برچسب: کمبود دارو

  • قوز بالا قوز «کمبود دارو» برای بیماران

    قوز بالا قوز «کمبود دارو» برای بیماران

    به گزارش اقتصادران، کمبود دارو در ایران دیگر یک مسئله مقطعی یا محدود به چند قلم خاص نیست؛ نشانه‌های آن از بیماران خاص تا دارو‌های عمومی گسترش یافته و حالا به یک بحران ساختاری تبدیل شده است. روایت‌ها از بازار دارو نشان می‌دهد مسأله تنها کمبود نیست، بلکه «ناترازی دارو» به‌عنوان یک پدیده اقتصادی در حال شکل‌گیری است، ناترازی‌ای که ریشه در سیاست ارزی، قیمت‌گذاری دستوری و بحران نقدینگی دارد.

    دارو هست، اما نه همیشه و نه برای همه

    گزارش‌های میدانی از وضعیت دارو، تصویری دوگانه ارائه می‌دهند: دارو در برخی موارد موجود است، اما دسترسی به آن دشوار یا ناپایدار شده است.

    بهمن صبور، قائم‌مقام رئیس سازمان نظام پزشکی تهران،  تأکید می‌کند که مشکل اصلی در برخی اقلام، «کمبود مطلق» نیست بلکه ناپایداری عرضه است. او می‌گوید کمبود انسولین به معنای نبود این دارو نیست و بیشتر به کمبود برخی برند‌ها مربوط می‌شود، در حالی که جایگزین‌هایی در بازار وجود دارد. با این حال قائم‌مقام رئیس سازمان نظام پزشکی تهران تأیید می‌کند که کمبود در دارو‌های بیماران خاص و سرطانی واقعیت دارد.

    این روایت نشان می‌دهد بحران دارو دیگر یکدست نیست و بازار به سمت «کمبود انتخاب» حرکت کرده است، یعنی دارو وجود دارد، اما گزینه‌های مطلوب بیماران کاهش یافته‌اند.

    تحریم مالی، گلوگاه پنهان دارو

    صبور یکی از مهم‌ترین عوامل بحران را انتقال پول معرفی می‌کند. به گفته او، مشکل اصلی نه واردات دارو بلکه دشواری انتقال ارز در شرایط تحریم است، موضوعی که تأمین دارو را پرهزینه و ناپایدار کرده است.

    این نکته اهمیت زیادی دارد، زیرا نشان می‌دهد حتی در صورت وجود منابع ارزی، محدودیت‌های بانکی می‌تواند زنجیره تأمین دارو را مختل کند. در واقع، دارو بیش از آنکه قربانی کمبود تولید باشد، قربانی محدودیت‌های مالی و لجستیکی است.

    وقتی سیاست‌ها به کمبود تبدیل می‌شوند

    ایمان خسروی، کارشناس اقتصاد سلامت، در گفت‌و‌گو با این رسانه، ریشه اصلی بحران دارو را «دوگانگی سیاست ارزی و قیمت‌گذاری» می‌داند. به گفته او، سال‌هاست قیمت دارو به‌صورت دستوری پایین نگه داشته شده، در حالی که هزینه تولید و واردات با تورم و جهش ارز افزایش یافته است. نتیجه این شکاف یا بدهی دولت به شرکت‌های دارویی است یا کاهش تولید و کمبود در بازار.

    به بیان ساده، سیاست‌های حمایتی که قرار بود قیمت دارو را کنترل کند، حالا به یکی از عوامل کمبود تبدیل شده است.

    ناترازی دارو به چه معناست؟

    برای فهم دقیق بحران، باید مفهوم «ناترازی دارو» را جدی گرفت. ناترازی زمانی رخ می‌دهد که هزینه واقعی تولید و واردات دارو با منابع تخصیص‌یافته (ارز، بیمه، قیمت فروش) همخوانی نداشته باشد. در این شرایط، پیامد‌هایی همچون کاهش انگیزه تولیدکننده برای ادامه تولید، افزایش بدهی دولت و بیمه‌ها به شرکت‌های دارویی، کاهش کیفیت یا حذف برخی اقلام از سبد تولید و کمبود مقطعی یا دائمی دارو همزمان شکل می‌گیرد.

    وابستگی صنعت دارو به مواد اولیه وارداتی، نوسانات نرخ ارز و تأخیر در پرداخت مطالبات شرکت‌ها مجموعه‌ای از فشار‌های انباشته ایجاد کرده که اکنون به شکل افزایش قیمت یا کمبود ظاهر شده است.

    از کمبود موردی تا بحران ساختاری

    این عوامل باعث شده‌اند بازار دارو شبیه به سایر بخش‌های اقتصاد ایران با پدیده ناترازی مواجه شود؛ مشابه آنچه در حوزه انرژی یا بانک‌ها دیده می‌شود.

    بیماران، قربانیان نهایی ناترازی

    مهم‌ترین اثر ناترازی دارو بر دوش بیماران است. بیماران خاص از جمله مبتلایان به‌ام‌اس، تالاسمی یا سرطان بیش از دیگران از کمبود‌ها آسیب می‌بینند و فشار اقتصادی ناشی از کاهش حمایت بیمه‌ای نیز دسترسی به دارو را دشوارتر کرده است.

    این یعنی بحران دارو فقط یک مسأله اقتصادی نیست، بلکه یک بحران اجتماعی و حتی اخلاقی است که مستقیماً با سلامت عمومی گره خورده است.

    آینده دارو، بین اصلاح سیاست و تعمیق بحران

    اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، ناترازی دارو می‌تواند به مرحله خطرناک‌تری برسد، مرحله‌ای که حتی دارو‌های پایه نیز با نوسان عرضه مواجه شوند.

    کارشناسان معتقدند خروج از این وضعیت نیازمند اصلاح همزمان چند متغیر است: واقعی‌سازی قیمت‌ها، اصلاح نظام ارزی، تسویه بدهی دولت به صنعت دارو و کاهش مداخلات دستوری.

    در غیر این صورت، بحران دارو به‌جای یک شوک کوتاه‌مدت، به یک وضعیت پایدار تبدیل خواهد شد؛ وضعیتی که در آن دارو هست، اما همیشه در دسترس نیست.

  • وضعیت قرمز در بازار دارو / هر قدر بیماری سخت‌تر، تامین داروی آن هم توانفرساتر!

    وضعیت قرمز در بازار دارو / هر قدر بیماری سخت‌تر، تامین داروی آن هم توانفرساتر!

    به گزارش اقتصادران، گرانی نفس مردم را بریده، حالا دیگر ابتدایی‌ترین نیازهای زیست روزمره ایرانیان تبدیل به کالاهایی لوکس و دست‌نیافتنی شده‌اند. از تهیه مواد خوراکی که کمر می‌شکند تا گرانی‌ها و کمبودهای دارو و درمان که حیات بیماران را به سخره گرفته است. شرایطی که نه قابل انکار است و نه توجیه‌پذیر.

    یک ماه پیش بود که سید جلیل میرمحمدی میبدی در نشست علنی مجلس به گرانی دارو اشاره کرده و گفته بود «برخی داروها که ۴۰۰ هزار تومان بودند در حال حاضر به عدد ۱۰ میلیون تومان رسیده است و این افزایش قیمت به ویژه در زمینه داروهای بیماری‌های پیوندی، خاص، سرطانی و تک دارو است و شاهد افزایش یک تا ۴ میلیونی هستیم.»

    چند روز پیش هم هادی احمدی، سخنگو و عضو هیئت‌مدیره انجمن داروسازان ایران در گفتگو با رسانه‌ها از کمبود ۱۵۰ تا ۲۰۰ قلم دارو در ایران خبر داد: «اگر روند ادامه پیدا کند احتمال اینکه کمبودها بیشتر شود وجود دارد.» او از افزایش ۲۰۰ الی ۳۰۰ درصدی قیمت دارو هم گفته بود: «در حال حاضر پرداختی از جیب بیمار در برخی موارد بیش از ۶۰ تا ۷۰ درصد است که آسیبی جدی به بیمار می‌زند. وضعیت بیماران خاص در حوزه دارو بغرنج‌تر است.»

    هر قدر بیماری سخت‌تر، تامین داروی آن هم توانفرساتر

    بیماران و به‌ویژه بیماران سخت‌علاج در میانه نبرد میان مرگ و زندگی دست و پا می‌زنند. تعدادی از بیماران در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا از کمبودها و ناترازی‌های دارویی می‌گویند. موضوعی که زندگی آن‌ها را با خطر جدی مواجه کرده است. داروها یا نایاب هستند یا کمیاب. گرانی دارو توان خرید دارو را از بسیاری بیماران گرفته و برخی دیگر هم با سختی و زحمت بسیار امکان تامین دارو را پیدا می‌کنند.

    هر قدر بیماری سخت‌تر، تامین داروی آن هم توانفرساتر. بیماران یا خانواده آن‌ها در داروخانه‌های شلوغ و پرهرج و مرج مرجع سرگردان می‌شوند به امید تامین داروی مورد نیاز، تیری که در موارد بسیاری به سنگ می‌خورد. در این میان هیچ حمایتی هم از بیماران نمی‌شود. نه وزارت بهداشت و مجلس به فکر بیماران هستند و نه انجمن‌های خصوصی توان چندانی در این زمینه دارند.

