دسته: بورس

به گزارش اقتصادران، با ادامه توقف معاملات بازار سهام در هفته پایانی سال ۱۴۰۴، این تصمیم در بوته ارزیابی و بررسی کارشناسان و تحلیلگران بازار سرمایه قرار گرفته است.

بهناز اکبرپور، تحلیلگر بازار سهام درباره اعلام رسمی سازمان بورس مبنی بر ادامه توقف معاملات سهام در هفته جاری عنوان کرد: بار دیگر موضوع درست یا نادرست بودن این تصمیم به یکی از محورهای اصلی بحث میان فعالان بازار سرمایه تبدیل شده است. همچنین با توجه به شرایط خاص سیاسی، امنیتی و روانی حاکم بر کشور و هم‌زمانی این وضعیت با آخرین هفته کاری سال، ارزیابی این تصمیم نیازمند نگاهی فراتر از صرفاً مقوله نقدشوندگی و با در نظر گرفتن ریسک‌های سیستماتیک بازار است.

او خاطرنشان کرد: به نظر می‌رسد در شرایط فعلی، ادامه توقف معاملات سهام تصمیم درستی بوده است. بازار سهام ذاتاً بازاری مبتنی بر انتظارات و رفتارهای هیجانی است و در فضایی که اخبار جنگی به‌صورت مستمر در حال انتشار است و هیچ چشم‌انداز روشنی از ثبات کوتاه‌مدت وجود ندارد، بازگشایی بازار می‌تواند به شکل‌گیری صف‌های فروش سنگین و افت‌های شدید قیمتی منجر شود؛ چنین افت‌هایی نه‌تنها کمکی به نقدشوندگی واقعی بازار نمی‌کند، بلکه می‌تواند اعتماد سرمایه‌گذاران را در مقطع حساسی که اقتصاد کشور با فشارهای متعدد مواجه است، به‌شدت تضعیف کند.

اکبرپور اظهار داشت: تردیدی نیست که توقف معاملات سهام برای بخشی از سرمایه‌گذاران، به‌ویژه افرادی که هر ساله بخشی از سهام خود را در روزهای پایانی سال به‌منظور تأمین نقدینگی مورد نیازشان به فروش می‌رساندند، مشکلاتی ایجاد کرده است. سرمایه‌گذارانی که سبد دارایی آن‌ها صرفاً از سهام تشکیل شده و منابع نقدی جایگزین ندارند در شرایط فعلی با محدودیت جدی مواجه شده‌اند. با این حال، باید تأکید کرد که مدیریت ریسک و چینش صحیح پرتفوی همواره یکی از اصول اساسی سرمایه‌گذاری بوده است.

متنوع سازی سبد دارایی ها در شرایط بحران

این کارشناس بازار سرمایه با تاکید براینکه متنوع سازی دارایی‌ها، نکته بسیار مهم برای سرمایه گذاری خصوصا از سوی افراد مبتدی است، گفت:‌ در تمامی تحلیل‌ها و مقالات گذشته بر ضرورت متنوع‌سازی سبد دارایی‌ها تأکید داشته‌ام و به‌ویژه در یک ماه اخیر بارها بر نگهداری بخشی از دارایی به‌صورت وجه نقد، حتی در بانک‌های معتبر، به‌عنوان سپر ریسک در شرایط بحرانی تأکید کرده‌ام. طبیعتاً عدم رعایت این اصول، در چنین مقاطعی می‌تواند هزینه‌ساز باشد.

او درباره احتمالات بر سر طولانی شدن جنگ و اینکه بازار سهام تا چه زمانی باید متوقف بماند، عنوان کرد: پاسخ دقیقی وجود ندارد. زمان بازگشایی بازار بیش از آن‌که به تقویم وابسته باشد، به سطح ثبات نسبی در فضای سیاسی و امنیتی، کاهش شدت اخبار منفی و شفاف شدن آثار اقتصادی جنگ بر شرکت‌های بزرگ بورسی بستگی دارد.

این تحلیلگر اقتصادی گفت: همچنین بازگشایی بازار در شرایطی که همچنان ابهامات سنگین وجود دارد، می‌تواند هزینه‌های سنگین‌تری نسبت به ادامه تعطیلی موقت به بازار تحمیل کند. یکی از گزینه‌هایی که در صورت طولانی شدن درگیری مطرح می‌شود، بازگشایی بازار سهام با دامنه نوسان محدودتر و همراه با حمایت حقوقی‌هاست. این سناریو اما به چند عامل مهم بستگی دارد؛ نخست آن‌که آیا در شرایط کنونی، نهادهای دولتی، صندوق تثبیت بازار سرمایه، صندوق توسعه بازار و سایر نهادهای وابسته به سازمان بورس، توان تأمین حدود ۳۰ تا ۵۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی برای حمایت مؤثر از بازار را دارند یا خیر. بدون پشتوانه نقدینگی کافی، بازگشایی حتی با دامنه محدود نیز می‌تواند به سرعت به شکست منجر شود.

او افزود: دوم آن‌که دامنه نوسان محدود تنها برای شرکت‌هایی کارایی دارد که یا از جنگ اخیر آسیبی ندیده‌اند یا تولید و فروش آن‌ها در طول دوره درگیری با افت معناداری مواجه نشده است. در مقابل، اگر شرکتی به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم از حملات آسیب جدی دیده باشد یا کاهش قابل‌توجهی در تولید و فروش آن رخ داده و این موضوع منجر به افت بااهمیت سودآوری شده باشد، بازگشایی با دامنه محدود و حمایت حقوقی‌ها عملا می‌تواند حجم بالایی از نقدینگی حمایتی را بسوزاند و پس از آن نیز روند نزولی قیمت سهام آن نمادها ادامه‌دار باشد.

پیامدهای بازگشایی بازار بدون حمایت منسجم حقوقی‌ها

اکبرپور در در بحث نقدشوندگی بیان کرد: اگرچه توقف معاملات سهام به‌طور موقت نقدشوندگی بازار را زیر سؤال برده است، اما باید توجه داشت که بازگشایی بازار بدون حمایت منسجم حقوقی‌ها، با صف‌های فروش سنگین، حجم مبنای یک و هیجانات شدید، عملاً کمکی به نقدشوندگی واقعی نخواهد کرد. در چنین شرایطی، سرمایه‌گذار نه‌تنها امکان فروش مناسب ندارد، بلکه با افت سریع قیمت‌ها نیز مواجه می‌شود. بنابراین در مقایسه میان این دو وضعیت، به نظر می‌رسد منافع جلوگیری از شوک‌های شدید قیمتی در مقطع فعلی، بر هزینه‌های ناشی از توقف موقت معاملات ارجحیت دارد.

