به گزارش اقتصادران، بازار خودرو در هفتههای اخیر با دوگانهای عجیب روبهرو است؛ از یک سو قیمتها روی کاغذ کاهش یافته و معاملات در بخش خودروهای داخلی و مونتاژی به کمتر از ۱۰ درصد حجم معمول رسیده و از سوی دیگر، تقاضای میلیونی و اختلال در سامانههای فروش، عملا بازار را در وضعیت «رکودِ متورم» و انتظار فرو برده است. به عبارتی دیگر، حجم معاملات به کف تاریخی خود رسیده و سیاستهای دستوری و فروشهای محدودِ سامانهای نه تنها عطش بازار را درمان نکرده، بلکه با تداوم بیاعتمادی، خودرو را همچنان در جایگاه یک کالای سرمایهای محبوس کرده است. همچنین ارزیابیها نیز نشان میدهد، افت قیمتها در بازار خودرو بیش از آنکه حاصل تعادل در عرضه و تقاضا باشد، برآمده از یک رکود عمیق و احتیاط محض از سوی معاملهگران است. این وضعیت نشان میدهد، عدم تناسب میان عرضه و تقاضا و کاهش قدرت خرید، خریداران را به تماشاگرانی منفعل در حاشیه بازار تبدیل کرده است. بنابراین تا زمانی که عرضه با نیاز واقعی همخوانی نداشته باشد، کاهش قیمتها روی کاغذ تنها مسکنی موقت برای بازاری بحرانزده است.
کاهش قیمت خودرو روی کاغذ!
در حالی که طی هفتههای اخیر از کاهش نسبی قیمت خودرو سخن گفته میشود، وضعیت بازار نشان میدهد این تعدیلها هنوز نتوانسته آرامش را به معاملات بازگرداند. عرضه محدود خودرو از سوی شرکتهای خودروساز، حجم بالای تقاضا و مشکلات مکرر سامانههای ثبتنام، همچنان انتقادها نسبت به نحوه مدیریت بازار را افزایش داده است. در حدود یک ماه گذشته، بازار خودرو روزهای پرتنشی را پشت سر گذاشته است.
اگرچه برخی قیمتها به سطح پیش از عید نزدیک شدهاند، اما فاصله چشمگیر میان عرضه و تقاضا همچنان پابرجاست و بسیاری از خریداران از شرایط موجود رضایت ندارند. در این میان، خودروسازان بار دیگر طرحهای فروش جدیدی را اجرا کردهاند. ایرانخودرو چندین مرحله فروش را آغاز کرده و سایپا نیز عرضه برخی محصولات خود را در دستور کار قرار داده است. همچنین طرح مشارکت در تولید ایرانخودرو پس از سالها دوباره فعال شده که علاوه بر مصرفکنندگان، توجه برخی سرمایهگذاران را نیز جلب کرده است. با این حال، مشکل اصلی همچنان به عدم تناسب عرضه و تقاضا بازمیگردد.
در برخی از این طرحها، تعداد خودروهای عرضهشده حدود ۱۰ تا ۱۱ هزار دستگاه اعلام شده، در حالی که شمار متقاضیان به بیش از دو میلیون نفر میرسد. علاوه بر محدود بودن ظرفیت، اختلالهای مکرر در سامانههای فروش نیز به یکی از مهمترین دغدغههای خریداران تبدیل شده است. بسیاری از متقاضیان حتی موفق به تکمیل فرآیند ثبتنام نمیشوند و کندی یا قطعی سامانهها عملا آنها را از رقابت کنار میزند. کارشناسان هشدار میدهند که خودرو بهتدریج از یک کالای مصرفی به ابزاری برای سرمایهگذاری تبدیل شده است. به گفته مانی حدادی، کارشناس صنعت خودرو، نبود یک نظام کارآمد در مدیریت بازار باعث شده خودرو بیش از آنکه نیاز مصرفی باشد، به محلی برای حفظ ارزش سرمایه تبدیل شود.
به اعتقاد او، این وضعیت زمینهساز افزایش قیمتها و تشدید التهاب بازار شده است. اختلاف قابل توجه میان قیمت کارخانه و بازار آزاد نیز به این روند دامن زده است. زمانی که این شکاف قیمتی افزایش مییابد، طبیعی است بخشی از تقاضا ماهیتی سوداگرانه پیدا کند. در چنین شرایطی، عرضههای محدود نهتنها مشکل را حل نمیکند، بلکه رقابت را شدیدتر و فضای بازار را ملتهبتر میسازد. هرچند طی هفته گذشته روند نزولی در قیمت برخی خودروها مشاهده شده، اما کارشناسان معتقدند هنوز نمیتوان از کاهش واقعی و پایدار قیمتها سخن گفت. خودروهای گرانقیمت همچنان در سطوح بالایی معامله میشوند و بازار تا رسیدن به وضعیت متعادل فاصله دارد.