    ۱۱ میلیون تومان افزایش قیمت یک قلم دارو در یک سال

    ۲ سال پیش فاطمه ناچار شد عمل تخلیه رحم و تخمدان را انجام دهد تا سرطان دهانه رحم و تخمدانش پیشروی نکند، یکسال بعد اما سکته مغزی کرد و نیازش به اقدامات درمانی چند برابر قبل، تا جایی که امکان ادامه اشتغال را هم از دست داد و مجبور به استعفا شد. هنوز مدت زیادی از سکته مغزی نگذشته بود که با گرفتگی رگ‌های قلب مواجه شد. او حالا و در سن ۵۳ سالگی اطلسی از بیماری‌ها را در بدنی حمل می‌کند که روز به روز نحیف‌تر می‌شود.

    پزشک برای فاطمه تزریق آمپولی به نام «رپاتا» را به صورت یک هفته در میان تجویز می‌کند: اگر آمپول را تزریق نکنم روی قلبم تاثیر بسیار بدی می‌گذارد، همچنین مفاصلم دچار دردی شدید می‌شوند و توان راه رفتن را از دست می‌دهم.

    او از شرایط سخت دسترسی به این دارو و جهش ناگهانی قیمت آن می‌گوید: این آمپول تا تیرماه ۱۴۰۳، حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان بود. اما تهیه آن بعد از گرفتن تاییدیه بیمه تنها از داروخانه‌های مرجع و تایید شده ممکن بود. بعد از جنگ ۱۲ روزه اما شرایط سخت‌تر شد، به نحوی که داروخانه‌ها همیشه تعداد کمتری از میزان آمپول تجویز شده توسط پزشک را با بیمه در اختیارم قرار می‌دهد و باقی آمپول‌ها را باید با قیمت آزاد خریداری کنم. مثلا از ۴ آمپول دو یا ۳ عدد را باید به صورت آزاد بخرم، آنهم در شرایطی که قیمت این دارو بدون بیمه ناگهان به شدت بالا رفت و به ۹ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان رسید.

    گرانی دارو اما روی عدد ۹ میلیون تومان متوقف نمی‌ماند: در حال حاضر و با این شرایط اقتصادی قیمت این دارو به هر عدد ۱۲ میلیون تومان رسیده و پیدا کردن آن هم خیلی سخت‌تر شده است. یعنی داروخانه‌ها تعداد بسیار کمتری از این آمپول را در اختیار بیمار قرار می‌دهند و می‌گویند به تعدادی که در نسخه آمده، سهمیه به بیمار تعلق نمی‌گیرد. من اما نمی‌توانم مصرف این دارو را قطع کنم با توجه به بیماری‌های زمینه‌ای که دارم فقط این دارو با شرایط بدنم سازگار است. داروهایی که قبلا امتحان کرده‌ام با بدنم سازگار نبودند و حالم را واقعا بد می‌کردند احتمالا بیماران دیگری هم در این وضعیت قرار دارند. اما به هر حال تامین مبلغ مورد نیاز برای خرید این داروها به شدت سخت است.

    او از ترس‌هایش می‌گوید اینکه روزی برسد که این دارو پیدا نشود یا قیمت آن از آنچه که هست هم بیشتر شود: اگر داروها را دپو کنند تا بعدها با قیمتی گران‌تر بفروشند چه می‌شود؟ اگر تاریخ انقضای داروها بگذرد و بفروشند چه؟ در حال حاضر خواهرم پیگیر خرید این دارو می‌شود و برای گرفتن تاییدیه و… دوندگی می‌کند، خودم که نمی‌توانم اما دلم برای آن‌هایی می‌سوزد که کسی را ندارند پیگیر درمانشان شود.

    تامین دارو سخت و تامین تجهیزات پزشکی غیرممکن شده

    ۹ سال آزگار است که «لوپوس ریوی» هر روز و هر لحظه جان شایسته را می‌خراشد. برای کنترل این بیماری خود ایمنی، او علاوه بر دارو نیاز به خرید و استفاده از تجهیزاتی دارد که تنفس را برای او تسهیل کند. این درحالی است که خرید امکانات درمانی به دلیل قیمت‌های نجومی، با حقوق اندک یک خبرنگار کاملا ناسازگار است: قیمت داروهایم به‌ویژه بعد از حذف ارز ترجیحی به شدت گران شده است. اگر تا یک ماه بابت داروهایم ۱۲ میلیون تومان پرداخت می‌کردم حالا باید برای تامین آن‌ها ۲۵ میلیون تومان بپردازم. به علاوه اینکه اصل دارو پیدا نمی‌شود و مجبورم مشابه هندی یا ایرانی آن را بخرم که عوارض جانبی دارند و روی بدنم تاثیر بدی می‌گذارند و آزارم می‌دهند.

    شایسته اضافه می‌کند که داروهایش تحت پوشش بیمه هستند، اما به شرطی که بیمار تولید داخلی آن را خریداری کند و البته که باید عوارض ناشی از مصرف آن را هم بپذیرد: موارد زیادی هم پیش می‌آید که داروهای اصلی که باید مصرف کنم اصلا پیدا نمی‌شوند حتی مشابه ایرانی آن. حتی از شهر خودم به تهران می‌آیم و در ناصر خسرو جستجو می‌کنم، اما باز هم آن‌ها را پیدا نمی‌کنم. در چنین مواردی ممکن است دچار تشنج تنفسی شوم. آخرین بار مهر ماه بود که دچار این وضعیت شدم و از آن زمان تا کنون همچنان از عوارض این تشنج رنج می‌برم. بیماری لوپوس قابل درمان نیست و با دارو تنها می‌توان روند پیشروی آن را کند کرد. در صورت تامین نشدن دارو این بیماری می‌تواند تبدیل به سرطان شود و حیات بیمار به خطر میفتد.

    یک میلیارد هزینه دستگاه‌های کمک تنفسی‌ام می‌شود

    او از قیمت‌های عجیب و غریب تجهیزات پزشکی مورد نیازش هم می‌گوید: یک دستگاه اکسیژن پرتابل همیشه به بدن من وصل است که برای انجام امور روزانه به همراهی آن نیاز دارم. این دستگاه را ۵ سال پیش به قیمت ۳۴ میلیون تومان خریدم و حالا به دلیل فرسودگی باید دستگاه جدید بخرم، اما در حال حاضر قیمت آن ۵۸۸ میلیون تومان است: من تحت پوشش بیمه سلامت هستم. این بیمه به من اعلام کرده است که باید پول دستگاه را از جیب بپردازم و بعد فاکتور خرید را به بیمه بدهم تا تنها ۷۵ میلیون تومان آن را بازگردانند. اما من توان پرداخت چنین هرینه‌ای را ندارم. به علاوه اینکه به دستگاه‌هایی مانند بای‌پپ و هواساز نیاز دارم که هوای منزل را تصفیه کنند. یعنی بیش از یک میلیارد تومان هزینه دستگاه‌های کمک تنفسی می‌شود که بیمارانی در وضعیت مشابه من به آن‌ها نیاز دارند و حیات‌شان به این دستگاه‌ها وابسته است.

    کدام نهاد قرار است از بیماران حمایت کند؟

    شایسته از نبود حمایت‌ها هم گلایه دارد: حتی انجمن ریه هم می‌گوید ما به بیماران کمک دارویی نمی‌کنیم. پس این انجمن به چه کار می‌آید؟ از طرف دیگر برای گرفتن وام اقدام کردم تا دستگاه تنفسی مورد نیازم را بخرم اما در نهایت ۱۰۰ میلیون تومان می‌دهند با سود ۲۳ درصدی؟ مابقی مبلغ ۵۸۸ میلیون تومان مورد نیازم را چگونه باید تامین کنم؟ کدام نهاد قرار است از بیماران حمایت کند؟

    ابتلا به سرطان ریه و دارویی که نیست

    محمد ساکن قزوین است و از ۱۱ ماه پیش با سرطان ریه دست و پنجه نرم می‌کند. او در کنار این بیماری سخت، روماتیسم مفصلی را هم تحمل می‌کند. آمپولی با عنوان «اسکجوا ۱۲۰» یکی از کرور کرور دارویی است که این بیمار سالمند استفاده می‌کند: این آمپول را باید هر ۲۱ روز یک بار تزریق کنم. اوائل به راحتی پیدا می‌شد، اما در حال حاضر دسترسی به این دارو سخت شده، باید هزار جور زحمت و بدبختی بکشیم و به مراکز مختلفی مراجعه کنیم همیشه هم با پارتی‌بازی موفق به یافتن و خرید این آمپول می‌شویم.

    او از افزایش ناگهانی قیمت این دارو هم گلایه می‌کند: یک دفعه ۷۰۰.۸۰۰ هزار تومان به قیمت آمپول اضافه شد و قیمت آن از حدود ۲ میلیون تومان به ۲ میلیون و ۷۰۰ یا ۸۰۰ هزار تومان رسید. سختی پیدا کردن این دارو یک طرف و گرانی آن هم طرف دیگر. جلوگیری از پیشرفت بیماری و تسریع در بهبود آن به تزریق این دارو وابسته است.

    آمپولی که مصرف تولید داخلی آن آزار دهنده است

    ۶ سالی می‌شود که الهه به بیماری ام‌اس مبتلا است. فرایند درمانی او با دارویی خارجی به نام «ربیف» شروع می‌شود. چند ماه بعد اما به دلیل تحریم‌ها واردات این دارو کم می‌شود و قیمت آن هم به شدت بالا می‌رود: پزشک توصیه کرد که نوع ایرانی این آمپول را مصرف کنم که به لحاظ ساختاری شبیه همان داروی خارجی است. از آنجایی که عضو انجمن ام‌اس هستم این دارو به صورت رایگان در اختیارم قرار می‌گیرد و کمبودی هم از این بابت در بازار وجود ندارد.

