به گزارش اقتصادران، در شرایطی که قیمت هر متر آپارتمان در تهران به ارقام نجومی رسیده و خرید خانه برای بسیاری از خانوارها به رویایی دوردست تبدیل شده، شهرداری تهران از طرحی رونمایی کرده که مدعی است مردم میتوانند حتی با یک میلیون تومان وارد بازار مسکن شوند.
طرح «خانهریز» که بر پایه خرید متری و مشاعی پروژههای ساختمانی طراحی شده، حالا با اعلام جزییات تازه وارد مرحله اجرایی شده است؛ طرحی که از یک سو به عنوان راهی برای مشارکت مردم در بازار ملک معرفی میشود و از سوی دیگر، منتقدان آن را زمینهساز شکل تازهای از سفتهبازی در بازار مسکن میدانند .
ایده اصلی طرح «خانهریز» بر خرید متری پروژههای ساختمانی استوار است؛ به این معنا که افراد بهجای خرید یک واحد کامل، میتوانند سهمهای کوچک و مشاعی از یک پروژه مسکونی را خریداری کنند.
بر اساس توضیحاتی که شهرداری تهران ارایه کرده، هر «خانهریز» معادل ۰.۰۱ متر مربع از یک ملک مشخص است و افراد متناسب با میزان سرمایه خود میتوانند تعداد مشخصی از این سهمها را خریداری کنند.
در واقع، مدل طراحیشده شباهت زیادی به صندوقهای سرمایهگذاری ملکی در برخی کشورها دارد؛ با این تفاوت که شهرداری تهران تأکید میکند هدف نهایی این طرح، کمک به خانهدار شدن تدریجی شهروندان است.
خانهدار شدن تدریجی؛ وعده اصلی شهرداری
مسوولان شهری میگویند این طرح به مردم اجازه میدهد با سرمایههای خرد وارد بازار مسکن شوند و به مرور زمان دارایی ملکی خود را افزایش دهند. نوید خاصهباف، مدیرعامل سازمان سرمایهگذاری و مشارکتهای مردمی شهرداری تهران، در این باره گفت: مهمترین امتیاز این طرح برای مردم است. از یک سو سرمایه شهروندان در برابر تورم ملک حفظ میشود و از سوی دیگر مردم میتوانند در سود حاصل از ساختوساز شریک شوند.
او همچنین تأکید کرد: شهرداری تهران در این طرح صرفاً به دنبال فروش دارایی نیست، بلکه تلاش دارد زمینه مشارکت واقعی مردم در پروژههای اقتصادی را فراهم کند.براساس اعلام شهرداری، اگر افراد در پایان یک پروژه موفق به تکمیل سهم لازم برای مالکیت یک واحد کامل نشوند، میتوانند سرمایه خود را به پروژههای بعدی منتقل کنند تا در بلندمدت به مالکیت کامل برسند.
آیا واقعاً با یک میلیون تومان میتوان خانه خرید؟
شاید مهمترین بخش تبلیغاتی طرح «خانهریز» همین جمله باشد؛ ورود به بازار مسکن با یک میلیون تومان. اما واقعیت اقتصادی ماجرا چیز دیگری است.
اگر متوسط قیمت هر متر آپارتمان در منطقه ۵ تهران را حدود ۱۰۰ میلیون تومان در نظر بگیریم، یک میلیون تومان تنها معادل حدود یک صدم متر مربع خواهد بود؛ یعنی سهمی بسیار کوچک از یک پروژه ساختمانی.البته شهرداری هم ادعا نمیکند که افراد با این مبلغ فوراً صاحب خانه میشوند. بلکه استدلال مدیران شهری این است که مردم میتوانند طی سالهای طولانی و با خرید مستمر سهمهای جدید، بهتدریج صاحب بخشی از یک واحد مسکونی شوند.خاصهباف در این زمینه گفت: امروز خرید یک واحد مسکونی در تهران به سرمایه چند میلیارد تومانی نیاز دارد، اما در این مدل افراد میتوانند با سرمایههای خرد وارد بازار شوند و به مرور زمان دارایی ملکی خود را افزایش دهند.او همچنین تأکید کرد: شهروندان میتوانند در بازهای هشت تا ۱۵ ساله، متناسب با توان مالی خود به مالک بخشی از یک واحد مسکونی یا حتی یک واحد کامل تبدیل شوند.
آغاز رسمی پروژه پس از چند ماه تأخیر
طرح «خانهریز» قرار بود اسفندماه سال گذشته وارد مرحله عرضه عمومی شود، اما شرایط جنگی و فضای بیثبات منطقهای باعث توقف اجرای آن شد.مدیرعامل سازمان سرمایهگذاری و مشارکتهای مردمی شهرداری تهران درباره علت این تأخیر گفت: در آن مقطع به دلیل فضای ناپایدار و ابهاماتی که برای مردم وجود داشت، زمان مناسبی برای عرضه اولیه پروژه نبود و به همین دلیل تصمیم گرفتیم اجرای آن را به تعویق بیندازیم تا شرایط برای ورود شهروندان شفافتر و مطمئنتر شود.او درباره آخرین وضعیت پروژه نیز توضیح داد و گفت: طی هفته گذشته کمپین تبلیغاتی و اطلاعرسانی پروژه آغاز شده و تیمهای اجرایی در حال تولید محتوا و آمادهسازی زیرساختهای لازم هستند. همچنین بخشی از ایرادات فنی و حقوقی پروژه نیز برطرف شده است.
