به گزارش اقتصادران، مناسبتهای سالیانه معمولا بهترین زمان ممکن هستند تا خود و زندگیمان را با نسخه سال گذشته مقایسه کنیم و ببینیم چه تغییراتی داشتیم، تا چه اندازه پیشرفت کردیم و چند قدم روبهجلو نسبتبه سال گذشته برداشتیم؟ متاسفانه وضعیت فعلی کشور باعث شده که با سررسیدن هر مناسبت سرمان گرم پرسیدن سوالهای دیگری باشد! سوالاتی از قبیل اینکه نسبتبه سال گذشته چقدر فقیرتر شدیم، سفرههایمان تا چه اندازه کوچکتر شدند و چه کالاهای جدیدی از سبد معیشتمان حذف شدند؟ بهمناسبت ورود بهماهرمضان، ماهی که باید با آرامش و امنیت غذایی همراه باشد نه اینکه با دغدغه و نگرانی برای تامین مایحتاج اولیه همراه شود بهبررسی پاسخ اینسوالات پرداختیم.
معمولا هر مناسبت با نام برخی اقلام گره خورده است؛ نامهایی که چند سالی میشود از سفرهها حذف شدند. تا چندسال گذشته نمی شد سفره نوروز را بدون آجیل تصور کرد اما در سالهای اخیر با توجه بهقیمت نجومی آجیل برای قشر عظیمی از مردم تصور آن در سفره غیرممکن شده است! نام یلدا از دیرباز با انار و هندوانه گره خورده؛ میوههایی که امروزه جزو دسته میوههای لاکچری دستهبندی میشوند. ماهرمضان نیز بههمین شکل با خرما و زولبیابامیهاش شناخته میشود؛ کالاهایی که خریدشان برای قشر ضعیف و حتی متوسط دشوار بهنظر میرسد.
خرمای دستنیافتنی
بهگفته حسن رشیدفرخی، رییس انجمن خرما قیمت کنونی هرکیلو خرما در مبدا ۲۰۰تا۲۵۰هزارتومان است که با احتساب سایر هزینهها نرخ هرکیلو خرمای مضافتی ماهرمضان برای مصرفکننده ۳۱۰هزارتومان اعلام شده است. با اینوجود و براساس گزارشهای میدانی «جهانصنعت» خرما در بازار در بسیار بیشتر از نرخ اعلام شده و براساس نوع آن از کیلویی ۳۵۰هزارتومان تا ۸۰۰هزارتومان را شامل میشود! قیمت بسیاری از برندهای خرمای مضافتی از نیمکیلو ۳۵۰هزارتومان آغاز میشود.
بازار لبنیات در دوران دولت چهاردهم همواره یکی از ملتهب ترین عرصههای اقتصادی بوده است؛ بازاری که بهگفته کارشناسان دیگر ظرفیت افزایش قیمت را ندارد!
آتشبازی قیمتها در بازار لبنیات
از ابتدای سال جاری بازار شیر خام با جهشی قابلتوجه در قیمتها مواجه شده؛ بهگونهای که نرخ اینمحصول از ۱۸هزارتومان به۴۶هزارتومان رسیده و تورمی نزدیک به۹۷درصد را رقم زده است. در فروردین۱۴۰۴ هر کیلوگرم شیر خام با قیمت ۱۸هزارتومان عرضه میشد درحالیکه اتحادیه مرکزی دامداران همان زمان اعلام کرده بود هزینه تمامشده تولید هرکیلو شیر خام بهبیشاز ۲۶هزارتومان میرسد. روند افزایشی در خردادماه شتاب بیشتری گرفت. در اینمقطع قیمت شیر با رشد ۲۷درصدی به۲۳هزارتومان رسید و همزمان بازار لبنیات نیز افزایش قیمتی در حدود ۴۰درصد را تجربه کرد.
بررسیهای میدانی از بازار نشان میدهد از ابتدای سال تاکنون، نرخ رسمی محصولات لبنی درمجموع حدود دوبرابر شده است. برای نمونه قیمت شیر نایلونی که در پاییز۱۴۰۴ حدود ۳۰هزارتومان بود اکنون بهنزدیکی ۵۷هزارتومان رسیده و رشدی نزدیک به۸۵درصد را ثبت کرده است. وضعیت در سایر اقلام نیز مشابه است. قیمت شیر بطری از ۴۷هزارتومان به۷۶هزارتومان افزایش یافته که بیش از ۵۰درصد رشد را نشان میدهد. بهای ماست از ۱۱۸هزارتومان به۱۷۶هزارتومان رسیده و افزایش بیشاز ۴۵درصدی را تجربه کرده است.
بهطورکلی فاصله فروردین تا بهمن۱۴۰۴ برای شیر خام با رشد قیمت از ۱۸هزار به۴۶هزارتومان همراه بوده که بیانگر تورمی نزدیک به۱۰۰درصد است. بااینحال برخی محصولات حتی فراتر از سقفهای رسمی حرکت کردند. بهعنوان نمونه ماست پرچرب ۲هزارو۷۰۰گرمی از ۱۶۰هزارتومان به۲۹۶هزارتومان رسیده که از افزایش حدود ۱۳۶درصدی حکایت دارد.