او اظهار کرد: نکته مهم دیگری که نباید نادیده گرفته شود، ضرورت شفاف‌سازی است. پیش از هرگونه بازگشایی بازار سهام، لازم است شرکت‌های بزرگ و اثرگذار بورسی در خصوص میزان تأثیر جنگ بر دارایی‌ها، تولید، فروش و سودآوری خود اطلاعیه‌های شفاف و دقیق منتشر کنند؛ بدون این شفاف‌سازی، بازگشایی بازار صرفاً به افزایش هیجان و تشدید رفتارهای غیرمنطقی منجر خواهد شد.

مدیریت بازار در شرایط بحران

این فعال بازار سهام در پایان تصریح کرد: در نهایت، بازگشایی معاملات صندوق‌های درآمد ثابت از هفته گذشته و صندوق‌های طلا و نقره از هفته جاری، تصمیمی درست و قابل دفاع بوده است. این صندوق‌ها ماهیتی متفاوت از سهام دارند و فراهم کردن امکان معامله آن‌ها، به‌ویژه در شرایط پرریسک فعلی، می‌تواند بخشی از نیاز سرمایه‌گذاران به نقدشوندگی و مدیریت ریسک را پاسخ دهد. تفکیک میان ابزارهای مختلف مالی و اتخاذ سیاست‌های متناسب با ماهیت هر ابزار، رویکردی منطقی و حرفه‌ای در مدیریت بازار سرمایه در شرایط بحرانی محسوب می‌شود.

به گزارش اقتصادران، در پی اعلام سازمان بورس مبنی بر توقف معاملات سهام در هفته جاری و در شرایطی که فضای اقتصادی کشور تحت تأثیر تحولات جنگی قرار گرفته، پرسش‌های متعددی درباره ضرورت این تصمیم، زمان مناسب برای بازگشایی بازار و پیامد‌های آن برای سرمایه‌گذاران مطرح شده است.

اما و اگر‌ها درباره بازگشایی بورس

در همین رابطه، منصور اصغری، تحلیلگر بازار سرمایه، به بررسی ابعاد این تصمیم، سناریو‌های احتمالی بازگشایی بازار و توصیه‌هایی برای سهامداران پرداخت.

اصغری با اشاره به تصمیم سازمان بورس برای توقف معاملات سهام تأکید کرد‌: با توجه به شرایط فعلی، این تصمیم از جهاتی می‌تواند قابل دفاع باشد. در شرایطی که وضعیت شرکت‌های بورسی و تأثیر مستقیم تحولات جنگی بر فعالیت آنها هنوز به طور دقیق مشخص نیست، باز نگه داشتن بازار می‌تواند به شکل‌گیری رفتار‌های هیجانی و فشار فروش گسترده منجر شود.

او توضیح داد: در حال حاضر بسیاری از ابعاد شرایط پیش‌رو برای شرکت‌ها نامشخص است و هنوز روشن نیست که هر یک از بنگاه‌های بورسی با چه وضعیت عملیاتی و مالی مواجه خواهند شد.

این تحلیلگر بازار سرمایه با تأکید بر اینکه ابهام موجود درباره وضعیت شرکت‌ها یکی از مهم‌ترین دلایل منطقی برای توقف معاملات است، تصریح کرد: تا زمانی که شرایط تا حدی روشن نشود و اطلاعات دقیق‌تری از وضعیت بنگاه‌ها در دسترس قرار نگیرد، بسته بودن بازار می‌تواند به جلوگیری از تصمیم‌های شتاب‌زده کمک کند.

به اعتقاد او، در چنین شرایطی بازگشایی عجولانه بازار ممکن است تنها به تشکیل صف‌های فروش و تشدید فشار بر قیمت سهام منجر شود.

شرط مهم برای بازگشایی بازار سرمایه

اصغری در ادامه این گفت‌و‌گو به سناریوی بازگشایی بازار سهام نیز اشاره کرد و گفت: اگر قرار باشد معاملات از سر گرفته شود، بهتر است این اتفاق با محدودیت‌های بیشتری نسبت به شرایط عادی همراه باشد.

به گفته او، یکی از گزینه‌های قابل بررسی می‌تواند کاهش دامنه نوسان باشد؛ حتی دامنه‌هایی در حد مثبت و منفی یک درصد می‌تواند در مرحله نخست بازگشایی به مدیریت فشار فروش کمک کند.

او معتقد است: چنین رویکردی می‌تواند هم امکان نقدشوندگی حداقلی برای سرمایه‌گذاران فراهم کند و هم از سقوط شدید قیمت‌ها جلوگیری کند.

این تحلیلگر بازار سرمایه درباره مدت زمانی که بازار می‌تواند در صورت ادامه شرایط جنگی بسته بماند، گفت: که اگر وضعیت فعلی ادامه پیدا کند، حتی بسته بودن بازار برای بازه‌ای تا حدود یک ماه نیز می‌تواند قابل توجیه باشد.

این کارشناس حوزه بازار سرمایه افزود: در چنین شرایطی اولویت اصلی باید روشن شدن ابعاد وضعیت شرکت‌ها و میزان آسیب‌پذیری آنها باشد. اگر حتی تا پس از تعطیلات عید نیز بازار بسته بماند، در صورت تداوم ابهام‌ها، این موضوع الزاماً تصمیم نادرستی محسوب نمی‌شود.

او در عین حال به این نکته نیز اشاره کرد: ممکن است توقف معاملات برای بخشی از فعالان بازار مشکلاتی ایجاد کرده باشد. در سال‌های گذشته برخی از سرمایه‌گذاران عادت داشتند در روز‌های پایانی سال بخشی از سهام خود را بفروشند تا نقدینگی مورد نیاز برای هزینه‌های پایان سال را تأمین کنند.

با این حال او معتقد است: ریسک وقوع جنگ حتی پیش از آغاز آن نیز در بازار مطرح بود و بسیاری از فعالان بازار این احتمال را در نظر گرفته بودند. همین موضوع باعث شده بود که بخشی از سرمایه‌گذاران از قبل برای چنین شرایطی آماده باشند.

او همچنین خاطرنشان کرد: میزان نیاز نقدینگی که از محل فروش سهام در روز‌های پایانی سال تأمین می‌شود در مجموع چندان گسترده نیست و تنها گروه محدودی از سرمایه‌گذاران را دربرمی‌گیرد.

اثر مثبت بازگشایی معاملات صندوق‌های درآمد ثابت

این تحلیلگر بازار سرمایه در بخش دیگری از این گفت‌و‌گو به موضوع بازگشایی معاملات صندوق‌های درآمد ثابت پرداخت و این تصمیم را اقدامی مثبت ارزیابی کرد.

او توضیح داد: فعال بودن این صندوق‌ها توانسته تا حد زیادی نیاز نقدینگی برخی از سرمایه‌گذاران را تأمین کند.

