برچسب: گاز

به گزارش اقتصادران، در خصوص برنامه اعمال خاموشی در فصل سرد سال جاری و چرایی آن، واقعیت این است که بر اساس آما میزان مصرف برق زمستان سال گذشته، اوج مصرف برق در این فصل در روز‌هایی مانند ۱۴ اسفند، ۱۵ بهمن و ۲۱ اسفند رقم خورد که به ترتیب میزان مصرف برق به ۴۵ هزار و ۵۳۷ مگاوات، ۴۵ هزار و ۵۳۰ مگاوات و ۴۵ هزار و ۳۶۵ مگاوات رسید، آمار و ارقامی که تقریباً ۵۰ درصد کمتر از ظرفیت نامی نیروگاه‌های کشور است و پاسخگویی به آن در حال حاضر برای صنعت برق تنها مشروط به تأمین سوخت کافی بوده و کار دشواری نیست.

با این وجود به دلیل افزایش بی‌سابقه دمای هوا در فصل تابستان سال جاری که به شکسته شدن ۴۷ باره اوج مصرف انجامید و صنعت برق کشور تحت فشار بسیار شدیدی به لحاظ مصرف سوخت قرار گرفت و به دلیل محدودیت در تأمین گاز کافی و مصرف سوخت مایع، عملاً ذخایر سوخت نیروگاه‌ها نسبت به سال گذشته و در فصل سرد سال ۶۰ درصد کاهش یافت و حتی در شهریور و مهرماه سال جاری نیز سوخت مایع کمتری نسبت سال گذشته به نیروگاه ها تحویل شد. کاهش۶۰ درصدی ذخایر سوخت نیروگاه‌ها از یک سو و اختصاص بیش از ۸۵ درصد از تولید گاز مایع تولیدی کشور به بخش خانگی از سوی دیگر سبب شده است تا عملاً نیروگاه‌های سراسر کشور با وجود امکان و ظرفیت تولید برق کافی در محدودیت جدی تأمین سوخت برای تولید برق قرار گیرند.

تصمیم جدید کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا مبنی بر لزوم ممنوعیت مصرف سوخت مازوت در نیروگاه‌های سه استان اصفهان، البرز و مرکزی نیز از جمله عوامل دیگری است که به دلیل قرار داشتن در فصل تعمیرات نیروگاهی، به کاهش ظرفیت تولید برق با وجود زیرساخت‌های موجود منجر شده است.  بر این اساس باتوجه به اینکه هنوز در ابتدای فصل سرما قرار داریم و اوج بار فصل سرد به صورت متعارف در زمستان رقم خواهد خورد و در این بازه زمانی به دلیل برودت هوا و بروز مشکلات دیگر مانند تردد ناوگان حمل و نقل سوخت، ضرورت آغاز سریع مدیریت مصرف برق از طریق اعمال محدودیت ساعتی به عنوان راهکار جدی برای حفظ ذخایر سوخت زمستانی نیروگاه‌ها و افزایش پایداری شبکه برق مطرح شده است.

نقش مدیریت مصرف گاز و برق در کاهش محدودیت ها و اعمال خاموشی

محدودیت‌های تامین برق غالبا در دوره گرم سال خود را در بخش خانگی و تجاری نشان می‌داد، اما در سال جاری این محدودیت‌ها هر چند محدود به ساعت در روز و دوره سرد سال رسیده و برای بسیاری سوال برانگیز شده است.

واقعیت این است که بیش از ۹۰ درصد برق کشور از طریق نیروگاه‌های حرارتی تولید می‌شود و با درنظر گرفتن آلایندگی بالای سوخت‌های مایع فسیلی، ۹۰ درصد سوخت مورد استفاده این نیروگاه‌ها را «گاز» به عنوان یک انرژی پاک تشکیل می‌دهد. این در حالی است که با فرا رسیدن فصل زمستان با بالا رفتن مصرف گاز در بخش خانگی، سهم سوخت مایع (۸۵ درصد گازوئیل و ۱۵ درصد مازوت) به عنوان جایگزین انرژی گاز کاهش یافته مورد استفاده قرار می گیرد.

همانطور که پیشتر اشاره شد باوجود اینکه بر اساس روال سالانه وزارت نیرو با در نظر گرفتن افزایش مصرف گاز بخش خانگی در فصل سرد، اقدام به تکمیل ذخایر سوخت مایع با هدف تولید حداکثری برق و پاسخگویی کامل به نیاز مصرف برق این فصل داشت، در فصل جاری به دلیل عدم تحویل گاز و سوخت مایع کافی به نیروگاه ها، ذخایر سوخت مایع نیروگاهی ۶۰ درصد کاهش یافته است و از سوی دیگر در حالی که مجموع گاز تولید کشور در حداکثر ظرفیت تولید به ۹۰۰ میلیون مترمکعب در روز می رسد، تنها مصرف گاز خانگی در روز به بیش از ۷۵۰ میلیون مترمکعب می رسد که عدد بزرگی است.

بر این اساس پیش بینی ها حکایت از آن دارد که تنها در صورت کاهش ۱۰ درصدی میزان مصرف گاز و برق، امکان رفع محدودیت ها و تأمین برق کافی به واسطه تحویل گاز کافی به نیروگاه ها ایجاد خواهد شد.

بنابراین می توان از مدیریت مصرف انرژی گاز و برق در بخش خانگی و تجاری به عنوان راهکار اساسی و موثر برای عبور موفق از اوج بار فصل سرد سال جاری در عین تأمین گاز و برق کافی یاد کرد.

تجربه کشورهای توسعه یافته در مدیریت مصرف برق و مقایسه با ایران

یکی از چالش‌های بزرگ صنعت برق کشور در حال حاضر مصرف بیش از حد و فراتر از استاندارد در بخش‌های مختلف به ویژه در بخش صنعت و خانگی است که البته جدا از مسئله فرهنگ صرفه جویی و لزوم اشاعه آن، ارتباط مستقیمی با بهره‌وری پایین تجهیزات و وسایل برقی و شدت بالای مصرف انرژی در ایران دارد.

به عنوان نمونه میزان کل برق مصرفی در کشور مصر با بیش از ۱۱۰ میلیون نقر جمعیت، تنها با میزان تقاضای مصرف برق سامانه ها سرمایشی کشور در دوره گرم سال برابری می کند و با اینکه در ایران چیزی معادل میزان مصرف برق در کشور صنعتی آلمان برق تولید می‌شود، اما شدت مصرف انرژی در ایران نزدیک به ۴ برابر کشور آلمان است. این یعنی در صورت ارتقای بهره‌وری انرژی و مدیریت صحیح مصرف برق در ایران به طوری که شدت مصرف انرژی در ایران به میزان شدت مصرف انرژی در آلمان برسد، با ظرفیت کنونی تولید برق کشور می‌توان نیاز برقی ۴ برابر جمعیت فعلی کشور را پاسخ داد. رویکردی که در دولت چهاردهم مورد توجه ویژه قرار گرفته است.

