در این میان، کارشناسان اقتصادی هشدار میدهند که تداوم این وضعیت نهتنها بازار مسکن، بلکه کلیت اقتصاد کشور را آسیبپذیر و شکننده خواهد کرد. عباس زینعلی، کارشناس اقتصاد مسکن با تشریح ابعاد مختلف این رکود، بر این نکته تأکید دارد که رکود موجود در بازار مسکن پدیدهای پایدار نخواهد بود؛ اما به سادگی هم از میان نخواهد رفت مگر آنکه اقتصاد کلان کشور وارد فاز تازهای از تولید و ثبات شود. او میگوید: بازارهای طلا و ارز به دلیل نقدشوندگی فعلاً رونق دارند و مسکن در رکود به سر میبرد، اما این وضعیت پایدار نخواهد بود. مسکن همواره به عنوان بازاری امن و مصرفی شناخته شده و رکود فعلی، در کنار تورم هفت سال اخیر، تنها در صورتی تغییر خواهد کرد که صنعت و تولید به عنوان جایگزین، به سوددهی برسند که متاسفانه در شرایط کنونی چنین وضعیتی وجود ندارد. تحلیل شرایط فعلی بازار مسکن بدون در نظر گرفتن بستر کلی اقتصاد سیاسی کشور ممکن نیست. به باور زینعلی، وضعیت فعلی نوعی بلاتکلیفی عمومی در فضای سیاسی و اقتصادی ایجاد کرده که بر تصمیمگیری سرمایهگذاران تأثیر جدی گذاشته است، به گفته این کارشناس اقتصاد مسکن در هیچ دورهای شرایط سیاسی و اقتصادی کشور مثل امروز گرگ و میش نبوده است که ندانیم صبح است یا شب. این مساله باعث شده خیلی از سرمایهگذارانی که در زمینه مسکن و ساختمان کار میکردند، این بازار را رها کنند. بیثباتی سیاسی و ناپایداری تصمیمات اقتصادی، فضای اطمینان را از بازارهای بلندمدت مثل مسکن گرفته و سرمایهها را به سمت بازارهای نقدشوندهتری همچون طلا، ارز و رمزارز هدایت کرده است. زینعلی در گفتوگویی با ایسنا، بر این موضوع تاکید میکند و میگوید: به نظر میرسد بیثباتی و ابهام درخصوص آینده اقتصاد کشور در ذهن مردم ما جا گرفته و این ذهنیت بر بازار مسکن تاثیر گذاشته است.
نقدشوندگی؛ کلید انتخاب بازار
خروج تدریجی از صنعت ساختمان
یکی دیگر از پیامدهای رکود مسکن، کوچ نیروهای متخصص و فعالان صنعت ساختمان به بازارهای موازی و حتی به خارج از کشور است. این مساله نهتنها صنعت ساختمان را با بحران نیروی انسانی مواجه کرده، بلکه بخشی از سرمایهها را نیز از اقتصاد کشور خارج کرده است.
به گفته زینعلی، در حال حاضر بسیاری از نیروهای متخصص و فعالان این صنعت به دلیل شرایط موجود، به بازارهای دیگر روی آوردهاند. بخشی از این افراد به مهاجرت فکر میکنند و عملاً نیمی از فعالیت و سرمایه آنها خارج از کشور قرار دارد. او همچنین هشدار میدهد که نبود گردش مالی در بخش مسکن، کل اقتصاد را آسیبپذیر میکند و میگوید: وقتی در بخش مسکن به عنوان یک حوزه پیشران، گردش مالی نداریم، اقتصادمان ضعیف و آسیبپذیر میشود.
اقتصاد بدون موتور محرک
اما نکته مهم دیگر در تحلیل رکود مسکن، نقش سیاست خارجی و تعاملات بینالمللی است. در شرایطی که کشور ارتباط موثری با اقتصاد جهانی ندارد، سرمایهگذاریهای بزرگ داخلی نیز با ریسکهای بالا مواجه میشوند. این کارشناس اقتصاد مسکن اینگونه توضیح میدهد و میگوید: هر کشوری در دنیای امروز باید از اقتصاد جهان در لحظه بهره ببرد. ما الان آن ارتباط را نداریم و دنیا به نوعی در مقابل ما ایستاده است. علیه کشور سیاهنمایی میشود و این آثار روانی بر فضای سرمایهگذاری میگذارد. او معتقد است که هماهنگی میان مصرف و تولید نیز در وضعیت مناسبی نیست، در بعد درونی فعالیتهای معمولی توسط مردم انجام میشود ولی مصرف و تولید با یکدیگر هماهنگ نیستند. تولیدکننده به بالاترین قیمت، محصول میسازد و تقاضایی برای آن وجود ندارد.
تفاوت ارقام و نقدشوندگی بین بازارها
بازار مسکن علاوه بر ضعف نقدشوندگی، نیاز به سرمایهگذاری بسیار بالاتری نسبت به سایر بازارها دارد. این موضوع نیز یکی از دلایل فرار سرمایه از این بازار است، این کارشناس اقتصاد مسکن ادامه میدهد: خودرو و طلا قابلیت نقدشوندگی بهتری نسبت به مسکن دارند و اعداد و ارقام آن نیز بسیار کمتر از مسکن است. با سرمایه کوچک و متوسط میتوان خودرو خریداری کرد، اما مسکن اینگونه نیست.
در حالی که بسیاری از مردم تصور میکنند رکود میتواند مانعی برای رشد قیمتها باشد، اما تجربه بازار مسکن ایران نشان داده که رکود با تورم همزمان میتواند ادامهدار باشد. زینعلی تأکید میکند: رکود تورمی بازار مسکن ادامه پیدا میکند. مسکن یک نیاز اساسی است که نمیتوان از آن گریخت. همه به دنبال سرپناه هستند. او همچنین به نکتهای مهم اشاره دارد: رشد قیمت در بازار مسکن متوقف نشده، بلکه با تاخیر مواجه شده است، درواقع بیثباتی و بلاتکلیفی فعلی و حرکت نقدینگی هولناک کشور به سمت بازارهای دیگر، مقداری رشد قیمت مسکن را به تاخیر انداخته، اما اینطور نیست که این رشد برای همیشه متوقف شده باشد.
دیدگاهتان را بنویسید