دسته: راه و مسکن

  • بازار ملک در بن‌بست معاملات / کمیسیون‌ مشاوران املاک در کشورهای همسایه چقدر است؟

    بازار ملک در بن‌بست معاملات / کمیسیون‌ مشاوران املاک در کشورهای همسایه چقدر است؟

    به گزارش اقتصادران، سمانه محرمی نایب‌رئیس دوم اتحادیه مشاوران املاک با تأکید بر اینکه نرخ کمیسیون مشاوران املاک تغییر نکرده است، اظهار کرد: بازار مسکن تهران حساس‌ترین و پرریسک‌ترین بازار کشور به شمار می‌رود و سال‌هاست که مشاوران املاک در موقعیت خط مقدم حفظ امنیت معاملات قرار دارند؛ صنفی که میلیون‌ها خانوار سرنوشت معاملات بزرگ زندگی خود را به آن می‌سپارند و برخلاف تصور برخی نقش آن صرفاً واسطه‌گری نیست، بلکه بخش مهمی از فرآیندهای حقوقی، مالی و مستندسازی معاملات را بر عهده دارد.

    وی با اشاره به اینکه نرخ کمیسیون مشاوران املاک تهران سال‌هاست ثابت مانده است، افزود: این ثبات در حالی ادامه داشته که هزینه‌های اداره واحدهای صنفی در پایتخت چند برابر شده است؛ از اجاره‌بهای نجومی و هزینه‌های پرسنلی گرفته تا مالیات، بیمه، هزینه‌های حقوقی، ثبت، فناوری و استعلامات.

    وی نارضایتی فعالان صنف را نه یک واکنش احساسی، بلکه نتیجه طبیعی فشارهای انباشته سال‌های گذشته عنوان و اظهار کرد: تهران به‌عنوان مرکز ثقل معاملات ملکی کشور نیازمند استانداردهایی متفاوت از دیگر استان‌هاست. درحالیکه نرخ فعلی کمیسیون هیچ تناسبی با واقعیت اقتصادی پایتخت ندارد.

    وی تأکید کرد: مشاور املاک زمانی می‌تواند دقیق، قانونی و مسئولانه عمل کند که انگیزه و توان مالی لازم برای ارائه خدمات استاندارد داشته باشد.

    محرمی با اشاره به موج شایعات اخیر در فضای مجازی گفت: در روزهای گذشته ادعاهای متعددی درباره «کاهش کمیسیون»، «تغییر فرمول پرداخت»، «حذف کارمزد» و «تعویق پرداخت به زمان تحویل» مطرح شده است؛ ادعاهایی که هیچکدام واقعیت ندارند.

    وی تصریح کرد: این محتواها صرفاً برای دیده‌شدن تولید می‌شوند، درحالی‌که هیچ تغییری در نرخ فعلی کمیسیون اعمال نشده، کمیسیون همچنان طبق فرمول سابق محاسبه می‌شود و بحث‌های مطرح‌شده در قانون الزام صرفاً مربوط به اسناد حدنگار سبزرنگ پس از سوم تیرماه ۱۴۰۳ است و هنوز آیین‌نامه‌ای برای اجرای آن تنظیم و ابلاغ نشده است. متن صریح قانون نیز اشاره به محاسبه بر اساس ارزش معاملاتی دارد و این موضوع هیچ ارتباطی با کاهش کمیسیون فعلی ندارد.

    وی افزود: بر اساس قانون، کمیسیون باید در لحظه انعقاد قرارداد پرداخت شود و فسخ یا اقاله قرارداد هیچ تأثیری در حق‌الزحمه مشاور املاک ندارد. این موارد قانون است و هیچ بخشنامه جدیدی آن را تغییر نداده است.

    وی با اشاره به مقایسه نرخ‌های منطقه‌ای گفت: بررسی کشورهای همسایه نشان می‌دهد که ترکیه ۲ تا ۴ درصد از طرفین، امارات حدود ۲ درصد، قطر ۱ تا ۲ درصد، عمان حدود ۳ درصد و آذربایجان ۲ تا ۳ درصد کمیسیون دریافت می‌کنند.

    محرمی افزود: در مقایسه با این کشورها، کمیسیون ایران یکی از پایین‌ترین نرخ‌های منطقه است؛ اختلافی که نه‌تنها جای بحث ندارد، بلکه ضرورت اصلاح نرخ را بیش از پیش روشن می‌کند.

    نایب‌رئیس دوم اتحادیه مشاوران املاک گفت: تهران نیازمند استانداردهای متناسب با جایگاه اقتصادی خود است و اصلاح نرخ کمیسیون اقدامی علیه مردم نیست؛ بلکه سرمایه‌گذاری برای افزایش امنیت معاملات، ارتقای کیفیت خدمات، کاهش پرونده‌های حقوقی و ایجاد شفافیت بیشتر محسوب می‌شود.

    وی تأکید کرد: مشاوران املاک زمانی می‌توانند نقش واقعی خود را در امنیت بازار مسکن ایفا کنند که ابزار، انگیزه و توان لازم را در اختیار داشته باشند.

    محرمی ابراز امیدواری کرد: با پیگیری‌های انجام‌شده، به‌زودی خبرهای روشنی در این مسیر برای همکاران صنفی اعلام شود.

  • مستاجران بخوانند / زمان ثبت‌نام مسکن استیجاری اعلام شد

    مستاجران بخوانند / زمان ثبت‌نام مسکن استیجاری اعلام شد

    به گزارش اقتصادران، حبیب‌الله طاهرخانی در تشریح طرح مسکن استیجاری اظهار کرد: وزارت راه و شهرسازی در قالب طرح استیجار و به اتکای املاک و دارایی‌های عموماً لوکس در اختیار وزارتخانه که فروخته یا تهاتر می‌شوند تا پایان سال جاری ۱۰ هزار واحد مسکونی را تملک می‌کند و در اختیار زوج‌های جوان متقاضی بازار اجاره قرار می‌دهد.

    وی افزود: این ۱۰ هزار واحد در برنامه کوتاه مدت ما است. موضوع مسکن استیجاری بعضا در دولت‌های گذشته مطرح بوده اما عملا به ظهور و بروز نرسیده  تا مردم آثار این کار را ببینند. در حالی که به اعتقاد ما این طرح یکی از موضوعاتی است که می‌تواند در تشویق به ازدواج و فرزندآوری بسیار موثر باشد. این ۱۰ هزار واحد به عنوان برنامه کوتاه مدت برای این منظور اجرا می‌شود که آثار آن را ببینیم. مخاطبان این طرح نیز زوج‌های جوانی هستند که حداکثر پنج سال از زمان ازدواج آنها گذشته است.

    معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی تاکید کرد: وجه دوم طرح استیجار عمومی، برنامه میان‌مدت است. به این صورت که ما اراضی و زمین‌های مجموعه وزارت راه و شهرسازی را اهرم خواهیم کرد و از طریق همکاری با بخش خصوصی، انبوه‌سازان، سازندگان، نهادهای عمومی غیردولتی و خیرین این سیاست را دنبال می‌کنیم.