از جمله راهکارهایی که در کشورهایی مانند ژاپن، استرالیا، آمریکا و بسیاری از کشورهای توسعه یافته دیگر برای مدیریت مصرف برق و الزام مشترکان برای ارتقای بهره وری وسایل برقی استفاده می شود، راهکاری موسوم به « Critical Peak Pricing» (قیمت گذاری اوج مصرف) است که بر اساس این راهکار در ساعات اوج بار قیمت مصرف برق مشترکان به شدت افزایش می‌یابد و همین موضوع سبب می‌شود تا مشترکان میزان مصرف برق خود را به ویژه در ساعات اوج بار که شبکه تحت فشار شدیدی قرار دارد، کاهش دهند و یا در پی ارتقای بازدهی وسایل برقی و عایق سازی محیط زندگی خود بروند.

در ایران اما به دلیل قیمت بسیار پایین برق (با وجود افزایش ۳۸ درصدی تعرفه های برق در پاییز سال جاری که بر اساس قانون مانع زدایی از توسعه صنعت برق اعمال شد) بیش از ۷۵ درصد مشترکان قبوضی کمتر از ۵۰ هزار تومان برای دوره های دو ماهه دریافت می‌کنند که نشان می‌دهد، عملاً تعرفه‌ها برای ترغیب مشترکان به کاهش مصرف و ارتقای بهره‌وری الزام آور نیست.

گذری کوتاه بر آخرین وضعیت صنعت برق ایران

در حال حاضر صنعت نیروگاهی کشور با بیش از ۹۴ هزار مگاوات ظرفیت منصوبه و توان عملی نزدیک به ۶۵ هزار مگاوات در اوج بار در حال فعالیت است و بر اساس برنامه هفتم توسعه این ظرفیت قرار است به حدود ۱۲۰ هزار مگاوات برسد.

در بخش نیروگاه های حرارتی، ایران هم‌اکنون به لحاظ ظرفیت نیروگاهی جزو کشورهای برتر جهان و در جایگاه نهم قرار دارد و در صورت محاسبه سرانه تولید برق، ایران جزو ۶ کشور برتر جهان است. همچنین ایران در حوزه ساخت توربین نیروگاهی جزو ۵ کشور برتر جهان است و نه تنها متوسط راندمان نیروگاه های حرارتی ایران بیش از ۲ درصد از متوسط جهانی بالاتر است، همچنین از این حیث ایران از بین ۱۹۷ کشور جهان در جایگاه دوازدهم قرار دارد. به این موارد باید اضافه کرد که در حال حاضر بیش از ۹۰ درصد قطعات نیروگاهی در داخل کشور تولید می شود و نیز ۱۰۰ درصد برنامه‌های تعمیرات نیروگاهی توسط متخصصان داخلی انجام می شود.

در بخش انرژی های تجدیدپذیر نیز اگرچه بر اساس برنامه هفتم وزارت نیرو مکلف به احداث ۱۲ هزار نیروگاه است، اما وزارت نیرو در دولت چهاردهم برنامه‌ریزی برای ایجاد بیش از ۳۰ هزار ظرفیت نیروگاهی را در دستور کار قرار داده است و از طریق بیش از ۱۰ مدل مختلف، در پی توسعه انرژی های تجدیدپذیر است که از جمله آنها می توان به راه اندازی تابلوی سبز بورس، استفاده از ظرفیت قانونی ماده ۱۲، قانون جهش دانش بنیان ها، استفاده از تسهیلات صندوق توسعه ملی، الزام صنایع و ادارات به توسعه تجدیدپذیرها و اعطای تسهیلات حمایتی به خانواده های تحت پوشش برای احداث نیروگاه خورشیدی اشاره کرد.

۱۴ مگاپروژه صنعت برق برای افزایش تولید و تأمین برق

وزارت نیرو همه ساله با فرا رسیدن فصل سرد، برنامه های خود را برای عبور موفق از اوج بار فصل گرم سال بعد آغاز می کند و در حال حاضر نیز ۱۴ مگاپروژه به همین منظور در دست اقدام دارد که از جمله مهم‌ترین محورهای این اقدامات می‌توان به احداث نیروگاه‌های حرارتی، انجام به موقع و کامل تعمیرات نیروگاه‌ها، ارتقا و رفع محدودیت واحد‌های نیروگاهی موجود، احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر، استفاده از حداکثر تولید برق نیروگاه‌های خودتامین بخش صنایع و نفت، تامین سوخت نیروگاه‌های حرارتی و تولید کامل نیرگاه‌های برقابی، توسعه و رفع محدودیت از شبکه‌های برق کشور، هوشمندسازی شبکه و نصب کنتور‌های هوشمند، مدیریت مصرف و بهینه‌سازی، توسعه تبادلات برون مرزی برق، جمع‌آوری مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز و انشعاب‌های غیرمجاز اشاره کرد.

بر اساس این برنامه کلان، قرار است تا اوج بار سال آینده بیش از ۹ هزار مگاوات ظرفیت نیروگاهی جدید به شبکه سراسری برق افزوده شود که این مهم از طریق احداث بیش از ۳ هزار مگاوات نیروگاه توسعه‌ای جدید حرارتی، بهبود راندمان نیروگاه های حرارتی (۲ هزار مگاوات)، احداث نیروگاه های کوچک مقیاس (۲۰۰ مگاوات) و نیروگاه های تجدیدپذیر (۴ هزار مگاوات) محقق خواهد شد.

به این موارد باید افزود که وزارت نیرو در حالی برنامه تعمیرات اساسی و دوره‌ای نیروگاه‌ها برای عبور موفق از اوج بار فصل گرم سال آینده را آغاز کرده است که از آن‌سو با مشکل جدی تأمین برق کافی برای مشترکان در فصل سرد سال جاری به دلیل محدودیت تامین سوخت نیروگاهی رو به رو است.

در هر حال همانطور که مشاهده می شود، صنعت برق کشور پس از عبور از فصل بسیار گرم سال جاری که در آن بیش از ۴۷ بار رکورد مصرف برق شکست و استمرار تقاضای مصرف بالا صنعت نیروگاهی و شبکه انتقال و توزیع را با دشواری های فراوانی رو به رو کرد، در فصل سرد نیز با چالش جدیدی رو به رو شده است که از محدودیت های جدی در تأمین سوخت ناشی می شود.

