به گزارش اقتصادران، بازار ارز این روزها با شتابی کمسابقه در حال حرکت است؛ شتابی که در عمل، هر ساعت تابلوی نرخ ها را بهروزرسانی میکند و رکوردهای تازهای بر جای میگذارد.
افزایش حدود ۱۸ هزار تومانی قیمت دلار تنها در فاصله هشت روز، از ابتدای بهمنماه تاکنون، روایت روشنی از بازاری است که نشانهای از ثبات در آن دیده نمیشود. با این حال، رئیس کل بانک مرکزی گفته است که بازار «روال طبیعی خود را طی میکند»؛ گزارهای که فاصله معناداری با آنچه در کف بازار رخ میدهد دارد.
با رسیدن به هشتمین روز بهمن، دلار آمریکا به مرزهای ۱۶۰ هزار تومان نزدیک شده و یورو نیز در محدوده ۱۹۰ هزار تومان در نوسان صعودی قرار دارد. این ارقام در حالی ثبت میشود که با تغییر رئیس کل بانک مرکزی و استقرار عبدالناصر همتی در ساختمان میرداماد، انتظار میرفت چنین سطوح قیمتی نهایتاً در ابتدای سال آینده رقم بخورد، نه در نخستین هفتههای زمستان. اما فقدان اقدامات مؤثر و سیاستهای کنترلی ملموس، باعث شده مسیر صعودی نرخ ارز با سرعتی بیش از پیشبینیها طی شود و افکار عمومی تنها نظارهگر آب رفتن ارزش پول ملی باشد.
بانک مرکزی گردن گیرش خراب است!
آنچه این وضعیت را نگرانکنندهتر میکند، شرایط خاص مدیریتی در حوزه ارزی بانک مرکزی است. با آغاز به کار همتی، معاون ارزی بانک مرکزی استعفا داد و تاکنون نه معاون جدیدی منصوب شده و نه حتی سرپرستی برای این حوزه تعیین شده است. بر اساس شنیدهها، مسئولیت مدیریت بخش ارزی عملاً بر عهده شخص رئیس کل قرار گرفته؛ اتفاقی کمسابقه در تاریخ بانک مرکزی که بهگفته کارشناسان، به نوعی بلاتکلیفی و سردرگمی در تصمیمگیریهای ارزی دامن زده است.
در شرایطی که بخشهای مختلف ارزی بانک مرکزی بدون وجود یک معاون مشخص فعالیت میکنند، روند تصمیمسازی و اجرای سیاستها ناگزیر کند و ناهماهنگ شده است. این در حالی است که رئیس کل بانک مرکزی، همزمان با این مسئولیت سنگین، نقش «فرمانده اقتصادی دولت» را نیز ایفا میکند و روزانه میزبان جلسات فشرده وزرای اقتصادی و نمایندگان بخش خصوصی در ساختمان بانک مرکزی است؛ مسئولیتهایی که عملاً فرصت تمرکز کافی بر مدیریت لحظهای بازار ارز را از او سلب میکند.
اظهارنظر همتی مبنی بر طبیعی بودن روند بازار ارز، در چنین فضایی بیش از آنکه آرامشبخش باشد، محل تردید است. شاید بد نباشد رئیس کل بانک مرکزی، همانند سالهای گذشته، بار دیگر بهصورت سرزده سری به صرافیهای خیابان فردوسی بزند تا از نزدیک آشفتگی نرخها و بیثباتی فضای بازار را لمس کند؛ بازاری که هر ساعت با عددی جدید مواجه میشود و انتظارات تورمی را تشدید میکند.
اولویتی که همتی فراموش کرد
به نظر میرسد در روزها و هفته های ابتدایی حضور در بانک مرکزی، اولویت اصلی رئیس کل باید نه صدور احکام مدیریتی برای همکاران سابق در وزارت اقتصاد، بلکه تشکیل یک تیم ارزی منسجم و متخصص میبود. انتصاب سریع یک معاون ارزی باتجربه میتوانست دستکم بخشی از نگرانیها را کاهش دهد و سیگنال جدیتری به بازار ارسال کند.
بازار ارز امروز بیش از هر چیز به مدیریت، انسجام و تصمیمگیری قاطع نیاز دارد؛ نه توصیف شرایط بهعنوان «روال طبیعی». ادامه این وضعیت، در نهایت به کاهش بیشتر ارزش ریال و تشدید فشارهای تورمی منجر خواهد شد؛ هزینهای که بار اصلی آن، بار دیگر بر دوش مردم سنگینی میکند.
