به گزارش اقتصادران، در بازه زمانی ۲۷ فروردین تا ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ بازار خودروی کشور با جهش کمسابقه قیمتها روبهرو شد؛ افزایشی که تقریبا در تمام کلاسهای خودرو دیده میشود و طی دو هفته، قیمت بسیاری از خودروهای داخلی بین ۳۰۰ تا یک میلیارد تومان بالا رفت. این رشد ناگهانی نهتنها خریداران، بلکه فعالان باسابقه بازار را نیز شگفتزده کرده است.
شکاف قیمتی میان قیمت کارخانه و بازار خودروهای مونتاژی اکنون چنان زیاد شده که منطق اقتصادی را از دست داده است. در حالی که هدف از تولید خودروهای مونتاژی در ایران، اشتغالزایی و قیمت پایینتر نسبت به نمونههای جهانی بود، امروز حتی قیمت کارخانهای آنها بالاتر از قیمت جهانی است و در بازار آزاد تا دو برابر فروخته میشوند.
این وضعیت سبب شکلگیری بازار سوم حوالهفروشی شده است؛ بازاری که در سایه فقدان نظارت و شفافیت رشد کرده و زمینه سودجویی دلالان و زیان مصرفکنندگان را فراهم کرده است. برای خروج از این بحران، ضروری است نهادهای مسوول با نظارت دقیقتر بر نحوه قیمتگذاری و کنترل بازار حوالهها اقدام کنند و مردم نیز با احتیاط از معاملات غیرشفاف خودداری کنند تا بازار خودرو به سمت ثبات، عدالت و حمایت از مصرفکننده واقعی هدایت شود.
جزییات قیمت خودروها
در میان این دادهها، «سورن پلاس» یکی از روشنترین نمونههاست. این خودرو که در ۲۷ فروردین با قیمت ۱.۴۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان خریدوفروش میشده، در ۱۰ اردیبهشت به ۱.۸۵۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان رسیده است؛ یعنی افزایشی معادل ۴۵۰ میلیون تومان. همچنین نسخه فول سورن پلاس نیز از ۱.۵۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان به ۲.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان حرکت کرده و ۵۰۰ میلیون تومان به قیمتش اضافه شده. به همین دلیل، سورن در جمع خودروهایی قرار میگیرد که در همین بازه کوتاه، بیشترین جهش قیمتی را تجربه کردهاند. در خانواده دنا نیز روند کلی کموبیش مشابه است؛ با این تفاوت که بعضی نسخهها شتاب بیشتری نشان میدهند. «دنا پلاس ۶ دنده» از ۱.۸۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان به ۲.۵۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان رسیده و ۷۰۰ میلیون تومان رشد را ثبت کرده است.
«دنا پلاس توربو اتوماتیک (آپشنال) » هم از ۲.۱۵۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان به ۳.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان افزایش داشته که حاصل آن ۸۵۰ میلیون تومان جهش است. مجموع این ارقام بهخوبی نشان میدهد، خودروهای نیمهلوکستر داخلی در این دوره بیشتر تحت فشار قیمت قرار گرفتهاند. در خط تولید پژو ۲۰۷ هم تغییرات صعودی ادامهدار است. «نسخه TU۳» از ۱.۴۵۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان به ۱.۹۲۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان رسیده و ۴۷۰ میلیون تومان گرانتر شده است. «مدل دندهای پانوراما» هم با جهشی از ۱.۸۹۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان به ۲.۵۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان افزایش ۶۱۰ میلیونی را تجربه کرده. «نسخه اتوماتیک» که معمولاً طرفداران پرشماری دارد نیز از ۱.۹۸۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان به ۲.۷۷۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان رسیده و ۷۹۰ میلیون تومان رشد را نشان میدهد. این روند، در مجموع میتواند نشانهای از تقاضای مداوم بازار برای خودروهای جوانپسند و خوشاستایل باشد.
در بخش سدانهای اقتصادیتر، «رانا پلاس» از ۱.۴۱۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان به ۲.۰۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان رسیده و ۵۹۰ میلیون تومان به قیمتش اضافه شده؛ طوری که عملاً از مرز خودروهای اقتصادی فاصله بیشتری گرفته است. «تارا دستی» هم از ۱.۷۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان به ۲.۴۵۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان افزایش پیدا کرده، اما نکته قابل توجه اینجاست که در بین نسخههای تارا، مدل «اتوماتیک V۴ LX» بیشترین شدت رشد را داشته: از ۲.۰۹۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان به ۳.۵۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان رسیده و ۱.۴۱۰ میلیارد تومان افزایش را رقم زده است؛ یکی از سنگینترین جهشها در کل این فهرست.