باتوجه به اینکه هنوز فصل زمستان آغاز نشده و پیش بینی ها حکایت از روزهای بسیار سرد و کاهش شدید دما به ویژه در دی و بهمن ماه حمایت دارد، مدیریت سوخت نیروگاهی به منظور جلوگیری از هرگونه اخلال در تأمین سوخت در این ماه ها به شدت ضروری است.

ناگفته پیداست، مشارکت شهروندان در بخش های مختلف با صنعت گاز و برق و صرفه جویی آنها در مصرف این دو انرژی گرانبها افزون بر ایجاد امکان تحویل انرژی گاز بیشتر به نیروگاه ها، همچنین شرایط را برای تعمیرات متناوب و اساسی واحدهای نیروگاهی به منظور کسب آمادگی هرچه بیشتر برای ورود به فصل گرم سال آینده فراهم خواهد کرد.

به گزارش اقتصادران، «محسن پاک نژاد» در حاشیه نشست هیات دولت در جمع خبرنگاران درباره واردات بنزین سوپر افزود: این مطالبه اجتماعی بود و  کسانی که دارنده خودروهای لوکس خارجی وارداتی هستند، انتظار دارند از سوختی متناسب با شرایط موتور این خودروها استفاده کنند.

وی تصریح کرد: این ظرفیتی است که ایجاد می شود و هزینه آن را می پردازند.

این عضو کابینه دولت چهاردهم گفت: بخشی از این هزینه مربوط به خرید آن است و بخشی هم هزینه انتقال آن به جایگاه های توزیع خواهد بود.

وزیر نفت، زمستان امسال را زمستانی سخت ندانست و افزود: خدا کمک خواهد کرد و با کمترین چالش پشت سرخواهیم گذاشت.

پاک نژاد درباره تامین سوخت در زمستان، خاطرنشان‌کرد: مدیریت سوخت زمستانی برای منازل و مراکز صنعتی خواهیم داشت. گاهی تا ۸۰ درصد سوخت در بخش خانگی مصرف می شود اما تلاش می کنیم تا حد ممکن بخش‌های دیگر دچار مشکل نشوند و بخش صنعت با حداقل چالش روبه‌رو شود.

وی درباره احتمال اعمال فشارهای بیشتر بر خرید نفت ایران همزمان با تغییرات در سیاست خارجی ایالات متحده و بازگشت احتمالی فشارهای دوران ترامپ در صنعت صادرات نفت، گفت: به هر حال تدابیر لازم اتخاذ شده است.

وزیر نفت اضافه‌کرد: اجازه بفرمایید وارد جزئیات نشوم، اما مطمئن باشید که همکاران ما در صنعت نفت متناسب با شرایط و محدودیت‌هایی که ممکن است پیش آید، اقدام های لازم را پیش‌بینی کرده‌اند و مشکلی در این زمینه به وجود نخواهد آمد که مردم نگران شوند.

پاک نژاد خاطرنشان کرد: برنامه‌ریزی‌های وزارت نفت در راستای حفظ پایداری تولید و صادرات نفت کشور انجام شده و نگرانی خاصی در این زمینه وجود ندارد.

وی درباره ساخت پالایشگاه‌های کوچک، افزود: ساخت پالایشگاه‌های کوچک از سیاست‌هایی است که ما آن را دنبال می‌کنیم، به ویژه آنکه با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی باشد آن را دنبال خواهیم کرد.

وزیر نفت گفت: امکان تخصیص نفت خام به این پالایشگاه بر اساس فرایندی که وجود دارد، انجام می‌شود و به درخواست‌ها توجه کرده و آن را اجابت می‌کنیم و به هیچ عنوان مشکلی در خصوص تامین خوراک پالایشگاه‌های کوچک وجود ندارد.

یه  به گزارش اقتصادران، بحران کمبود برق که همواره در تابستان و روزهای گرم سال گریبان‌گیر صنایع بود، گویا به پاییز و زمستان امسال هم کشیده و گویا قرار نیست فعلاً از لای چرخ بخش تولید و حتی مصرف خانگی خارج شود.

گرچه مسئولان دولت قصد دارند با انتشار خبر توقف مازوت‌سوزی، به‌نوعی خود را دل‌سوز مردم و سلامت عمومی جامعه نشان دهند، اما به نظر می‌رسد با کاهش ذخایر سوخت نیروگاه‌ها، تأمین مازوت هم امسال با دشواری‌هایی مواجه شده است و دولت دیگر چاره‌ای جز توقف مازوت‌سوزی ندارد.

اقدامی که دولت در زمینه توقف مازوت‌سوزی در کشور انجام داد، شاید در نگاه اول از نظر کاهش آلودگی هوا کلان‌شهرها و حفظ سلامتی مردم اقدامی مهم و مثبت تلقی شود، اما این اقدام قطعاً قطعی‌های پی در پی برق را به دنبال خواهد داشت که به شکل دیگر زیست ساکنان ایران زمین را با تهدید مواجه می‌سازد.

نیروگاه‌ها سوختی برای تولید برق ندارند

پس از انتشار اخباری مبنی بر مازوت‌سوزی زودهنگام نیروگاه‌هایی مانند شازند و تبریز، بار دیگر اعتراض به استفاده از این سوخت بالا گرفت. مازوت‌سوزی نیروگاه‌ها در دومین ماه پاییز، نشان از کمبود گسترده گاز در کشور دارد. چراکه در همین ابتدای شروع فصل سرما، سوخت تخصیص‌یافته اعم از گاز و گازوئیل به نیروگاه‌های کشور کاهش چشم‌گیری داشته است.

این اظهارات بدان معناست که گاز و گازوئیل در کشور برای اختصاص دادن به نیروگاه‌ها وجود ندارد! حال به دنبال مشکلات فراوان ایجادشده برای مردم در پی سوزاندن سوخت مازوت، با مصوبه‌ جدید هیئت دولت، استفاده سوخت مازوت در نیروگاه‌های اراک، اصفهان و کرج ممنوع شد.

60 درصد مخازن سوخت نیروگاه‌ها خالی است

با توجه به اظهارات رجبی‌مشهدی، در حال حاضر تنها 40 درصد از مخازن سوخت نیروگاه‌ها پر است و بخش عمده این 40 درصد را مازوت تشکیل می‌دهد. با وجود کمبود اسفناک گاز و گازوئیل در کشور و دستور توقف مازوت‌سوزی، نیروگاه‌های حرارتی در کشور چاره‌ای جز تعطیلی ندارند. نیروگاه‌هایی که بیش از 70 درصد از برق مصرفی را تولید می‌کنند.

