وابستگی زیادی به بانک‌های آمریکایی دارند.

    نمودار نفت ایران

    روند جریان نفت ایران به چین

    معامله‌گران و ارسال‌کنندگان محموله‌ها، کمبود عرضه نفت ایران را به گسترده شدن تحریم‌های آمریکا در ماه اکتبر نسبت داده‌اند که تعداد بیشتری از ناوگان نفت‌کش‌هایی را که در تجارت ایران و چین نقش دارند، شامل شده است.

    این اقدام باعث کاهش تعداد کشتی‌های موجود برای انتقال کشتی‌ به کشتی شده و همین موضوع منجر به کمتر شدن عرضه و بالا رفتن قیمت‌ها شده است. طبق داده‌های شرکت کپلر، جریان نفت ایران به چین در ماه جاری میلادی و در مقایسه با اکتبر، بیش از 10 درصد کاهش یافته است.

    در همین حال، شرکت Sentosa Shipbrokers در گزارشی نوشت: «میزان ورود نفت خام غرب آفریقا به چین براساس یک مبنای ماهانه در بالاترین سطح خود در دست‌کم دو سال اخیر قرار دارد که بخشی از این اتفاق به بالا رفتن قیمت‌های نفت ایران مربوط می‌شود.»

    معامله‌گران همچنین اعلام کرده‌اند تصمیم پکن برای اختصاص سهمیه‌ بیشتر به تی‌پات‌ها برای واردات باعث افزایش فعالیت خرید نفت شده است.

    آن‌ها افزودند: «چند ماه پیش از پالایشگاه‌ها خواسته شد درخواست‌های خرید بیشتری برای نفت خام ارائه دهند و آن‌ها طی این هفته، تأییدیه شفاهی در این موضوع را نیز دریافت کردند، اما برخی پالایشگاه پیش از این تأیید خرید نفت خام را آغاز کرده بودند.»

    طبق اعلام معامله‌گران، پالایشگاه‌ها در استان شاندونگ در مجموع به‌دنبال دریافت سهمیه‌ در حدود 3.8 میلیون تن یا 28.5 میلیون بشکه بودند که تا پایان سال جاری میلادی معتبر است.

    افزایش اولیه نفت خاورمیانه در ماه‌های اخیر با فعالیت تجاری قابل توجه در قراردادهای مرتبط با بازار دبی سرعت گرفت. این اتفاق منجر به تحویل محموله‌هایی شد که در نهایت مصرف نشدند و باید برای آن‌ها خریدارانی پیدا می‌شد.

    دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور منتخب آمریکا، با تهدید اخیر خود برای وضع تعرفه بر چین، کانادا و مکزیک، پیش از این بازارها را به لرزه درآورده است و سرمایه‌گذاران اکنون در انتظارند تا ببینند دولت او چه رویکردی در قبال ایران خواهد داشت. انرجی اسپکتس ادعا کرده که انتظار می‌رود تحریم‌های ایران افزایش پیدا کند.

    نگرانی‌های کلیدی شامل احتمال تحریم ناوگان نفت‌کش‌های مرتبط با تجارت ایران و چین در راه رسیدن به مقصد است؛ اقدامی که باعث هراس بنادری می‌شود که در انتظار پذیرش این نفت‌کش‌ها هستند و در نتیجه، محموله‌ها در دریا سرگردان می‌شوند. همچنین ممکن است نظارت بیشتری بر انتقال کشتی به کشتی نفت در سواحل مالزی انجام شود.

  • کاهش قیمت نفت خام ایران برای حفظ مشتریان

    کاهش قیمت نفت خام ایران برای حفظ مشتریان

    به گزارش اقتصادران، گلناز پرتوي مهر نوشت:

    شركت ملي نفت ايران قيمت رسمي فروش نفت خام سبك خود به خريداران آسيايي را در ماه اوت۵۰ سنت نسبت به ماه قبل از آن كاهش داده است.

    شركت ملي نفت ايران قيمت رسمي فروش نفت خام سبك خود به خريداران آسيايي را در ماه اوت ۲ دلار و ۱۰ سنت بالاتر از شاخص عمان/دوبي اعلام كرد. قيمت نفت ايران در ماه اوت ۵۰ سنت نسبت به ماه قبل از آن كاهش يافته است. واردات نفت ايران به شهر داليان از اواخر سال گذشته، جريان داشته و كمك كرده است خريد نفت ايران توسط چين، نزديك به ركورد بالا بماند. همچنين گفتني است واردات نفت ايران به بندر داليان، ضعيف شدن تقاضاي خريداران كوچك در استان شاندونگ چين را كه در پي ضعيف شدن حاشيه سود، قيمت بالاتر نفت خام و تقاضاي ضعيف‌تر براي سوخت، روي داده، جبران كرده است. پالايشگاه‌هاي مستقر در هاب پالايشي شاندونگ، بزرگ‌ترين خريداران نفت ايران در چين از سال ۲۰۱۹ بوده‌اند.