    طاهرخانی با بیان این‌که در حال حاضر در سامانه تِم (سامانه جامع طرح‌های حمایتی مسکن) در حال برنامه‌ریزی طرح مسکن استیجار عمومی هستیم، گفت: همه استان‌ها کار را شروع کرده‌اند و ظرفیت‌های خود را اعلام می‌کنند. متقاضیان می‌توانند در سامانه ثبت نامن کنند. با توجه به شرایط که برای نام‌نویسی وجود دارد صف هم ایجاد نمی‌شود؛ زیرا به طور مثال فرد اگر متاهل نباشد، بیش از پنج سال از زمان ازدواجش بگذرد یا جزو دهک‌های بالا باشد نمی‌تواند وارد شود.

    وی تصریح کرد: ارزیابی شرایط، اولویت‌بندی نفرات و دیگر موارد به صورت شفاف از طریق سامانه انجام می‌شود تا امکان مداخله افراد در آن وجود نداشته باشد. سپس افراد مشمول به واحدها متصل می‌شوند و برای اقدامات بعدی و تنظیم قرارداد مراجعه می‌کنند.

    معاون وزیر راه و شهرسازی درباره زمان ثبت نام مسکن استیجاری گفت: ان‌شاالله تا یکی – دو ماه آینده قطعا موضوع ثبت نام در طرح مسکن استیجار عمومی آغاز می‌شود. حتی نام‌نویسی در برخی استان‌های پیشرو ممکن است زودتر از زمان مذکور انجام شود.

  • دست‌‌‌‌فرمان دولت در بازار مسکن تغییر کرد / عواقب «اجاره‌‌‌‌بهای دستوری» در ۵ کشور / «دولت» می‌تواند جای «موجر» را بگیرد و خانه به مستاجران تحویل دهد؟

    دست‌‌‌‌فرمان دولت در بازار مسکن تغییر کرد / عواقب «اجاره‌‌‌‌بهای دستوری» در ۵ کشور / «دولت» می‌تواند جای «موجر» را بگیرد و خانه به مستاجران تحویل دهد؟

    به گزارش اقتصادران، سیاست کشورها در «حمایت از مستاجران کم‌درآمد» به دو دسته تقسیم می‌شود؛ «پرداخت یارانه از جیب موجرها به شکل اجاره‌بهای دستوری» و «یارانه غیرمستقیم برای عرضه مسکن حمایتی اجاره‌ای توسط بخش‌خصوصی و شهرداری‌ها». بررسی ۸ تجربه جهانی از سال‌های دور تاکنون نشان می‌دهد، برخی به شکل ملی یا محلی،‌ نرخ دولتی برای اجاره‌بها اعمال می‌کنند که البته نتیجه منفی مشترک این سیاست، فرار موجران از بازار است. اما تعدادی از همین کشورها در سطح ملی، سیاست دوم را دنبال می‌کنند. ایران هم سیاست سومی را تدارک دیده است.
    دست‌‌‌‌فرمان دولت در بازار مسکن، پس‌‌‌‌از حدود دو دهه ‌تخت‌‌‌‌گاز روی «زمین‌‌‌‌های خام بیرون از شهرها»، از مسیر «مسکن‌‌‌‌سازی دولتی به امید عرضه مسکن ملکی ارزان» تغییر جهت پیدا‌کرده و در خط «مسکن اجاره‌‌‌‌ای» قرار گرفته‌است؛ به‌طوری‌که با تصویب بسته ۲۰ ماده‌‌‌‌ای در شورای‌عالی مسکن، قرار است به «گروهی از زوج‌‌‌‌اولی‌‌‌‌ها، آپارتمان‌‌‌‌ به اجاره‌‌‌‌بهای یک‌‌‌‌سوم تا یک‌‌‌‌دوم ارقام روز بازار تا پایان امسال تحویل داده ‌‌‌‌شود.» هر چند این چرخش از «مسکن ملکی حمایتی» به «مسکن اجاره‌‌‌‌ای حمایتی»، به‌خاطر «شرایط معیشتی حال‌حاضر خانه‌‌‌‌ندارها» و «تجربه‌‌‌‌های جهانی در این بخش»، اتفاق مثبت و امیدوارکننده‌ای است اما در همین سیاست عرضه مسکن‌‌‌‌اجاره‌‌‌‌ای حمایتی، یک دوراهی مقابل دولت وجود دارد که به کمک «تابلوی جهانی» می‌توان با انتخاب درست، «راه را از بیراهه» تشخیص داد.

    گروه مسکن روزنامه «دنیای‌‌‌‌اقتصاد» با بررسی وضعیت قدیم، اخیر و حال‌حاضر بازار اجاره مسکن ۷ کشور، الگوهای موفق و ناموفق دولت‌ها در «تنظیم‌بازار اجاره‌‌‌‌نشین‌‌‌‌ها و نحوه حمایت از مستاجران کم‌‌‌‌درآمد» را شناسایی کرده‌است. این بررسی از طریق گفت‌وگو با دو اقتصاددان ایرانی مقیم آمریکا و کره‌‌‌‌جنوبی، رجوع به پژوهش‌های فردین یزدانی در حوزه سیاست‌های مسکن ایران و جهان طی دهه‌های گذشته، مطالعه پژوهش سال‌۹۷ معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی درباره تنظیم‌‌‌‌گیری کشورها در بازار اجاره، مطالعه کتاب «نقش دولت‌ها در تامین مسکن کم‌‌‌‌درآمدها» تهیه‌‌‌‌شده توسط مرکز تحقیقات مسکن در سال‌۱۴۰۳ و همچنین تحقیقات تکمیلی گروه مسکن انجام شده‌است.

    آزمون دوم سیاستگذار در بازار اجاره

    دولت امسال «مکلف» شده‌بود براساس قانونی که سال‌گذشته تحت‌عنوان ساماندهی بازار زمین، مسکن و اجاره به‌تصویب رسید، برای رشد اجاره‌‌‌‌بها، «نرخ دولتی» یا همان سقف مجاز تعیین کند. فرمول مشکل‌‌‌‌دار و نسخه آزموده‌شده «اجاره‌‌‌‌بهای دولتی» در سال‌گذشته و سال‌جاری، ‌‌‌‌ بدون اینکه «تاثیر معناداری» روی کاهش تورم اجاره مسکن داشته‌باشد، باعث واکنش منفی موجرها شد. این نسخه، البته پیش‌‌‌‌تر، دو‌بار در بازار اجاره‌‌‌‌ ایران –یکبار اوایل دهه‌۹۰ و ‌بار دیگر در سال‌های کرونا- آزمایش شده‌بود و هر دوبار، اجاره‌‌‌‌بها در بازار، دو‌برابر «نرخ دولتی» جهش کرد.