در شرایطی که از مسئولان انتظار می‌رود که در کنار کاهش آلودگی هوا، فکری به حال تأمین برق و گاز کنند، محمدجعفر قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس‌ جمهوری، پس از جلسه کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا اعلام کرد که خاموشی‌ها ناگزیر پیش خواهند آمد و قرار نیست تعدادی بمیرند تا ما برق داشته باشیم.

به گفته‌ او مقرر شده وزارت نیرو ساعت‌هایی را در طول سال تنظیم و برای مدتی که نیاز است خاموشی اعلام کند. همچنین برای کم کردن خاموشی‌ها باید چند درجه‌ هوای خانه و ادارات کاهش یابد تا گاز و برق کمتری مصرف شود.

مصرف‌کنندگان باز هم متهم ردیف اول!

اظهارات معاون اجرایی رئیس جمهوری نشان از آن دارد که مسئولان نمی‌توانند همزمان دو مشکل را با هم حل کنند. گرچه توقف مازوت‌سوزی امری درست است، اما نباید خاموشی‌های مکرر بهای آن باشد. توقف خاموشی‌های پی در پی در گرو افزایش سرمایه‌گذاری و حل مشکلات زیرساختی صنعت برق است.

به نظر می‌رسد دولت چهاردهم همچون دولت‌های پیشین، از مسئولیت‌های خود به جهت جبران کمبود برق شانه خالی می‌کند و همچون سنوات گذشته انگشت اتهام را به سمت مصرف‌کنندگان نشانه می‌گیرد. گویا مسئولان نگران مرگ مصرف‌کنندگان هستند، اما نگران تعطیلی کسب‌وکار و بیکار شدن آن‌ها نیستند.

صنایع در تابستان با قطعی‌های مکرر برق و در زمستان به دنبال کمبود گاز با قطعی‌های مکرر گاز روبه‌رو هستند. اما حال نگرانی‌ها بابت ادامه قطعی‌های برق در زمستان نیز بالا گرفته است. در چنین شرایطی، در فصول سرد سال، صنایع نه برق خواهند داشت و نه گاز؛ این به معنای مرگ تولید است.

فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت چهاردهم، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس ضمن اشاره به دستور متوقف کردن مازوت‌سوزی نوشت که برای مدت محدودی، خاموشی منظم، جایگزین تولید سم برای عموم شهروندان خواهد شد.

در همین زمینه، مهدی بستانچی، رئیس شورای هماهنگی شهرک‌های صنعتی سراسر کشور در پستی در شبکه اجتماعی ایکس، ضمن ارزنده دانستن تصمیم توقف مازوت‌سوزی، نسبت به خاموشی‌هایی که معاون اجرایی رئیس جمهور گفته لاجرم پیش می‌آید، ابراز نگرانی کرد. چراکه به گفته او، دستاورد تعطیلی بی‌برقی صنایع در تابستان 1403، کاهش حدود 30 درصدی تولید بوده است.

مانع‌تراشی‌ها را نمی‌توان کم‌کاری دانست!

فرشید شکرخدایی، رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تامین مالی اتاق بازرگانی ایران، در مورد بحران کمبود انرژی در کشور و راه‌های برون‌رفت از آن عنوان کرد: مسئولان باید قبلا به فکر راهکار پیدا کردن می‌افتادند؛ چراکه مشکلات کشور در چند سال اخیر به وجود نیامده است.

به گفته او، در مورد موضوع افزایش مصرف، بارها راهکار بهینه‌سازی بخاری‌ها و تعویض بخاری‌ها از سوی اتاق بازرگانی مطرح شد. اما 12 سال است در دولت‌های مختلف کسانی که ذره‌ای دلسوز کشور و ملت نیستند مانع اجرای این طرح شدند و حال باید پاسخ‌گو باشند. مانع‌تراشی‌ها را نمی‌توان کم‌کاری دانست.

وی یادآور شد: برای مثال طرح تعویض کولرهای آبی در کشور به هشت سال پیش بازمی‌گردد. کسانی که در وزارت نیرو با این طرح مخالفت کردند، باید اکنون پاسخ‌گو باشند و دادگاهی شوند. باید کاری کرد که این خیانت‌ها به کشور به راحتی فراموش نشود، چراکه در حال حاضر دیگر نمی‌توان کاری کرد.

این فعال بخش خصوصی در مورد کمبود برق بیان کرد: موضوع برق همین است. سود شرکت توانیر از محل انتقال برق، حدود 80 همت تا 90 همت است. این پول باید صرف توسعه برق در کشور می‌شد، اما به خزانه دولت و سپس به جیب کارکنان و مسئولان رفت. کل پول نفت و مالیات و عوارض پرداخت‌شده، خرج همین کارکنان می‌شود و همین افراد مصوب تمام ناکارآمدی‌های امروز هستند. جالب این جاست که همین افراد طلبکار هم هستند!

کاسبان تحریم باید پاسخ‌گوی وضع کنونی کشور باشند

شکرخدایی با اشاره به تحریم‌ها و تأثیر آن بر بروز بحران ناترازی گاز عنوان کرد: کسانی که موضوع بی‌اثر بودن تحریم‌ها را فریاد زدند، باید جواب پس بدهند. زیرا بلایی که بر سر این کشور آمده، ناشی از نبود تکنولوژی و نبود سرمایه‌گذاری در کشور است. افت فشار گاز در پارس جنوبی ناشی از نبود سرمایه‌گذاری است.

وی ادامه داد: تمام کسانی که مخالف FATF و مخالف حل مشکل تحریم‌ها بودند، مسبب وضع موجود هستند. بدون ارتباط با دنیا، بدون حل شدن مشکل FATF و بدون پشتیبانی از بخش خصوصی، مشکلات کشور حل نمی‌شود. کسانی که تولید نفت و گاز را به نیروهای غیرمتخصص واگذار کردند، باید پاسخ‌گو باشند که بعد از پنج سال، چه پیشرفتی در تولید نفت و گاز کشور صورت گرفته است؟

او با ذکر مثالی در همین زمینه تشریح کرد: در سال‌های 93 و 94، یک شرکت ترکی قصد راه‌اندازی یک نیروگاه ۵۰۰۰ مگاواتی در ایران داشت، اما افرادی در مپنا مانع این کار شدند و گفتند توان داخلی این کار وجود دارد. در حالی که قرار بود آن اقدام از طریق سرمایه‌گذاری پنج میلیارد دلاری انجام شود. این مانع‌تراشی‌ها دست به دست هم دادند و علت وضع اسفناک امروز هستند.

مشکل ناترازی انرژی نیست؛ نبود انرژی است!