    درد بدن بعد از مصرف داروی ایرانی بسیار آزار دهنده است

    الهه اما از کیفیت این دارو ناراضی است: این دارو زیرجلدی مصرف می‌شود و باید هفته‌ای سه بار آن را تزریق کنم. سوزن این آمپول به شدت سفت و محکم و ضخیم است، وقتی آن را تزریق می‌کنم به شدت اذیت می‌شوم و جای تزریق به دلیل متریال آن به شدت دردناک می‌شود. در حالی که سوزن نوع خارجی این آمپول بسیار ظریف بود و اصلا متوجه درد آن نمی‌شدم. درد بدن و سر درد هم بعد از مصرف داروی ایرانی بسیار آزار دهنده است در حالیکه بعد از مصرف نوع خارجی آن مشکلی احساس نمی‌کردم.

    مبتلایان به بیماری بهجت گرفتار دارو

    سارا مبتلا به نوعی بیماری نادری به نام «بهجت» است. این بیماری خاص زنان، از ۱۱ سال پیش استخوان‌های او را هدف گرفته و در معرض نابودی قرار داده است. او برای کنترل این بیماری باید کلسیم و کلسیتور مصرف می‌کند تا جلوی دفع کلسیم از بدنش را بگیرند و او توانایی حرکت داشته باشد: داروهای ما خیلی هم خاص نیستند اما تقریباً دو سه ماه است که کلسیتور این‌ها را به سختی گیر می‌آورم. کلسیم هم به همین شکل است و باید با قیمت بسیار بالا خریداری کنم. در حال حاضر یک بسته کوچک آن را ۷۹۰ تا ۹۰۰ تومان خریداری می‌کنم. این داروها اصلا در داروخانه‌های هلال‌احمر، ۱۵ خرداد و ۱۳ آبان پیدا نمی‌شود و باید با قیمت آزاد آن‌ها را استفاده کنم.

    او ادامه می‌دهد: یک بسته در ماه کلسیم و کلسیتور اصلا برای من کافی نیست، زیرا باید روزانه از هریک از آن‌ها ۴ عدد بخورم. چند باری پیش آمده که نتوانستم این داروها را در بازار پیدا کنم. این موضوع باعث می‌شود که دچار شک شده و بدنم قفل کند. در چنین مواردی در آی‌سی‌یو بستری می‌شوم، زیرا در چنین مواردی داروهایی به بیمار تزریق می‌شود که ممکن است او را دچار شوک کرده یا هوشیاری‌اش را کاهش دهد به همین دلیل هم در بخش عادی بستری این داروها را تزریق نمی‌کنند.

    هزینه داروی سارا تا همین سه چهار ماه پیش ماهیانه حدود یک تا ۳ میلیون تومان بود اما با گرانی افسارگسیخته قیمت دارو حالا این چند ماه پیش، مثلاً یک چیزی حدود دو تا دو و نیم تومن تمام می‌شد، شاید به سه تومن می‌رسید. ولی حالا این عدد به شش تا هفت میلیون تومان رسیده است، در حالی که درآمد ماهانه او به زحمت به ۲۰ میلیون تومان می‌رسد.

    داروی کنترل حملات پانیک را حذف کردم

    زهره اما به اضطراب شدید دچار است و حملات پانیک بخشی از زندگی او شده است. او برای کنترل این بیماری نوعی داروی مغز و اعصاب به نام «پرفنازین» را مصرف می‌کند، دارویی که اتفاقا تولید داخل است و انتظار می‌رود که در بازار به وفور یافت شود: از سه ماه پیش موفق نشدم این دارو را پیدا کنم. هر داروخانه‌ای که مراجعه کردم می‌گفتند دارو تمام شده و تولید هم نخواهد شد. به این دلیل که با تشدید تحریم‌ها، مواد اولیه تولید پرفنازین که از خارج تامین می‌شده هم در کشور موجود نیست.

    او بعد از مدتی جستجو از خیر خرید دارو و مصرف آن می‌گذرد و پرفنازین را از فهرست داروهای مصرفی‌اش کاملا حذف می‌کند، بدون آنکه جایگزینی برای آن پیدا کند: این دارو برای من خیلی مهم بود اضطراب شدید و حملات پانیک را کاهش می‌داد، اما حالا برای کاهش اضطراب و جلوگیری از حمله پانیک سعی می‌کنم بیشتر ورزش کنم. ورزش موثر است، اما قطعا نمی‌تواند جایگزین کافی برای این دارو باشد.

    آمپول ساده‌ای که نایاب شد

    دردسرهای دسترسی به دارو اما تنها منحصر به داروهای خارجی و گران‌قیمت نیست. این روزها حتی تامین داروهای ساده و تولید داخل هم چندان آسان نیست. موضوعی که نگرانی‌ها بابت سلامت شهروندان را افزایش می‌دهد.

    سعید یکی از افرادی است که دردسر تهیه داروی تولید داخل را با همه وجود لمس کرده است. دو هفته پیش بود که او چند روزی دچار خونریزی شدید در ناحیه بینی شد. عارضه‌ای که پزشک علت آن را کمبود ویتامین «K» تشخیص داد و برایش آمپول ویتامین «K» تجویز کرد. این داروی تولید داخل نه در شهر خودش سنندج و نه در شهر اقوامش یعنی کرمانشاه پیدا نمی‌شود.

    سعید می‌گوید: دوستانم در پایتخت هم دست به کار شدند و دنبال ویتامین K گشتند، اما پیدا نمی‌شد تا اینکه آشنای دوستم که صاحب یک داروخانه است قول داد این دارو را برایمان پیدا کند. آخر سر هم با دردسر بسیار موفق شد تنها یک عدد از این آمپول ارزان‌قیمت را پیدا کند و نجاتم دهد. نمی‌دانم اگر همین داروی به ظاهر ساده پیدا نمی‌شد، چه اتفاقی برایم میفتاد.

    بیماران دیابتی به دنبال دارو

    ۴ سال پیش بود که مریم متوجه شد به بیماری دیابت مبتلاست. قیمت داروهای او ماهیانه نزدیک به ۴ میلیون تومان می‌شود. در این بین یکی از ساده‌ترین داروهایی که پزشک برای مریم تجویز کرده «متفورمین» است، دارویی که تا مدتی پیش نوع خارجی آن به وفور پیدا می‌شد، اما حالا تبدیل به داروی کمیاب و البته گران شده است: متفورمین تولید داخل تاثیر بسیار کمی در کنترل بیماری‌ام دارد، حالا اگر بخت با من یار باشد و نوع خارجی را پیدا کنم برای هر بسته آن باید ۵۰۰ هزار تومان بپردازم.

    او اضافه می‌کند: هربار که پزشک برایم نسخه می‌نویسد، علاوه بر نام دارو برندی که باید بخرم را مشخص می‌کند. برندها اکثرا خارجی هستند، پزشک کاملا از تاثیر کم داروهای تولید داخل مطلع است.

    به گفته مردم شرایط بیمارانی که انسولین مصرف می‌کنند، بسیار بدتر است. زیرا انسولین خارجی یا نیست یا کم پیدا می‌شود و از طرف دیگر انسولین تولید داخل هم تاثیرگذاری خاصی ندارد.

  • آشفته بازار دارو؛ بیماران مجبور به خرید دارو به شکل ناقص هستند!

    آشفته بازار دارو؛ بیماران مجبور به خرید دارو به شکل ناقص هستند!

    به گزارش اقتصادران، میگرکسترا یکی از  ۲۰۰ قلم دارویی است که این روزها در بازار یافت نمی‌شود؛ دارویی که اگرچه در فهرست داروهای حیاتی قرار ندارد، اما برای کسی که درد میگرن را تجربه می‌کند، ماجرا متفاوت است.

     همه‌چیز از داروخانه‌های بزرگ شروع می‌شود؛ رسیدن به داروخانه پنجم و نیافتن داروی مورد نظر، همان لحظه‌ای است که زنگ خطر به صدا درمی‌آید. برخی نسخه‌پیچ‌ها می‌گویند: «به داروخانه‌های کوچک‌تر سر بزنید، شاید در انبارشان موجود باشد.» جست‌وجوها از همین‌جا جزئی‌تر می‌شود. ممکن است در هر ۱۰ کوچه و پس‌کوچه یک محله، داروخانه‌ای وجود داشته باشد. فردی که چشمانش به نور حساس شده یا از شدت سردرد حالت تهوع گرفته است، خودش یا شاید یکی از نزدیکانش، خیابان‌ها را یکی‌یکی طی می‌کند تا به دارو برسد، اما در نهایت با چنین پاسخی روبه‌رو می‌شود: «میگرکسترا ترکیب سوماتریپتان و ناپروکسن است؛ خودتان ترکیب و مصرف کنید.» اما مگر همه داروساز هستند؟

    داستان برای کسانی که دردشان حیاتی‌تر است، پیچیده‌تر می‌شود؛ بیماران سرطانی، هموفیلی‌ها، مبتلایان به تالاسمی، بیماران ام‌اس و حتی دیابتی‌هایی که درگیر پیدا کردن انسولین هستند. بنابراین به نظر می‌رسد مشکل دارو فقط محدود به گروهی خاص نیست و به اکثر خانه‌هایی رسیده عضوی از آن با نوعی بیماری دست و پنجه نرم می‌کند. تفاوتی هم ندارد ثروتمند باشد یا فقیر، آشنا داشته باشد یا نه! همه با این مساله دست به گریبان شده‌اند.