    ضمن آنکه فرمول تعیین‌‌‌‌شده در قانون ۱۴۰۳، «میزان رشد اجاره‌‌‌‌بها را به اندازه نصف تا ۱۰۰درصد تورم عمومی سال‌قبل مجاز کرده‌است» که با شرایط مدنظر موجرها همخوانی نداشته و ندارد. پارسال و امسال، تورم اجاره‌‌‌‌ مسکن در کشور به‌ترتیب حدود ۴۰‌درصد و ۳۵‌درصد شد که بازهم از سقف کاغذی (نرخ دولتی) ۲۵‌درصد بالا زد. اکنون مصوبه شورای‌عالی مسکن برای «تحویل مسکن اجاره‌‌‌‌ای با نرخ حمایتی به زوج‌‌‌‌اولی‌‌‌‌ها» آزمون دوم تنظیم‌بازار محسوب می‌شود. هنوز این آزمون شروع نشده‌است اما شاید بتوان نتایج را با رجوع به آزمون‌های مشابه در جهان، شبیه‌‌‌‌سازی کرد. هرچند احتمالا متولی مسکن به‌دلیل آنکه «بازدهی مسکن‌‌‌‌‌‌‌‌سازی دولتی» سال‌های اخیر مطابق هشدارها و پیش‌بینی‌‌‌‌ها، در قدوقواره «وعده خانه‌‌‌‌دار‌کردن یک‌میلیون خانه‌‌‌‌ندار در سال» نبوده و از طرف دیگر، «متغیرهای بیرونی بخش مسکن همچون تورم عمومی بالا» فشار تورم اجاره مسکن را به شکل تاریخی بالا برده است، مکلف‌شده «اقدامی برای مستاجرها» صورت دهد که در ساده‌‌‌‌ترین و فوری‌‌‌‌ترین شکل ممکن، همین مصوبه بوده‌است، اما برای سال‌آینده و سال‌های بعد، لازم است بسته مصوب شورای‌عالی مسکن تحت‌عنوان بسته مدیریت بازار اجاره، «چکش‌‌‌‌کاری اساسی» شود.

    مسکن اجاره‌‌‌‌ای با تهاتر زمین دولتی

    وزارت راه و شهرسازی قرار است زمین‌‌‌‌های(خام) تحت‌مالکیت سازمان ملی زمین و مسکن را با «شهرداری، بنیاد مسکن، بنیاد مستضعفان،‌‌‌‌ بانک‌ها و سازنده‌‌‌‌های بخش خصوصی» که آپارتمان‌های فروش نرفته و آماده سکونت با مساحت زیر ۱۲۰ مترمربع در اختیار دارند، «تهاتر» کند. ظرفیت تهاتر یا همان ظرفیت مسکن اجاره‌‌‌‌ای تا پایان امسال، ۱۰‌هزار واحد تعریف‌شده و کلان‌‌‌‌شهرها در اولویت هستند. وزارتخانه بعد از اینکه آپارتمان‌‌‌‌ها را خریداری می‌کند، آنها را به‌ کارگزار اجاره‌‌‌‌ می‌دهد تا در اختیار زوج‌‌‌‌های خانه‌‌‌‌ندار با سابقه ازدواج زیر ۵سال ‌در دهک‌های یک تا ۶ و احتمالا یک تا ۴ قرار بگیرد. مسکن اجاره‌‌‌‌ای دولتی به دهک‌های یک و ۲ با نرخ ۳۵‌درصد اجاره‌‌‌‌بهای بازار، دهک‌های ۳و ۴ با نرخ ۴۵‌درصد و دهک‌های ۵ و ۶ با نرخ ۵۵‌درصد اجاره داده خواهدشد.

    نقاط ضعف برنامه مسکن ‌‌‌‌اجاره‌‌‌‌ای

    اولین نقطه ضعف خرید مسکن آماده از بازار از طریق تهاتر با زمین مستعد «مولدسازی» است. زمین‌‌‌‌های دولتی بعد از آنکه دارای پروانه و مجوز ساخت می‌شوند، ارزش‌افزوده بالایی پیدا می‌کنند که در آن حالت، «امکان تامین مسکن‌‌‌‌اجاره‌‌‌‌ای بیشتر» وجود دارد.

    نقطه ضعف دوم تشویق بانک‌های ملاک است؛ برخی بانک‌ها در سال‌های اخیر برخلاف رویه متعارف بانکداری، منابع قابل‌پرداخت تسهیلات را به بنگاه‌های معاملات ملکی خودشان بردند و ساختمان‌‌‌‌سازی کردند. این کار،‌‌‌‌ بخش مسکن و ساختمان را از تسهیلات مسکن عملا محروم کرد.

    نقطه ضعف سوم نیز «اعمال نقش وارونه نهادهایی همچون شهرداری یا بنیاد مسکن» می‌تواند باشد. شهرداری‌‌‌‌ها در دنیا، یکی از وظایف‌‌‌‌شان، «تامین منابع و تسهیلات و حمایت از ساخت و عرضه مسکن اجاره‌‌‌‌ای» است. خرید املاک شهرداری به قصد عرضه به بازار اجاره به‌معنای «جبران تکالیف رایج شهرداری‌‌‌‌های جهان برای شهرداری‌‌‌‌های شهرهای ایران» است.

    نقطه ضعف چهارم نیز انتخاب دهک‌های بالاتر از اول و دوم در شرایطی است که ظرفیت محدودی به‌خاطر محدودیت‌های دولت، تعیین‌ شده‌ است. در حال‌حاضر حدود ۹۰۰‌هزار مستاجر در دهک‌های اول و دوم، دچار فقر هستند و اولویت تخصیص مسکن‌‌‌‌اجاره‌‌‌‌ای با آنها است.

    یارانه مسکن ‌‌‌‌اجاره‌‌‌‌ای از مسیر «خرید مسکن آماده» یا «وام و زمین برای ساخت»؟

    کشورهای غربی از آمریکا تا اروپا و همچنین برخی کشورهای آسیایی طی دهه‌های گذشته، تجربه‌‌‌‌هایی برای مسکن اجاره‌‌‌‌ای حمایتی داشته‌‌‌‌اند؛ برخی از این تجربه‌‌‌‌ها در «بیراهه» به شکل «تعیین اجاره‌‌‌‌بها توسط دولت» و برخی هم در «راه اصلی» به شکل «حمایت دولت از عرضه مسکن اجاره‌‌‌‌ای توسط بخش‌خصوصی و شهرداری‌‌‌‌ها» بوده‌است.

    مدل «خرید مسکن آماده توسط دولت و تبدیل آن به خانه اجاره‌‌‌‌ای» اما بسیار به‌ندرت اتفاق ‌افتاده است. در انگلیس، ‌‌‌‌ به‌خاطر تورم بالا در دهه‌۷۰، برای دوره‌‌‌‌ای رشد اجاره‌‌‌‌بها توسط دولت تعیین شد اما باعث «ناپدید شدن» آپارتمان‌‌‌‌های اجاره‌‌‌‌ای و موجرها در بازار تحت‌تاثیر ناخوشایند‌بودن نرخ و همچنین «کاهش شدید سرمایه‌گذاری بخش‌خصوصی در ساخت مسکن اجاره‌‌‌‌ای جدید» شد. در آمریکا در برخی ایالت‌‌‌‌ها و شهرها از جمله در منهتن، همین الان، برای آپارتمان‌‌‌‌های اجاره‌‌‌‌ای قدیمی‌‌‌‌ساز، توسط دولت محلی، نرخ رشد مجاز ۲‌درصد در سال‌ برای اجاره‌‌‌‌بها اعمال می‌شود اما آفت‌‌‌‌های ناشی از این دخالت به شکل «بی‌‌‌‌میلی به نوسازی خانه‌‌‌‌ها»، «بازار سیاه اجاره‌‌‌‌داری به‌صورت دریافت با نرخ مجاز از موجر و اجاره‌دادن آن به مستاجر دیگر با رقم بیشتر (اجاره فرعی)» و همچنین فاصله حدود ۶ تا ۸ برابری بین اجاره‌‌‌‌بهای بازار و اجاره‌‌‌‌بهای این واحدها بروز پیدا کرده‌است. سرمایه‌گذاران بازار اجاره از منهتن به شهرهای مجاور که «نرخ دولتی» وجود ندارد، مهاجرت کرده‌اند. در آمریکا اما به شکل مرکزی، با مقررات ملی، دولت‌های مرکزی و محلی از «ساخت و عرضه مسکن اجاره‌‌‌‌ای توسط بخش خصوصی» حمایت می‌کنند؛ وام ساخت بلندمدت، اعتبار مالیاتی و صندوق سرمایه‌گذاری پروژه‌های اجاره‌‌‌‌داری شرکتی از جمله این حمایت‌ها هستند.