شکرخدایی ضمن اظهار ناامیدی نسبت به تصمیمات دولت، تصریح کرد: مشکل کمبود شدید گاز و برق را نمی‌توان ناترازی نامید. امسال در فصل زمستان صنایع با مشکل قطعی برق روبه‌رو خواهند شد. باید مشکلات را عیان کرد. توقف مازوت‌سوزی امر مطلوبی است و نباید با سلامت مردم بازی شود، اما باید همه مشکلات را صادقانه گفت.

او اضافه کرد: تورم افسارگسیخته و تولید ناخالص داخلی پایین، خروجی نحوه حکم‌رانی در کشور است. کمترین کار، بیان واضح مشکلات است؛ چه در حوزه برق، گاز و آب. چراکه به‌زودی مشکل قطع آب در سراسر کشور هم اتفاق خواهد افتاد. این مشکلات نشان‌دهنده ناکارآمدی کسانی است که در این سال‌ها کشور را اداره کردند.

صنایع و بخش خصوصی؛ قربانی اختلافات دولت با دنیا

رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تامین مالی اتاق بازرگانی ایران در مورد پیامدهای نحوه حکم‌رانی که به آن اشاره داشت، تأکید کرد: ملت ایران به دلیل نابخردی و شعارهای گزاف، بشدت از مسئولان مطالبه دارند. صنایع و بخش خصوصی کشور، قربانی اختلافات با دنیا هستند. کشور قربانی تفکر کسانی است که همین حالا پست و مقام می‌گیرند و سر سفره تحریم نشسته‌اند.

او با متذکر شدن انکار مازوت‌سوزی توسط بسیاری از مسئولان عنوان کرد: تصمیم دولت چهاردهم مبنی بر توقف مازوت‌سوزی امری صحیح است. سال گذشته، وضعیت آلودگی هوا بسیار بدتر از حال حاضر بود. از این رو، توقف مازوت‌سوزی تصمیم درستی است و نباید مردم سرطان بگیرند و شهرها آلوده شود. از طرفی، وضعیت هوا نشان‌دهنده آن است که مازوت‌سوزی عامل تعیین‌کننده‌ای در آلودگی هوا بود و مسئولان بسیاری در سال‌های گذشته همین مازوت‌سوزی را انکار می‌کردند.

به گفته وی، امسال هم مشکل برق و هم مشکل گاز، گریبان‌گیر مردم خواهند شد و شاید دولت‌مردان، نمایندگان مجلس و حکم‌رانان از خواب بیدار شوند و فکری به حال این کشور کنند. صنایع امسال با قطع برق و گاز روبه‌رو خواهند شد. در کشوری که مملو از انرژی است، کمبود آب، برق و گاز وجود دارد و این واقعیتی دردناک است.

نفتی که توسط دولت قبضه شده باید دوباره ملی شود

شکرخدایی یادآور شد: همین حالا هم زیر پای ما، مملو از انرژی است. اما وزارت نفت، حاضر نیست بخش خصوصی ایرانی منابع زیرزمین را استخراج کند و بفروشد. آن‌ها عنوان می‌کنند که بخش خصوصی باید منابع را استحصال کند و به وزارت نفت به قیمت پنج دلار بفروشد تا وزارت نفت همان را به قیمت ۸۰ دلار به فروش برساند. این نفت باز هم توسط دولت قبضه شده، اما باید دوباره ملی شود.

وی خاطرنشان کرد: مسئولان می‌گویند که بنزین ارزان است. اما به این نکته توجه ندارند که نفت و بنزین برای مردم است و متعلق به دولت نیست. کسی بنزین ارزان به مردم نمی‌دهد، بنزین خودشان را به آن‌ها می‌فروشند. اگر به صورت‌مالی پالایشگاه‌ها نگاه شود، مشاهده می‌شود که آن‌ها حق‌العمل‌‎کاری می‌کنند. آن‌ها نفت مردم را خریداری نمی‌کنند.

او ادامه داد: اگر پالایشگاه‌ها نفت را به قیمت 70 دلار می‌خریدند و به بنزین تبدیل می‌کردند، آن موقع باید قیمت بنزین جهانی می‌شد. اما نفت به طور رایگان در اختیار پالایشگاه‌ها قرار می‌گیرد و پالایشگاه‌ها آن را فرآوری می‌کنند و حق‌العمل دریافت می‌کنند.

آن طور که شکرخدایی توضیح داد: در حال حاضر، دولت، نفت ملت را رایگان برمی‌دارد و از طرفی موضوع جهانی‌کردن قیمت فرآورده‌های نفتی را به میان می‌آورد. باید گفت که نفت ملی نیست و متعلق به دولت شده است. خروجی آن هم وضع موجود است. دولت ناکارآمدی خود را فریاد می‌زند و باید حجم آن کوچک شود و هزینه‌های آن کاهش یابد. لازم به ذکر است که هزینه‌های جاری دولت در بودجه سال بیش از 50 درصد افزایش یافته است.

3 پیامد اقتصادی قطعی برق

این فعال بخش خصوصی با اشاره به پیامدهای اقتصادی قطعی برق توضیح داد: قطع برق به معنی کاهش ارزش اقتصادی شرکت‌ها، سقوط بورس و خروج سرمایه از کشور است. سرمایه‌گذاران خارجی و داخلی، در کشوری که ناتوان از تامین برق و گاز موردنیاز صنایع است، سرمایه‌گذاری نمی‌کنند. برخی از مسئولان می‌گویند به سرمایه‌گذاری خارجی نیازی نیست و همین نیروهای غیرمتخصص حاضر در صنعت نفت و گاز، کشور را اداره خواهند کرد. سوال آن است که با کدام پول می‌خواهند کشور را بسازند؟

به اعتقاد رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تامین مالی اتاق ایران، بخش خصوصی، اقتصاد ایران دیگر به استیصال رسیده است و امیدی وجود ندارد. همین امسال هم فرصت وجود داشت. در کمیسیون انرژی اتاق ایران هماهنگ شده بود که یک سرمایه‌گذار چینی، پنج میلیارد دلار در ایران سرمایه‌گذاری کند و طرح تعویض بخاری‌ها را پیش بگیرد و پنج سال بعد پول خود را بگیرد. اما افرادی در وزارت نفت و در سازمان برنامه، مانع این طرح شدند.

شکرخدایی در نهایت یادآور شد: اکنون نصف پاییز گذشته و حتی یک بخاری هم تعویض نشده است. بسیاری از افراد این موضوع را رسانه‌ای کردند اما بروکراسی کشور اجازه نمی‌دهد که حتی یک بخاری گرید G در ایران، با گرید A تعویض شود. گویا نمی‌خواهند مردم از بحران گاز نجات پیدا کنند.