    طبق گزارش شركت مشاوره ورتكسا، ۲۳ محموله به ميزان جمعا ۴۵ ميليون بشكه نفت ايران، در فاصله اكتبر سال ۲۰۲۳ تا ژوئن سال ۲۰۲۴، در داليان تخليه شده‌اند. اين حجم شامل ۲۸ ميليون بشكه نفتي بوده كه در جزيره چانگ شينگ در حدود ۸۵ كيلومتري شمال غرب داليان، تخليه شده است. شركت مشاوره كپلر برآورد كرد چين ۳۴ ميليون بشكه نفت ايران را در همين مدت، به داليان وارد كرده است. اين رقم معادل ۱۲۴ تا ۱۶۴ هزار بشكه در روز است كه حدود ۱۳ درصد از كل واردات نفت چين از ايران در نيمه اول سال ۲۰۲۴ را تشكيل مي‌دهد. تحليلگران برآورد كرده‌اند چين در طي مدت مذكور، ۱.۲ تا ۱.۴ ميليون بشكه در روز نفت ايران را وارد كرده است. طبق گزارش ورتكسا، واردات نفت چين از ايران در اكتبر گذشته، به ركورد ۱.۵۲ ميليون بشكه در روز صعود كرد.

    وزارت خارجه چين در پاسخ به پرسش رويترز درباره واردات نفت ايران به داليان، اعلام كرد چين و ايران همواره روابط تجاري عادي و مشروعي در چارچوب قانوني بين المللي حفظ كرده‌اند. چين با تحريم‌هاي يكجانبه مخالفت كرده است. با اين حال، گمرك چين از ژوئن سال ۲۰۲۲، واردات نفت ايران را به صورت رسمي گزارش نكرده است. پالايشگاه هنگلي پتروكميكال به ظرفيت ۴۰۰ هزار شكه در روز، يك مخزن ذخيره ۴۴ ميليون بشكه‌اي، دو پالايشگاه تحت اداره شركت پتروچاينا و يك پايگاه ذخيره سازي ۳۰ ميليون بشكه‌اي كه توسط سازمان بندر ليائونينگ در جزيره چانگ شينگ اداره مي‌شود، مقصدهاي احتمالي واردات نفت ايران به داليان بوده‌اند.

    سه منبع بازرگاني نزديك به هنگلي، به رويترز گفتند: اين شركت حداقل بخشي از واردات نفت از ايران را خريداري كرده است. يكي از اين منابع برآورد كرد هنگلي، چهار ميليون بشكه در ماه در طول چند ماه نخست سال ۲۰۲۴ نفت ايران را خريداري كرده است.

    در همين زمينه، مهدي اسلامي، كارشناس حوزه انرژي، اظهار كرد: كشور به تازگي قيمت نفت خام سبك خود را براي بازار آسيا كاهش داده است كه اين تغيير قيمت مي‌تواند به چند دليل انجام شده باشد.

    وي عنوان كرد: بازار نفت خام جهاني بسيار رقابتي است. با كاهش قيمت‌ها، ايران ممكن است تلاش كند تا سهم بازار خود را حفظ يا افزايش دهد، به ويژه در مواجهه با رقابت شديد از سوي ديگر توليدكنندگان نفت مانند عربستان سعودي، روسيه و ساير كشورهاي اوپك و غير اوپك. وي بيان كرد: با كاهش قيمت نفت، ايران ممكن است به دنبال جذب مشتريان جديد يا افزايش فروش به مشتريان فعلي باشد. اين استراتژي مي‌تواند به خصوص در شرايطي كه تقاضاي جهاني نفت تحت تأثير تغييرات اقتصادي يا پاندمي‌ها قرار گرفته، موثر باشد. وي تصريح كرد: اگر تقاضاي جهاني نفت كاهش يابد، كشورهاي توليدكننده ممكن است قيمت‌ها را كاهش دهند تا از افت شديد درآمد جلوگيري كنند و مصرف‌كنندگان را ترغيب به خريد كنند. اسلامي گفت: با توجه به تحريم‌هاي اقتصادي و محدوديت‌هاي مالي، ايران ممكن است نياز به نقدينگي داشته باشد و از اين رو، با كاهش قيمت نفت، تلاش كند تا صادرات خود را افزايش دهد و درآمد بيشتري كسب كند. وي در پايان خاطرنشان كرد: اين دلايل مي‌توانند به صورت تركيبي يا جداگانه منجر به تصميم ايران براي كاهش قيمت نفت خام سبك خود در بازار آسيا شوند..