معاملات کمتر از یک دهم شد
در همین حال، به نوشته خبرگزاری تسنیم، بررسی وضعیت بازار نشان میدهد میزان مراجعه به بازار و حجم معاملات نسبت به دورههای پررونق، به شکل قابل توجهی کاهش یافته و در برخی برآوردها، این میزان به کمتر از ۱۰ درصد سطح معمول رسیده است. این افت سنگین در تقاضا، عملا بازار را از حالت فعال خارج کرده و آن را در وضعیت انتظار قرار داده است.
فعالان بازار معتقدند در بخش خودروهای داخلی، روند افزایشی قیمتها متوقف شده و حتی در برخی مدلها کاهش حدود ۱۰ درصدی نیز مشاهده میشود. این موضوع نشان میدهد فشار سمت تقاضا در بازار کاهش یافته و فروشندگان برای جذب مشتری ناچار به تعدیل قیمتها شدهاند. در واقع، بازار در این بخش از فاز رشد قیمتی وارد مرحله تثبیت و اصلاح شده است. در بخش خودروهای مونتاژی نیز روند مشابهی دیده میشود و افزایش قیمتها در این گروه متوقف شده است. به گفته فعالان بازار، در این بخش نیز نبود تقاضای موثر باعث شده معاملات با احتیاط بیشتری انجام شود و بازار از هیجانهای قیمتی ماههای گذشته فاصله بگیرد.
بازار خودروهای وارداتی نیز شرایط متفاوتی ندارد. محدودیت در صدور فاکتور، کاهش حجم عرضه و احتیاط فروشندگان موجب شده سطح معاملات در این بخش به حداقل برسد. بسیاری از دارندگان خودروهای وارداتی نیز در شرایط فعلی ترجیح میدهند از فروش خودداری کنند و منتظر ثبات بیشتر در بازار بمانند؛ موضوعی که عملا نقدشوندگی این بخش را کاهش داده است. کارشناسان اقتصادی معتقدند یکی از عوامل اصلی این وضعیت، بیثباتی قیمتی در بازار خودرو است؛ موضوعی که موجب شده خریداران نسبت به آینده قیمتها اطمینان کافی نداشته باشند و تصمیمگیری برای ورود به بازار را به تعویق بیندازند. در چنین فضایی، حتی در صورت کاهش نسبی قیمتها، رفتار احتیاطی همچنان بر بازار حاکم است. از سوی دیگر، کاهش قدرت خرید، انتظارات تورمی متغیر و نبود چشمانداز روشن از سیاستهای قیمتی، از دیگر عواملی عنوان میشود که به تشدید رکود در بازار خودرو دامن زده است.
مجموعه این عوامل باعث شده بازار از یک فضای فعال معاملاتی به بازاری کمرمق و مبتنی بر انتظار تبدیل شود. در مجموع، بازار خودرو در شرایطی قرار گرفته که هم در سمت عرضه و هم در سمت تقاضا با نوعی احتیاط و تعلیق مواجه است.
کاهش محسوس معاملات، ثبات یا افت قیمت در برخی بخشها و عدم تمایل فروشندگان به عرضه، همگی نشان میدهد بازار در وضعیت رکودی قرار دارد و خروج از این وضعیت، وابسته به بهبود متغیرهای کلان اقتصادی و بازگشت اعتماد به سمت تقاضا خواهد بود. از این رو، به نظر میرسد بازار خودرو بیش از هر چیز نیازمند افزایش واقعی تولید و عرضه، اصلاح سازوکارهای فروش و فراهم کردن دسترسی عادلانه برای متقاضیان است. رقابت میلیونی برای تعداد محدودی خودرو، در کنار سامانههایی که بارها با اختلال مواجه میشوند، نهتنها کمکی به آرامش بازار نکرده، بلکه خود به بخشی از بحران تبدیل شده است.
تا زمانی که عرضه با میزان تقاضای واقعی هماهنگ نشود، فرآیند فروش شفافتر نشود و خودرو جایگاه اصلی خود به عنوان کالای مصرفی را بازنیابد، نمیتوان انتظار داشت بازار به ثبات پایدار برسد. در شرایط کنونی، خریداران همچنان میان قیمتهای نامتوازن، ظرفیتهای محدود فروش و سازوکاری قرار دارند که هنوز نتوانسته رضایت عمومی را جلب کند.
دیدگاهتان را بنویسید