به گزارش اقتصادران، مسأله مسکن در ایران صد سال است که حل نشده است. تنها در بازههای زمانی که رونق اقتصادی نسبی در کشور ایجاد شد، بخشهایی از جامعه توانستهاند مالک خانه شوند. طبق آمارهای فعلی احتمالاً نزدیک ۶۰ درصد مردم ایران، مالکیت مسکن را در اختیار دارند، اما ۴۰ درصد و یا بیشتر، از این امکان محروم شدهاند و با ارقام کنونی احتمالا هرگز نمیتوانند خانهدار شوند.
شنیده ها حاکی از آن است که قیمت ساخت مسکن به متری ۶۰ میلیون تومان رسیده و این یعنی ساخت یک واحد ۱۰۰ متری حداقل ۶ میلیارد تومان هزینه خواهد داشت. با وجود وام مسکنی که به ۱ میلیارد هم نمیرسد، رویای خانه دار شدن را باید به گور برد.
بیت الله ستاریان، کارشناس مسکن درباره برآورد هزینه ساخت مسکن در سال ۱۴۰۵می گوید: در تهران ساخت یک خانه متوسط ۵ طبقه نزدیک ۴۵-۵۰ میلیون تومان هزینه خواهد داشت. با این حساب هزینه ساخت به ازای متری ۶۰ میلیون تومان، در واقع نرخ متوسط ساخت مسکن در پایتخت است.
او می گوید این هزینه در شهرستان ها هم با تهران تفاوت چندانی ندارد. تنها تفاوت، در مقدار دستمزد است. مصالح همان مصالح است. قیمت مصالح در تمامی کشور یکسان است و شاید نهایتاً درصد کمی هزینه حمل و نقل متفاوت باشد. در شهرهای کوچک دستمزد که ۳۰ درصد هزینه ساخت است، مقداری کم میشود.
ستاریان می گوید اگرچه قیمت مسکن افزایش نسبی داشته، اما هنوز جایگاه اصلی خود را به دست نیاورده است. او پیش بینی کرده که اگر رونق اقتصادی رخ دهد، قیمت مسکن به شدت بالا میرود.
این کارشناس مسکن توضیح داده کالاها دو نوع متقاضی دارند؛ یک تقاضا مطلق و یک تقاضای موثر. فرض کنید فردی علاقهمند به بنز است، اما تا وقتی پول در جیب نداشته باشد، تأثیر مستقیمی بر بازار نمیگذارد؛ لذا کمپانی بنز هم روی اینها حساب نمیکند.
او می گوید: با این حال مسکن کالایی نیست که بگوییم تقاضای مؤثر ندارد. به محض اینکه اقتصاد باز شود، اولین کالایی که متقاضی خواهد داشت، مسکن است.
به گفته ستاریان، در ایران حدود ۸ میلیون خانوار از ۲۴ میلیون خانوار، اجازه نشین هستند. امروز یک کارمند به زحمت از پس اجاره مسکن بر می آید؛ یک پنجم حقوق افراد برای اجاره صرف می شود و با این هزینه ها، مستاجران نمی توانند سمت مالکیت بروند.
او با بیان اینکه در دو ماه اخیر ۶۰ درصد فیمت مسکن افزایش پیدا کرده می گوید: امسال قیمت مصالح حدود ۱۲۰ درصد رشد داشته. ۶۵ درصد هزینه ساخت متعلق به مصالح است. با این وجود نباید انتظار داشت قیمتها ثابت بماند. دستمزد کارگران هم ۶۰ درصد افزایش داشته است.
به گفته این کارشناس مسکن، امروز هنوز بازار مسکن راکد است. او پیش بینی کرده که در بهار و تابستان شاهد رونق بازار مسکن باشیم. وام مسکن یکی از ابزارهای مالی تولید مسکن است. در دنیا دهها ابزار مالی برای خرید مسکن داریم که در اقتصاد ما جاری نیست. اقتصاد ما یک اقتصاد معیوب و مریض است. در این اقتصاد ابزار مالی کار نمیکند. فقط تسهیلات بانکی در این اقتصاد کار میکند.
او در پایان می گوید: ما سالانه نیازمند ۱ میلیون عرضه مسکن هستیم. تمام بانکها هم بخواهند جمع شوند و تسهیلات تکلیفی بدهند، به ساخت ۱ میلیون مسکن و یا خرید آن نمیرسد. با یک وام مسکن مشکل مردم حل نمیشود. این وام نهایتاً ممکن است به ۵۰ هزار نفر تعلق بگیرد. به صرفه نبودن وام مسکن نیز به این خاطر است که دیگر ابزارهای مالی مسکن کار نمیکند.