    در کنار نبود و کمبود دارو، باید به گرانی آن نیز اشاره کرد؛ گرانی‌ای که در ماه‌های اخیر در برخی اقلام تا ۳۰۰ درصد افزایش داشته. حالا اگر به‌صورت اتفاقی داروی حیاتی‌ای در داروخانه‌ای پیدا شود، قیمت آن ممکن است برای خریدار پرسش‌برانگیز باشد. همین‌جا است که به صندوقدار داروخانه می‌گوید: «نصف بسته را بدهید.» و پاسخ می‌شنود: «ممکن است تا مدتی دیگر به دستمان نرسد.» اما جیب خریدار خالی‌تر از آن است که بتواند به ماه آینده فکر کند.

    در مجموع، به نظر می‌رسد یکی از جدی‌ترین مشکلات نظام سلامت ایران، مسئله دارو باشد.

    در همین رابطه، هادی احمدی، سخنگو و عضو هیئت‌مدیره انجمن داروسازان ایران، ضمن برشمردن دلایل کمبود و گرانی دارو، از قراردادهای بیمه‌گران انتقاد کرده و معتقد است این وضعیت، نظام سلامت ایران را با تهدیدی قابل توجه مواجه کرده است.

    هادی احمدی می‌گوید: «وقتی ارز ترجیحی حذف می‌شود، هرچند برخی معتقدند این موضوع ارتباطی با دارو ندارد، اما در عمل، با افزایش قیمت ارز، حتی اگر ارز ترجیحی به دارو تعلق بگیرد، این حمایت تنها شامل ماده اولیه می‌شود و نه کل فرایند تولید. در حالی که ماده اولیه تنها حدود ۳۰ درصد از کل فرایند تولید دارو را تشکیل می‌دهد و ۷۰ درصد باقی‌مانده تابع ارز آزاد است. به عبارت دیگر، از مرحله بسته‌بندی تا سایر هزینه‌های جانبی، همگی بر اساس ارز آزاد محاسبه می‌شوند و همین موضوع باعث می‌شود قیمت دارو به‌شدت افزایش یابد، چراکه قیمت آن مستقیما تابع نرخ ارز است.»

    از سوی دیگر، برخی داروها دارای مواد اولیه کمیاب هستند او در این مورد می‌گوید: «ارز مربوط به این مواد نیز به‌موقع تخصیص داده نمی‌شود که این مسئله خود مزید بر علت شده است. در چنین شرایطی، تولیدکننده نمی‌تواند ماده اولیه را به‌موقع وارد کند و روند تولید با اختلال مواجه می‌شود».

    در این چرخه، چند مشکل اساسی وجود دارد. از دید سخنگوی انجمن داروسازان ایران: «نخست، مسئله تحریم‌هاست که نقش موثری ایفا می‌کنند؛ حتی اگر برخی ادعا کنند تحریم‌ها هیچ تاثیری بر دارو ندارد، این گزاره نادرست است. تحریم‌ها به‌طور دقیق و مستقیم بر حوزه دارو اثر می‌گذارند، چراکه سیستم انتقال بانکی و نقل‌وانتقالات مالی در تحریم قرار دارد و همین موضوع به‌صورت مستقیم بر تامین دارو تاثیر می‌گذارد.»

    تاخیر در تخصیص ارز، تولیدکننده را با چالش مواجه می‌کند

    در کنار تحریم‌ها، به عقیده احمدی: «عدم تخصیص به‌موقع ارز نیز یکی دیگر از چالش‌های جدی  است. زمانی که ارز مورد نیاز دارو در زمان مناسب تخصیص داده نشود، فرایند سفارش و تولید دارو دچار وقفه می‌شود؛ چراکه از زمان سفارش تا واردات ماده اولیه یک دارو، حداقل شش ماه زمان لازم است. در صورت تاخیر در تخصیص ارز، تولیدکننده امکان واردات به‌موقع ماده اولیه را از دست می‌دهد و با مشکلات جدی مواجه می‌شود. در نهایت، تولیدکننده‌ای که همزمان با تحریم‌ها و عدم دریافت به‌موقع ارز روبه‌روست، عملا دستش ‌بسته می‌ماند و حاصل این وضعیت، گرانی و کمبود دارو در بازار خواهد بود.»

    برخی از داروها تا ۲۰۰ الی ۳۰۰ درصد افزایش قیمت داشتند

    افزایش قیمت ارز از دید عضو هیات علمی انجمن داروسازان ایران تاثیر مستقیمی در پروسه تولید دارو داشته. او در باب این مساله می‌گوید: «برخی از داروها تا ۲۰۰ الی ۳۰۰ درصد افزایش قیمت داشتند. این مساله‌ای است که پیش‌بینی می‌شد. اگر ارز دارو برداشته شود قیمت‌ها بیش از این نیز خواهد شد. بهترین تمهیدی که در این وضعیت می‌شود داشت این است که سازمان‌های بیمه‌گر پای کار باشند. سازمان‌های بیمه‌گر در کشور ما ناکارآمد هستند و داروها را پوشش نمی‌دهند در نتیجه پرداختی از جیب بیمار افزایش پیدا کرده و او را با چالش مواجه می‌کند. در حال حاضر پرداختی از جیب بیمار در برخی موارد بیش از ۶۰ تا ۷۰ درصد است که آسیبی جدی به بیمار می‌زند.»

    بیماران مجبور به خرید دارو به شکل ناقص هستند

    از جمله مشکلاتی که عدم پوشش دهی بیمه برای فرد بیمه شده ایجاد می‌کند از دید احمدی این است که: «بیمار توان خرید را از دست می‌دهد. از سویی ممکن است آن را پیدا نکند و در نهایت مجبور به مصرف ناقص دارو شود. به عنوان مثال اگر دکتر دارویی را به اندازه یک ماه برای او نوشته است، او توان خرید آن را ندارد و دارو را به اندازه مصرف روزانه خود تهیه می‌کند. بنابراین هزینه درمان و سلامت افزایش پیدا خواهد کرد. پس سازمان‌های بیمه‌گر باید همراه سایر سیستم‌های سلامت حرکت کرده و اختلاف ارز را پوشش بدهند و از قیمت داروها بکاهد تا به بیمار فشار نیاید.»

    در این میان بحث همکاری سازمان‌های بیمه‌گر با مطالبات داروخانه‌ها هم از نگاه احمدی بحثی جدی است. او در این خصوص اشاره می‌کند: «اگر مطالبات داروخانه‌ها به موقع داده شود زنجیره تامین دچار مشکل نخواهد شد. به جز آن در برخی موارد ارز هست اما پول نه. باید پولی باشد که تامین کننده ارز بخرد؟ بنابراین بهتر است مطالبات داروخانه‌ها پاسخ داده شود.»

    ۱۵۰ تا ۲۰۰ قلم دارو در ایران کسری داریم

    به گفته سخنگوی انجمن داروسازان ایران «در حال حاضر ۱۵۰ تا ۲۰۰ قلم دارو در ایران کسری داریم که فعلا مشکلی ایجاد نکرده است، اما اگر روند ادامه پیدا کند احتمال اینکه کمبودها بیشتر شود وجود دارد. البته این داروها در همه کشورها هست، اما به دلایل مطروحه در کشور ما وضعیت بغرنج‌تر شده است.»

    اینکه برخی داروخانه‌ها در مواجهه با دارویی که موجود نیست، به بیماران توصیه می‌کنند دارویی جایگزین مصرف کنند نیز مسئله‌ای است که برای مصرف‌کنندگان پرسش‌برانگیز بوده است. احمدی در این‌باره می‌گوید: «چاره‌ای نیست. وقتی دارویی نباشد باید دارویی از برندی دیگر یا جایگزین پیشنهاد شود، چون بیمار در هر حال نباید بدون دارو بماند. به لحاظ تاثیر باید بررسی شود، اما بهتر است در این خصوص با پزشک خود مشورت کنند. اگر پزشک در دسترس نبود، می‌توانند با پزشک داروساز در این زمینه صحبت کنند.»

    باید پیشگیری را مقدم بر درمان بدانیم

    در خصوص مکمل‌ها هم که در این مدت با افزایش قیمت چشم‌گیری داشته نکات مهمی وجود دارد. برخی از بیماران به دلیل بیماری زمینه‌ایشان مجبور به استفاده از مکمل‌ها هستند اما به دلیل گرانی بیش از حد از استفاده آن خودداری می‌کنند. از سویی دیگر این مکمل‌ها عملا تحت پوشش بیمه نیستند و اگر خارجی باشند قیمتی چندبرابری دارند. در این مورد سخنگوی انجمن داروسازان ایران می‌گوید: «یکی از اشکالات اصلی سازمان‌های بیمه‌گر است. این جزو پروتکل‌های بیمه‌گران است. این ضعفی برای بیمه است که وقتی ویتامینی توسط پزشک هم تجویز شده توسط بیمه پوشش داده نمی‌شود؛ ما هم به این مساله اعتراض داریم. دلیل آن‌ها این است که مکمل‌ها جزو پروتکل درمانی نیست این در حالی است که ویتامین‌ها برای پیشگیری‌ هم تجویز می‌شوند و ما باید پیشگیری را مقدم بر درمان بدانیم.»

    شرایط داروهای حیاتی بغرنج‌تر است

    داروهای حیاتی بیماری‌های خاص هم مشکلی مهم از دید احمدی است. او در مورد وضعیت این نوع داروها می‌گوید: «به این دلیل که داروهای حیاتی اغلب وارداتی برای تامین آن را تامین کننده‌ها را دچار مشکل می‌کنند. تحریم‌ها بسیار شدید و تخصیص ارز کم است بنابراین وضعیتی بغرنج‌تر دارند.»