    در کره‌جنوبی‌ در سال‌های اخیر، نرخ رشد اجاره‌‌‌‌بها توسط دولت در برخی شهرها، رقم ۵‌درصد تعیین شد که حدود دو‌برابر تورم عمومی بود و از این بابت، موجرها واکنش منفی نشان ندادند، اما اخیرا از طرف دولت، اعتبار اجاره‌‌‌‌نامه‌‌‌‌های جدید ۲‌ساله تعیین‌شده که باعث پس‌‌‌‌‌‌زدن این مصوبه از سوی بازار به شکل «فرار موجرها از اجاره یکساله و عرضه ماهانه» بروز کرده‌است.

    در فرانسه تعداد مسکن‌های ‌‌‌‌اجاره‌‌‌‌ای حمایتی که توسط شهرداری‌‌‌‌ها و شرکت‌های اجاره‌‌‌‌دار ساخته و عرضه‌شده از مسکن ‌‌‌‌اجاره‌‌‌‌ای خصوصی بیشتر است. وام ساخت ۳۰ تا ۴۰‌ساله و همچنین تامین زمین با بهای حمایتی و مشوق‌‌‌‌های مالیاتی از جمله ابزارهای این عرضه است.

    در آرژانتین سال‌۲۰۲۰ قانون اجاره ملی، رشد اجاره‌‌‌‌بها را مکلف به رعایت نرخ دولتی کرد و طی سه‌سال، عرضه واحد اجاره‌‌‌‌ای ۴۰‌درصد افت کرد و اجاره‌‌‌‌بها ۲۷‌برابر شد. موجرها در این کشور با فرار از اجاره‌‌‌‌داری، تعداد خانه‌‌‌‌های خالی را افزایش دادند، اما سال‌گذشته با حذف این قانون، رشد واقعی اجاره‌‌‌‌بها ۴۰‌درصد سقوط کرد و عرضه آپارتمان اجاره‌‌‌‌ای به بازار ۲۷‌درصد رشد کرد.

    در مالزی سال‌۱۹۹۰ اجاره‌‌‌‌بهای دستوری آمد و سال‌۲۰۰۰ متوقف شد. در این کشور، شهرداری‌‌‌‌ها برای ارائه مجوز ساخت به زمین‌‌‌‌های بالای ۴‌هزار مترمربع، سازنده‌‌‌‌ها را مکلف می‌کنند تعدادی از واحدها را برای مسکن حمایتی اجاره‌‌‌‌ای اختصاص دهند.

    در هلند اخیرا آپارتمان‌‌‌‌های اجاره‌‌‌‌ای مربوط به مالکان خصوصی، برحسب مشخصات و امکانات دسته‌بندی شده و دو دسته اول که پایین‌تر هستند، مشمول نرخ رشد دولتی شده‌اند. این موضوع باعث واکنش منفی موجرها شده‌است.

    درس جهانی در «مسکن ‌‌‌‌اجاره‌‌‌‌ای حمایتی»

    دخالت در اجاره‌‌‌‌بها از سوی دولت بعداز جنگ‌جهانی دوم شروع شد اما در آن سال‌ها بیشترین ضربه را به سرمایه‌گذاری بخش‌خصوصی در بازار اجاره مسکن زد. سیر جهانی سیاست‌های حمایتی ویژه مستاجرها نشان می‌‌‌‌هد، جهت‌‌‌‌گیری دولت‌ها طی دهه‌های گذشته از کنترل‌‌‌‌گری به حمایت‌‌‌‌گری تغییر پیدا کرده‌است. در حال‌حاضر دولت‌ها در برخی شهرها و برای برخی خانه‌‌‌‌ها، «نرخ رشد مجاز اجاره‌‌‌‌بها» تعیین می‌کنند؛ این نرخ در عمده کشورها صرفا به آن دسته‌‌‌‌ از آپارتمان‌‌‌‌هایی که شرکت‌های اجاره‌‌‌‌دار آنها را با تسهیلات و امکانات حمایتی ساخته و عرضه کرده‌اند، تعلق می‌گیرد. این شرکت‌ها در ازای حمایت‌هایی که برای ساخت و عرضه آپارتمان اجاره‌‌‌‌ای شده‌اند، واحدها را به مستاجران مشمول که دولت محلی معرفی می‌کند با اجاره‌‌‌‌بهای تخفیف‌‌‌‌دار عرضه می‌کنند. کشورهایی هم که نرخ دولتی را برای موجرهای خصوصی اعمال کرده‌اند، به‌خاطر عدم‌پذیرش آن توسط صاحب‌‌‌‌خانه‌‌‌‌ها، باعث جهش بیشتر اجاره‌‌‌‌بها شده‌اند. تجربه جهانی در این‌باره نشان می‌دهد؛ بهترین سیاست برای «کمک به مستاجرها»، تلاش برای کاهش تورم عمومی است. در عین‌حال، هم‌‌‌‌سطحی نسبی تورم اجاره و تورم عمومی در کشورها، ‌‌‌‌ بدیهی به‌نظر می‌رسد.

    توصیه‌های بانک‌‌‌‌ جهانی به سیاستگذار بازار اجاره

    بانک‌‌‌‌جهانی در حوزه سیاستگذاری برای بازار اجاره مسکن بایدها و نبایدهایی خطاب به دولت‌ها داشته‌است. این توصیه‌‌‌‌ها نشان می‌دهد، دولت‌ها یارانه را باید برای فرد درنظر بگیرند، نه برای مسکن. معنای این پیام، «اطمینان‌‌‌‌بخشی دولت‌ها از اصابت سیاست‌ها به هدف» است. تجربه مسکن‌‌‌‌مهر نشان‌داد، امتیازها در برخی پروژه‌ها در بازار سیاه، مبادله شد و در نهایت، ‌‌‌‌خانه‌‌‌‌ندارها در واحدها اسکان پیدا نکردند. در مسکن‌‌‌‌ملی نیز حدود ۳۰‌درصد ثبت‌‌‌‌نامی‌‌‌‌های قطعی، دهک‌های ۹ و ۱۰ هستند. بانک‌جهانی در عین‌حال توصیه کرده‌است، ‌‌‌‌ «دولت نباید وارد ساخت مسکن اجاره‌‌‌‌ای، وارد خرید مسکن به قصد اجاره و وارد کنترل دولتی بازار» شود، بلکه باید از عرضه مسکن اجاره‌‌‌‌ای حمایتی توسط بخش‌‌‌‌خصوصی و شهرداری‌‌‌‌ها، «حمایت» کند.

  • مسکن سانتی‌متری دردی از مردم دوا نمی‌کند / ۲۰ سال است که مسکن و ساختمان را در غل و زنجیر ضوابط و مقررات کرده اند

    مسکن سانتی‌متری دردی از مردم دوا نمی‌کند / ۲۰ سال است که مسکن و ساختمان را در غل و زنجیر ضوابط و مقررات کرده اند

    به گزارش اقتصادران، دبیر کانون سراسری انبوه‌سازان با بیان این‌که مسکن سانتی‌متری دردی از مردم دوا نمی‌کند، گفت: شرایط حاکم بر ضوابط و مقررات طی ۲۰ سال اخیر، مسکن را در غل و زنجیر کرده است.

