به گزارش اقتصادران، صنعت پتروشیمی ایران به عنوان یکی از بزرگترین صنایع کشور، همواره نقش مهمی در رشد اقتصاد کشور و افزایش صادرات داشته است. با این حال در سالهای اخیر صنعت پتروشیمی کشور درگیر چالشهای متعددی شده است که به نظر میرسد موانع بزرگی برای این صنعت تراشیدهاند.
پیشرفت صنعت پتروشیمی کشور برای اقتصاد وابسته به نفت ایران میتوانست کمک بزرگی باشد و به افزایش درآمد ارزی و خلق ارزش افزوده در اقتصاد کمک کند. اما ۲۲ درصد ظرفیت خالی و عدمالنفع بیش از یک میلیارد دلاری این صنعت اجازه تحقق این مسیر را ندادهاند.
در همین زمینه، محمدرضا نعمتزاده، وزیر اسبق صمت و مدیرعامل اسبق شرکت ملی صنایع پتروشیمی، گفتوگویی انجام داده است که در ادامه میخوانید.
***
حدود ۱۰ سال است که سرمایهگذاری بسیار راکد و کند شده است
*صنعت پتروشیمی ایران در حال حاضر در چه وضعیتی قرار دارد؟
صنایع پتروشیمی و سایر صنایع کشور شدیدا نیاز به سرمایهگذاری دارند. چرا که حدود ۱۰ سالی است که سرمایهگذاری بسیار راکد و کند شده است. زمانی که سرمایهگذاری صورت نگیرد، خود به خود تولید و صادرات نیز افزایش پیدا نمیکنند و چه بسا کاهش پیدا کنند. ما باید محصولات بیشتری تولید و صادر کنیم.
گاهی اوقات در فصول سرما واحدهای پتروشیمی مجبور هستند ۳ تا ۴ ماه فعالیت را تعطیل کنند
*مهمترین چالشهای حال حاضر صنعت پتروشیمی ایران چیست؟
یکی از چالشهای امروز صنعت که کموبیش همگان میدانند، ناترازی انرژی و به خصوص ناترازی گاز است. گاز بسیار محدود است و مجبور هستند که گاز صنایع مصرفکننده را کم یا قطع کنند. گاهی اوقات در فصل سرما واحدهای پتروشیمی مجبور هستند ۳ ماه تا ۴ ماه فعالیت را تعطیل کنند. این موضوع بسیار ضرر دارد چرا که هم تولید و هم صادرات کاهش پیدا میکند.
قرار بود ۱۵ درصد از گاز تولیدی کشور به پتروشیمی تحویل داده شود، اما اکنون حدود ۳ درصد یا ۴ درصد است
بنابراین من معتقد هستم که وزارت نفت باید اهتمام جدی برای تولید بیشتر و تحویل بیشتر گاز به صنایع پتروشیمی بورزد. زمانی که ما برنامهریزی برای چشمانداز ۱۴۰۴ صنعت پتروشیمی داشتیم، پیشبینی کردیم که حداقل ۱۵ درصد از تولید گاز کشور باید به پتروشیمی تحویل داده شود تا پتروشیمیها بتوانند ارزش افزوده و اشتغال بیشتر ایجاد کنند. اما تا جایی که مطلع هستم، این میزان در حد ۳ درصد یا ۴ درصد است. این موضوع قطعا به ضرر کشور است و این بزرگترین چالش صنعت پتروشیمی است.
هرچه زودتر باید FATF به صورت تمام و کمال امضا و اعمال تا روابط بانکی برقرار شود
چالش دوم مربوط به محدودیتهای تحریم است که به کل کشور از جمله صنعت پیشرفته پتروشیمی ضرر میرساند. این موضوع خود به خود باعث میشود که سرمایهگذاران خارجی و ایرانیان خارج از کشور قادر به سرمایهگذاری نباشند چرا که روابط بانکی با دنیا نداریم. من بارها گفتهام که باید FATF به صورت تمام و کمال و هرچه زودتر امضا و اعمال تا روابط بانکی برقرار شود. روابط بانکی ربطی به تحریمهای آمریکا ندارد. اکنون اگر کشورهای همسایه قصد داشته باشند که با ایران روابط بانکی برقرار یا دادوستد کنند، قادر به این کار نخواهند بود.
کشورها به دلیل محدودیتهای بانکی مجبور میشوند که از تراستیها و صرافها استفاده کنند که این روشی مربوط به دوران قاجار است!
این موضوع نیز یکی از چالشهای عمده کشور از جمله صنایع پتروشیمی است. در مورد بحث تحریم باید گفت کشورها به دلیل محدودیتهای بانکی مجبور میشوند که از تراستیها و صرافها استفاده کنند که این روشی مربوط به دوران قاجار است. امروز روش تجارت این نیست که کسی کالایی را صادر و نتواند پول آن را دریافت کند. باید یک صراف را پیدا کنند و هزینهای را متحمل شوند. گاهی هم در این راه منابع حیف و میل میشوند. درواقع حتی اگر میل نشود، از طریق واسطهها حیف میشود!
درست است که به دلیل تحریم نمیتوان از خارج منابع زیادی وارد کشور کرد اما بانکهای ایران و بانک مرکزی منابعی دارند که میتوانند به سرمایهگذاریها اختصاص دهند
این موضوعات عمده چالشها هستند، اما خوشبختانه توان نیروی انسانی خوبی در زمینه مهندسی، طراحی، ساخت تجهیزات، اجرای پروژهها و … وجود دارد. اما باید کاری کنیم که بخش خصوصی، بخش دولتی و بخش خارجی، بتوانند مساله سرمایهگذاری را جدیتر بگیرند. درست است که به دلیل تحریم نمیتوان از خارج منابع زیادی وارد کشور کرد اما بانکهای ایران و بانک مرکزی منابعی دارند که میتوانند به سرمایهگذاریها اختصاص دهند.
اولویت اول، تصویب FATF توسط مجلس و اجرایی کردن آن است
*راهکارهای موجود برای حل مشکلات بیانشده چیست؟
امید است که این موانع برطرف شوند و باید از یک جایی شروع کرد. به نظر من اولویت اول، تصویب FATF توسط مجلس و اجرایی کردن آن است. دلیل اهمیت موضوع این است که بتوان با بانکهای دنیا ارتباط برقرار کرد. اکنون حتی ایرانیان خارج از کشور نیز اگر بخواهند پول خود را به ایران بیاورند و سرمایهگذاری کنند، قادر به این کار نیستند.
باید تلاش کرد تا تحریمها به حداقل برسند و کشور به حالت عادی برگردد / تشکیل سرمایه بسیار ناچیز است و به جای ۲۵ درصد، حدود ۲ درصد است
مرحله دوم باید سعی کرد تا مساله تحریم و تنشها به حداقل برسند. باید تلاش کرد تا تحریمها به حداقل برسند و کشور به حالت عادی برگردد. اصولا در زمینههای سرمایهگذاری باید گفت در کشور حدود ۱۰ سال یا ۱۵ سال است که سرمایهگذاری جدی صورت نگرفته است و تشکیل سرمایه نیز بسیار ناچیز است و به جای ۲۵ درصد، حدود ۲ درصد است. این یعنی بیشتر از سرمایه میخوریم و حتی اندازه استهلاک نیز سرمایهگذاری انجام نمیشود.
