به گزارش اقتصادران، مشکل به وجود آمده برای نرمافزار برخی خودروها، مشابه اتفاقاتی است که در دوران جنگ ۱۲ روزه برای تلویزیونهای هوشمند وارداتی پیش آمد. مشکلی که به گفته یکی از کارشناسان خودرو به سیاستهای نادرست در واردات خودرو باز میگردد.
به گفته امیرحسن کاکایی، کارشناس خودرو، واردات خودروها بهطور عمده از طریق واسطهها انجام میشود و هیچ کمپانی معتبری، پشت این واردات نیست. عاملی که به گفته او، چالشهایی چون آپدیت نشدن نرمافزار خودروها را به همراه داشته و در آینده بیشتر تکرار خواهد شد و مردم باید آماده این مشکلات باشند.
مشروح گفتگو با امیرحسن کاکایی، کارشناس خودرو و استاد دانشگاه علم و صنعت در ادامه میخوانید؛
***
*آقای کاکایی! بررسی بازار خودرو از رشد قیمتها در دی ماه حکایت دارد، چه عواملی این رشد قیمت را رقم زده است؟
در ابتدا باید بگویم که فعلا بازاری وجود ندارد، این به معنی آن است که به دلیل قطعی اینترنت و مشکلات اطلاعاتی، نه خریداری هست نه فروشندهای که بازار شکل بگیرد. با قطعی پیامک، بسیاری از خودروسازان نتوانستند، حتی به مشتریان خود اطلاع دهند که خودروهای پیشفروش شده آماده تحویل هستند.
از سوی دیگر باید به این نکته اشاره کرد که با تکنرخی شدن دلار، شاهد اختلاف شدید بین قیمت دلار در تالار دوم و نرخ دولتی هستیم. دلار آزاد در حدود ۱۵۰ هزار تومان و نرخ رسمی ۱۲۰ هزار تومان است، اختلاف قیمتی که در صورت شکلگیری بازار، تاثیر خود را نشان میدهد. در حال حاضر، بازار خودرو با نوسانات شدید، عدم ثبات و مشکلات ارزی روبهرو است و تا زمان خروج از بلاتکلیفی، نه خریداری خواهیم داشت و نه فروشندهای و در صورتی که وضعیت به همین منوال پیش برود، تنها کسانی که مجبورند، برای خرید یا فروش وارد بازار خواهند شد.
ارتباط مستقیم با خودروسازان خارجی نداریم
*با قطع اینترنت گفته می شود برخی خودروها با مشکل آپدیت برنامهها مواجه شدند، شما در جریان این مشکل هستید؟
بله، رخ دادن چنین مشکلاتی کاملا منطقی است. در دوران جنگ ۱۲ روزه هم شاهد بروز چنین مشکلی بودیم، اما در آن دروه، این مشکل برای یکی از تلویزیونهای هوشمند وارداتی پیش آمد و حالا با قطع کامل اینترنت، شاهد بروز این مشکل در خودروهای که نیاز به آپدیت دارند هستیم. در حال حاضر، تقریبا تمام واردات خودروها با واسطه انجام میشود و به صورت مستقیم ما با خودروسازان خارجی در ارتباط نیستیم. حتی چینیها هم از طریق واسطهها به ما خودرو میفروشند و هیچ کمپانی معتبری پشت خودروهای وارداتی نیست.
در واقع، بهطور قانونی باید بگویم که هیچ خودروساز رسمی، مستقیما با ما همکاری نمیکند. این مشکلات، میتواند چالشهایی مانند آپدیت نشدن نرمافزار خودروها را به همراه داشته باشد، البته برخی اقدام به شکستن قفلهای نرمافزاری کرده و خودرو را آپدیت میکنند. اما در نهایت، باید بپذیریم که این شرایط ناشی از تحریمهاست و باید منتظر مشکلات بیشتری باشیم. در مجموع میتوان گفت، مسائلی مانند عدم امکان بهروزرسانی (Update) سیستمهای خودرو و مشکلات مشابه، از این پس به وفور پیش خواهد آمد و مردم نباید از دیدن این پدیدهها تعجب کنند.
متاسفانه وعدههایی داده شد که با واقعیت فاصله داشت، با این حال امیدواریم راهکارهایی برای عبور از این چالشها و دور زدن محدودیتها پیدا شود تا مردم بیش از این متضرر نشوند.