  • بیماران سرطانی زیر ضرب گرانی و کمبود داروهای شیمی‌درمانی

    بیماران سرطانی زیر ضرب گرانی و کمبود داروهای شیمی‌درمانی

    به گزارش اقتصادران، کمبود و گرانی داروهای شیمی‌درمانی حکایت از نگرانی، سردرگمی و فشار روانی و مالی بیماران و خانواده های‌شان را دارد،  وضعیتی که برای بیمارانی با درمان‌های حساس و زمان‌مند، به رنجی مضاعف تبدیل شده است.

    هزینه دارو از عهده من خارج است درمانم را قطع می کنم

    در مرکز شیمی‌درمانی بیمارستان امید ارومیه، بیماری میانسال که منتظر نوبت تزریق است، با نگرانی می‌گوید: متاسفانه آمپول مورد نیاز من در داروخانه ها پیدا نمی شود و مجبورم با هزینه ۱۵۰ میلیون تومان، از بازار آزاد تهیه کنم. پرداخت این هزینه ماهی دوبار از عهده من خارج است و مجبورم درمان را قطع کنم.

    وی ادامه می‌دهد: پزشک معالجم داروی جایگزین تجویز کرد ولی بدنم به داروی جایگزین واکنش نشان داد و پزشک گفت باید از داروی وارداتی   استفاده کنم از کجا بیاورم ماهی ۳۰۰ میلیون پول آمپول بدهم؟

    داروخانه ها داروی وارداتی ندارند در بازار آزاد قیمت ها سرسام آور است

    همراه یک بیمار زن سرطانی، از تجربه تکراری این روزها می‌گوید: هر داروخانه‌ای می‌رویم یک جمله می شنویم دارو نداریم و وعده هفته آینده و ماه آینده را می دهند یعنی اینها نمی دانند قطع درمان در بیماران سرطانی خطرناک است.

    وی با گلایه اضافه می‌کند: وقتی بیمار جلوی چشمت درد می کشد و نمی توانی دارو پیدا کنی دیگر کمبود دارو نیست فرسایش روحی برای خانواده و جسمی برای بیمار است باید بیمار داشته باشی تا بفهمی من چه می گویم.

    هزینه دارو از توانمان خارج شده است

    گرانی دارو یکی دیگر از مشکلاتی است که بیماران و خانواده‌ها به آن اشاره می‌کنند. یکی دیگر از بیماران می‌گوید: هرینه دارو از توانم خارج شده است تا چند وقت قبل داروها را با بیمه تهیه می کردم ولی چندین ماه است که یا دارو نیست یا باید از بازار آزاد یا چندین برابر قیمت واقعی تهیه کنم.

    گرانی دارو باعث ترک درمان بیماران شده است

    در مقابل این گلایه‌ها، علی ولی پور، پزشک متخصص سرطان شناسی می گوید: بیشتر داروهای سرطانی مشابه داخلی دارد ولی بدن برخی بیماران سرطانی با داروی تولید داخلی سازگار نیست و بیمار بالاجبار باید از داروی وارداتی   استفاده کند.

    وی می افزاید: با توجه به افزایش قیمت برخی اقلام دارویی بیماران سرطانی  قادر به تهیه این داروها نیستند و متاسفانه درمان را ترک می کنند.

    پزشک سرطان شناس ادامه می دهد: حتی در بسیاری از موارد با توجه به کمبود مواد اولیه تولید،  برخی اقلام داروهای سرطانی تولید داخل نیز با مشکل روبرو است و در بازار با کمبود این اقلام مواجه هستیم که این امر موجب سر در گمی بیماران سرطانی می‌شود و درمان آنها را با مشکل روبرو می کند.

    ولی پور در مورد شیوع سرطان دهانه رحم در بین بانوان استان هشدار داد و گفت: یکی از دلایل ابتلا به این بیماری ویروس (HPV) است که می توان با واکسیناسیون به موقع از ابتلا به این بیماری جلوگیری کرد.

    این پزشک سرطان شناسی با اشاره به ورود دولت و ضرورت پیشگیری از برخی بیماری ها گفت: هزینه واکسن HPV بسیار بالا است و تهیه آن از عهده خانوارها خارج است در بیشتر کشورهای دنیا با حمایت دولت واکسن این بیماری رایگان در اختیار خانواده‌ها قرار می گیرد.

    ولی پور، اثر بخشی داروهای خارجی در برخی بیماران را غیر قابل انکار دانسته و می افزاید: متاسفانه برخی اقلام داروی خارجی با قیمت های نجومی در بازار عرضه می شود.

    وی قطع درمان در بیماران سرطانی را خطرناک دانسته و می گوید: بسیاری از بیماران به دلیل گرانی دارو درمان خود را نیمه تمام رها می کنند و متاسفانه تعداد بیشتری نیز به دلیل نیمه تمام ماندن درمان جان خود را از دست می دهند.

    با این حال، بیماران سرطانی می‌گویند فاصله میان آمار و واقعیت زندگی آن‌ها زیاد است. یکی از بیماران می‌گوید: ما عدد و گزارش نیستیم،  هر تأخیر، هر نبودن دارو، مستقیم روی جان ما اثر می‌گذارد.

    بیمار دیگری نیز با صدایی آرام می‌گوید: از مسئولان فقط یک چیز می‌خواهیم، کاری کنند که دارو، دغدغه درمان نباشد.

    یکی از مددکاران بیمارستان خیریه امید ارومیه که نخواست نامش فاش  شود در گفت و گو با خبرنگار ایلنا، بیماری سرطان را بیماری فرسایشی برای بیمار و خانواده عنوان کرده و می گوید: حتی خانواده هایی که از نظر مالی مشکلی ندارند در طول درمان با مشکلات روحی درگیر می شوند.

    این پزشک مددکار با بیان اینکه در بیمارستان امید سه دهک اول جامعه از خدمات رایگان بهره مند می شوند می افزاید در حال حاضر در این بیمارستان پنج هزار بیمار سرطانی فعال وجود دارد که در حال درمان هستند.

    وی ادامه می دهد: سرطان گوارش، مری و معده در آذربایجان غربی شیوع بیشتری دارد و در بین بانوان نیز سرطان پستان افزایش پیدا کرده است.

    این مددکار با بیان اینکه بیمارستان امید با تمام توان در خدمت بیماران سرطانی است می افزاید: در برخی موارد که بدن بیماران نسبت به داروهای داخلی حساسیت نشان می دهد پزشک داروی وارداتی    تجویز می کند که با کمک خیرین داروی وارداتی   برای درمان تهیه می شود.

    این مددکار می افزاید: تعدادی از بانوان مبتلا به سرطان تخمدان، دهانه رحم و پستان از سوی شوهران خود طرد شده‌اند.

    سرطان دومین عامل مرگ و میر در آذربایجان غربی

    مدیرعامل انجمن خیریه حمایت از بیماران مبتلا به سرطان آذربایجان‌غربی با اشاره به اینکه سرطان دومین عامل مرگ‌ومیر در آذربایجان‌غربی است، افزود: در همین راستا، سرای اقامتی امید با ظرفیت ۱۲۰ نفر و چهار سوئیت ۳۲ تختی برای اسکان بیماران و ارائه سه وعده غذای کامل در اختیار بیماران سرطانی کم‌بضاعت قرار گرفته است.

    سیروس صادقی در گفت‌وگو با ایلنا اظهار داشت: بیمارانی که توان مالی کافی برای تأمین هزینه‌های درمان ندارند، با تشکیل پرونده مددکاری از خدمات رایگان در بخش‌های شیمی‌درمانی، رادیوتراپی و اقامتی استفاده می‌کنند.

    بهره مندی روزانه ۲۰۰بیمار سرطانی  از خدمات بیمارستان امید 

    وی افزود: روزانه بیش از ۲۰۰ بیمار سرطانی کم‌بضاعت در استان به صورت رایگان از خدمات درمانی و رفاهی این انجمن بهره‌مند می‌شوند.

    مدیرعامل این انجمن ادامه داد: مرکز درمانی وابسته به انجمن نیز با ظرفیت ۱۰۰ تختخواب و امکانات تخصصی و فوق‌تخصصی، به بیماران سرطانی و صعب‌العلاج خدمات رایگان ارائه می‌دهد.

  • حذفِ خاموش و خودخواسته دارو از نسخه‌ها / دارو هم اگر باشد، بیمار توان خرید ندارد

    حذفِ خاموش و خودخواسته دارو از نسخه‌ها / دارو هم اگر باشد، بیمار توان خرید ندارد

    به گزارش اقتصادران، نسخه‌ها در سامانه‌ها ثبت می‌شوند و آمار نسخه‌پیچی بالا مانده، اما بخش قابل‌توجهی از داروها هرگز به مصرف نمی‌رسند. یا دارو در داروخانه پیدا نمی‌شود، یا آن‌قدر گران است که بیمار از خریدش منصرف می‌شود. آنچه حذف می‌شود، نه فقط یک قلم دارو، بلکه بخشی از درمان است؛ پدیده‌ای که در آمار رسمی کمتر دیده می‌شود، اما داده‌های معتبر داخلی و جهانی آن را تأیید می‌کنند.

    نسخه‌هایی که فقط پیچیده می شوند

    اولین نشانه این شکاف را می‌توان در فاصله میان «نسخه صادرشده» و «داروی تحویلی» دید. در ایران روزانه صدها هزار نسخه الکترونیک صادر می‌شود، اما همه این نسخه‌ها به مرحله مصرف کامل نمی‌رسند. بخشی از نسخه‌ها اصلاً در داروخانه نهایی نمی‌شوند و بخشی دیگر، هرچند ثبت می‌شوند، اما با حذف یک یا چند قلم دارو همراه‌اند.