اصغری در این زمینه به خروج قابل توجه منابع از این صندوق‌ها اشاره کرد و گفت: این موضوع در شرایط فعلی کاملاً طبیعی است، زیرا بسیاری از افرادی که نیاز فوری به نقدینگی داشتند از همین محل منابع خود را برداشت کرده‌اند.

او تأکید کرد: باز بودن صندوق‌های درآمد ثابت کمک مهمی به مدیریت نیاز‌های نقدینگی سرمایه‌گذاران کرده و این تصمیم در شرایط جنگی می‌تواند نقش مهمی در کاهش فشار بر سایر بخش‌های بازار ایفا کند.

به گفته اصغری، تجربه مدیریت بازار در دوره‌های تنش قبلی نیز نشان داده است که حفظ نقدشوندگی صندوق‌های درآمد ثابت می‌تواند یکی از ابزار‌های مهم برای کنترل شرایط بازار باشد.

راهکار‌های بازگشایی مدیریت‌شده بورس تهران

اصغری در ادامه درباره تأثیر توقف معاملات بر اعتماد سرمایه‌گذاران بیان کرد: برخلاف برخی نگرانی‌ها، بسیاری از فعالان بازار با بسته بودن موقت بازار در شرایط فعلی موافق هستند.

او گفت: بر اساس گفت‌و‌گو‌هایی که با فعالان بازار داشته، بخش قابل توجهی از آنها معتقدند باز شدن بازار در شرایطی که هنوز ابعاد وضعیت اقتصادی و عملیاتی شرکت‌ها مشخص نیست، تنها به شکل‌گیری صف‌های فروش سنگین منجر خواهد شد.

به اعتقاد او، بسته بودن بازار در چنین شرایطی حتی می‌تواند به حفظ اعتماد سرمایه‌گذاران کمک کند، زیرا مانع از آن می‌شود که سهامداران در فضای شدیداً مبهم تصمیم‌های هیجانی بگیرند و متحمل زیان‌های سنگین شوند.

این تحلیلگر بازار سرمایه در ادامه به راهکار‌های بازگشایی مدیریت‌شده بورس تهران نیز اشاره کرد و یکی از مهم‌ترین اقدامات را افزایش شفافیت اطلاعاتی شرکت‌ها دانست. او توضیح داد که پیش از بازگشایی بازار لازم است از تمام شرکت‌های بورسی خواسته شود درباره وضعیت خود در شرایط جنگی شفاف‌سازی کنند.

به گفته اصغری، انتشار چنین اطلاعاتی در سامانه کدال می‌تواند به کاهش ابهام‌ها و شکل‌گیری تصویر دقیق‌تری از وضعیت بنگاه‌ها کمک کند.

او تأکید کرد که حتی در صورت پایان جنگ نیز انتشار گزارش‌های شفاف از سوی شرکت‌ها ضروری است، زیرا سرمایه‌گذاران باید بدانند هر شرکت تا چه اندازه از تحولات اخیر تأثیر پذیرفته است.

اصغری در بخش دیگری از این گفت‌و‌گو به تجربه جنگ ۱۲روزه قبلی اشاره کرد و گفت: در آن دوره پس از اعلام آتش‌بس و بازگشایی بازار، بورس تهران با افت قابل توجهی مواجه شد. به گفته او، یکی از دلایل اصلی آن ریزش شدید این بود که وقوع جنگ برای بسیاری از فعالان بازار غیرقابل پیش‌بینی بود و سرمایه‌گذاران با شوک ناگهانی مواجه شدند.

او توضیح داد که شرایط کنونی تا حدی متفاوت است، زیرا در ماه‌های قبل از آغاز جنگ نیز به دلیل افزایش ریسک‌های سیاسی و نظامی، بخشی از افت بازار رخ داده بود. همین موضوع می‌تواند باعث شود که شدت واکنش بازار در دوره پس از بازگشایی کمتر از تجربه قبلی باشد.

این تحلیلگر بازار سرمایه با اشاره به سناریو‌های احتمالی بازگشایی بازار نیز گفت در روز‌های ابتدایی پس از بازگشایی، حتی اگر جنگ با نتیجه مثبت یا منفی به پایان برسد، احتمال خروج نقدینگی از بازار وجود دارد. به گفته او، بخشی از سرمایه‌ها برای مدتی در بازار حبس شده‌اند و طبیعی است که برخی سرمایه‌گذاران در نخستین فرصت برای تأمین نقدینگی اقدام به فروش سهام کنند.

اصغری در عین حال تأکید کرد اگر جنگ با آسیب جدی به زیرساخت‌های اقتصادی کشور همراه نباشد، بازار سهام می‌تواند پس از چند روز افت اولیه به تدریج به تعادل برسد.

او حتی احتمال داد که بسیاری از شرکت‌ها بتوانند در مدت نسبتاً کوتاهی افت قیمت‌های خود را جبران کنند.

به گفته این تحلیلگر، اگر ابهام‌های موجود درباره وضعیت اقتصادی و شرایط جنگی کاهش پیدا کند، بازار ممکن است تنها با یکی دو روز افت معاملات روبه‌رو شود و سپس دوباره به مسیر مثبت بازگردد.

اصغری در پایان این گفت‌و‌گو به سهامداران خرد توصیه کرد در چنین شرایطی تصمیم‌های خود را با نگاه بلندمدت اتخاذ کنند. تا زمانی که ابعاد جنگ به طور کامل مشخص نشده، ارائه پیش‌بینی دقیق درباره آینده بازار دشوار است؛ با این حال اگر دامنه جنگ گسترده نشود، سرمایه‌گذاری در بسیاری از شرکت‌های بورسی، به‌ویژه شرکت‌های کم‌ریسک و کوچک‌تر، می‌تواند همچنان چشم‌انداز قابل قبولی داشته باشد.

به اعتقاد او، در صورت کاهش ابهام‌های سیاسی و اقتصادی، بسیاری از این شرکت‌ها قادر خواهند بود فعالیت تولیدی خود را ادامه دهند و بازار سهام نیز به تدریج از فضای ابهام فعلی فاصله بگیرد.

به گزارش اقتصادران، در پویایی اقتصاد جهانی، بازارهای سرمایه به عنوان یکی از حساس‌ترین نهادهای اقتصادی، نقشی کلیدی در انعکاس و تاثیرپذیری از بحران‌های ژئوپلیتیکی ایفا می‌کنند. در زمان بروز بحران‌های نظامی، بازار بورس با چالش‌های متعددی از قبیل نوسانات شدید قیمتی، کاهش حجم معاملات و افت ارزش دارایی‌ها مواجه می‌شود. در چنین شرایطی، نهادهای نظارتی و حاکمیتی با اتخاذ راهبردهای مدون مدیریت ریسک، درصدد حفظ ثبات بازار و صیانت از حقوق سرمایه‌گذاران برمی‌آیند. قانونگذار نیز با پیش‌بینی احتمالات بروز رویدادهای قهریه، از جمله جنگ و بلایای طبیعی، سازوکارهای لازم برای مدیریت وضعیت از طریق تعطیلی موقت یا اعمال محدودیت‌های معاملاتی را پیش‌بینی نموده است.