اصالتسنجی خودروهای وارداتی امکانپذیر نیست
* با این شرایط میتوان گفت یکی از بزرگترین دغدغههای خریداران، بحث خدمات پس از فروش است، در شرایط فعلی، وضعیت این خدمات چگونه است؟
در حال حاضر، خدمات پس از فروش این خودروها کاملاً نامشخص و به اصطلاح «روی هوا» است. در گذشته، وقتی برندی مثل تویوتا وارد میشد، یک شرکت معتبر و قدرتمند پشت آن بود که بیش از ۱۵ تا ۲۰ سال سرویسهای حرفهای و کامل ارائه میداد و مشتری میدانست با چه شرکتی طرف است. اما در حال حاضر وضعیت به قدری بیحساب و کتاب شده است که مشخص نیست حتی برندهای معتبری مثل تویوتا چه خدماتی ارائه میدهند.
یکی از نگرانیهای که وجود دارد این است که حدودا ۱۹۰ واردکننده در کشور داریم، به طور مثال، برند تویوتا براساس شنیدهها از سوی ۳۴ شرکت وارد کشور شده است. حالا سوال اینجاست که کدام یک از این شرکتها معتبر هستند؟ این وضعیت باعث میشود که اصالت خودروهای وارداتی مشخص نباشد.
*وضعیت فعلی خودروهایی که با این شیوه وارد شدهاند را چگونه ارزیابی میکنید؟
شما در یک یا دو سال آینده خواهید دید که برای خودروهایی که با این شرایط وارد شدهاند، چه بحرانی به وجود خواهند آورد. این خودروها، بدون ضابطه وارد شدند. اگرچه این اقدام در چارچوب قانون انجام شد و برای واردات «فرش قرمز» پهن کردند، اما واقعیت این است که یک بیبرنامگی جدی رخ داده است. این وضعیت در حوزه خودروهای تجاری به مراتب وخیمتر از خودروهای سواری است.
اصالت برخی خودروها مشخص نیست
*از نظر حقوقی آیا راهی برای احقاق حق مردم وجود دارد؟
نکته اینجاست که از نظر قانونی، این شرکتها ممکن است هیچ بدهکاری به مردم نداشته باشند، زیرا تولیدکننده اصلی اقدام به واردات نکرده است. برندهایی مثل «تویوتا » اعتبار جهانی دارند و به راحتی از بین نمیروند، اما اکنون دهها برند متنوع از مقاصد مختلف وارد میشوند. مشکل بزرگ اینجاست که یک خودرو با نامی مشخص، ممکن است از شهرها یا کشورهای مختلف خریداری شده باشد و ما هیچ ابزاری برای تایید اصالت قطعی آن نداریم.
*با توجه به نبود رابطه مستقیم با تولیدکنندگان اصلی، خریداران این خودروها با چه مشکلاتی روبرو خواهند شد؟
به دلیل مشکلاتی که در روابط دولتی وجود دارد، ما ابزار دقیقی برای راستیآزمایی نداریم. موضوع نگرانکنندهتر، بحث واردات خودروهای دستدوم است که اگر آغاز شود، باید آماده چالشهای بسیار جدیتری باشید. بنده از ابتدا مخالف واردات با این روش بودم. برخی میگویند این مخالفت با ایجاد رقابت است، اما پاسخ من این است که من با واردات مخالف نیستم، اما وقتی امکانات و زیرساخت لازم را ندارید، نباید اجازه واردات به این شکل را بدهید؛ زیرا با این کار، هم مردم با مشکل مواجه میشوند و هم هزینههای زندگی آنها به شدت افزایش مییابد.
*در آن دوران ادعا میشد که واردات باعث کاهش قیمتها میشود؛ آیا این هدف محقق شد؟
در ابتدا، ظاهر امر نشان از کاهش قیمت داشت، اما آیا اکنون قیمتها دوباره بالا نمیرود؟ قیمتها برای مدت کوتاهی پایین آمد، اما دوباره روند صعودی گرفت. حتی خودروهای مونتاژی هم افزایش قیمتهای بسیار عجیب و غریبی را تجربه کردند.
یادی کنم از یکی از نمایندگان دوره قبلی مجلس که در آن مقطع، با افتخار از تسهیل قانون واردات خودرو و رفع موانع سخن میگفت و در جواب این انتقاد که با برداشتن ضوابط و موانع فنی از جلوی پای واردات، مردم را با کوهی از مشکلات مواجه خواهد گذاشت، این جواب را داد که «مردم عقل دارند و خودشان میفهمند».
*پاسخ شما به این نکته که تشخیص کیفیت و استاندارد را صرفا بر عهده خریدار میگذارد، چه بود؟
بنده در جواب گفتم که بله، مردم عقل دارند، اما به حاکمیت و دولت خود نیز اعتماد دارند. تصور مردم این است که دولت به اندازه کافی نکات استانداردی و ریزهکاریهای فنی را رعایت میکند، اما متاسفانه اکنون نتیجه آن رویکرد را میبینیم، در حالی که آن مسئولان دیگر در جایگاهی نیستند که پاسخگو باشند.