    فرشید پورحاجت دبیر کانون‌ سراسری انبوه‌سازان در واکنش به اظهارات مدیرعامل سازمان سرمایه‌گذاری و مشارکت‌های مردمی شهرداری تهران در خصوص اجرای طرح سرمایه‌گذاری مسکن به صورت سانتی‌متری (خانه ریز) با هدف حفاظت از سرمایه‌های مردم، اظهار کرد:‌ حرکت به سمت تولید واحدهای مسکونی کوچک متراژ از منظر صاحب‌نظران بازار مسکن در شرایط کنونی اقتصادی کشور امر پسندیده‌ای است.

    وی با یادآوری این‌که سال ۸۴ و در دولت نهم شرایط بازار مسکن به سمتی حرکت کرد که دولت تصدی‌گری این بخش را برعهده گرفت، افزود: این روند باعث شد تا از اوایل سال ۱۳۹۰ شاهد سقوط آمار تولید مسکن در کشور باشیم.

    وی با بیان این‌که لازم است اصلاحات بنیادی در بخش مسکن شکل بگیرید اما متاسفانه گوش شنوایی وجود ندارد، تصریح کرد: با وجود آن‌که دولت های مختلفی می آیند و تلاش می‌کنند اصلاحات بنیادی را عملیاتی کنند اما در عمل این اقدامات سرانجام ندارد.

    وی بیان کرد:‌ واقعیت آن است که شرایط حاکم بر ضوابط و مقررات که طی ۲۰ سال شکل گرفته، مسکن و ساختمان را در غل و زنجیر کرده است.

    دبیر کانون سراسری انبوه‌سازان با بیان این‌که  تصدی‌گری دولت، بخش مسکن و ساختمان را دچار چالش کرده است، یادآور شد: تا قبل از سال ۱۳۸۴، مردم بدون مداخله دولت و متناسب با ظرفیت‌های مالی که داشتند، مسکن موردنیاز خود را از بازار تامین می‌کردند. در آن زمان ساخت و ساز مسکن بیشتر از یک و نیم تا دو سال طول نمی‌کشید.

    پورحاجت در ادامه با طرح مسکن مهر اشاره کرد و گفت: از سال ۸۸ مسکن مهر در بخشی از جغرافیای کشور شکل گرفت که تا امروز یعنی پس از ۱۶ سال بخشی از آن هنوز تحویل نشده است. معتقدیم مداخلات اشتباه و ورود دولت به حوزه مسکن و تصدی گری این شرایط را فراهم کرده است.

    وی با اشاره به رویکرد دولت چهاردهم در بخش مسکن، اضافه کرد: از زمان روی کار آمدن دولت پزشکیان، انصافاً وزیر راه و شهرسازی و معاون وی به شدت معتقدند باید تصدی‌گری در بخش مسکن از بین رفته و شرایط را به نحوی برای بخش خصوصی و انبوه‌سازان فراهم کرد تا آنها بتوانند بدون بروکراسی‌های اداری تولید مسکن را انجام دهند.

    وی با بیان این‌که نقد جدی به عملکرد کمیسیون عمران مجلس داریم، اظهار کرد:‌ کمیسیون عمران یکبار بخش خصوصی را صدا بزنند و در رابطه با مشکلات تولید مسکن و راهکارهای آن جلسه برگزار کنند. متاسفانه این کمیسیون به مشکلات و موضوعات چسبیده‌اند که مشکلی را از کشور حل نمی‌کند.

    دبیر کانو سراسری انبوه‌سازان با تاکید بر این‌که باید ریل‌گذاری بخش مسکن را اصلاح کنیم به طرح فروش سانتی‌متری مسکن شهرداری  اشاره کرد و افزود:‌ در رابطه با مسکن سانتی متری باید به این نکته اشاره کنم از زمانیکه بورس و بورس‌بازی در کشور شکل گرفت، رزق روزی تولید و کارآفرینی از بین رفت. بخش زیادی از صنایع مولد ایران متاسفانه ناکارآمد شده که ممکن است با این سخنانم بورسی‌ها از ما گلایه کنند.

    وی گفت: ما عاشق تولید و کارآفرینی هستیم، اگر غیر از این بود در این شرایط اقتصادی که تولید مسکن صرفه ندارد، سرمایه‌های خود را به بورس می‌بردیم و داخل بازار بورس‌بازی می‌شدیم. اعتقادی به مسکن سانتی‌متری یا میلیمتری نداریم، چراکه خروجی آن بورس‌بازی خواهد بود.

    وی تاکید کرد: در بخش مسکن باید صندوق‌های زمین و مسکن شکل بگیرد که امتحان خود را پس داده و برنامه بسیار مناسبی است. در مسکن سانتی‌متری پول را از مردم می‌گیرند و آنرا  به صندوق‌های بورسی واریز کرده و باعث ایجاد شغل های کاذب می‌شوند. نباید به گونه‌ای عمل کنیم که سرمایه‌های تولید به بخش ارز و طلا سرازیر شود.

     

     

     

  • زور کارگران به «اجاره‌بها» نمی‌رسد / «صنعت‌شهر» گره‌ دیرینه مسکن کارگران را باز می‌کند؟

    زور کارگران به «اجاره‌بها» نمی‌رسد / «صنعت‌شهر» گره‌ دیرینه مسکن کارگران را باز می‌کند؟

    به گزارش اقتصادران، در سال‌های اخیر، بحران مسکن به یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های زندگی خانوارها به ویژه کارگران و مستأجران تبدیل شده است. طبق تازه‌ترین گزارش مرکز آمار ایران، سهم هزینه مسکن (اجاره یا نگهداری) در سبد مصرف خانوارهای شهری در سال ۱۴۰۳ به حدود ۴۳.۷ درصد رسیده است.  در برخی استان‌ها و برای دهک‌های پایین درآمدی، که بخش قابل توجهی از آن را کارگران تشکیل می‌دهند، این سهم بیش از ۶۰ درصد نیز برآورد شده است. در تهران نیز فشار مسکن برای بسیاری از خانوارها به بیش از ۵۵–۶۰ درصد از درآمد می‌رسد. افزایش سریع قیمت مسکن و اجاره در سال‌های اخیر شکاف میان درآمد و هزینه مسکن را به شکل چشمگیری افزایش داده است؛ به‌طوری که میانگین رشد اجاره در ۱۲ ماه منتهی به پاییز ۱۴۰۳ حدود ۴۲ درصد بوده، در حالی که افزایش رسمی حقوق کارگران به مراتب کمتر بوده و نتوانسته با این رشد شتابان همگام شود. این وضعیت باعث شده که سهم مسکن از درآمد خانوارهای کارگری به‌طور قابل توجهی بالاتر از سقف استاندارد جهانی (حدود ۲۵–۳۰ درصد) قرار گیرد. در نتیجه، بسیاری از خانوارها برای تأمین هزینه‌های مسکن مجبور به کاهش هزینه‌های ضروری دیگر، از جمله خوراک، درمان و آموزش، می‌شوند و فشار مالی و روانی شدیدی را تجربه می‌کنند. کمک‌هزینه‌ها و مزایای مسکن موجود در بسته‌های مزدی نیز اکنون پوشش بسیار ناچیزی از هزینه واقعی مسکن ارایه می‌دهند و عملاتوان خانوارها برای خانه‌دار شدن را افزایش نمی‌دهند. بر این اساس، ساخت مسکن اختصاصی برای کارگران و بازنگری در سیاست‌های حمایت از مسکن نه تنها یک مطالبه صنفی، بلکه یک ضرورت اقتصادی و اجتماعی است تا فشار مالی خانوارهای کارگری کاهش یافته و کیفیت زندگی و امنیت روانی آنان ارتقا یابد.