شفافیت اطلاعاتی و ارتباطات سازمانی نقشی حیاتی در دوران پرالتهاب بحران ایفا می‌کند. سازمان بورس و اوراق بهادار، در کنار سایر نهادهای اقتصادی مرتبط، مسوولیت دارند تا با حداکثر شفافیت، آخرین تحولات تاثیرگذار بر متغیرهای اقتصادی و نظامی را به صورت مستمر در اختیار فعالان بازار قرار دهند. ارایه  گزارش‌های تحلیلی عمیق، تبیین ریسک‌های سیستمی و غیرسیستماتیک و ترسیم سناریوهای واقع‌بینانه، از اقدامات موثر در جهت کاهش اثرات هیجانی و جلوگیری از واکنش‌های نامعقول بازار محسوب می‌شود. این امر خصوصاً در شرایطی که احتمال اعمال محدودیت‌های معاملاتی یا تعطیلی بازار وجود دارد، اهمیت مضاعفی می‌یابد.

مدیریت جامع ریسک‌های سیستمی و غیرسیستمی از اولویت‌های اساسی در دوران بحران نظامی است. بحران‌های نظامی به‌طور ذاتی ریسک سیستمی را تشدید می‌کنند؛ ریسکی که ماهیت آن فراگیر بوده و از سبد دارایی‌ها قابل تفکیک نیست. در این راستا، وظیفه نهاد ناظر، کنترل و تعدیل ابعاد این ریسک تا حد امکان از طریق ابزارهای ابلاغی مانند دامنه نوسان، توقف نمادهای معاملاتی در معرض ریسک بالا، و در شرایط اضطراری، تعلیق موقت معاملات به منظور جلوگیری از فروپاشی بازار است. همزمان، هدایت سرمایه‌گذاران به سمت بخش‌های اقتصادی و شرکت‌های با مقاومت بیشتر در برابر شوک‌های بحران (نظیر صنایع دفاعی، تولیدکنندگان کالاهای اساسی، یا شرکت‌های با ساختار مالی مستحکم و اهرم مالی پایین) به مدیریت ریسک غیرسیستمی یاری می‌رساند.

صیانت از نقدینگی بازار یکی دیگر از چالش‌های حیاتی در دوران بحران است که با محدودیت در اجرای بهینه معاملات و افزایش شکاف بین قیمت‌های خرید و فروش بروز می‌یابد. در این زمینه، سیاست‌گذاری‌های پولی و اعتباری از سوی بانک مرکزی و نهادهای مالی، از قبیل تزریق هدفمند نقدینگی، تضمین خرید اوراق بهادار منتخب توسط صندوق‌های توسعه بازار، یا ارایه تسهیلات اعتباری برای فعالان واجد شرایط، می‌تواند به حفظ سطوح حداقل نقدینگی کمک نماید. این اقدامات باید با دقت و در چارچوبی طراحی شوند که از بروز تورم انتظاری یا شکل‌گیری حباب‌های قیمتی کاذب ممانعت به عمل آید.

حفاظت از حقوق سرمایه‌گذاران حقیقی (خرد)، که غالباً در دوران بحران از آسیب‌پذیری بیشتری برخوردارند، از اهمیت والایی برخوردار است. سازمان بورس با تقویت سازوکارهای نظارتی، حقوقی و انضباطی، باید نسبت به صیانت از منافع این گروه از فعالان بازار اقدام نماید. این امر شامل پیشگیری و مقابله با اقدامات اخلالگرانه در بازار، اطمینان از رعایت الزامات افشا و شفافیت، و ایجاد رویه‌های کارآمد برای رسیدگی به شکایات سهامداران است.

ارایه بسته‌های حمایتی اولویت‌بندی شده برای شرکت‌های پذیرفته شده در بورس، خصوصاً در بخش‌های صنعتی استراتژیک که پتانسیل آسیب‌پذیری بالاتری در طول دوران جنگ دارند، ضروری است. این حمایت‌ها که می‌تواند در قالب تسهیلات مالی، معافیت‌های مالیاتی موقت، یا تضمین خرید محصولات، نمود یابد، به حفظ ظرفیت تولیدی و جلوگیری از ورشکستگی این واحدها کمک کرده و به صورت غیرمستقیم، بر ثبات ارزش سهام آنها در بازار سرمایه تاثیر مثبت خواهد گذاشت.

در نهایت، تدوین و اجرای استراتژی‌های پسابحران، از جمله برنامه‌های بازسازی اقتصادی، تشویق به سرمایه‌گذاری مجدد در صنایع آسیب‌دیده، و ایجاد مشوق‌های لازم برای جذب سرمایه‌های داخلی و خارجی، جهت احیای کامل بازار سرمایه پس از پایان بحران، امری اجتناب‌ناپذیر است.توفیق در مدیریت ریسک بازار سرمایه در شرایط بحران نظامی، مستلزم هم‌افزایی ارگانیک میان نهادهای حاکمیتی، سازمان بورس، بانک مرکزی، شرکت‌های بورسی و جامعه سرمایه‌گذاران است. هدف غایی، نه صرفاً ممانعت از سقوط کامل بازار، بلکه حفظ ساختار و حداقل اعتماد لازم برای ازسرگیری فعالیت‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاری در دوران پس از بحران است.

به گزارش اقتصادران، صبح روز ۹ اسفند ماه که با حملات امریکا و اسراییل به ایران جنگ نظامی آغاز شد و این جنگ همچنان ادامه دارد، به واسطه همین موضوع بورس تهران نیز تعطیل شد که تصمیمی درست و به‌موقع بود. در اصل بسته شدن بورس تهران باعث شد که از سرمایه‌های مردم صیانت شود و در این روزهای سخت ارکان اقتصادی کشور به جای فکر شاخص‌ به فکر تامین مایحتاج عمومی جامعه باشند.

تجربه‌های کشورهای مختلف و بررسی روند معاملات بورس ایران نشان می‌دهد که اگر بورس تهران طی روزهای جنگی باز بود و معاملات روند معمول خود را داشت، شاهد یک‌روند اصلاحی در بورس بسیار سنگین در بورس می‌بودیم. در اصل شاخص تمام محدوده‌های حمایتی خود را از دست می‌داد و سرمایه‌گذاران به واسطه ریسک ایجاد شده با زیان بسیار سنگین از بازار خارج می‌شوند، اما تصمیم به‌موقع و بسته‌بودن بازار باعث شد که زیان سنگین سرمایه‌گذاران جلوگیری شود.

