به گزارش اقتصادران، بورس تهران هر روز قلههای جدید را فتح میکند و پیشروی شاخص کل بورس همچنان ادامه دارد. این موضوع در حالی است که بازارهای موازی همچنان درحال درجا زدن و دربرخی موارد نیز کاهش قیمت هستند. عوامل بسیاری در رشد بورس موثر بوده، اما میتوان بسته بودن ۸۰ روزه بازار و عقب ماندگی آن را مهمترین علت رشد بازار سهام دانست.
درحال حاضر بسیاری کشور را به یک توافق جامع نزدیک میدانند و همین خوشبینیها مسیر سرمایهگذاری را تغییر داده است و باعث شده که سرمایهگذاران با شرایطی دیگر در بازارهای مالی خصوصا بورس سرمایهگذاری کنند.
روز گذشته در خبری اعلام شد که تبادل پیامها میان ایران و امریکا درباره متن تفاهمنامه احتمالی همچنان ادامه دارد و دو طرف به صورت متناوب اصلاحیههایی را مطرح میکنند. براساس آمار معاملات در پایان بازار، شاخص کل بورس با افزایش ۸۳ هزار و ۱۴۶ واحدی، معادل ۲ درصد رشد کرد و در سطح ۴ میلیون و ۲۳۶ هزار و ۵۲۱ واحد ایستاد. در کنار آن، شاخص کل هموزن عملکردی حتی بسیار بهتر از شاخص کل ثبت کرد و با جهش ۳۰ هزار و ۶۸۲ واحدی، معادل ۲.۷۹ درصد بالا رفت تا به ارتفاع یک میلیون و ۱۳۱ هزار و ۹۶۸ واحد برسد. رشد بیشتر شاخص هموزن نسبت به شاخص کل نشان میدهد که موج تقاضا صرفا در چند نماد بزرگ و شاخصساز متمرکز نبوده است. وقتی هموزن جلوتر حرکت میکند، یعنی بخش گستردهتری از شرکتهای بازار در زمانی که تنها ۴۰ درصد بازار بازار است، بهویژه شرکتهای کوچک و متوسط توانستهاند همپای بازار رشد کنند و خریداران در سطحی وسیعتر وارد میدان شدهاند.
بازار در اختیار خریداران
در همین مسیر، وضعیت صفها نیز یکی از شاخصترین نشانههای برتری تقاضا بود ۷۹۰ نماد با صف خرید به کار خود پایان دادند و فقط یک نماد در سمت مقابل یعنی صف فروش قرار گرفت. چنین ترکیبی از صفها معمولا زمانی شکل میگیرد که عرضهکنندگان به دلایل مختلف از جمله انتظار قیمتهای بالاتر، نبود انگیزه فروش کوتاهمدت یا موج هیجانی مثبت تمایلی به عرضه پرحجم نشان نمیدهند و بازار با کمبود عرضه مواجه میشود. همین کمبود عرضه، حتی با وجود اینکه در برخی نمادهای بزرگ نشانههایی از افزایش عرضه دیده میشد، نتوانست سمت تقاضا را عقب براند. فعالان بازار میگویند در چنین شرایطی، عرضههای مقطعی در بزرگان بیشتر بهمنزله تنفس بازار تلقی میشود تا تغییر روند؛ بهخصوص وقتی سایر دادههای معاملاتی همچنان از قدرت نقدینگی حکایت داشته باشد.
