سکوت سنگین در بازار خودرو / معاملات خودرویی در فاز انتظار

بازار خودرو این روزها در رکودی عمیق فرو رفته است. طبق گفته فعالان این حوزه، در حال حاضر نه خرید و فروشی انجام می‌شود و نه تغییری در قیمت‌ها به چشم می‌خورد. بررسی‌های میدانی خبرنگار ما نیز نشان می‌دهد که طی دو هفته اخیر، بازار خودرو در سکوت کامل به سر می‌برد و طرفین معاملات در انتظار مشخص شدن شرایط اقتصادی و ثبات نسبی هستند. کارشناسان بازار خودرو معتقدند، رکود فعلی ناشی از چند عامل اقتصادی و روانی است. از یک‌سو، بلاتکلیفی در سیاست‌های کلان اقتصادی، از جمله وضعیت نرخ ارز و تصمیمات وارداتی، باعث شده است که خریداران تمایلی به حضور در بازار نداشته باشند. از سوی دیگر، فروشندگان نیز در انتظارند تا مسیر آینده مشخص و قیمت‌ها تثبیت شوند.

یک کارشناس بازار خودرو در گفت‌وگو با تسنیم می‌گوید: «بازار خودرو این روزها نه تنها با کاهش تقاضا مواجه است، بلکه جو روانی ناشی از نوسانات سیاسی و اقتصادی، موجب شده همه دست نگه دارند. خریداران نگران کاهش قیمت در هفته‌های آینده هستند و فروشندگان نیز حاضر نیستند خودروهای خود را با قیمت پایین عرضه کنند.»  در این میان، برخی از نمایشگاه‌داران خودرو که در جریان جنگ ۱۲ روزه اخیر آسیب جدی دیده‌اند، هنوز موفق به دریافت خسارت‌های خود نشده‌اند. بسیاری از این فعالان بازار با مشکلات مالی جدی روبرو شده و همچنان در حال پیگیری‌های قانونی و اداری برای جبران خسارات هستند.  یکی از این نمایشگاه‌داران در این رابطه می‌گوید: «در طول این مدت، بخشی از نمایشگاه ما دچار خسارت جدی شد، اما هیچ نهاد یا بیمه‌ای هنوز پاسخ مشخصی نداده است. متأسفانه با وجود تعطیلی بازار، ما مجبوریم هزینه‌های جاری را پرداخت کنیم و از طرف دیگر، برای دریافت خسارت نیز دایم در رفت‌وآمد هستیم.» به اعتقاد کارشناسان، بازگشت رونق به بازار خودرو منوط به مشخص شدن سیاست‌های کلان اقتصادی است. کاهش التهاب بازار ارز، روشن شدن وضعیت واردات خودرو و بهبود شرایط اقتصادی می‌تواند بخشی از این رکود را بشکند.