به گزارش اقتصادران، شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ (S&P ۵۰۰) — شاخصی که عملکرد بازار بزرگ‌ترین شرکت‌های فهرست‌شده در بورس آمریکا را نشان می‌دهد — دوباره کاهش یافت؛ زیرا افزایش قیمت نفت و عدم‌اطمینان ناشی از جنگ با ایران همچنان سرمایه‌گذاران را نگران کرده است.

این شاخص برای آمریکایی‌های عادی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بسیاری از حساب‌های بازنشستگی، صندوق‌های بازنشستگی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری به آن وابسته هستند.

شاخص مرجع گسترده بازار آمریکا ۰.۶۱ درصد کاهش یافت و در سطح ۶۶۳۲.۱۹ واحد بسته شد؛ رقمی که این شاخص را حدود ۵ درصد پایین‌تر از اوج اخیر خود قرار داده و پایین‌ترین سطح آن در سال ۲۰۲۶ تاکنون را ثبت کرده است.

زیان‌های بازار از ۲۷ فوریه — یک روز پیش از آنکه آمریکا و اسرائیل جنگ علیه ایران را آغاز کنند — افزایش یافته است. در آن روز، شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ در سطح ۶۸۷۸.۸۸ واحد بسته شد و از آن زمان تاکنون حدود ۳.۶ درصد کاهش یافته است.

این کاهش به معنای از بین رفتن حدود ۲.۲ تریلیون دلار از ارزش شرکت‌های موجود در شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ طی دو هفته گذشته است؛ زیرا جنگ باعث افزایش نوسان در بازار‌های جهانی شده است.

به گزارش اقتصادران، شنبه ۹ اسفند، تنها دقایقی پس از شروع معاملات، تابلوی بورس خاموش و تمام معاملات آن روز باطل اعلام شد. پس از ۷ روز تعطیلی رسمی، دوباره تعطیلات بورس تمدید شد. پس از پایان تعطیلات سوال اصلی اینجاست: وقتی نمادها  باز شوند، چه سرنوشتی در انتظار سهامداران خواهد بود؟

تحلیلگران می‌گویند بازار سرمایه در آستانه یکی از بزرگ‌ترین آزمون‌های تاریخ خود ایستاده. تجربه نشان داده وقایع ژئوپلیتیکی در ابعاد درگیری قدرت‌های بزرگ، نه فقط بورس‌های منطقه که بازارهای جهانی را هم به لرزه درمی‌آورد. در چنین روزهایی، نااطمینانی تبدیل به ابربحران اقتصاد می‌شود؛ سرمایه‌گذاران به سرعت دارایی‌های پرریسک را کنار می‌گذارند و به پناهگاه‌های امنی مثل طلا و دلار پناه می‌برند.

برای بازار ایران اما ماجرا پیچیده‌تر از یک تنش نظامی ساده است. همزمانی جنگ با شهادت رهبر، معادلات را سخت‌تر کرده است. کارشناسان می‌گویند احتمال دارد در گام اول، صندوق‌های با درآمد ثابت به عنوان کم‌ریسک‌ترین گزینه بازگشایی شوند، اما نگرانی اصلی جای دیگری است: خروج نقدینگی سنگین از بازار. برخی برآوردهای اولیه از احتمال خروج بیش از ۱۵ همت سرمایه  در صورت بازگشایی کامل حکایت دارد؛ رقمی که می‌تواند برای بورس که  این روزها بیش از همیشه شکننده شده، زلزله به راه  بیندازد.

با این حال، تحلیلگران یادآوری می‌کنند پایان جنگ همیشه با رونق همراه نیست. بازگرداندن اعتماد سهامداران، کار دشوار و زمانگیری است. آینده بازار حالا به سه چیز گره خورده: شدت و مدت درگیری‌ها، واکنش کشورهای دیگر و میزان خرابی‌هایی که به زیرساخت‌ها وارد شده. در این میان، بعضی بخش‌ها مثل صنایع ساختمانی، انرژی و شرکت‌هایی که در بازسازی نقش دارند، ممکن است در بلندمدت روزهای بهتری ببینند. اما فعلا و در کوتاه‌مدت، همه چشم‌شان به سر در بورس است تا ببینند اولین روز کاری پس از بحران چه شکلی خواهد بود.

سهیلا نقی‌پور، تحلیلگر بازار سرمایه به «اعتماد» می‌گوید: وقایع ژئوپلیتیکی، به‌ویژه مواردی که شامل درگیری بین قدرت‌های بزرگ در مناطق حساس می‌شوند، همواره تاثیرات عمیقی بر پیکره بازارهای مالی جهانی برجای می‌گذارند. حمله نظامی یک کشور به کشوری دیگر، یکی از این رویدادهای تنش‌زاست که بلافاصله امواج نااطمینانی را در سراسر جهان منتشر می‌کند. این نااطمینانی که مشخصه اصلی دوره‌های پرتلاطم است، مستقیما به افزایش شدید نوسانات در بازارهای سهام، فلزات گرانبها مانند طلا و کامودیتی‌ها مانند نفت منجر می‌شود.

او می‌افزاید: سرمایه‌گذاران در چنین شرایطی، با احتیاط بیشتری عمل کرده و به سرعت به اخبار واکنشی سریع نشان می‌دهند که این خود باعث تلاطم بیشتر قیمت‌ها می‌شود.تاثیر این‌گونه وقایع بر بازارهای بورس، معمولا شدت متفاوتی دارد. بورس‌های کشورهایی که از نظر جغرافیایی به منطقه درگیری نزدیک‌تر هستند، اغلب اولین و شدیدترین واکنش‌ها را تجربه می‌کنند؛ این واکنش می‌تواند شامل افت شدید شاخص‌ها به دلیل نگرانی از گسترش دامنه درگیری، اختلال در زنجیره‌های تامین یا مشکلات لجستیکی باشد.در مقابل، بازارهای بزرگ جهانی مانند بازارهای آسیا مثل چین، ژاپن، کره‌جنوبی‌ و امریکا نیز  از این  قاعده  مستثنی نیستند.

او ادامه می‌دهد: اگرچه ممکن است شدت تاثیرگذاری متفاوت باشد، اما ارتباط تنگاتنگ اقتصاد جهانی به این معنی است که تنش‌های بزرگ حتی در نقاط دوردست نیز می‌توانند بر تصمیمات سرمایه‌گذاری تاثیر بگذارند. به عنوان مثال، افزایش قیمت نفت ناشی از تنش‌ها می‌تواند هزینه‌های تولید را برای شرکت‌ها در سراسر جهان افزایش داده و تقاضا را تحت تاثیر قرار بدهد. همچنین سرمایه‌گذاران در مواجهه با عدم اطمینان، تمایل بیشتری به سمت دارایی‌های امن مانند طلا، اوراق قرضه دولتی کشورهای با ثبات یا ارزهایی چون دلار امریکا و یورو پیدا می‌کنند که این امر می‌تواند منجر به افت قیمت سهام شود.پایان یافتن یک دوره جنگ، معمولا  نقطه عطفی مهم برای بازارهای مالی از جمله بورس محسوب می‌شود.