به گزارش اقتصادران، سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز در نشستی با اصحاب رسانه با اشاره به اولویت تخصیص گاز گفت: در هیچ جای دنیا وابستگی ۷۲ درصدی به گاز وجود ندارد. به عبارت دیگر در سایر کشورها ناترازی انرژی به علت تنوع سبد انرژی رنگ می‌بازد. از سوی دیگر صرفه‌جویی، به‌سازی و بهینه‌سازی در زیرساخت‌ها در دستور کار قرار گرفته است که از هدر رفت بیهوده انرژی جلوگیری می‌شود. در همین راستا بین ۲۵ تا ۳۰ درصد گاز تحویلی به خانوارها به علت عدم رعایت زیر ساخت‌ها  هدر می‌رود.

توکلی ادامه داد: یکی از ابزارهای موجود در همه جای دنیا برای ایجاد یک ساختار بهینه، اهرم قیمتی است؛ به عنوان مثال اگر جریمه عبور از چراغ قرمز بسیار بالا باشد و حتی گواهی‌نامه متخلفین باطل شود، کمتر شاهد تکرار این تخلف حتی در بامداد خواهیم بود. در همین راستا می‌توان با مقایسه قیمت گاز خانگی ایران با میانگین جهانی، بخشی از این عدم صرفه‌جویی را توجیه کرد. قیمت گاز در ایران برای بخش خانگی ۱۰۲ تومان ولی میانگین جهانی تقریبا ۲۲ هزار تومان است. مسئله‌ای که در کنار سبد انرژی متنوع، سبب مصرف بهینه انرژی شده است.

مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران از ورود اولین توده برودتی اسکاندیناوی در ایران خبر داد و گفت: برای اولین بار است که توده سرد اسکاندیناوی وارد کشور شده و ۱۱ استان شمالی را درگیر کرده است. این توده به حدی است که سبب افزایش ۱۲ درجه برودت ۱۱ استان شمالی کشور شده است. لازم به ذکر است که به ازای ۱ درجه سانتی‌گراد کاهش دما، مصرف گاز ۲۵ میلیون متر مکعب افزایش می‌یابد؛ عددی به بزرگی یک فاز عسولیه! این در حالی است که گاز تخصیصی به کل صنعت سیمان به همین اندازه است.

توکلی از این توده ابراز نگرانی کرد و گفت: اولا این سرما در این مقطع از سال بی‌سابقه بوده و معمولا در اواسط آبان با این حجم از سرما مواجه می‌شدیم. ثانیا همیشه انتقال گاز به شمال کشور از دغدغه‌های شرکت ملی گاز است چرا که هزینه تولید را افزایش می‌دهد.

وی ادامه داد: اولویت تخصیص گاز با خانوارها، صنایع جز، حمل و نقل و کشاورزی است. مادامی که سرانه مصرف گاز ایران ۳.۵ برابر میانگین جهانی است و از لحاظ مصرف هم تراز کشور چین قرار داریم، واضحا صنایع بزرگ کشور با محدودیت‌های انرژی روبه‌رو می‌شوند که تولید و اقتصاد را تحت‌الشاع قرار می‌دهد.

توکلی در آخر با یک توصیه به صحبت‌های خود پایان داد: همان‌طور که اشاره شد، سومین تولیدکننده گاز طبیعی دنیا هستیم که عدم وجود سبد انرژی و عدم صرفه‌جویی‌ها، گاز کشور را به سمت ناترازی سوق داده است. این اتفاق سبب ایجاد ناترازی ۳۰۰ میلیون متر مکعب در اوج مصرف می‌شود که واضحا مردم می‌توانند با صرفه‌جویی، مارا در تامین گاز صنایع همراهی کنند.

به گزارش اقتصادران، این اتفاق در چند سال گذشته رخ داده و چیز جدیدی نیست. کلانشهرهای ایران در فصل سرد سال باید در انتظار آلودگی ناشی از سوختن مازوت یا گازوییل باشند و تولید برق بدون این دو سوخت استراتژیک امکان‌پذیر نیست.

روزنامه اعتماد نوشت: اما چرا این اتفاق افتاده است؟ به دلیل «ارزان بودن» گاز در ایران، نیروگاه‌های ایران به خط مقدم تولید برق تبدیل شده‌اند و گویا در انحصار ایجاد شده که صرفه اقتصادی نیروگاه‌ها را وابسته به همین گاز ارزان کرده، خبری از تنوع در سبد تولید برق ایران نیست.

آمارها نشان می‌دهد که سهم گاز طبیعی از تولید برق در ایران از ۳۵ درصد سال ۱۳۶۴ به حدود ۸۶ درصد در سال ۱۴۰۲ رسیده است. در واقع ۹۳ درصد از رشد تولید برق کشور در چهار دهه اخیر بر عهده گاز طبیعی بوده و در حدود ۷ درصد باقیمانده توسط فرآورده‌های نفتی و انرژی هسته‌ای انجام شده است.

انرژی‌های تجدیدپذیر و برقابی نیز در رشد تولید برق ایران نقش ناچیزی داشته‌اند که این موضوع نشان از عدم توازن در سبد تولید برق است. این در حالی است که هم‌اکنون در دنیا زغال‌سنگ ۳۵ درصد، گاز طبیعی ۲۳ درصد، انرژی برقابی ۱۵ درصد، انرژی‌های تجدیدپذیر ۱۴ درصد، انرژی هسته‌ای ۹ درصد و سایر منابع انرژی ۴ درصد از کل تولید برق را برعهده دارند.

وابستگی زیاد تولید برق به گاز طبیعی و از طرفی ناترازی در تولید و تقاضای گاز به ایجاد چالش در تامین سوخت نیروگاه‌ها به‌ خصوص در فصل زمستان منجر شده است. بخشی از کمبود گاز در فصل زمستان با سوزاندن سوخت مایع مانند گازوییل و مازوت در نیروگاه‌ها جبران می‌شود که خود مشکلات زیاد زیست محیطی و حتی فنی به دنبال دارد.

نیروگاه‌های برقابی‌ خاموش شدند

در ایران حدود ۱۲ گیگاوات ظرفیت نیروگاه برقابی نصب شده وجود دارد که حدود ۱۳ درصد از کل ظرفیت نامی نیروگاه‌های کشور است. سهم نیروگاه‌های برقابی در تولید برق کشور از سال‌های ۱۳۶۴ تا ۱۳۷۲ حدود ۱۴ تا ۱۵ درصد بوده است. با توسعه نیروگاه‌های حرارتی، در سال‌های اخیر سهم نیروگاه‌های برقابی از تولید برق بین ۳ تا ۷ درصد کاهش یافته است. البته ســهم انرژی برقابی از تولید برق جهان نیز در این سال‌ها روند کاهشی داشته، به‌طوری که از ۲۰ درصد در سال ۱۳۶۴ به ۱۵ درصد در سال ۱۴۰۱ کاهش یافته است.

