به گزارش اقتصادران، در روزهای اخیر، بازار جهانی نفت تحتتاثیر مستقیم تحولات سریع و متغیر پیرامون تنگه هرمز نوسانات شدیدی را تجربه کرد. آغاز محاصره دریایی آمریکا علیه ایران، سیگنالهای متناقض درباره احتمال مذاکرات، گزارش عبور برخی نفتکشها و در نهایت اعلام بازگشایی مسیر دریایی، هر کدام موجی تازه در قیمتها ایجاد کردند. این مجموعه رویدادها نشان داد که بازار نفت بیش از هر زمان دیگری به اخبار ژئوپلیتیکی تنگه هرمز حساس شده و هر تغییر کوچک در وضعیت عبور و مرور کشتیها میتواند روند قیمتها را بهطور چشمگیر دگرگون کند.
دوشنبه ۲۴ فروردین؛ جهش قیمت نفت در پی آغاز محاصره دریایی
در ابتدای روز نفت وست تگزاس اینترمدیت با رشد ۸.۵۸ درصدی به ۱۰۴.۸۶ دلار در هر بشکه رسید و نفت برنت نیز با افزایش ۷.۳۲ درصدی در سطح ۱۰۲.۱۷ دلار معامله شد. افزایش قیمت نفت در پی تهدید به محاصره دریایی ایران صورت گرفت که طبق اعلام سنتکام از ساعت ۱۷:۳۰ به وقت تهران شروع شد.
دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، با انتشار پستی در شبکه تروث سوشال اعلام کرد که روند مسدودسازی هر کشتیای که قصد ورود یا خروج از تنگه هرمز را داشته باشد آغاز خواهد شد. پس از آن دو نفتکش با پرچک پاکستان در نردیکی جزیره ایران تغییر مسیر داردند و عبور خود از تنگه هرمز را لغو کردند.
موضوع محاصره دریایی ایران توسط آمریکا و اقدامات ایران در راستای کاهش عبور و مرور در تنگه هرمز منجر به افزایش ریسک عرضه نفت در جهان و افزایش قیمت شد.
سهشنبه ۲۵ فروردین؛ افت قیمتها در سایه سیگنالهای احتمالی مذاکره
قیمت نفت خام برنت با افت ۱.۴۳ درصدی به ۹۷.۹۴ دلار در هر بشکه رسید و نفت خام وست تگزاس اینترمدیت نیز با کاهش ۲.۳۰ درصدی در سطح ۹۶.۸۰ دلار معامله شد.
به نظر میرسد یکی از دلایل این امر میتواند اظهارات دونالد ترامپ مبنی بر تماس مذاکرهکنندگان ایرانی و تمایل آنها برای دستیابی به توافق باشد.
با وجود افت قیمتهای آتی در بازارهای جهانی، قیمت شاخص Dated Brent یکی از مهمترین معیارهای قیمتگذاری نفت خام در معاملات فیزیکینفت، در معاملات روز دوشنبه با افزایش همراه شد. قیمت لحظهای نفت برنت برای تحویل فوری امروز از بشکه ۱۳۲ دلار فراتر رفت. اهمیت این شاخص از آن جهت است که برخلاف معاملات آتی که منعکسکننده انتظارات بازار هستند، این شاخص نشاندهنده قیمت واقعی و لحظهای بشکههای قابل تحویل فوری است. بنابراین دقیقترین تصویر از وضعیت واقعی عرضه و تقاضا در بازار فیزیکی نفت را ارائه میدهد.
چهارشنبه ۲۶ فروردین؛ اخبار عبور یک نفتکش چینی، فشار کاهشی بر قیمتها
قیمت نفت برنت به ۹۵.۰۴ دلار رسید و قیمت نفت وست تگزاس اینترمیدیت نیز با ماهش ۰.۴۱ درصدی با قیمت ۹۰.۹۱ دلار در هر بشکه معامله شد.
سنتکام در گزارشی از ۲۴ ساعت اولیه پس از شروع محاصره بنادر ایران اعلام کرد که هیچ کشتی از بنادر ایران عبور نکرده و شش کشتی به طور داوطلبانه بازگشتهاند.
با این حال دادههای کشتیرانی LSEG نشان داد که یک نفتکش متعلق به چین و تحت تحریم آمریکا، روز سهشنبه به رغم محاصره دریایی از تنگه هرمز عبور کرده است. در بیانیه سنتکام نیز آمده است که کشتیهایی که مبدا ایران دارند شامل محدودیت میشوند و این کشتی با مبدا شارجه و مقصد چین ثبت شده است.
همین موضوع در کنار اظهارنظرهای مقامات آمریکا مبنی بر احتمال از سر گیری مذاکرات منجر به کاهش قیمت نفت شد.
پنجشنبه ۲۷ فروردین؛ نخستین عبور رسمی یک نفتکش پس از محاصره
در این روز، نفت برنت نیز با رشد ۰.۱۹ درصدی با قیمت ۹۵.۱۱ دلار و نفت خام وست تگزاس اینترمیدیت با افزایش ۰.۵۸ درصدی با قیمت ۹۱.۸۲ دلار معامله شد.