    مسکن، حق قانون اساسی کارگران

    طبق اصل ۳۱ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، «داشتن مسکن حق هر فرد و خانواده ایرانی است» و دولت‌ها موظفند با اولویت قرار دادن اقشار نیازمند، به‌ویژه کارگران و روستانشینان، زمینه تحقق این حق را فراهم کنند. اما طی دهه‌های گذشته، اجرای این اصل با فراز و فرودهای متعدد همراه بوده است. بسیاری از پروژه‌های وعده داده شده در دولت‌های مختلف یا به بهره‌برداری نرسیده‌اند یا توانسته‌اند تنها بخش کوچکی از نیاز را پوشش دهند. به گزارش ایسنا، با این حال در دولت چهاردهم تلاش شده است تا برنامه ساخت مسکن کارگری با سرعت و جدیت بیشتری دنبال شود و ظرفیت تعاونی‌های مسکن نیز برای اجرای این طرح‌ها فعال گردد. شهریورماه امسال پروژه ساخت ۹۴ هزار واحد مسکن کارگری در هشت استان کشور با حضور رییس‌جمهور و مسوولان وزارت کار آغاز شد؛ پروژه‌ای که برای آن بیش از ۲۹۰۰ هکتار زمین اختصاص یافته است.

    وزارت راه و شهرسازی اعلام کرده که در تمام استان‌ها ـ به جز تهران، البرز و قزوین ـ امکان واگذاری زمین جدید برای توسعه این پروژه وجود دارد و این برنامه از یک طرح مقطعی به «برنامه‌ای ملی و قابل گسترش» تبدیل شده است.هم‌زمان با آغاز عملیات اجرایی این پروژه، تفاهم‌نامه‌هایی با صاحبان صنایع و کارخانجات برای ساخت واحدهای مسکن کارگری به امضا رسیده است. بر اساس این تفاهم‌نامه‌ها، زمین مورد نیاز توسط وزارت راه و شهرسازی تأمین می‌شود و ساخت واحدها با مشارکت شرکت‌های صنعتی و معدنی انجام می‌گیرد.در همین رابطه یعقوب رستمی، معاون تعاون وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، با تأکید بر اینکه یکی از اولویت‌های اصلی این معاونت در دولت چهاردهم «شناسایی چالش‌های حوزه مسکن و کمبود گسترده مسکن کارگری» است، می‌گوید: تعاونی‌های مسکن و گسترش آنها برای کارگران و اقشار کم‌درآمد و محروم، یک اقدام موثر در جهت تأمین مسکن پایدار و تحقق عدالت اجتماعی است.رستمی با اشاره به ماده ۱۴۹ قانون کار توضیح می‌دهد که ۹ دستگاه کشور مکلف به همکاری در ساخت مسکن کارگری هستند، اما به دلیل عدم همراهی این دستگاه‌ها، کمیته‌ای مشترک با وزارت راه و شهرسازی ایجاد شده و ساخت ۹۴ هزار واحد مسکن برای کارگران صنایع بزرگ در دستور کار قرار گرفته است. او می‌گوید: در حال حاضر ۲۹۰۰ هکتار زمین تخصیص یافته است.معاون تعاون وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی همچنین از به‌کارگیری سه الگوی ساخت شخصی‌ساز، پیمانکاری و تعاونی متعارف در اجرای پروژه‌ها خبر می‌دهد و تأکید می‌کند که این الگوها با هدف افزایش کیفیت و کاهش زمان ساخت، بر اساس شرایط زمین و توان مالی کارگران انتخاب شده‌اند.

    ورود صنایع بزرگ؛ نقطه قوت جدید

    به گفته رستمی، ورود شرکت‌های بزرگ صنعتی به اجرای پروژه مسکن کارگری یکی از نقاط قوت اصلی این طرح است. این شرکت‌ها در قالب مسوولیت اجتماعی خود به میدان آمده‌اند و می‌توانند از نظر مالی، فنی و مدیریتی، پروژه‌ها را به شکل کارآمدتری پیش ببرند.بر اساس آمار وزارت کار، بیش از ۱۰ هزار تعاونی مسکن در کشور فعالند و طی سال‌های گذشته زمینه خانه‌دار شدن تعداد زیادی از خانوارها را فراهم کرده‌اند. کارشناسان معتقدند ظرفیت تعاونی‌ها در ساخت مسکن ارزان می‌تواند یکی از بهترین ابزارهای تحقق عدالت اجتماعی باشد، زیرا در این شیوه هزینه‌ها کاهش پیدا می‌کند و سودهای تجاری به حداقل می‌رسد.

    صنعت‌شهر؛  الگوی تازه برای خانه‌دار کردن کارگران

    چرا کارگران در تأمین مسکن درمانده‌اند؟

    کارشناسان حوزه کار می‌گویند با توجه به اینکه ۳۵ تا ۴۰ درصد هزینه‌های زندگی کارگران صرف مسکن می‌شود، این موضوع نه فقط یک مساله اقتصادی، بلکه یک چالش اجتماعی جدی است. افزایش اجاره‌ها در سال‌های اخیر به حدی بوده که در برخی استان‌ها سهم مسکن در سبد هزینه کارگران به بیش از ۵۰ درصد رسیده است. از سوی دیگر نرخ رشد دستمزدها با نرخ تورم مسکن همخوانی نداشته و همین فاصله باعث شده بسیاری از کارگران حتی با سال‌ها پس‌انداز نیز توان خرید خانه نداشته باشند. در چنین شرایطی، طرح‌هایی مانند ساخت ۹۴ هزار واحد مسکن کارگری یا اجرای برنامه ۵۱۷ هزار واحدی صنعت‌شهر می‌تواند بخشی از این فشار را کاهش دهد. همچنین ورود صنایع بزرگ و تعاونی‌ها به ساخت مسکن می‌تواند امید تازه‌ای برای خانه‌دار شدن کارگران ایجاد کند.