در میان محصولات تازهوارد ایرانخودرو، ریرا بیش از دیگر مدلها رشد قیمت را تجربه کرده است. این کراساوور از ۲.۷۵۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان به ۳.۹۵۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان رسیده و افزایشی معادل ۱.۲۰۰ میلیارد تومان را ثبت کرده است؛ جهشی که آن را عملا در محدوده قیمتی خودروهای وارداتی کارکرده قرار میدهد. همچنین به گزارش خبرگزاری مهر، در سوی دیگر بازار، محصولات سایپا نیز از موج رشد بینصیب نماندهاند. اطلس اتوماتیک با طراحی تازه و عرضه محدود، از ۱.۷۸۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان به ۱.۹۵۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان رسیده و رشدی ۱۷۰ میلیونی داشته است. در رده مدلهای اقتصادیتر، ساینا S از ۹۶۰.۰۰۰.۰۰۰ به ۱.۴۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان افزایش یافته و ۴۴۰ میلیون تومان رشد کرده؛ در حالی که کوییک SR نیز مسیر مشابهی طی کرده و از ۹۵۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان به ۱.۳۵۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان رسیده است، یعنی ۴۰۰ میلیون تومان افزایش قیمت طی تنها چند هفته. در گروه سدانهای جدید سایپا، شاهین GL از ۱.۵۸۰.۰۰۰.۰۰۰ به ۲.۳۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان رسیده و ۷۲۰ میلیون تومان رشد داشته است.
نسخه اتوماتیک، یعنی شاهین G نیز از ۱.۸۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان به ۲.۷۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان جهش یافته که معادل ۹۰۰ میلیون تومان افزایش است. در خانواده سهند نیز همین روند دیده میشود: سهند دندهای از ۱.۰۳۰.۰۰۰.۰۰۰ به ۱.۵۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان رسیده و ۴۷۰ میلیون تومان رشد داشته و سهند اتوماتیک نیز با افزایش ۵۳۰ میلیونی، از ۱.۳۷۰.۰۰۰.۰۰۰ به ۱.۹۰۰.۰۰۰.۰۰۰ تومان رسیده است. مجموع این تغییرات نشان میدهد که بازار خودرو طی یک بازه کوتاه، تحت تأثیر انتظارات تورمی، محدودیت عرضه و نوسانات نرخ ارز بهشدت ناپایدار شده است. هرچند شدت رشد در همه مدلها یکسان نیست، اما تقریبا هیچ خودرویی از این صعود قیمتی در امان نمانده است. نتیجه طبیعی این وضعیت، تمایل بیشتر خریداران به تعویق خرید، افزایش تقاضای سفتهبازانه و تشدید رکود معاملات است؛ روندی که در کوتاهمدت ثبات را از بازار میگیرد و چشمانداز قیمتی را مبهمتر از گذشته میسازد.
از کارخانه تا بازار
در همین حال، بررسی اختلاف قیمت برخی خودروهای مونتاژی بین کارخانه و بازار نشان میدهد شکاف قابلتوجهی میان این دو نرخ وجود دارد. برای نمونه، خودروی «لاماری ایما» با قیمت کارخانهای سه میلیارد و ۲۷۲ میلیون تومان عرضه میشود، اما همین خودرو امروز (چهارشنبه ۹ اردیبهشت) در بازار آزاد از شش میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان عبور کرده است؛ رقمی که از اختلافی حدود ۹۰ درصدی حکایت دارد. به گزارش ایسنا، «لوکانو L۸» نیز در حالی با نرخ شش میلیارد و ۴۱۵ میلیون تومان از کارخانه عرضه میشود که قیمت آن در بازار به هشت میلیارد و ۱۵۰ میلیون تومان رسیده و اختلافی نزدیک به ۳۰ درصد را نشان میدهد. قیمت کارخانهای «لاماری هیبرید» دو میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان است، اما در بازار با بهای پنج میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان معامله میشود که بیانگر اختلاف ۹۲ درصدی است.
«رسپکت نیو» در کارخانه دو میلیارد و ۴۱۸ میلیون تومان قیمتگذاری شده، در حالی که در بازار نزدیک به چهار میلیارد تومان خرید و فروش میشود؛ یعنی حدود ۶۵ درصد اختلاف قیمت. همچنین «فیدلیتی پرستیژ ۷ نفره» با نرخ کارخانهای سه میلیارد و ۸۶۰ میلیون تومان عرضه میشود، اما در بازار به شش میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان رسیده که اختلافی ۷۳ درصدی را نشان میدهد. «پیکاپ G۹» از دیگر نمونههاست که با قیمت دو میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان از کارخانه خارج میشود، اما در بازار تا شش میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان معامله میشود؛ موضوعی که از اختلاف ۱۵۰ درصدی حکایت دارد. «کیامسی X۵» نیز در کارخانه دو میلیارد و ۹۲۵ میلیون تومان قیمت دارد و در بازار با نرخ چهار میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان فروخته میشود که اختلاف ۵۷ درصدی را نشان میدهد. خودروی «تیگو F۸ پرومکس» با قیمت کارخانهای سه میلیارد و ۴۰۵ میلیون تومان عرضه میشود، اما در بازار با نرخ هفت میلیارد و ۵۵۰ میلیون تومان معامله میشود؛ یعنی اختلافی حدود ۱۲۰ درصد. «تیگو F۷ پرومکس» نیز در کارخانه سه میلیارد تومان قیمت دارد و در بازار با رقم شش میلیارد و ۸۰ میلیون تومان معامله میشود که نشاندهنده اختلاف ۱۰۲ درصدی است.