از نگاه نقی‌پور، پس از فروکش کردن تنش‌ها، انتظار می‌رود بازار بورس مانند دوران جنگ ۱۲ روزه چند وقتی با عرضه و افت قیمت در سهام مواجه شود، زیرا بازگشت اعتماد سرمایه‌گذاران به سهام پس از این درگیری بسیار سخت خواهد بود، اما می‌توان پس از گذشت مدتی و ثبات در فضای جاری کشور به تدریج شاهد روند بهبود باشیم، هر چند این مسیر پیچیدگی‌های خاص خود را دارد. در وهله اول، کاهش عدم قطعیت و بازگشت نسبی ثبات می‌تواند با افزایش اعتماد سرمایه‌گذاران همراه و به رالی پس از بحران منجر شود.

او می‌افزاید: موفقیت در بازسازی زیرساخت‌ها، احیای زنجیره‌های تامین و بازگشت جریان عادی تجارت، نقش بسزایی در تسریع این روند دارد. بخش‌هایی مانند ساخت‌وساز، انرژی که عرضه و تقاضای آن تحت تاثیر قرار گرفته و صنایعی که مستقیما در بازسازی دخیل هستند، ممکن است شاهد رشد باشند.در کل باید عنوان کرد که پیش‌بینی وضعیت آینده بورس‌ها، به‌ویژه در زمان بازگشایی پس از چنین رویدادهایی، امری بسیار پیچیده و وابسته به تحولات آتی است، اما بازگشایی و روند بازار بورس کشورمان به چند عامل کلیدی دیگر هم بستگی دارد.

او ادامه می‌دهد: اولین مورد شدت و مدت درگیری‌هاست. هر چه درگیری شدیدتر و طولانی‌تر باشد، تاثیرات منفی عمیق‌تر و روند بهبود کندتر خواهد بود.

در کنار آن واکنش‌های بین‌المللی هم اهمیت دارد. موضع‌گیری سایر کشورها، تحریم‌ها و تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان دادن به بحران، نقش مهمی در شکل‌دهی به آینده بازارها دارند.همچنین پیامدهای اقتصادی و میزان خسارات وارده به زیرساخت‌ها، تاثیر بر عرضه و تقاضای جهانی و سرعت بازسازی اقتصادی، عوامل تعیین‌کننده در بازگشت اعتماد سرمایه‌گذاران خواهند بود.به‌طور کلی، انتظار می‌رود که پس از فروکش کردن تنش‌ها و بازگشت نسبی ثبات، بازار مالی کشور تلاش کند تا خود را با واقعیت‌های جدید اقتصادی تطبیق دهد و ممکن است شاهد روندهای صعودی در بخش‌هایی باشیم که از بازسازی یا تغییرات استراتژیک منتفع می‌شوند، در حالی که بخش‌های دیگر ممکن است برای مدتی در رکود باقی بمانند.

چشم بازار بورس

امیرعباس باقری، تحلیلگر بازار بورس نیز در گفت‌وگو با «اعتماد» می‌گوید: در نهایت روزی که مدت‌ها درباره آن گمانه‌زنی می‌شد فرا رسید؛ روزی که تنش‌های فزاینده میان ایران از یک سو و ایالات متحده و اسراییل از سوی دیگر به نقطه‌ای رسید که به درگیری نظامی مستقیم تبدیل شد. طی ماه‌ها و حتی سال‌های گذشته تحلیلگران سیاسی و اقتصادی بارها درباره احتمال وقوع چنین سناریویی هشدار داده بودند، اما بسیاری همچنان امیدوار بودند که این تنش‌ها هرگز به مرحله جنگ تمام‌عیار نرسد. با این حال، تحولات اخیر نشان داد که معادلات منطقه‌ای می‌تواند در مدت ‌زمانی بسیار کوتاه دستخوش تغییرات بنیادین شود.

او می‌افزاید: آغاز این درگیری در شرایطی رخ داد که کشور در میانه یک روز کاری عادی قرار داشت. بازارهای مالی، از جمله بازار سرمایه، طبق روال معمول فعالیت خود را دنبال می‌کردند و سرمایه‌گذاران در حال انجام معاملات روزانه بودند. اما به‌ یک‌باره با انتشار خبر آغاز درگیری‌ها و افزایش سطح تهدیدات نظامی، شرایط بازار به‌طور کامل تغییر کرد. در اتفاقی کم‌سابقه، مسوولان بازار سرمایه تصمیم گرفتند از حوالی ساعت ۱۰ صبح روز شنبه ۹ اسفند فعالیت بازار را متوقف کنند. به دنبال این تصمیم، معاملات همان روز نیز باطل اعلام شد تا از بروز رفتارهای هیجانی و آسیب‌های احتمالی گسترده به سرمایه‌گذاران جلوگیری شود. به گفته باقری، چنین تصمیمی نشان‌دهنده حساسیت شرایط و تلاش برای مدیریت شوک اولیه وارد شده به بازارهای مالی بود.

در شرایط بحران، بازار سرمایه به ‌شدت تحت تاثیر فضای روانی جامعه قرار می‌گیرد و احتمال شکل‌گیری موج‌های سنگین فروش یا خروج سرمایه افزایش می‌یابد. از این رو، تعطیلی موقت بازار اقدامی بود در راستای حفظ ثبات نسبی و جلوگیری از تشدید بی‌ثباتی اقتصادی در روزهای ابتدایی بحران در کنار این تحولات اقتصادی. کشور با ضایعه‌ای بزرگ نیز روبه‌رو شد. شهادت رهبر جمهوری اسلامی ایران فضای سیاسی و اجتماعی کشور را به ‌شدت تحت تاثیر قرار داد. در پی این رخداد، ۷ روز تعطیلی رسمی در کشور اعلام شد. این تصمیم علاوه بر جنبه‌های اجتماعی و سیاسی، تاثیر مستقیمی بر روند فعالیت‌های اقتصادی، اداری و مالی کشور نیز گذاشت.

این تحلیلگر بازار بورس معتقد است: با توجه به این شرایط، بسیاری از فعالان بازار سرمایه در انتظار تعیین تکلیف زمان بازگشایی بازار هستند. بر اساس برخی گمانه‌زنی‌ها، احتمال دارد از روز یکشنبه هفته جاری فعالیت بخشی از بازار، به‌ویژه صندوق‌های سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت از سر گرفته شود. این صندوق‌ها معمولا به عنوان کم‌ریسک‌ترین بخش بازار سرمایه شناخته می‌شوند و در شرایط بحرانی می‌توانند به عنوان ابزاری برای مدیریت نقدینگی عمل کنند.