عطش ورود به بازار
اگر صفهای خرید تصویر بیرونی هیجان بازار را نشان میدادند، آمار ارزش سفارشها نشانه عددی و قابلسنجش آن بود. در پایان معاملات، ارزش سفارشهای خرید به بیش از ۲۸ هزار و ۲۷۱ میلیارد تومان رسید، در حالی که ارزش سفارشهای فروش تنها حدود ۱۰۰ میلیارد تومان ثبت شد؛ فاصلهای چشمگیر که از ادامه عطش خرید حکایت دارد. چنین اختلافی معمولا در روزهایی رخ میدهد که انتظارات کوتاهمدت سرمایهگذاران عمدتا صعودی است و معاملهگران، بهویژه در نمادهایی که صف خرید دارند، ترجیح میدهند زودتر در صف تقاضا قرار بگیرند تا از موج حرکت قیمت جا نمانند. البته بازارشناسان همزمان هشدار میدهند که استمرار این وضعیت یعنی رشد سریع قیمتها همراه با قفل شدن نمادها میتواند در ادامه، نوسانات تندتری را نیز به همراه داشته باشد، چرا که با هر تغییر در فضای عرضه، ممکن است بخشی از صفها به سرعت تخلیه شود.
ورود سنگین نقدینگی حقیقی
با وجود رشد چشمگیر شاخصها و سبزپوشی گسترده بازار، یک نکته توجه برخی تحلیلگران را جلب کرد، ارزش معاملات خرد آنطور که انتظار میرفت جهش نکرد. در پایان روز، ارزش معاملات خرد سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی حدود ۱۲ هزار و ۳۷۴ میلیارد تومان ثبت شد. این رقم هرچند نسبت به روز گذشته افزایش یافته، اما همچنان از منظر شتاب گردش پول رشد خارقالعادهای به حساب نمیآید.
دلیل اصلی را باید در همان نقطهای جستوجو کرد که روز یکشنبه بارها در تابلو تکرار شد، قفل بودن تعداد زیادی از نمادها در صف خرید. وقتی حجم قابلتوجهی از نمادها در صف خرید میمانند و فروشندگان تمایل چندانی به عرضه نشان نمیدهند، معاملات واقعی کمتر شکل میگیرد؛ یعنی تقاضا وجود دارد، اما عرضهای که به معامله تبدیل شود، محدود است. نتیجه آنکه شاخصها میتوانند رشد کنند، اما ارزش معاملات به عنوان نماینده حجم واقعی دادوستد به همان نسبت بزرگ نمیشود.
این وضعیت از یکسو میتواند نشانهای از قدرت تقاضا باشد، اما از سوی دیگر نشان میدهد بازار برای افزایش پایدار ارزش معاملات به عامل مکمل نیاز دارد، افزایش عرضه، باز شدن صفها و شکلگیری معاملات روانتر. در غیر این صورت، بخشی از رشد بهجای آنکه روی معاملات پرحجم و متعادل بنا شود، روی صفها و کمبود عرضه سوار میماند.
چشمانداز کوتاهمدت مثبت اما با شرط تداوم نقدینگی
رفتار معاملات روز اخیر چند چیز مهم را در بازار نشان میدهد، نخست، روند صعودی فعلا متوقف نشده و شاخصها با قدرت بالا رفتند. دوم، پهنای بازار بسیار مثبت بود و رشد هموزن نشان داد تقاضا به بخش بزرگی از نمادها سرایت کرده است. سوم، ورود نقدینگی حقیقی همچنان نقش کلیدی در حرکت بازار ایفا میکند و خروج پول از صندوقهای درآمد ثابت، از افزایش ریسکپذیری سرمایهگذاران خبر میدهد.
در چنین شرایطی تا زمانی که جریان نقدینگی به بازار ادامه داشته باشد و صفهای خرید سنگین در بخش بزرگی از نمادها پابرجا بماند، چشمانداز کوتاهمدت بورس مثبت ارزیابی میشود. با این حال، فعالان حرفهای بازار معمولا تاکید میکنند که برای پایداری حرکت صعودی، افزایش ارزش معاملات و متعادلتر شدن عرضه و تقاضا اهمیت دارد، چرا که بازارهای قفلشده در صفها، هرچند در ظاهر سبز و پرهیجانند، اما در برابر تغییرات ناگهانی رفتار معاملهگران نیز حساستر هستند.