از سوی دیگر «آریزو ۸» با قیمت کارخانهای سه میلیارد و ۵۵ میلیون تومان عرضه میشود، اما در بازار به شش میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان رسیده و اختلاف ۱۱۶ درصدی را ثبت کرده است. در نهایت، «هایما ۸S» با نرخ کارخانهای حدود سه میلیارد و ۳۷۰ میلیون تومان عرضه میشود، در حالی که قیمت آن در بازار امروز از چهار میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان عبور کرده که بیانگر اختلاف ۴۳ درصدی است.
موضع وزارت صمت به گرانی خو درو
در همین حال، مانی حدادی، کارشناس صنعت خودرو، در این خصوص با اشاره به شرایط خاص جنگی و تحریمهای مالی اخیر میگوید: بازار خودرو در وضعیت عجیبی به سر میبرد؛ بهطوری که نه فروشندهای حاضر به معامله است و نه خریداری توان خرید دارد. او با بیان اینکه «قیمتها به صورت حبابوار افزایش پیدا میکند» تاکید میکند که شرایط فعلی به هیچوجه برای صنعت حساس خودرو طبیعی نیست و باید فیلتر بحرانهای پیشآمده را در نظر گرفت. سیدمحمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت، افزایش ناگهانی قیمت خودرو بهدلیل کمبود ورق فولادی را غیرمنطقی دانست و اعلام کرد که هیچ مشکلی در تأمین ورقهای فولادی مورد نیاز خودروسازان وجود ندارد.
به گفته او، برنامه تأمین این مواد از سوی فولاد مبارکه و ایمیدرو (سازمان توسعه و نوسازی معادن) اجرا شده و خودروسازان در اولویت تأمین هستند. اتابک تأکید کرد: شایعهسازی درباره کمبود فولاد به منظور بالا بردن قیمت، اقدامی سودجویانه و مغایر با همدلی ملی است. او از تولیدکنندگان خواست تا بر اساس قدرت خرید مردم و شرایط بازار اقدام به عرضه کنند. وزیر صمت همچنین از اصلاح فرآیندهای گمرکی و تسریع در ثبت سفارش و ترخیص قطعات خبر داد تا وقفهای در تولید ایجاد نشود. به گفته او، وزارتخانه در حال پیگیری مطالبات بخش تولید از جمله تأمین ارز، اعتبار و مواد اولیه است تا ثبات بازار، حفظ اشتغال و امیدآفرینی در جامعه ادامه یابد.
انجمن قطعهسازان: قیمتها حبابی و غیرمنطقی است
محمدرضا نجفیمنش، رییس انجمن قطعهسازان کشور، هم قیمتهای فعلی بازار خودرو را حبابی و غیرمنطقی توصیف کرد و گفت با افزایش تولید، این حباب شکسته میشود. او نمونههایی از اختلاف قیمت شدید بین کارخانه و بازار را مطرح کرد خودروهایی با قیمت کارخانهای ۳.۶ میلیارد تومان که در بازار تا ۵.۶ میلیارد معامله میشوند. نجفیمنش تأکید کرد: بخش عمده افزایش قیمتها ناشی از کمبود عرضه و مشکلات نقدینگی است. اگر خودروسازان تعهدات مالی خود را بهموقع پرداخت کنند، قطعهسازان قادر خواهند بود تولید را بدون وقفه ادامه بدهند. او شایعه تعدیل ۲۵۰ هزار نیروی کار را رد کرد و گفت در صورت اجرایی شدن برنامههای تأمین مالی و مواد اولیه، نهتنها تعدیل متوقف بلکه نیاز به افزایش نیرو نیز وجود خواهد داشت. نجفیمنش صنعت خودرو را به خودرویی تشبیه کرد که بدون سوخت نمیتواند حرکت کند، و افزود: با تأمین نقدینگی و مواد اولیه از سوی وزارت صمت، تولید احیا و بازار به سمت تعادل بازمیگردد.
دیدگاهتان را بنویسید