او می‌افزاید: با این حال، حتی در صورت آغاز فعالیت این صندوق‌ها نیز انتظار می‌رود بازار با چالش‌هایی جدی مواجه شود. یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها احتمال خروج گسترده نقدینگی از بازار است. برخی برآوردها حاکی از آن است که در صورت بازگشایی، ممکن است بیش از ۱۵ هزار میلیارد تومان سرمایه از بازار خارج شود. تجربه بحران‌های پیشین نیز نشان داده است که در شرایط عدم قطعیت شدید، بسیاری  از سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند دارایی‌های خود  را به  شکل  نقد نگهداری کنند.

باقری می‌گوید: در حال حاضر هنوز خبر قطعی درباره بازگشایی کامل بازار سرمایه منتشر نشده است و به نظر می‌رسد چنین تصمیمی تا زمانی که وضعیت امنیتی و نظامی منطقه تا حدی تثبیت نشود، بعید باشد. در واقع، بازار سرمایه به ‌شدت به ثبات سیاسی و اقتصادی وابسته است و در شرایطی که هر روز اخبار جدیدی از حملات، انفجارها و درگیری‌های نظامی منتشر می‌شود، تصمیم‌گیری برای بازگشایی کامل بازار با احتیاط بسیار انجام خواهد شد.

او ادامه می‌دهد: شدت درگیری‌ها نیز به‌گونه‌ای است که آثار آن تنها محدود به یک کشور نیست. بسیاری از کشورهای حاشیه خلیج‌فارس نیز تحت تاثیر فضای امنیتی جدید قرار گرفته‌اند. حملات موشکی، انفجارها و افزایش سطح آماده‌باش نظامی در منطقه، فضای اقتصادی و تجاری کل منطقه را با عدم قطعیت مواجه کرده است. این موضوع می‌تواند در کوتاه‌مدت بر بازارهای انرژی، تجارت دریایی و جریان سرمایه در جهان نیز تاثیر بگذارد.

از نگاه باقری در چنین شرایطی، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، مدیریت صحیح بحران و حفظ آرامش در فضای اقتصادی است. بازارهای مالی به ‌شدت به انتظارات و احساسات سرمایه‌گذاران وابسته‌اند و کوچک‌ترین نشانه‌های بی‌ثباتی می‌تواند موج‌های شدیدی از واکنش‌های هیجانی ایجاد کند. از این رو، تصمیم‌گیری‌های دقیق و اطلاع‌رسانی شفاف از سوی نهادهای مسوول می‌تواند نقش مهمی در جلوگیری از تشدید  بحران  ایفا  کند.

این تحلیلگر بازرار بورس در پایان می‌گوید که اقتصاد و بازار سرمایه کشور در مقطعی بسیار حساس قرار گرفته‌اند. ادامه روند تحولات نظامی و سیاسی در روزها و هفته‌های آینده نقش تعیین‌کننده‌ای در مسیر آینده بازار خواهد داشت. سرمایه‌گذاران، فعالان اقتصادی و سیاستگذاران همگی در انتظار روشن‌تر شدن چشم‌انداز تحولات هستند تا بتوانند درباره مسیر پیش‌رو تصمیم‌گیری کنند. آنچه مسلم است این است که بازار سرمایه، مانند سایر بخش‌های اقتصاد، ناگزیر از عبور از این دوره پرتنش خواهد بود؛ دوره‌ای که می‌تواند پیامدهای آن برای سال‌ها بر فضای اقتصادی کشور سایه  بیفکند.

به گزارش اقتصادران، سازمان بورس و اوراق بهادار اعلام کرد: به منظور مدیریت مطلوب‌تر بازار ابزارهای مختلف بازار سرمایه، جلسات متعددی با حضور اعضای هیئت‌مدیره و مدیران سازمان بورس و مدیران عامل ارکان بازار برگزار شده است.
‌
در این جلسات که طی ۱۰ روز گذشته به‌صورت مداوم برگزار شده و بعضاً تا پس از افطار نیز ادامه داشته است، سیاست‌های مدیریت بازار در روزهای جنگ و پس از آن مورد بررسی و هماهنگی قرار گرفت تا امکان مدیریت شرایط و بازگشایی تدریجی ابزارهای بازار با کمترین ریسک احتمالی فراهم شود.
‌
بر مبنای تصمیمات اتخاذشده در این جلسات، صندوق‌های صدور و ابطالی سرمایه‌گذاری در اوراق با درآمد ثابت به فعالیت خود در این ایام ادامه دادند و از روز ۱۶ اسفند نیز معاملات صندوق‌های قابل معامله در بورس و فرابورس نیز از سر گرفته شد.
‌
در همین حال، معاملات کالایی بورس‌های کالا و انرژی نیز در هفته جاری از سر گرفته شده و اوراق تسهیلات مسکن، انواع اوراق دولتی، شرکتی و… در بورس‌ها مجدداً معامله شدند.
‌
در این جلسات، برای هفته آینده که هفته پایانی سال است نیز تمهیداتی در نظر گرفته شده است.
‌
در این جلسات با مرور تجربیات جنگ ۱۲ روزه، چگونگی مدیریت بازار سهام پس از بازگشایی نیز مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

به گزارش اقتصادران، در شرایطی که اقتصاد جهانی با تنش‌های ژئوپلیتیک، جنگ‌ها و شوک‌های انرژی مواجه است، میزان تاب‌آوری بازار‌های سرمایه به یکی از مهم‌ترین شاخص‌های سلامت اقتصادی کشور‌ها تبدیل شده است. بررسی رفتار بازار‌های آسیایی در پی تشدید تنش‌ها در خاورمیانه و افزایش شدید قیمت نفت نشان می‌دهد که همه بورس‌ها به یک اندازه در برابر شوک‌های خارجی آسیب‌پذیر نیستند.

نوید مرادی نوشت: مقایسه عملکرد سه بازار مهم آسیایی یعنی ژاپن، کره‌جنوبی و تایوان نشان می‌دهد که بورس تایوان در برابر این شوک‌ها عملکرد مقاوم‌تری داشته است. شاخص‌های اصلی این بازار‌ها در اواخر فوریه به سقف تاریخی رسیده بودند و در پی افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیک وارد فاز اصلاح شدند. در این میان، شاخص نیکی ژاپن حدود ۱۰.۴ درصد و شاخص کوسپی کره‌جنوبی حدود ۱۶.۷ درصد از اوج خود عقب‌نشینی کردند، در حالی که شاخص تایکس تایوان تنها حدود ۹.۳ درصد افت را تجربه کرد.