چه خبر از قیمت خودرو‌ها ؟

بررسی روند کلی بازار خودرو در آغاز سومین هفته تیرماه نشان می‌دهد که بازار همچنان در وضعیت رکودی به‌سر می‌برد، اما نوسانات قیمتی در دو بخش خودروهای داخلی و مونتاژی مسیر متفاوتی را دنبال کرده‌اند. محصولات داخلی با افزایشی جزیی وارد هفته جدید شده‌اند، در حالی که خودروهای مونتاژی کاهش قیمت نسبی را نشان می‌دهند. این تفاوت رفتار قیمتی می‌تواند ناشی از اختلاف در شرایط عرضه، هزینه تولید و انتظارات مصرف‌کنندگان باشد. بازار خودرو نشان می‌دهد منحنی قیمت خودروهای داخلی (محصولات ایران‌خودرو و سایپا) ثبات و حتی در مواردی افت را طی چند روز گذشته تجربه کرده است. این در حالی است که بازار ارز در چند روز اخیر افزایش قیمت را به خود دید اما نتوانست بازار خودرو را نیز همراه کند. البته مدت‌هاست بازار خودرو دیگر تبعیت محض از ارز ندارد و وابستگی منحنی قیمت خودروهای داخلی به نوسان بازار ارز، کم شده است. این روند از اواسط تابستان پارسال به تدریج شکل گرفت، به نحوی که بازار خودرو تا حدی راه خود را از ارز جدا کرد و هماهنگی‌ منحنی قیمت خودروها با افت و خیز ارزی، کاهش یافت.  نه اینکه بازار خودرو در حال حاضر هیچ تاثیرپذیری از نوسان قیمت ارز نداشته باشد، مساله این است که تغییرات منحنی قیمت خودروها، تناسب گذشته با نوسان قیمت ارز را ندارد. اگر خودرو و ارز هماهنگی ماه‌ها قبل را داشتند، حالا قیمت خودروهای داخلی در بازار آزاد (با توجه به قیمت فعلی ارز) بسیار بالاتر از آنچه هست، بود.
به هر حال، بازار خودرو فعلا روزهای آرامی را پشت سر می‌گذارد و خبری از رشد قیمت در آن نیست و حتی در مواردی، افت قیمت نیز رخ داده است. بر اساس گزارش «اکو ایران»، پژو ۲۰۷ اتومات ارتقا یافته، در حال حاضر یک میلیارد و ۶۰ میلیون تومان قیمت دارد که در مقایسه با اواسط هفته، ۴۰ میلیون تومان افت کرده است. دنا پلاس دنده‌ای نیز بدون تغییر قیمت خاصی در چند روز گذشته، ۹۵۰ میلیون تومان به فروش می‌رسد. برای خرید اطلس دنده‌ای نیز باید ۶۳۵ میلیون تومان هزینه کرد. متقاضیان ساینا دنده‌ای دوگانه‌سوز هم برای خرید این خودرو باید ۶۱۰ میلیون تومان کنار بگذارند. این خودرو نسبت به اواسط هفته ۱۰ میلیون تومان افت قیمت داشته است.

در مجموع، بازار خودرو در شرایط فعلی در یک بلاتکلیفی کامل به سر می‌برد. توقف معاملات، عدم تغییر محسوس قیمت‌ها و نگرانی‌های اقتصادی باعث شده که خریداران و فروشندگان در موضع انتظار قرار بگیرند. فعالان این بازار امیدوارند با اتخاذ سیاست‌های مناسب، ثبات به بازار بازگردد و صنعت خودرو، که بخش مهمی از اقتصاد کشور را تشکیل می‌دهد، از این وضعیت خارج شود.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده سه خودروساز اصلی کشور شامل ایران‌خودرو، سایپا و پارس‌خودرو در حال حاضر میانگین افزایش قیمت ۱۵ تا ۲۰ درصدی را بر اساس تصمیمات وزارت صمت در دستور کار قرار داده‌اند. با این حال اعلام ناگهانی افزایش قیمت از سوی یک خودروساز در میانه ناآرامی‌های جنگ ۱۲ روزه تحمیلی، نشانه‌ای از نبود هماهنگی و درک متقابل در فضای اقتصادی کشور است.
به گفته مسیح فرزانه، در شرایطی که کشور با ریسک‌های سیاسی و اقتصادی چشم‌گیری مواجه است، افزایش قیمت خودرو بدون در نظر گرفتن تبعات اجتماعی و اقتصادی آن می‌تواند منجر به افزایش نارضایتی عمومی شود. انتظار می‌رفت اصلاح قیمت‌ها در فضایی آرام‌تر و با در نظر گرفتن ثبات نسبی شرایط اقتصادی و سیاسی صورت گیرد. این فعال بازار خودرو می‌گوید: با توجه به تحولات سیاسی اخیر و افزایش ریسک‌های اقتصادی، پیش‌بینی می‌شود بازار خودرو بیش از پیش تحت تاثیر ریسک‌های اقتصادی و سیاسی قرار گیرد و وضعیت آن نسبت به دو هفته گذشته، شکننده‌تر و ناپایدارتر باشد.