بر اساس دادههای سامانه ردیابی دریایی Marine Traffic، اولین نفتکش با پرچم مالت موفق شد پس از محاصره دریایی آمریکا علیه ایران، از تنگه هرمز عبور کند. عبور این نفتکش سیگنالی به بازار نفت فرستاد که در شرایط محدودیت دریایی نیز همچنان امکان عبور و مرور وجود دارد.
نکته مهم دیگر در این روز، بارگیری نخستین محموله نفت کوره عراق در بندر بانیاس بود. این موضوع نشان داد که در مقیاس محدود، در کنار مسیرهای جایگزین عربستان، عراق نیز در تلاش است که بدون تنگه هرمز به تجارت خود ادامه دهد. با این که مقیاس مسیر عربستان، عراق، امارات و… به اندازه حجم تجارت از طریق تنگه هرمز نمیرسد، اما همین سیگنالهای کوچک نیز از ریسک موجود در بازار نفت میکاهد و مسیرهای جایگزین را به بازار نشان میدهد.
از سوی دیگر وال استریت ژورنال گزارش داد که بیش از ۲۰ کشتی تجاری در ۲۴ ساعت گذشته از تنگه هرمز عبور کردهاند و اجازه عبور به آنها داده شده است.
جمعه ۲۸ فروردین؛ فروش ذخایر شناور ایران، فشار نزولی بر بازار
قیمت نفت برنت با ۱.۳۲ درصد کاهش، روی رقم ۹۸.۰۸ دلار قرار دارد. قیمت نفت وستتگزاس اینترمدیت نیز با ۱.۴۸ درصد افت، به ۹۳.۲۹ دلار رسیده است.
آن چه در این روز اهمیت فراوان داشت و فشار نزولی بر بازار نفت وارد کرد، مساله فروش نفت پس از محاصره دریایی بود.
بر اساس گزارش موسسه ریاب کشتیها تانکرترکرز، از زمان آغاز محاصره دریایی آمریکا، تاکنون حدود ۹ میلیون بشکه نفت خام از محل ذخایر شناور ایران در خلیج عمان به بازار عرضه شده است.
همچنین گزارشهایی از تداوم بارگیری نفت در پایانه نفتی خارک عنوان شد که همگی موارد بیانشده منجر به کاهش نگرانی از اختلال بیشتر در عرضه نفت پس از محاصره دریایی آمریکا شد و همین موضوع منجر به کاهش اندک قیمت نفت شد.
شنبه ۲۹ فروردین؛ سقوط شدید قیمتها پس از اعلام بازگشایی تنگه هرمز
قیمت نفت وستتگزاس اینترمدیت با ریزش ۱۰.۲۵ درصدی به ۸۳.۸۵ دلار در هر بشکه رسید و نفت برنت با کاهش ۹.۰۷ درصدی با قیمت ۹۰.۳۸ دلار معامله شد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، روز گذشته با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که در راستای آتشبس در لبنان، بازگشایی کامل تنگه هرمز برای همه کشتیهای تجاری برای مدت باقیمانده از دوره آتشبس اعلام شده است. کشتیها از طریق مسیر از پیش تعیینشده که توسط سازمان بنادر و دریانوردی ایران هماهنگ و اعلام شده است، از تنگه هرمز عبور خواهند کرد.
ترامپ نیز با انتشار پستی در شبکه اجتماعی تروث سوشال عنوان کرد که ایران اعلام کرده که تنگه کاملاً باز شده و عبور و مرور بهطور کامل از آن امکانپذیر است. او در ادامه نوشت که تنگه هرمز کاملاً باز است، اما محاصره در رابطه با ایران فقط تا زمانی که معاملات ما با آنها ۱۰۰٪ کامل شود، پابرجا خواهد ماند.
در ادامه تاثیر اظهارات مقامات بر بازار نفت، خبر عبور برخی از نفتکشها بهرغم محاصره دریایی نیز منجر به کاهش قیمت نفت شد. بلومبرگ گزارش داد یک نفتکش با پرچم پاکستان به نام شالامار، اولین نفتکش حامل نفت خام بود که از زمان آغاز محاصره تنگه هرمز توسط آمریکا در روز دوشنبه، از خلیج فارس خارج شد.
همچنین شرکت رهگیری نفتکش تنکرترکرز اعلام کرد ابرنفتکش ایرانی «دورنا» که آخرین بار تنها چند ساعت قبل از اعمال محاصره در ایران مشاهده شده بود، حالا در سامانه ردیابی در سواحل جنوبی هند ظاهر شده و قرار است حدود دو میلیون بشکه نفت خام را به یک پالایشگاه آنجا تحویل دهد.
در مجموع، قیمت نفت در این هفته تحت تاثیر مستقیم تحولات ژئوپلیتیکی پیرامون تنگه هرمز قرار گرفت. آغاز محاصره دریایی آمریکا موجب جهش شدید قیمتها شد اما با مرور زمان، انتشار گزارشهایی از عبور نفتکشها، عرضه از ذخایر شناور ایران، تداوم بارگیری در خارک و در نهایت اعلام بازگشایی تنگه، شدت ریسک عرضه کاهش یافت. این روند باعث شد قیمتها از اوج روز دوشنبه بهتدریج وارد فاز نزولی شده و در روز شنبه با سقوط قابل توجه مواجه شوند.