    گامی به سوی عدالت اجتماعی

    به نظر می‌رسد اجرای طرح‌های جدید مسکن کارگری از جمله طرح «صنعت‌شهر» اگر با تأمین مالی پایدار، مدیریت دقیق و مشارکت واقعی صنایع همراه باشد، می‌تواند بخشی از گره‌های دیرینه مسکن کارگران را باز کند. این طرح‌ها علاوه بر اثر اقتصادی، پیامدهای اجتماعی مهمی نیز دارند؛ از جمله کاهش مهاجرت‌های بی‌برنامه، افزایش ماندگاری کارگران در واحدهای صنعتی و بهبود رفاه عمومی. بی‌تردید ساخت مسکن کارگری می‌تواند موجب کاهش هزینه‌های زندگی، افزایش رضایت‌مندی، ایجاد ثبات شغلی و حتی تقویت بهره‌وری در صنایع شود. تجربه نشان داده هر جا مسکن کارگران تأمین شده، آرامش و انگیزه در محیط کار نیز افزایش یافته است. بحران مسکن، امروز یکی از بزرگ‌ترین فشارها بر دوش کارگران است و بسیاری از آنان عملا از پس «اجاره‌بها» برنمی‌آیند. اما طرح‌های تازه دولت چهاردهم ـ از پروژه ۹۴ هزار واحدی تا برنامه عظیم ۵۱۷ هزار واحدی صنعت‌شهر ـ بارقه امیدی تازه برای این قشر ایجاد کرده است. مشارکت صنایع، فعال‌سازی تعاونی‌ها، تأمین زمین ارزان‌قیمت و ارایه الگوهای ساخت متنوع، می‌تواند این‌بار مسیر خانه‌دار شدن کارگران را هموارتر کند. اگر این طرح‌ها با همان جدیت اعلام‌شده پیگیری شوند، شاید بتوان گفت راهی که دهه‌ها بر زمین مانده بود، اکنون با سرعت بیشتری در حال باز شدن است؛ راهی که مقصد آن خانه‌دار شدن کارگران و تحقق یکی از حقوق بنیادین آنان در قانون اساسی است.

  • جبران ناکارآمدی و سیاست‌گذاری‌ غلط در حمل‌ونقل عمومی از جیب مردم

    جبران ناکارآمدی و سیاست‌گذاری‌ غلط در حمل‌ونقل عمومی از جیب مردم

    به گزارش اقتصادران، بحران در سیستم حمل‌ونقل عمومی تهران سال‌هاست به یکی از عوامل اصلی وابستگی شهروندان به خودروهای تک‌سرنشین تبدیل شده است. کمبود ناوگان، فرسودگی اتوبوس‌ها، توسعه‌نیافتن خطوط مترو و نبود برنامه‌ریزی منسجم برای جابه‌جایی انبوه مسافر، باعث شده بسیاری از تهرانی‌ها استفاده از خودروی شخصی را تنها گزینه قابل اعتماد بدانند. طبق آمارهای غیر رسمی روزانه ۵ میلیون خودرو در سطح تهران تردد می‌کنند. این روند نه‌تنها بار ترافیکی پایتخت را تشدید کرده، بلکه مصرف سوخت، هزینه‌های خانوار و آلودگی هوای تهران را نیز به سطحی بی‌سابقه رسانده است؛ به‌گونه‌ای که ناکارآمدی حمل‌ونقل عمومی امروز به یکی از پیشران‌های اصلی بحران زیست‌محیطی و شهری در پایتخت تبدیل شده است. اولویت دادن به نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی و گسترش خطوط مترو، اتوبوس و تاکسی در سطح شهر در کنار فرهنگ‌سازی برای جایگزینی این سیستم به جای خودروی شخصی می‌تواند تا حد زیادی به کاهش آلودگی هوا و باز شدن گره کور ترافیک منجر شود. طبق برنامه مصوب سال ۱۳۸۷ بنا بر این بود که تا پایان ۱۴۰۳ دوازده خط مترو کامل شود، اما تا کنون هفت خط راه‌اندازی شده است، که تمامی نقاط شهر را نیز پوشش نمی‌دهد. نوسازی اتوبوسرانی در دستور کار نبوده و تاکسی‌های برقی به طور گسترده مورد استفاده قرار نگرفته‌اند. شهرداری نیز می‌گوید دو سوم اعتبارات لازم برای گسترش سیستم حمل‌ونقل عمومی تامین نشده است.

    کیفیت پایین خودروهای داخلی در کنار کیفیت پایین بنزین مورد استفاده در کشور یکی از عوامل اصلی تشدید بحران آلودگی هوا در تهران است. علیرضا رییسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت پیشتر گفته بود: «اولویت برطرف‌شدن آلودگی هوا، بحث خودروهای فرسوده است، اما خودروهای ملی نیز خوب نیستند و ای‌کاش خودروسازها کلاً بساط خود را جمع می‌کردند. توصیه من به خودروسازها این است که تولید خودرو با این کیفیت، هم جان مردم را در جاده‌ها می‌گیرد، هم در شهر آلودگی ایجاد می‌کند. نه‌تنها مشکل ما خودروهای فرسوده است، بلکه خودروهای جدید هم مصرف سوخت بسیار بالایی دارند. در بسیاری از کشورهای دنیا، مصرف سوخت بنزینی در حال حذف است.» اما سوال اینجاست که چرا بار این سیاست‌گذاری‌های غلط و هزینه‌زا بر دوش شهروندانی است که در شرایط ممنوعیت واردات خودروی خارجی ناچار به خرید خودروهای بی کیفیت داخلی با قیمت‌‎های کلان و غیر منطقی بوده و در معرض حذف یارانه بنزین قرار دارند؟ سال‌هاست دولت‌های مختلف وعده آزادسازی واردات خودرو و بهبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل عمومی را می‌دهند؛ اما در عمل شرایط نه تنها رو به بهبود نرفته بلکه روزبه‌روز بحرانی‌تر نیز شده است. در این بین اعمال سیاست‌های محدودکننده برای مردم تنها راه‌حلی است که برای دولت چهاردهم باقی مانده است.

  • مسکن استیجاری به چه کسانی تعلق می گیرد؟ / مسکن محرومان و کارگران فعلا در حد جلسه!

    مسکن استیجاری به چه کسانی تعلق می گیرد؟ / مسکن محرومان و کارگران فعلا در حد جلسه!

    به گزارش اقتصادران، فرزانه صادق وزیر راه و شهرسازی در سیزدهمین نشست پایش طرح‌های حمایتی مسکن با تشریح جزئیات طرح “استیجار عمومی” اظهار کرد:‌ این طرح برای تأمین مسکن زوج‌های جوان و متقاضیانی طراحی شده است که به لحاظ مالی توان تأمین آورده اولیه برای ورود به سایر طرح‌های حمایتی مسکن را ندارند و امکان خانه‌دار شدن ملکی برای آن‌ها فراهم نیست. در این طرح، اولویت تخصیص واحدها با دهک‌های پایین درآمدی خواهد بود.

    وی با تأکید بر اینکه زوج‌های جوان فاقد مسکن در دهک‌های یک تا ۶ که حداکثر پنج سال از تاریخ ازدواج آن‌ها گذشته باشد، مشمول این طرح هستند، افزود: دهک‌های یک و دو نسبت به سایر دهک‌ها در اولویت بالاتری قرار دارند و ادارات کل راه و شهرسازی استان‌ها باید در دهک‌بندی متقاضیان با دقت و حساسیت کامل عمل کنند.

    صادق همچنین بر ضرورت جلب مشارکت انبوه‌سازان و سازندگان بخش خصوصی در اجرای طرح استیجار عمومی تأکید کرد و گفت: شناسایی و همکاری با انبوه‌سازان به‌ویژه فعالان بافت‌های فرسوده از اولویت‌های وزارت راه و شهرسازی است.

    وی افزود: باید از ظرفیت انبوه‌سازان فعال در بافت‌های فرسوده کشور به‌صورت مؤثر استفاده شود و توجیه اقتصادی حضور آنان از طریق ضوابط تشویقی، خرید واحدها از سوی وزارت راه و شهرسازی و پشتیبانی منابع و اراضی سازمان ملی زمین و مسکن و منابع بازآفرینی شهری فراهم شود.