    این مسئله فقط یک برداشت میدانی نیست. داده‌های رسمی نسخه‌پیچی الکترونیک نشان می‌دهد حدود یک‌پنجم نسخه‌ها به مرحله تأیید نهایی داروخانه‌ای نمی‌رسند. اما حتی در نسخه‌هایی که «تأیید» می‌شوند، این پرسش بی‌پاسخ مانده که آیا همه داروهای نسخه واقعاً تحویل و مصرف شده‌اند یا نه.

    آمارهای رسمی نسخه‌پیچی الکترونیک در ایران نشان می‌دهد روزانه حدود ۷۰۰ هزار نسخه الکترونیک صادر می‌شود، اما نزدیک به ۱۸ تا ۲۰ درصد این نسخه‌ها هرگز به مرحله تأیید نهایی در داروخانه‌ها نمی‌رسند. بخشی از این فاصله به مشکلات سیستمی و زیرساختی بازمی‌گردد، اما به گفته داروسازان، کمبود دارو و انصراف بیماران از خرید به‌دلیل قیمت‌های بالا نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در این آمار دارد. حتی در میان نسخه‌هایی که در سامانه‌ها تأیید می‌شوند، تضمینی برای تکمیل نسخه وجود ندارد؛ چرا که حذف یک یا چند قلم دارو معمولاً به‌صورت شفاف ثبت نمی‌شود و نسخه، کامل در سیستم دیده می‌شود، اما ناقص به دست بیمار می‌رسد.

    سازمان بهداشت جهانی درباره «دسترسی واقعی» چه می‌گوید؟

    پژوهشی با عنوان «دسترس‌پذیری و توان‌پرداخت داروهای منتخب در جمهوری اسلامی ایران» در سازمان بهداشت جهانی و با همکاری شبکه بین‌المللی HAI انجام شده است.

    این پژوهش نشان می‌دهد که وضعیت دسترسی به ۶۰ قلم داروی منتخب و پرمصرف چه نتیجه‌ای داشته است؟ میانگین موجودی داروها در داروخانه‌های ایران کمتر از ۵۰ درصد بوده است. یعنی در بسیاری از نقاط، فقط یک‌سوم تا حداکثر ۴۴ درصد از داروهای بررسی‌شده در زمان مراجعه بیمار در دسترس بوده‌اند.

    این وضعیت از نگاه سازمان بهداشت جهانی به معنای دسترسی ناکافی است. یعنی دارو ممکن است در فهرست رسمی وجود داشته باشد، مجوز داشته باشد و حتی قیمت‌گذاری شده باشد، اما بیمار نتواند آن را در زمان نیاز تهیه کند.

    داروهایی که هستند، اما خریده نمی‌شوند

    کمبود دارو، تنها ضلع ماجرا نیست. ضلع دوم، قیمت است. در گزارش تحلیلی مؤسسه Stimson Center درباره بازار داروی ایران، به نکته‌ای کلیدی اشاره شده است: حدود ۳۰ درصد از مراجعه‌کنندگان به داروخانه‌ها، پس از اطلاع از قیمت نهایی دارو، از خرید آن منصرف می‌شوند.

    این داده، تصویر تازه‌ای از بحران دارو ارائه می‌دهد. دارو هست، اما بیمار توان خرید ندارد. در چنین شرایطی، حذف دارو نه به‌دلیل نبود، بلکه به‌دلیل فشار هزینه رخ می‌دهد. نتیجه یکی است: دارو مصرف نمی‌شود.

    روایت داروخانه؛ حذف دارو به انتخاب بیمار

    داروسازان می‌گویند این حذف، رفتاری روزمره شده است. یکی از داروسازان شاغل در داروخانه‌ای پرتردد در تهران توضیح می‌دهد:«خیلی وقت‌ها بیمار نسخه را کامل می‌آورد، اما خودش شروع می‌کند به حذف. اول می‌گوید این مکمل را نمی‌خواهم، بعد داروی گران‌تر را می‌گذارد کنار. بعضی‌ها می‌گویند فعلاً یکی از این‌ها را بدهید، بعداً بقیه را می‌خرم؛ که معمولاً آن بعداً هیچ‌وقت نمی‌رسد.»

    به گفته او، اگر داروی تحت پوشش بیمه ناموجود باشد، کمتر از نیمی از بیماران حاضرند همان دارو را آزاد تهیه کنند. در دهک‌های پایین‌تر، این نسبت به‌مراتب کمتر است. نسخه در سامانه بسته می‌شود، اما درمان ناقص می‌ماند.

    حذف، جایگزینی و مصرف ناقص؛ سه انحراف در روند درمان

    پژوهش‌های سازمان بهداشت جهانی نشان می‌دهد واکنش بیماران به کمبود یا گرانی دارو معمولاً در سه مسیر بروز می‌کند: حذف کامل دارو، جایگزینی غیراستاندارد، یا مصرف ناقص. این الگو فقط مختص ایران نیست، اما در کشورهایی که تورم بالا و پوشش بیمه‌ای ضعیف‌تری دارند، شدت بیشتری پیدا می‌کند.

    در ایران، این الگو به‌ویژه در بیماران مزمن خطرناک است. کاهش دوز، مصرف یک‌درمیان یا قطع زودهنگام درمان، در کوتاه‌مدت هزینه را کم می‌کند، اما در بلندمدت به تشدید بیماری و افزایش هزینه‌های درمانی منجر می‌شود؛ هزینه‌ای که نهایتاً به نظام سلامت تحمیل خواهد شد.

    کیفیت؛ مسئله‌ای که پشت کمبود پنهان می‌شود

    در کنار نبود و گرانی دارو، مسئله کیفیت نیز به‌تدریج خود را نشان می‌دهد. وقتی داروی اصلی در دسترس نیست، بیمار یا داروساز به گزینه‌های جایگزین روی می‌آورد؛ گزینه‌هایی که لزوماً از نظر اثربخشی، معادل داروی اصلی نیستند. این افت کیفیت، در آمار رسمی کمبود ثبت نمی‌شود، اما در تجربه بیماران محسوس است.

    ایران در مقایسه جهانی؛ فاصله با استاندارد توصیه‌شده

    در نسخه‌های جهانی گزارش‌های WHO، دسترسی قابل قبول به داروهای اساسی معمولاً حداقل ۸۰ درصد تعریف می‌شود. در بسیاری از کشورهای با درآمد متوسط، این عدد به استاندارد نزدیک شده است. اما در کشورهایی که با شوک‌های اقتصادی، محدودیت‌های ارزی یا افزایش ناگهانی قیمت دارو مواجه‌اند، سطح دسترسی به زیر ۵۰ درصد سقوط می‌کند.داده‌های مربوط به ایران نشان می‌دهد وضعیت دسترسی دارویی کشور به این گروه دوم نزدیک‌تر است؛ یعنی فاصله‌ای معنادار با استاندارد توصیه‌شده جهانی.

    بحران دارو، بحران مصرف و …

    آنچه از کنار هم گذاشتن این داده‌ها به دست می‌آید، تصویری فراتر از «کمبود دارو» است. مسئله اصلی، کاهش مصرف مؤثر دارو است. دارویی که نوشته می‌شود، اما پیدا نمی‌شود؛ دارویی که پیدا می‌شود، اما خریده نمی‌شود؛ و دارویی که خریده می‌شود، اما کامل مصرف نمی‌شود.

    نسخه‌ها در آمارها دیده می‌شوند، اما درمان کامل نه. این همان شکاف پنهانی است که اگر به رسمیت شناخته نشود، هزینه‌اش دیر یا زود، هم به بیمار و هم به نظام سلامت بازخواهد گشت.

  • سرنوشت صنعت دارو پس از حذف ارز ترجیحی

    سرنوشت صنعت دارو پس از حذف ارز ترجیحی

    به گزارش اقتصادران، سیاوش افتخاری فعال صنعت دارو نوشت: حذف ارز ترجیحی دارو در بودجه ۱۴۰۵ اگر صرف به‌مثابه تغییر یک نرخ در سامانه‌های ارزی دیده شود صورت پرسمان را کوچک کرده‌ایم. در صنعت داروی ایران آنچه رخ می‌دهد افزون‌بر «گرانی ورودی» رخداد جابه‌جایی محل حمایت است.

    ضربه اصلی حذف ارز ترجیحی از مسیر نقدینگی و سرمایه در گردش وارد می‌شود. وقتی ارز ارزان در مبدأ حذف می‌شود، شرکت‌ها باید برای همان مقدار ماده اولیه یا محصول، ریال بیشتری جلوتر پرداخت کنند در حالی که دریافت جبران از بیمه یا دولت قطعی با وقفه بسیار طولانی همراه است. همین فاصله زمانی در زنجیره‌ای که از تولیدکننده تا پخش و داروخانه کشیده شده، مثل اسید عمل می‌کند. سرمایه در گردش قفل می‌شود، نیاز به تسهیلات بالا می‌رود، هزینه مالی سنگین‌تر می‌شود و حلقه‌های شکننده‌تر به‌ویژه شرکت‌های پخش و داروخانه‌ها توان تحملشان را از دست می‌دهند.

    در چنین وضعی حتی اگر در انتهای سال جبران به شکل حسابداری انجام شده باشد ممکن است صنعت در میانه مسیر از نفس افتاده باشد و عرضه کاهش یافته باشد. اقتصاد تحریمی این شکاف را عمیق‌تر می‌کند؛ زیرا هزینه‌های مبادله، کارمزدها، ریسک‌های نقل‌وانتقال و زمان تأمین بالا است. در ایران، گاهی به‌موقع‌بودن تخصیص و تأمین از خود عدد نرخ ارز تعیین‌کننده‌تر است؛ چون نرخ هرقدر هم بالا باشد اگر قابل پیش‌بینی و مستمر باشد می‌توان برایش قیمت و قرارداد ساخت؛ اما بی‌قطعیتی تأمین برنامه را می‌سوزاند و زنجیره را به رفتارهای دفاعی سوق می‌دهد. انبار کردن، کاهش تنوع، فروش نقدی و عقب‌نشینی از اقلام حساس.