محصولاتی مانند شیر، ماست، پنیر و کره که از اقلام اصلی سفرههای افطار و سحر محسوب میشوند طی هفتههای اخیر با رشد قابل توجه قیمت مواجه شدند؛ موضوعی که فشار مضاعفی بر معیشت مردم وارد کرده و نگرانیها را دوچندان ساخته است. علیاحسان ظفری، رییس اتحادیه فرآوردههای لبنی پیشازاین با تاکید بر کاهش قدرت خرید مردم اعلام کرده بود که بازار لبنیات دیگر تحمل افزایش قیمت را ندارد و تداوم افت مصرف بهمهمترین نگرانی فعالان اینصنعت تبدیل شده است.
انتظار میرفت با نزدیکشدن بهماهرمضان بازار اقلام اساسی از ثبات بیشتری برخوردار باشد و نظارتها تشدید شود اما ضعف در مدیریت بازار، افزایش هزینههای تولید و نبود نظارت موثر باعث شده قیمتها مسیر صعودی بهخود بگیرند و اطمینان خاطر لازم برای مردم فراهم نشود.
نان و چای در مسیر حذف از سفرهها
براساس گزارشهای میدانی قیمت یکعدد نان سنگک در مناطق مختلف تهران از ۱۵تا۳۰هزارتومان است و در برخی از مناطق بالای شهر به۴۰هزارتومان نیز میرسد. تعلل وزارت جهاد کشاورزی در تعیین تکلیف نرخ گندم بهترین هدیه بهدلالان و واسطههایی بود که از بیخبری کشاورزان برای پیشخرید محصولات با قیمتهای ناچیز بهره بردند بنابراین زمانی که متولی اصلی کشاورزی در کشور در اعلام یکعدد قطعی قصور کرده عملا سیگنال ناامیدی بهگندمکاران را مخابره میکند که چارهای جز تغییر کاربری زمینها یا کوچ کشاورزان بهسمت محصولات جالیزی نخواهد داشت و دلیل قیمت بالای نان نیز بیشاز هرچیز بههمین دلالان باز میگردد. افزایش قیمت در بازار چای خارجی از زمان حذف ارز ترجیحی کماکان ادامه یافته و برندهای پرمصرف با رشد قابلتوجهی در نرخ فروش مواجه شدند. بررسیها نشان میدهد حتی برخی بستههای نیمکیلویی در بازار تا مرز ۷۰۰هزارتومان نیز قیمتگذاری شدند. درمیان محصولات موجود چای سیاه سیلان کلهمورچهای شاهسوند با وزن ۴۵۰گرم به۵۶۷هزارتومان رسیده است. چای سیلان عطری گلستان و چای ارلگری طلاکوب شهرزاد در بستههای ۵۰۰گرمی با قیمت ۵۷۵هزارتومان عرضه میشوند. در بخش بستههای سبکتر چای سیلان مخصوص احمد با وزن ۲۵۰گرم ۳۲۸هزارتومان قیمت خورده و ایندر حالی است که ارلگری همین برند در وزن مشابه با نرخ بالاتر ۵۲۲هزارتومان بهفروش میرسد. علاوهبراین چای کلهمورچه هلی سوفیا در بسته ۴۵۰گرمی با قیمت ۴۴۵هزارتومان در بازار عرضه شده است.
زولبیا بامیه یکمیلیونتومانی!
پیش از اینعلی بهرهمند، رییس اتحادیه قنادان، شیرینی فروشان و کافه قنادی تهران اعلام کرده بود که امسال قیمت هرکیلوگرم زولبیا و بامیه ماهرمضان برای واحدهای درجهیک ۴۹۵هزارتومان و برای واحدهای درجهدو ۴۴۵هزارتومان تعیین شد. بااینوجود گزارشهای میدانی واقعیت بازار را طور دیگری توصیف میکنند. براساس گزارشها قیمت زولبیا بامیه در سطح شهر بهطور متوسط ۷۵۰هزارتومان است. سایتهای فروش آنلاین نیز بهطور متوسط در رنج قیمت ۷۰۰تا۸۰۰هزارتومان قرار دارند.
۳۰میلیونتومان، هزینه سفره افطار در یکماه
باتوجه بهقیمتهای فوق بهنظر میرسد که تهیه یکسفره ساده برای یکخانواده چهارنفره بیشاز آنچه بهنظر میرسد تبدیل به یکدغدغه جدی شده است. اینسفره شامل چای، نیمکیلو زولبیا و بامیه، یکعدد نان سنگک، یکبسته پنیر و یکبسته کره است که براساس قیمتهای فوق هزینه ایناقلام بهترتیب برای چای حدود ۵۶۷هزارتومان، زولبیاوبامیه نیمکیلو ۳۷۵هزارتومان، نان سنگک یکعدد ۲۷هزارتومان، پنیر یکبسته ۷۰هزارتومان و کره یکبسته ۳۰هزارتومان است. با درنظرگرفتن اینارقام تهیه چنین سفرهای برای یکخانواده چهارنفره حدود یکمیلیونو۶۹هزارتومان هزینه خواهد داشت!
باتوجه بهنرخ فوق هزینههای سفره افطاری بهصورت کلی دریکماه حدود ۳۰میلیونتومان برای هرخانواده خرج دارد! اینموضوع باعث میشود که عملا برگزاری مهمانیهای خانوادگی برای افطار امری غیرممکن برای اکثر مردم بهنظر برسد. کمتر خانوادهای پیدا میشود که بتواند برای یکوعده غذایی یکمیلیونتومان بپردازد و همین قضیه ما را بهیکسوال جدیتر میرساند: چرا مردم در ماهی که باید با آرامش و امنیت غذایی همراه باشد اینچنین باید با دغدغههای جدی معیشتی دستوپا کنند؟