این تفاوت در میزان افت بازارها، پرسش مهمی را مطرح می‌کند: چه عواملی باعث می‌شود یک بازار سرمایه در برابر شوک‌های خارجی مقاوم‌تر باشد؟

۱. نقش شرکت‌های فناوری پیشرفته در افزایش تاب‌آوری بازار

یکی از مهم‌ترین دلایل مقاومت بورس تایوان، حضور قدرتمند شرکت‌های فناوری‌محور با ارزش افزوده بالا است. شرکت TSMC به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده تراشه در جهان، نقشی تعیین‌کننده در ساختار بازار سرمایه تایوان دارد. این شرکت به تنهایی حدود ۴۴ درصد ارزش کل بازار بورس تایوان را در اختیار دارد و درآمد سالانه آن در سال ۲۰۲۵ به حدود ۳.۸ تریلیون دلار تایوان رسیده است.

ویژگی مهم شرکت‌هایی از این دست آن است که محصولات آنها در زنجیره جهانی فناوری جایگاه استراتژیک دارد و تقاضای جهانی برای آنها نسبتاً پایدار است. چنین شرکت‌هایی معمولاً از حاشیه سود بالا و مزیت رقابتی جهانی برخوردارند و به همین دلیل سرمایه‌گذاران نیز در دوره‌های بحران تمایل کمتری به خروج از آنها دارند. همین موضوع سبب می‌شود بازار‌هایی که میزبان شرکت‌های فناوری پیشرفته هستند، در برابر شوک‌های خارجی مقاومت بیشتری از خود نشان دهند.

در مقابل، بسیاری از بازار‌های نوظهور از جمله بورس ایران ساختاری مبتنی بر صنایع خام‌محور دارند. بخش قابل توجهی از ارزش بازار سرمایه ایران به شرکت‌های فعال در حوزه نفت، پتروشیمی، فلزات اساسی و مواد اولیه اختصاص دارد. این صنایع به طور مستقیم تحت تأثیر نوسانات قیمت جهانی کالا‌ها قرار دارند و به همین دلیل در زمان شوک‌های اقتصادی یا سیاسی، سودآوری آنها با عدم قطعیت بیشتری مواجه می‌شود. وابستگی بالای بازار سرمایه به چنین صنایعی می‌تواند میزان نوسان و آسیب‌پذیری بازار را افزایش دهد.

۲. قدرت قیمت‌گذاری شرکت‌ها

عامل مهم دیگری که در تاب‌آوری شرکت‌ها و در نتیجه بازار سرمایه نقش دارد، قدرت قیمت‌گذاری است. شرکت‌هایی که در بازار‌های جهانی از موقعیت رقابتی قوی برخوردارند، معمولاً می‌توانند افزایش هزینه‌های تولید را به مشتریان منتقل کنند. در شرایطی مانند جنگ یا بحران انرژی که قیمت مواد اولیه و انرژی افزایش می‌یابد، چنین شرکت‌هایی قادرند با افزایش قیمت محصولات خود، حاشیه سود را حفظ کنند. در مورد شرکت‌هایی مانند TSMC، تقاضای بالا برای تراشه‌ها و موقعیت شبه‌انحصاری در بازار جهانی باعث شده است که این شرکت‌ها قدرت قابل توجهی در تعیین قیمت داشته باشند؛ بنابراین حتی با افزایش هزینه انرژی یا مواد اولیه، سودآوری آنها به شدت آسیب نمی‌بیند.

در بورس ایران، بسیاری از شرکت‌ها با نظام قیمت‌گذاری دستوری مواجه هستند و امکان انتقال افزایش هزینه‌ها به مشتریان را ندارند. این موضوع در زمان بحران‌های اقتصادی می‌تواند حاشیه سود شرکت‌ها را کاهش داده و در نهایت به افت شدید قیمت سهام منجر شود. از این منظر، اصلاح نظام قیمت‌گذاری و افزایش آزادی عمل بنگاه‌ها می‌تواند یکی از پیش‌شرط‌های تقویت مقاومت بازار سرمایه باشد.

۳. ترکیب سرمایه‌گذاران و نقش سرمایه‌گذاران داخلی

عامل دیگری که در مقاومت بورس تایوان نقش داشته، ترکیب سرمایه‌گذاران است. طی سال‌های اخیر، سرمایه‌گذاران خارجی به دلیل تنش‌های ژئوپلیتیک با چین بخشی از سرمایه خود را از بازار تایوان خارج کرده بودند. در نتیجه، در زمان وقوع شوک‌های جدید، فشار فروش خارجی کمتر از انتظار بود.

از سوی دیگر، سرمایه‌گذاران خرد داخلی در بازار تایوان حضور پررنگی دارند و در دوره‌های اصلاح بازار اغلب نقش خریدار را ایفا می‌کنند. حتی گزارش‌هایی منتشر شده که نشان می‌دهد بانک‌های بزرگ تایوان در یک هفته بیش از ۷۰ میلیارد دلار تایوان سهام خریداری کرده‌اند.

برای بورس ایران نیز تقویت حضور سرمایه‌گذاران داخلی بلندمدت و نهاد‌های مالی می‌تواند نقش مهمی در کاهش نوسانات شدید بازار داشته باشد.

۴. ثبات و اعتماد به سازوکار بازار

در نهایت، اعتماد سرمایه‌گذاران به تداوم فعالیت بازار سرمایه نیز نقش مهمی در رفتار آنها در زمان بحران دارد. در بازار‌هایی که سرمایه‌گذاران از استمرار فعالیت بازار و عدم مداخلات ناگهانی اطمینان دارند، واکنش‌ها معمولاً منطقی‌تر و کمتر هیجانی است. در مقابل، هرگونه تردید درباره ثبات سازوکار بازار می‌تواند به تشدید رفتار‌های احتیاطی و خروج سریع سرمایه منجر شود.

مجموع این عوامل نشان می‌دهد که تاب‌آوری بازار سرمایه صرفاً به متغیر‌های کوتاه‌مدت اقتصادی وابسته نیست، بلکه به ساختار عمیق اقتصاد و ترکیب شرکت‌های حاضر در بازار مرتبط است. تجربه تایوان نشان می‌دهد حضور شرکت‌های فناوری پیشرفته، قدرت قیمت‌گذاری بنگاه‌ها، ترکیب متوازن سرمایه‌گذاران و اعتماد به سازوکار بازار از جمله مهم‌ترین عواملی هستند که می‌توانند مقاومت بازار سرمایه را در برابر شوک‌های خارجی افزایش دهند. برای بورس ایران نیز حرکت به سمت توسعه صنایع دانش‌بنیان، کاهش وابستگی به خام‌فروشی، اصلاح نظام قیمت‌گذاری و تقویت اعتماد سرمایه‌گذاران می‌تواند مسیر افزایش تاب‌آوری بازار سرمایه را هموار کند.