    از حیث ساخت هزینه نیز باید واقع‌بین بود. داروهای وارداتی و اقلام های‌تک بیشترین وزن ارزی را دارند و طبیعی است که به تغییر نرخ تأمین ارز حساس‌ترند. تولید داخل هم الزاما کم‌ارز نیست؛ مواد مؤثره، بخش‌هایی از مواد جانبی، قطعات و ماشین‌آلات، برخی اقلام بسته‌بندی و حتی خدمات فنی و استاندارد، مستقیم یا غیرمستقیم به ارز گره خورده‌اند. پس حذف ارز ترجیحی می‌تواند بهای تمام‌شده تولید داخل را نیز بالا ببرد با این تفاوت که تولید داخل زیر سقف قیمت‌گذاری دستوری، دیرتر و کمتر امکان اصلاح قیمت دارد و بنابراین بیشتر در معرض کاهش عرضه قرار می‌گیرد. اگر جبران بیمه‌ای ناقص یا دیرهنگام باشد، سیاستی که قرار بوده بار را از دوش بیمار بردارد، ناخواسته تولیدکننده را در تنگنای نقدینگی می‌گذارد و بیمار را با کمبود روبه‌رو می‌کند و کمبود، خودْ موتور گرانی است.

    برای پاسخ به اینکه تا چه میزان بازار با افزایش قیمت همراه می‌شود، باید میان افزایش قیمت رسمی و افزایش پرداخت واقعی مردم تفکیک گذاشت. قیمت رسمی ممکن است با تأخیر و به‌صورت مرحله‌ای بالا برود؛ اما پرداخت واقعی مردم تابع پوشش بیمه، سرعت تسویه بیمه با داروخانه و پخش، توان داروخانه در ادامه فروش اعتباری و مهم‌تر از همه وضعیت موجودی است.

    اگر جبران بیمه‌ای کامل و به‌موقع اجرا شود، افزایش پرداخت از جیب می‌تواند کنترل‌پذیر بماند و بیشتر به تورم عمومی و اصلاحات دوره‌ای محدود شود. اما در سناریوی محتمل‌تر ایران یعنی جبران ناقص یا دارای وقفه اثر ترکیبی افزایش هزینه ارزی، هزینه مالی ناشی از قفل شدن سرمایه در گردش و اختلال عرضه باعث می‌شود قیمت مؤثر در بازار از قیمت رسمی جلو بزند. در این سناریو برای بسیاری از داروهای تولید داخل با سهم ارزی متوسط تا بالا افزایش قیمت در بازه یک‌ساله می‌تواند از چند ده درصد تا نزدیک دو برابر نوسان کند و برای داروهای وارداتی و اقلام کم‌تیراژ و حساس، دامنه افزایش‌ها بالاتر می‌نشیند؛ نه فقط به دلیل نرخ ارز و به دلیل کمبود، هزینه تأمین جایگزین و انتقال ریسک به حلقه‌های پایین‌دست. به بیان روشن، اگر پرداخت‌های جبرانی به‌موقع نباشد مسئله از گران شدن عبور می‌کند و به دسترس‌پذیری تبدیل می‌شود وقتی دسترسی آسیب ببیند بازار ناگزیر سازوکارهای غیررسمی خود را می‌سازد و در آنجا افزایش قیمت‌ها تندتر و بی‌مهارتر ظاهر می‌شود.

    پس حذف ارز ترجیحی در دارو بیش از آنکه یک تصمیم درباره قیمت باشد یک آزمون درباره حکمرانی پرداخت و نظم تأمین است. اگر دولت بتواند جبران را دقیق، مستمر و سریع اجرا کند و هم‌زمان مسیر تأمین ارز را قابل پیش‌بینی نگه دارد اثر سیاست می‌تواند در سطح قیمت‌های رسمی مدیریت شود و فشار واقعی بر بیمار مهار گردد. اگر همان گلوگاه‌های شناخته‌شده تأخیر پرداخت، کمبود نقدینگی زنجیره و اختلال تخصیص تکرار شود شوک هزینه به شوک عرضه تبدیل خواهد شد و در نهایت بازار نه با قیمت‌های مصوب با قیمت‌های واقعیِ ناشی از کمبود سازگار می‌شود؛ این همان جایی است که افزایش قیمت برای مردم می‌تواند بسیار فراتر از آن چیزی باشد که در محاسبات ارزی به دست می‌آید.

  • آشفتگی در بازار دارو به دلیل حذف ارز ترجیحی / داروهای عمومی در آستانه کمبود / احمدی: بسیاری از بیماران، دیگر توان خرید داروهای خود را ندارند

    آشفتگی در بازار دارو به دلیل حذف ارز ترجیحی / داروهای عمومی در آستانه کمبود / احمدی: بسیاری از بیماران، دیگر توان خرید داروهای خود را ندارند

    به گزارش اقتصادران، «هادی احمدی» عضو هیأت‌مدیره انجمن داروسازان ایران با اشاره به شرایط ناپایدار بازار دارویی کشور گفت: بازار دارو جدا از سایر کالاها نیست و زمانی که نرخ ارز به‌صورت روزانه افزایش پیدا می‌کند و ثبات ندارد، این وضعیت به‌طور مستقیم بر قیمت دارو اثر می‌گذارد.

    وی افزود: اگرچه بخشی از مواد اولیه دارویی با ارز ترجیحی تأمین می‌شود، اما حدود ۷۰ درصد هزینه تولید دارو شامل بسته‌بندی، اقلام جانبی و سایر ملزومات است که از ارز آزاد تبعیت می‌کند و تنها حدود ۳۰ درصد به ماده اولیه اختصاص دارد؛ بنابراین افزایش قیمت دارو امری اجتناب‌ناپذیر است و در حال حاضر نیز شاهد افزایش ماهانه قیمت برخی اقلام دارویی هستیم.

    عضو هیأت‌مدیره انجمن داروسازان با ابراز نگرانی از کاهش قدرت خرید مردم تصریح کرد: در حال حاضر بسیاری از بیماران هنگام مراجعه به داروخانه با افزایش قیمت داروها مواجه می‌شوند و توان خرید همه اقلام تجویزشده را ندارند؛ در نتیجه یا دارو را به‌صورت ناقص تهیه می‌کنند یا به‌طور کلی از خرید آن منصرف می‌شوند که این مسئله روند درمان را مختل کرده و در نهایت منجر به افزایش هزینه‌های درمانی می‌شود.

    احمدی با انتقاد از عملکرد سازمان‌های بیمه‌گر گفت: متأسفانه بیمه‌ها که باید افزایش قیمت دارو را پوشش دهند، به تعهدات خود عمل نمی‌کنند و بیشترین فشار در این شرایط به بیماران وارد می‌شود.

    در آینده نزدیک کمبودهای دارویی افزایش پیدا می‌کند

    وی ادامه داد: هم‌اکنون برخی اقلام دارویی دچار کمبود شده‌اند و پیش‌بینی ما این است که در آینده نزدیک این کمبودها افزایش پیدا کند، چراکه یا مواد اولیه این داروها وجود ندارد و یا به‌سختی تأمین می‌شود. از سوی دیگر، با افزایش هزینه سایر اقلام غیر از ماده اولیه، تولید برای کارخانه‌ها مقرون‌به‌صرفه نیست و به ناچار باید قیمت‌ها افزایش پیدا کند که این افزایش قیمت نیز به ضرر مصرف‌کننده تمام می‌شود.

    این داروساز با اشاره به نمونه‌های مشخص از کمبود دارو در بازار اظهار کرد: در حال حاضر بسیاری از اقلام دارویی که پیش از این به‌راحتی در دسترس بودند، یا دچار کمبود شده‌اند یا به‌صورت سهمیه‌ای توزیع می‌شوند. به‌عنوان مثال دارویی مانند «پرل TNG» که بیماران قلبی در زمان بروز حملات قلبی یا درد قفسه سینه باید فوراً یک عدد از آن را زیر زبان قرار دهند تا از بروز مشکلات بعدی جلوگیری شود، مدت‌هاست یا در بازار آزاد وجود ندارد یا به‌سختی پیدا می‌شود، آن هم در حالی که تولید داخل است.

    وی افزود: داروهای ضروری دیگری نیز با کمبود مواجه شده‌اند؛ برای مثال قرص «پردنیزولون» که یک داروی عمومی و پرمصرف است و همیشه در بازار وجود داشت، اکنون با مشکل کمبود مواجه است. این در حالی است که اصلاح قیمت دارو یک حد و اندازه‌ای دارد و نباید به‌گونه‌ای باشد که قیمت‌ها آن‌قدر افزایش پیدا کند که بیمار دیگر توان خرید نداشته باشد.

    سازمان‌های بیمه‌گر در کشور کارآمد نیستند

    احمدی با تأکید بر ناکارآمدی نظام بیمه‌ای کشور گفت: متأسفانه سازمان‌های بیمه‌گر در کشور کارآمد نیستند و تا زمانی که این سازمان‌های بیمه‌گر تجمیع نشوند، مشکلات حوزه درمان و دارو ادامه خواهد داشت. در حال حاضر حدود سه بیمه پایه و نزدیک به ۳۰ بیمه مکمل داریم و مشخص نیست، چرا باید این تعداد بیمه وجود داشته باشد. همه این بیمه‌ها باید در یک ساختار واحد تجمیع شوند تا بیمار این‌قدر مستأصل نشود که بخشی از هزینه را از یک بیمه و بخشی دیگر را از بیمه‌ای دیگر پیگیری کند.