انرژی تجدیدپذیر؛ کمتر از یک درصد از برآوردها!

برآورد موجود این است که مجموع پتانسیل انرژی‌های تجدیدپذیر شامل انرژی خورشیدی و بادی در ایران ۱۲۰ هزار مگاوات است، اما در اتفاقی عجیب تا پایان سال گذشته فقط حدود ۱,۰۳۶ مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر در کشــور نصب شده که کمتر از یک درصد از کل پتانسیل برآورد شده است. این در حالی است که در سال ۱۴۰۱ انرژی‌های تجدیدپذیر با تولید ۱۴ درصد از کل برق تولیدی جهان در جایگاه چهارم قرار گرفته‌اند. اما سهم تجدیدپذیرها در تولید برق ایران بســیار ناچیز بوده و با تولید کمتر از ۲ میلیارد کیلووات‌ساعت برق در ســال ۱۴۰۱ حدود نیم درصد از کل برق تولیدی کشور را به خود اختصاص داده‌اند.

برق هسته‌ای؛ ‌کمتر از ۲ درصد

در ایران نیروگاه اتمی بوشهر به عنوان تنها نیروگاه هسته‌ای کشــور با ظرفیت هزار مگاوات در حال فعالیت بوده و واحدهای دوم و سوم نیروگاه اتمی بوشهر در حال ساخت هستند. در سال‌های اخیر انرژی هسته‌ای حدود ۹ درصد از برق جهان را تامین کرده و از این نظر، در رتبه پنجم بوده است . اما سهم انرژی هسته‌ای از تولید برق در ایران حدود ۱.۸ درصد است. بنابراین گزینه دیگر برای افزایش تنوع سبد تولید برق، افزایش ظرفیت نیروگاه‌های هسته‌ای از طریق تکمیل واحدهای جدید نیروگاه اتمی بوشهر است.

گاز ارزان، رقابت را از بین برد

هره‌برداری از ذخایر عظیم گاز در کشور منجر به ایجاد این ذهنیت در سیاستگذاران شد که باید از این مزیت راهبردی تا جایی که می‌شود، استفاده کرد و در نتیجه این نگرش، بخش اعظم افزایش در تولید برق کشور متکی بر ســوخت‌های فسیلی به‌ویژه گاز طبیعی شد. در دهه ۱۳۷۰ با توسعه و بهره‌برداری از میدان گازی پارس جنوبی اتکا به گاز در تمامی عرصه‌ها ازجمله توسعه نیروگاه‌های گازی شدت بیشتری یافت و در کنار آن تحویل گاز بسیار ارزان به این دسته از نیروگاه‌ها منجر به سلب توان رقابتی در توسعه و ساخت سایر نیروگاه‌ها شد.

با بررسی سهم هر یک از منابع انرژی در رشد تولید برق در این سال‌ها، جهت‌گیری مذکور کاملا نمایان است. از سال ۱۳۶۴ تا سال ۱۴۰۱ تولید برق کل جهان ۱۹۵ درصد و ایران ۷۹۰ درصد رشد داشته است، اما جز فرآورده‌های نفتی، سهم تمامی منابع انرژی اولیه در سبد سوخت حاصل از این رشد تولید برق در جهان افزایشی بوده است.

دلیل کاهش سهم فرآورده‌های نفتی می‌تواند هزینه بالای تولید برق در چند دهه اخیر با افزایش قیمت جهانی نفت و تمایل به سرمایه‌گذاری در بخش‌های دیگر باشد. زغال‌سنگ بین منابع انرژی در رشد سبد تولید برق جهان پیشتاز بوده است، گاز طبیعی و انرژی‌های تجدیدپذیر نیز سهم قابل‌ توجهی داشته‌اند. اما در مورد ایران ۹۳ درصد از رشد تولید برق برعهده گاز طبیعی بوده و در حدود ۷ درصد باقیمانده بیشتر توسط فرآورده‌های نفتی و انرژی هسته‌ای انجام شده است. انرژی‌های تجدیدپذیر و برقابی نیز در رشد تولید برق ایران نقش ناچیزی داشته‌اند که نشان از عدم توازن در سبد تولید برق است.

به گزارش اقتصادران، پس از انتخاب تمامی وزرای معرفی شده از سوی رئیس جمهور به مجلس، اولین وزیری که در خصوص یکی از این بحران‌ها راهکار خود را ارائه کرد، محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت بود. اظهارات وزیر جدید نفت در خصوص راهکار‌های رفع ناترازی انرژی، اما آب سردی را بر پیکر انتظارات و پیشنهادات اقتصاددانان برای حل این موضوع ریخت.

پاک نژاد که صبح پنجشنبه، یکم شهریور در نخستین روز کاری‌اش در وزارت نفت، با استقبال جواد اوجی، وزیر نفت دولت سیزدهم وارد دفتر کار خود شد و در خصوص راهکار وزارت نفت برای خروج از بحران ناترازی انرژی گفت: بنده به‌طور دقیق راهکار‌های عملیاتی را برای رفع این چالش در ذیل سرفصل‌های برنامه به نمایندگان مجلس شورای اسلامی و کمیسیون تخصصی ارائه کرده‌ام، البته این موضوع به معنای آن نیست که امکان رفع کامل ناترازی در کوتاه‌مدت وجود داشته باشد، اما این امکان فراهم می‌شود که ناترازی تاحدودی تعدیل شود.

وی با اشاره به اقدام دولت سیزدهم در حوزه دیپلماسی انرژی برای واردات گاز از ترکمنستان در قالب سوآپ گاز افزود: از آنجا که بخشی از این گاز در داخل مصرف می‌شود، ازاین‌رو به رفع ناترازی گاز هم کمک می‌کند.

وزیر نفت در زمینه برنامه‌های وزارت نفت دولت چهاردهم برای رفع ناترازی بنزین نیز گفت: هم‌اکنون هرگز راهکار‌های قیمتی برای رفع ناترازی بنزین مدنظر نیست.

پاک‌نژاد ادامه داد: راهکار‌های غیرقیمتی رفع ناترازی بنزین نیز به بخشی فراتر از وزارت نفت یعنی در همکاری با دیگر سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها بازمی‌گردد؛ راهکار‌هایی مانند استفاده از خودرو‌های کم‌مصرف یا خودرو‌های برقی و مواردی از این قبیل که در دستور کار خواهد بود تا بدون افزایش قیمت بنزین امکان ایجاد تعادل در تراز تولید و مصرف فراهم شود.