جزییات فاز نخست پروژه
براساس اعلام شهرداری تهران، فاز نخست «خانهریز» در منطقه ۵ تهران اجرا خواهد شد.خاصهباف در این باره گفت: یکی از موانع اصلی آغاز پروژه، صدور پروانه شهرسازی بود که خوشبختانه هفته گذشته صادر شد و اگر شرایط طبق برنامه پیش برود، تا پایان اردیبهشت یا حداکثر هفته نخست خرداد، عرضه عمومی پروژه آغاز خواهد شد.
او همچنین درباره آغاز عملیات اجرایی پروژه تأکید کرد: سرمایهگذار پروژه از هفته آینده عملیات تجهیز کارگاه و اجرای پروژه را آغاز میکند. محل اجرای این طرح در منطقه ۵ تهران در نظر گرفته شده و تمامی اطلاعات مربوط به پروانه، نقشهها و پلانهای پروژه در سامانه بارگذاری خواهد شد.
به گفته مدیرعامل سازمان سرمایهگذاری و مشارکتهای مردمی شهرداری تهران، در فاز نخست حدود ۶۸۰ هزار متر مربع مساحت خالص مسکونی تعریف شده که بخشی از آن متعلق به شهرداری و حدود ۴۰ درصد آن سهم سرمایهگذار خواهد بود.
او توضیح داد: عرضه سهام پروژه بهصورت تدریجی انجام میشود و اینگونه نیست که تمام ظرفیت پروژه بهصورت یکجا وارد بازار شود.
خرید و فروش در بازار ثانویه
یکی از مهمترین ویژگیهای طرح «خانهریز»، امکان معامله سهمها در بازار ثانویه است؛ موضوعی که به گفته شهرداری باعث افزایش نقدشوندگی سرمایه مردم خواهد شد.
خاصهباف در این باره گفت: شهروندان هر زمان که بخواهند میتوانند سهام خود را در بازار ثانویه عرضه کنند و در صورتی که خریداری وجود نداشته باشد، مجموعه متعهد است سهام را با ۱۰ درصد کمتر از قیمت روز خریداری کند تا اصل سرمایه و سود منطقی افراد حفظ شود.
شهرداری تهران همچنین اعلام کرده که خرید و فروش سهمها از طریق سامانه «شهرزاد» انجام میشود و افراد میتوانند با شارژ کیف پول الکترونیکی خود، در پروژه سرمایهگذاری کنند.
نگرانیها و ابهامهای کارشناسی
با وجود تبلیغات گسترده شهرداری، کارشناسان بازار مسکن همچنان نسبت به ابعاد مختلف این طرح تردید دارند.مهمترین پرسش این است که آیا «خانهریز» واقعاً میتواند به خانهدار شدن اقشار متوسط و کمدرآمد کمک کند یا صرفاً به ابزار جدیدی برای سرمایهگذاری و خرید و فروش سهمهای ملکی تبدیل خواهد شد؟
برخی کارشناسان معتقدند امکان معامله سهمها در بازار ثانویه، ممکن است به شکلگیری نوعی بورس مسکن منجر شود؛ بازاری که در آن افراد بیشتر با انگیزه سودگیری وارد میشوند تا خانهدار شدن.
از سوی دیگر، مساله شفافیت حقوقی پروژه، تضمین تکمیل ساختوساز، نحوه قیمتگذاری سهمها و سازوکار حفظ حقوق سرمایهگذاران، از جمله موضوعاتی است که هنوز پاسخ روشنی برای آنها ارایه نشده است.
با این حال، شهرداری تهران معتقد است این طرح میتواند الگویی تازه برای مشارکت عمومی در بازار مسکن باشد.
خاصهباف در پایان تأکید کرد: عملیات اجرایی پروژه آغاز شده و سرمایهگذار در حال تجهیز کارگاه است. حتی در صورت بروز شرایط خاص، روند اجرای پروژه متوقف نخواهد شد و برنامهریزیها برای ادامه فعالیتها انجام شده است.
واقعیت این است که بازار مسکن ایران با بحرانی عمیق مواجه است؛ بحرانی که ریشه آن تنها در کمبود ابزارهای سرمایهگذاری نیست، بلکه به تورم مزمن، کاهش قدرت خرید، افت تولید مسکن و فاصله شدید درآمد خانوار با قیمت ملک بازمیگردد.در چنین شرایطی، طرحهایی مانند «خانهریز» شاید بتوانند امکان مشارکت سرمایههای خرد در بازار ملک را فراهم کنند، اما هنوز مشخص نیست آیا این مدل واقعاً به خانهدار شدن مردم منجر میشود یا صرفاً شکل تازهای از سرمایهگذاری در بازاری خواهد بود که سالهاست از دسترس بخش بزرگی از جامعه خارج شده است.
دیدگاهتان را بنویسید