    وزیر راه و شهرسازی تصریح کرد: هزینه‌های گزاف آماده‌سازی در خارج از شهرها با انتقال ساخت‌وساز به هسته‌های درونی شهرها کاهش می‌یابد و این موضوع می‌تواند فرآیند بازآفرینی شهری را متحول کند. در این مسیر لازم است با انبوه‌سازان گفت‌وگو و تفاهم شود تا از ظرفیت آن‌ها ابتدا در پیشبرد طرح مسکن استیجاری و سپس در سایر طرح‌های حمایتی مسکن بهره‌برداری شود.

    صادق افزود: این اقدام چند مزیت مهم به همراه دارد که از جمله آن می‌توان به نوسازی بافت فرسوده شهرها بدون مداخله مستقیم دولت در امر ساخت‌وساز اشاره کرد. همچنین بخشی از مسکن استیجار عمومی بر اساس دستورالعمل ابلاغ‌شده به هدف اصلی ساخت‌وساز در بافت‌های فرسوده تبدیل خواهد شد. در نهایت نیز بخش عمده‌ای از هزینه‌های آماده‌سازی در مناطق بیرونی کلانشهرها و شهرهای بزرگ به هسته درونی و داخلی شهرها معطوف می‌شود؛ مناطقی که از خدمات زیربنایی و روبنایی برخوردار هستند و بخشی از کمبودهای آن‌ها نیز از این طریق تأمین می‌شود.

    وی با تأکید بر اینکه استان‌ها باید موضوع جلب مشارکت انبوه‌سازان در بافت‌های فرسوده را با جدیت دنبال کنند، گفت: از این مسیر دسترسی به مسکن مناسب و برخوردار از خدمات شهری با سرعت بیشتری فراهم خواهد شد.

    وی  بر ضرورت جلب همکاری شهرداران در طرح مسکن استیجاری عمومی تأکید کرد و خطاب به مدیران کل راه و شهرسازی استان‌ها گفت: در خصوص آماده‌سازی زمین‌های طرح جوانی جمعیت باید سرعت عمل افزایش یابد و اگر مشکلی در این مسیر وجود دارد، باید برای شناسایی راه‌حل‌ها سریعاً اطلاع‌رسانی شود. برگزاری منظم جلسات ستادهای بازآفرینی شهری و شورای مسکن استان‌ها ضروری است و پیگیری طرح‌های تأمین مسکن باید با جدیت ادامه یابد.

    صادق با اشاره به تغییر رویکرد طرح‌های حمایتی مسکن در دولت چهاردهم به رویکردی عمل‌گرا گفت: در این دولت،ابتدا با شناسایی نیازها و ظرفیت‌ها نسبت به تأمین واحد مسکونی اقدام می‌کنیم و سپس فراخوان عمومی ثبت‌نام صادر می‌شود تا مردم در کوتاه‌ترین زمان ممکن از طرح‌های حمایتی بهره‌مند شوند.

    وزیر راه و شهرسازی همچنین از پیگیری جدی موضوع مسکن محرومان و کارگران خبر داد و گفت: جلسات کارشناسی با صنایع و معادن به‌منظور تأمین مسکن گروه‌های هدف برگزار می‌شود و نتایج آن باید گزارش شود.

    وی در پایان تأکید کرد: موضوع مسکن ایثارگران نیز با جدیت بیشتری دنبال می‌شود و استان‌ها موظف‌اند در اسرع وقت گزارش دهند چه میزان مسکن ایثارگری تأمین شده است.

  • شکست بزرگ برای سامانه املاک و اسکان / مالیات بر خانه‌های خالی همچنان در بن‌بست است

    شکست بزرگ برای سامانه املاک و اسکان / مالیات بر خانه‌های خالی همچنان در بن‌بست است

    به گزارش اقتصادران، تکمیل اطلاعات سامانه املاک و اسکان به‌شدت زمانبر بوده و با پیشنهاد‌های مطرح‌شده نیز به‌سادگی قابل‌رفع نیست. در چنین شرایطی اخذ رویه‌های دیگر نظیر مالیات سالانه، گزینه بهتری برای افزایش عرضه خانه‌های خالی به بازار مسکن است.

    مرکز پژوهش‌های مجلس بر لزوم تکمیل داده‌های سامانه ملی املاک و اسکان فراتر از لزوم مالیات‌ستانی از خانه‌های خالی تاکید کرده و پیشنهادهایی برای موفقیت‌آمیز‌شدن این تکمیل داده ارائه شده‌است. اخذ مالیات بر خانه‌های خالی نیازمند تکمیل اطلاعات سامانه ملی املاک و اسکان است؛ درصورتی‌که داده‌های سامانه تکمیل شود، سیاستگذار این امکان را دارد تا با دسترسی به داده‌های دقیق از وضعیت مالکیت و اقامت تمامی شهروندان از این داده‌ها برای سیاستگذاری بهتر در مسیر هدفمندسازی یارانه‌های انرژی، برنامه‌ریزی‌های کلان، برنامه ساخت مسکن، توسعه شهری، ساماندهی بازار اجاره و اجرای سیاست‌های حمایتی استفاده کند.

    اولین فراخوان برای تکمیل سامانه املاک و اسکان مربوط به فروردین‌۱۴۰۰ بود، اما سامانه ایرادات اساسی داشت و امکان صحت‌سنجی داده‌های واردشده وجود نداشت. با وجود رفع برخی ایرادات، عدم‌موفقیت قابل‌توجه سامانه در جمع‌آوری داده‌های کافی باعث‌شده تا امکان مالیات‌ستانی از خانه‌های خالی با هدف عرضه به بازار اجاره ممکن نباشد و اعتراض شهروندان نیز مشاهده شود.

    در سال‌۱۴۰۰ وزارت راه و شهرسازی اطلاعات مربوط به ۵۷۰‌هزار خانه خالی را به سازمان امور مالیاتی ارسال کرد، اما بسیاری از افراد اطلاعات را مخدوش عنوان‌کردند و به آن اعتراض داشتند. تنها راه قابل‌اتکا برای ورود خانه‌های خالی به بازار اجاره، درس‌گرفتن از تجارب جهانی و اعمال مالیات سالانه است.

    در گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، چندین عامل برای عدم‌موفقیت ثبت داده‌ها ذکر شده است: ایراد سامانه و فراخوان پیش از موعد، عدم‌هماهنگی بین نهادها و نگاه تکلیفی برخی دستگاه‌ها به ثبت داده‌های اقامتی.

    در یک‌سال اخیر سرعت خوداظهاری و ثبت اقامتگاه اصلی در سامانه افزایش‌یافته و تا پایان مهر امسال اطلاعات بیش از ۱۴‌میلیون کدپستی ثبت و تایید شده‌است، اما عمده داده‌های ثبت‌شده مربوط به اقامتگاه اصلی بوده و ثبت داده اقامتگاه فرعی و املاک دیگر در حداقل ممکن است.

    برای پیشبرد سامانه و اخذ مالیات بر خانه‌های خالی، ابتدا باید اطلاعات محل سکونت افراد ثبت شود و تمامی دستگاه‌های اجرایی و خدمت‌رسان مکلف باشند محل اقامت اشخاص حقیقی را استعلام کنند. وزارت راه و شهرسازی باید امکان خوداظهاری را فراهم کند و سامانه موازی دیگری فعال نباشد، در ادامه سایر دستگاه‌ها داده‌های وضعیت سکونت و مالکیت را در اختیار وزارت راه قرار دهند و استعلام سامانه املاک جایگزین پرسش مستقیم شود.