    وی خاطرنشان کرد: تا زمانی که ساختار نظام بیمه‌ای اصلاح نشود، در درمان، ادامه درمان و بهبود بسیاری از بیماری‌ها با مشکل مواجه خواهیم شد. افزایش بی‌رویه قیمت دارو در کنار عدم پوشش بیمه‌ها باعث می‌شود بیماران یا داروهای خود را کمتر تهیه کنند یا اصلاً نتوانند آن‌ها را بخرند و این موضوع منجر به ناقص ماندن روند درمان و تحمیل هزینه‌های بیشتر در آینده خواهد شد.

    عضو هیأت‌مدیره انجمن داروسازان با اشاره به وضعیت بودجه دارو گفت: سازمان غذا و دارو اعلام کرده که برای سال ۱۴۰۴ حدود ۱۸۰ همت بودجه نیاز دارد، اما سازمان برنامه و بودجه و مجلس کمتر از ۷۰ همت به این حوزه اختصاص داده‌اند که حتی همان رقم هم به‌طور کامل تأمین نشده است. طبیعی است وقتی بودجه لازم برای تأمین مواد اولیه یک کالای استراتژیک در اختیار سازمان غذا و دارو قرار نگیرد، کشور با کمبود دارو مواجه شود.

    احمدی با هشدار نسبت به آینده بازار دارو گفت: پیش‌بینی ما این است که اگر شرایط به همین منوال ادامه پیدا کند، در دو تا سه ماه آینده با کمبود شدید بسیاری از اقلام دارویی، حتی داروهای عمومی، روبه‌رو خواهیم شد، چه برسد به داروهای تخصصی.

    در برخی اقلام وارداتی افزایش قیمت شدیدی رخ داده است

    وی درباره داروهای وارداتی نیز افزود: در برخی اقلام وارداتی افزایش قیمت شدیدی رخ داده است، چراکه ارز ترجیحی از آن‌ها حذف شده و استدلال مسئولان این بوده که مشابه داخلی وجود دارد. این در حالی است که بسیاری از بیماران با دارویی که پزشک برای آن‌ها تجویز کرده سازگار هستند و تغییر ناگهانی دارو به مشابه داخلی ممکن است باعث‌ عدم سازگاری بیمار و اختلال در روند درمان شود که این هم یکی از سیاست‌های نادرست که در پیش گرفته اند.

    واکسن آنفلوآنزا به تعداد لازم وارد نشد

    او با اشاره به موضوع واکسن آنفلوآنزا گفت: واکسن آنفلوآنزا به موقع وارد کشور شد، اما به تعداد لازم وارد نشد. برای جمعیتی حدود ۹۰ میلیون نفر، حداقل به ۶ تا ۷ میلیون دوز واکسن در سال نیاز داریم، در حالی که تنها دو تا سه میلیون دوز وارد شد که همان میزان هم به‌موقع و درست توزیع نشد و نتیجه آن افزایش شیوع آنفلوآنزا در کشور است.

    احمدی در پایان تأکید کرد: امیدواریم برای سال آینده بودجه کافی دارو در نظر گرفته و به‌طور کامل تخصیص داده شود تا سازمان غذا و دارو بتواند برنامه‌ریزی، واردات و تأمین داروهای مورد نیاز کشور را انجام دهد، چراکه تداوم این وضعیت به هیچ‌وجه زیبنده نظام سلامت کشور نیست.

  • پشت پرده کمبود دارو در ایران / عبده زاده: سازمان‌های بیمه‌گر پول داروسازان را پرداخت نمی‌کنند / روز‌های سختی در حوزه دارو پیش رو داریم

    پشت پرده کمبود دارو در ایران / عبده زاده: سازمان‌های بیمه‌گر پول داروسازان را پرداخت نمی‌کنند / روز‌های سختی در حوزه دارو پیش رو داریم

    به گزارش اقتصادران، محمد عبده‌زاده، رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق تهران در گفت‌و‌گو با ایلنا با اشاره به کمبود دارو در کشور گفت: کمبود دارو در کشور مشکل یک روز و دو روز یا امسال و پارسال نیست، بلکه کمبود دارو در کشور ما به دلایل مختلف وجود داشته و ریشه‌های آن مشخص بوده است.

    کمبود دارو همیشه بوده و هست

    رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق تهران در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه دلایل کمبود دارو در کشور، چیست؟ گفت: کمبود دارو در کشور به ۳ دلیل بوده است؛ یا به دلیل کمبود منابع ارزی بوده یا به دلیل کمبود ریال. دلیل سوم هم این است که گاهی قیمت‌گذاری آنها به موقع انجام نمی‌شود.

    عبده‌زاده تاکید کرد: همیشه این سه دلیل موجب شده در طول سنوات گذشته به شکل مزمن با کمبود دارو رو‌به‌رو باشیم.

    پول دارو از جیب واردکننده رفت، اما دارو نرسید

    رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق تهران به مشکل حادی که در حال حاضر برای شرکت‌های تولیدکننده و واردکننده دارو وجود دارد، اشاره کرد و گفت: مشکلی که به صورت حاد در حال حاضر وجود دارد، این است که اکثر شرکت‌های تولیدکننده و واردکننده دارو و تجهیزات پزشکی بیش از ۶ ماه است که ریال برای مواد اولیه یا دارو تامین کرده‌اند یعنی از خردادماه امسال به بعد، ریال این شرکت‌ها در بانک عامل بلوکه شده یا از حسابشان برداشت شده است؛ بنابراین پول دارو و مواد اولیه ازسوی شرکت تامین شده است.

    عبده‌زاده افزود: از طرفی، بانک مرکزی هم ارز واردات مواد اولیه یا دارو را برای این شرکت‌ها تخصیص داده است. این ارز برای حواله کردن و انتقال به تامین‌کننده به «شرکت نیکو» منتقل شده؛ اما شرکت نیکو نتوانسته است که ارز را به دست تامین‌کننده برساند یا این ارز را حواله کند.

    بدقولی در پرداخت ارز دارو

    به گفته رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق تهران، از یک طرف، شرکت‌ها ریال را پرداخت کرده‌اند و از طرفی، بانک مرکزی ارز آن را تخصیص داده، اما وقتی ارز حواله یا به موقع تامین نمی‌شود، مواد اولیه دارو یا کلا وارد کشور نخواهد شد یا به شکل منظم تامین نمی‌شود و نتیجه آن کمبود دارو در کشور است.

    عبده‌زاده با بیان اینکه علاوه بر دارو، حوزه تجهیزات پزشکی هم با همین مشکل مواجه است، گفت: شرکت‌های تولیدکننده و واردکننده دارو هر روز در صف مراجعه‌کنندگان بانک مرکزی یا وزارت بهداشت هستند تا پیگیر این موضوع باشند که ریال‌هایی که پرداخت کرده‌اند و ارز‌هایی که تخصیص یافت است، چرا به دست تامین‌کننده نمی‌رسد.

    مطالبات داروسازان به ۱۵۰ همت رسید

    رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق تهران با بیان اینکه این گرفتاری باعث کمبود دارو می‌شود، گفت: در ماه‌های آینده هم کمبود دارو به دلیل وضعیتی که داریم، شدیدتر می‌شود.

    عبده‌زاده ادامه داد: نکته دیگر در مورد وصول مطالبات است. در حال حاضر جمع مطالبات شرکت‌های داروسازی از شرکت‌های دولتی و خصوصی و داروخانه‌های هر دو بخش به بیش از ۱۵۰ همت رسیده است. به این معنا که تقریبا حدود نصف چرخش بازار دارویی کشور مطالباتی است که شرکت‌های تولیدکننده مطالبات دارند و نتوانسته‌اند ریال خود را دریافت کنند.

    روز‌های سختی در حوزه دارو پیش رو داریم

    رئیس کمیسیون اقتصاد سلامت اتاق تهران با بیان اینکه تولیدکنندگان از طرفی برای ارز مشکل دارند و از طرفی ریال خود را دریافت نمی‌کنند، افزود: سازمان‌های بیمه‌گر پول داروسازان را پرداخت نمی‌کنند. از طرفی بخشی هم که به بیمارستان‌ها، مراکز دولتی و دانشگاه‌های علوم پزشکی پرداخت شده برای داروسازان واریز نمی‌شود، زیرا این مراکز آنقدر بدهی دارند که مطالبات حوزه دارو و تجهیزات را نمی‌توانند به موقع پرداخت کنند. بنابراین، شرکت تولیدکننده هم برای دریافت ریال مشکل دارد و هم برای تامین ارز.

    به گفته عبده‌زاده، داروسازان برای تامین نقدینگی مجبورند تسهیلات با نرخ نزدیک به ۳۸ درصد دریافت کنند تا بتوانند دارویی را با حاشیه سود (مارجین) حدود ۲۰ تا ۲۵ درصدی تولید کنند. این موضوعات با هم هماهنگی ندارد و به همین دلیل، مشکلات دست به دست هم دادند تا یکسری کمبود‌های زیادی را در حوزه دارو و روز‌های سختی را پیش رو داشته باشیم.

    وی خاطرنشان کرد: اگر بحث تامین ارز و ریال انجام نشود، به نظر می‌رسد سه ماه آخر سال، روز‌های سختی در حوزه داروی کشور باشد.