به گزارش اقتصادران، بازار سرمایه ایران یکی از حساسترین و پرچالشترین دورههای خود را تجربه میکند. سال ۱۴۰۴ آبستن حوادث ریز و درشتی بود که بازار سرمایه را تحت فشار قرار داد و درنهایت، اسفندماه برای بورس تهران نه با رونق که با تداوم ریزشهای سنگین آغاز شد و ادامه یافت.
حالا همه چشمها به روزی دوخته شده که قرار است بازار سرمایه بازگشایی شود. اتفاقات روزهای پیش رو میتواند فصلی تازه از بحران یا رشد را رقم بزند.
اما بازار سرمایه با چه موانعی برای رشد در سال جدید روبروست؟
فراز و فرود بازار سرمایه در سال ۱۴۰۴
همایون دارابی، کارشناس بازار سرمایه در مورد مهمترین دلایل عدم رشد مناسب بورس در سالی که گذشت، گفت: بازار سرمایه در سال ۱۴۰۴ با مجموعهای از عوامل و تغییراتی مواجه بود که موجب شد سال ۱۴۰۴، شبیه هیچ سالی نباشد. بنابراین، بازارهای مالی و همچنین بازار سرمایه به لحاظ ریسک سیستماتیک و تغییراتی که در جامعه رخ داد تجربه عجیب و غریبی را پشت سر گذاشت.
وی در مورد اتفاقات موثر بر بورس در سال ۱۴۰۴، گفت: در پایان سال ۱۴۰۳ شاهد استیضاح وزیر اقتصاد بودیم و به همین دلیل، در ابتدای سال ۱۴۰۴ وزیر اقتصاد نداشتیم. در جریان جنگ ۱۲ روزه وزیر اقتصاد مشخص شد و پس از آن، یک جنگ ۱۲ روزه را پشت سر گذاشتیم. آرامش ۶ ماهه و سپس اعتراضات دی ماه و جنگ اسفندماه موجب شد بازار سرمایه مانند سایر بازارها تحت تاثیر ریسکهای سیستماتیک، فراز و فرودهای بسیار زیادی را تجربه کند.
فشار به بورس از ۳ جناح
این کارشناس بازار سرمایه در مورد عواملی که بازار را تحت فشار قرار داده است، گفت: همچنان ۴ عامل بازار سرمایه را تحت فشار قرار داده است.
دارابی، مهمترین مساله در ابتدای سال در کنار نبود وزیر اقتصاد و جنگ ۱۲ روزه را، بحث قیمتگذاری دستوری، قیمت غیر واقعی ارز، نرخ بهره بالا و ناترازی انرژی دانست و گفت: هرچند یکی از این عوامل یعنی نرخ غیرواقعی ارز با تغییر وزیر اقتصاد و حضور عبدالناصر همتی در بانک مرکزی تا حدودی جبران شد؛ ولی همچنان ۳ مساله قیمتگذاری دستوری، نرخ بهره بسیار بالا و ناترازیهای ریز و درشت اقتصاد سر جای خود است.
سایه سنگین جنگ بر سر بازار سرمایه
این کارشناس بازار سرمایه با تاکید بر اینکه اگر این ۳ عامل برطرف میشد، بورس میتوانست بیشتر رشد کرده و شرایط بهتری را تجربه کند، گفت: با تک نرخی شدن ارز، بورس ظرفیت رشد در ۳ ماهه پایانی سال را داشت، اما تنشهای سیاسی و تهاجم نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشورمان موجب شد که بورس نتواند رشد کند.
دارابی در مورد پیشبینی بازار سرمایه در سال جدید، گفت: برای پیشبینی بازار سرمایه باید منتظر باشیم تا جنگ تمام شود، زیرا با اتمام جنگ، چند سناریو پیش روی بازار سرمایه خواهد بود. اگر شرایط مجددا مثل جنگ ۱۲ روزه به آرامش ختم شود، آنگاه بازار سرمایه میتواند از پتانسیل تک نرخی شدن ارز و افزایش درآمد شرکتها استفاده کند؛ اما اگر جنگ پایان خوبی نداشته باشد، بازار درگیر شرایط آن زمان خواهد بود و نمیتوانیم انتظار رشد از بازار سرمایه داشته باشیم.
وی افزود: بزرگترین مسالهای که در حال حاضر پیش روی تمامی فعالان اقتصادی است بحث جنگ است. بنابراین، بعد از جنگ و باز شدن بازار میتوانیم تصویری بهتری از شرایط را داشته باشیم.
بازار سرمایه همچنان عقبتر از تورم است
این کارشناس بازار سرمایه در پاسخ به سوال مبنی بر اینکه «بازدهی بورس در سالی که گذشت، چقدر بود؟» گفت: بازار سرمایه از سال ۱۳۹۹ به دلایل مختلف ازجمله قیمتگذاری دستوری، نرخ غیر واقعی ارز، نرخ بهره بالا و ناترازیها رشد خاصی نکرده بود. امسال هم اگر بخواهیم میانگین ۶ ساله بازدهی بازار سرمایه را با بازارهای دیگر مقایسه کنیم، میبینیم که شرایط بازار تغییر خاصی نکرده است.
دارابی افزود: بازار سرمایه همچنان در برابر تورم هم ضعیف است و نتوانسته بازدهی متناسب با تورم را کسب کند. دلیل عمده آن هم دستکاریهایی است که در مسائل کلان رخ میدهد یعنی اگر قیمتگذاری دستوری و نرخ غیر واقعی ارز در سال ۱۴۰۴ نبود، بازار سرمایه میتوانست متناسب با تورم رشد کند؛ ولی در حال حاضر مهمترین آرزوی سرمایهگذاران این است که به اندازه تورم بازدهی کسب کنند که متاسفانه در هیچ بخشی از بازار ما در حال حاضر به جز بازار طلا دستیافتنی به نظر نمیرسد.
محرکهای بازار سرمایه برای رشد
این کارشناس بازار سرمایه با بیان اینکه مهمترین پتانسیل رشد بورس، نرخ ارز است و آرامشی که به وجود میآید، گفت: بازار برای رشد نیازمند آرامش سیاسی است و آرامش سیاسی است که میتواند به بازار برای رشد کمک کند. ریشه بازار سرمایه و آبشخور آن، آرامش و رشد اقتصادی و امید به آینده است.
دارابی خاطرنشان کرد: سرمایهگذاران در بورس، آینده را خرید و فروش میکنند و اگر این آینده روشن باشد و نگرانی خاصی در آن دیده نشود با رشد شاخص مواجه خواهیم بود.