سخنان وزیر جدید نفت در خصوص عدم امکان رفع کامل ناترازی در کوتاه مدت در حالی بیان شد که هم اکنون کشور به دلیل کمبود گاز و ناتوانی در تامین برق، به ناچار تابستان‌ها برق خانه‌های مردم و صنایع را گاه و بیگاه قطع می‌کند و در زمستان نیز از تامین کامل خوراک و انرژی صنایع پتروشیمی و فولاد عاجز است. این امر ضربه‌های مهلکی را به صنعت و تولید کشور وارد می‌کند و با تعطیلی بیش از حد صنایع، صادرات و ارز آوری محصولات پتروشیمی و فولادی را دچار مشکل می‌کند که می‌توان اثر آن را بر افزایش نرخ ارز دید.

آمار منتشر شده از صادرات چهار ماه نخست سال ۱۴۰۳ زنجیره فولاد کشور نشان می‌دهد حجم صادرات آهن و فولاد با کاهش ۱۴ درصدی، تحت تاثیر فاصله نرخ ارز نیمایی و بازار آزاد و افت میزان تولید به دلیل قطعی برق بوده است.

بررسی تولید ماهانه پتروشیمی‌های اوره و متانولی بورسی نیز نشان می‌دهد که کمبود گاز موجب شده تا متوسط تولید ماهانه این پتروشیمی‌ها در ۴ ماه سرد سال (آبان تا بهمن)، %۱۸ پایین‌تر از متوسط ۸ ماه دیگر سال باشد..

کاهش ماهانه حدود ۷۰ هزار تنی تولید طی ماه‌های سرد سال ۱۴۰۲، ناشی از قطعی گاز موجب عدم النفع ۱.۱ میلیارد دلاری در این پتروشیمی‌ها شده است.

از طرفی بررسی خاموشی صنایع در دوره گرم سال نشان می‌دهد که این فشار در سه سال اخیر شدت یافته و روند جدیدی آغاز شده است؛ ازسال ۱۳۹۶ تا ۱۳۹۹ در دوره گرم سال بطور متوسط %۱۱ درصد تقاضای برق صنایع در فصول گرم سال تامین نشده، اما این میزان در سه سال اخیر به %۳۸ رسیده است.

همچنین وزیر نفت به راهکار واردات گاز از سایر کشور‌ها برای کاهش ناترازی در کوتاه مدت اشاره کرد بی‌آنکه بداند واردات گاز نیز به منابع ارزی نیاز دارد و اکنون کشور با محدودیت منابع ارزی روبرو است. بانک مرکزی همواره مهمترین علت محدودیت شدید در واردات خودرو را کمبود منابع ارزی اعلام کرده است حال آنکه راهکار وزیر جدید نفت برای کنترل ناترازی بنزین، واردات خودرو‌های کم‌مصرف و برقی است.

یعنی وزیر نفت از یکسو خواهان واردات گاز برای رفع ناترازی آن و از دیگر سو خواهان واردات خودرو برای رفع ناترازی بنزین است که نشان دهنده عدم تسلط وی بر موضوعات کلان اقتصادی نظیر وضعیت ترازپرداخت‌های ارزی کشور و راهکار‌های اصولی رفع ناترازی نظیر تشکیل بازار انرژی، کشف قیمت واقعی و کنترل قاچاق و مصرف است.

پاک نژاد در حالی برای رفع ناترازی بنزین، راهکار‌های قیمتی را در دستور کار نمی‌داند و به استفاده از راهکار‌های غیرقیمتی اصرار دارد که تجربه دولت سیزدهم نشان داد علی‌رغم تمامی راهکار‌های غیرقیمتی مانند بازگشت دوباره کارت سوخت و الزام استفاده از آن و محدودیت‌های سهمیه‌ای نتوانست رشد مصرف بنزین در کشور را کنترل کند.

براساس آمار‌های موجود، ایران اکنون به واردکننده بنزین تبدیل شده است و در صورت تداوم این وضعیت، هر سال نیاز به واردات بنزین و ارز برای این واردات، بیشتر خواهد شد. همانطور که از نمودار زیر پیداست، در صورت ادامه مصرف بنزین با شیب سال ۱۴۰۰ به بعد، مصرف روزانه بنزین در کشور به ۲۳۲ میلیون لیتر و در صورت ادامه مصرف با شیب سال‌های ۹۰ تا ۹۹، به ۱۵۵ میلیون لیتر خواهد رسید؛ اما نکته اساسی، اجتناب ناپذیر بودن کسری بنزین تا سال ۱۴۱۰ است.

در حالی که روند تولید بنزین کشور نیز در سال‌های گذشته صعودی بوده، اما به دلیل قیمت پایین بنزین در ایران نسبت به تمام کشور‌های دنیا، مصرف و قاچاق آن با سرعت بیشتری از تولید پیشی گرفته و ناترازی در این حوزه را تشدید کرده است.

بر اساس برآورد‌های کارشناسی، امسال ارزش واردات بنزین به ۶ تا ۷ میلیارد دلار خواهد رسید. در سال‌های ۹۶ تا ۱۴۰۱ ایران نه تنها واردکننده بنزین نبود که در تمامی این سال‌ها بنزین را هم صادر می‌کرد و در سال ۹۹، ارز صادرات این کالای استراتژیک به ۲.۹ میلیارد دلار نیز رسید.

لزوم اصلاح در ماه عسل

عموما دولت‌ها پس از روی کار آمدنشان وارد دوران ماه عسل می‌شوند و هنگامی که صحبت از اصلاحات اساسی در کشور می‌شود، با اشاره به وضع خوب فعلی رابطه دولت – ملت، گامی در این جهت برنمی‌دارند. دولت‌ها این وضعیت را تا جایی ادامه می‌دهند که بحران‌ها به شرایط حاد برسند، اما آن هنگام به دلیل مشکلاتی که بحران‌ها در زندگی مردم به وجود آورده است، سرمایه اجتماعی دولت نیز کم شده و حالا که در صدد اصلاح برمی‌آید، دیگر از حمایت قبلی مردم برخوردار نیست و با سد محکم آن‌ها مواجه می‌شود.

نمونه این اتفاق را در افزایش قیمت بنزین در آبان ۹۸ شاهد بودیم؛ بنابراین انتظار می‌رود وزیر جدید نفت پیش از آنکه ماه عسل دولت به پایان برسد و با سیلی واقعیت از خواب بیدار شود، از ابتدای کار بر اساس توصیه کارشناسان پیش برود و برنامه‌های دقیق و درستی را به سرعت برای رفع ناترازی انرژی در کشور اجرا کند.