به گزارش اقتصادران، وضعیت «نه جنگ نه صلح» بین ایران و آمریکا همچنان برقرار است. ترامپ نشان داده یک شخصیت پیش بینی ناپذیر دارد و ممکن است تصمیمی بگیرد که همه را متعجب کند. اینکه چه خواهد شد بزرگترین سوالی است که می توان از کارشناسان و تحلیلگران سیاست خارجی پرسید.
مدیرکل پیشین خاورمیانه و شمال آفریقا در وزارت خارجه ایران معتقد است که در شرایط کنونی فضا بیشتر از «نه جنگ و نه صلح» به جنگ متمایل است. استدلال محبعلی شرایطی مثل توقف درگیری بین ایران و اسرائیل و نه آتش بس، و روی آوردن آمریکا به «دیپلماسی قایقهای توپدار» است.
شرح کامل گفتگو با این دیپلمات پیشین را در ادامه بخوانید؛
****
* آقای محبعلی! ایران در شرایط «نه جنگ، نه صلح» مانده و برای عبور از این بحران و تغییر شرایط هم اتفاقی رخ نمی دهد. چقدر از این وضعیت به ایران برمیگردد و چقدر به آمریکا؟
دیپلماسی این است که بگوییم ما آماده گفتگو روی همه موضوعات هستیم. مشکل این بوده که ما گفتیم راجع به فلان موضوع، غنیسازی، موشک یا گروههای مقاومت گفتگو نمیکنیم. اینها باعث میشود که طرف مقابل مهرههایش را بچیند. الان هم رو به «دیپلماسی قایقهای توپدار» آوردهاند؛ یعنی ناوهای هواپیمابر را در آبهای منطقه مستقر کردهاند و میگویند اگر گفتگو نکنید، از این ابزار استفاده میکنیم.
کدام شواهد احتمال جنگ را تقویت می کند؟
* شما قاعدتا اینکه جنگ رخ خواهد داد را بر اساس مجموعه شرایط و شواهدی که مشاهده می کنید، می گویید. می توانید درباره این شواهد صحبت کنید؟
آمریکاییها و ترامپ صراحتاً از احتمال حمله نظامی صحبت کردهاند. جنگ ۱۲ روزه اخیر به آتشبس رسمی یا توافقی منجر نشد، بلکه فقط درگیری متوقف شد؛ پس جنگ پایان پیدا نکرده است. نکته دیگر اینکه طرفهای مقابل، هم مسئولین ایران (شورای امنیت، شورای دفاع و مجلس) از واکنش صحبت میکنند و رئیس مجلس صحبت از «عملیات پیشدستانه» دارد. مفهوم اینها این است که شما باید جنگ را مفروض بگیرید.
تلاش کشورهای منطقه برای میانجیگری موثر است اما تعیین کننده نیست
* براساس برخی اخبار منتشر شده، اخیرا نتانیاهو از ترامپ خواسته فعلاً اقدام نظامی انجام ندهد و از سمت دیگر شاهد تلاشهای میانجیگرانه منطقهای مثل اقدامات عراق، قطریها و عمانیها هستیم. اینها چقدر میتواند جلوی این اقدام نظامی را بگیرد؟
جنگ را باید مفروض گرفت
* خبری آمده بود که نیروهایی که از پایگاه آمریکایی «العدید» قطر رفته بودند، دوباره به این پایگاه فراخوانده شدهاند و یا خبر از عملیات آزمایشی آمریکا در عراق داده می شود. آیا اینها در راستای همان شواهد جنگ است؟
همانطور که گفتم شما باید جنگ را مفروض بگیرید. چون اگر مسائل لاینحل باقیمانده بین ایران، آمریکا و غرب از طریق گفتگو حل نشود (که تا حالا نشده)، باید از طریق جنگ حل شود. هر طرفی برای اینکه طرف مقابل را وادار به تسلیم کند، از راههای کمهزینه و اقدامات نظامی استفاده میکند. یکی همین آوردن ناوهای هواپیمابر، هواپیماهای دورپرواز و جابجایی نیروهاست. اینها همه بحثهایی است که میتواند به طرف مقابل هشدار بدهد که: «یا مذاکره یا جنگ». البته مشکل ما این است که اینترنت نداریم و از نظرات دقیق طرفهای مقابل و مسائلی که منتشر میشود بیخبر هستیم، ولی شواهد این را نشان میدهد.
تماس عراقچی و ویتکاف به معنای مذاکره نیست
* با توجه به اینکه آقای عراقچی تماسهایی دارند، آیا فکر نمیکنید مذاکراتی احتمالا پشت پرده وجود دارد یا همین تماس ها بتواند مانع جنگ شود؟
در هر شرایطی «تماس» و «گفتگو» وجود دارد، اما گفتگو با «مذاکره رسمی» متفاوت است. بعضی وقتها گفتگو (مثلاً از طریق سفارتهای حافظ منافع) ممکن است فقط برای انتقال پیام هشدار باشد. یعنی تماس میگیرند و میگویند «اگر این کار را بکنید، ما فلان کار را انجام میدهیم». مثل گفتند که اگر اعدام ۸۰۰ نفر انجام شود، واکنش نشان میدهیم. اینها مذاکره نیست. این شبیه «تلفن قرمز» در طول جنگ سرد بین کرملین و کاخ سفید است که برای جلوگیری از جنگ اتمی و اشتباه محاسباتی وجود داشت، نه برای حل اختلافات. آن چیزی که میتواند جلوی جنگ را بگیرد، اعلام آمادگی برای یک سری اقدامات سیاسی رسمی است؛ مثلاً اعلام کنیم ما آمادگی داریم راجع به غنیسازی، موشکها و امنیت منطقه صحبت کنیم.
دیدگاهتان را بنویسید