برچسب: سهامداران بورس

به گزارش اقتصادران، فردین آقابزرگی طی یادداشتی مطرح کرد:

افت شاخص کل بورس و از دست رفتن کانال ۴ میلیون واحدی، آن‌هم پس از دوره‌ای نوسان در محدوده ۴.۵ میلیون واحد، در نگاه نخست می‌تواند نشانه‌ای از ضعف بازار تلقی شود، اما بررسی دقیق‌تر متغیرهای اقتصادی و غیراقتصادی نشان می‌دهد آنچه امروز در بازار سرمایه می‌گذرد، بیش از آنکه یک رفتار غیرعادی باشد، واکنشی طبیعی به شرایط کلی اقتصاد و فضای پرریسک حاکم بر کشور است. در هفته‌ها و ماه‌های اخیر، تشدید تنش‌های سیاسی و نظامی، افزایش تهدیدها میان ایران و غرب، بالا گرفتن مخاصمات با امریکا و اسراییل و درنهایت همراهی اروپا با برخی مواضع تنبیهی، ازجمله قرار دادن سپاه در فهرست گروه‌های تروریستی، سطح ریسک سیستماتیک اقتصاد ایران را به شکل محسوسی افزایش داده است. در چنین فضایی، رفتار سرمایه‌گذاران به‌ویژه سرمایه‌های محتاط و کوتاه‌مدت قابل پیش‌بینی است؛ سرمایه «ترسو» عقب‌نشینی می‌کند، نقد می‌شود و به انتظار می‌نشیند. نکته مهم آن است که این واکنش محدود به بازار سرمایه نیست. سایر بازارها ازجمله ارز، طلا و حتی بخش واقعی اقتصاد نیز تحت‌تاثیر همین نااطمینانی‌ها قرار گرفته‌اند. با این حال، بورس به دلیل شفافیت قیمتی و امکان رصد لحظه‌ای، بیش از دیگر بازارها افت‌ و خیزها را عیان می‌کند و همین موضوع باعث می‌شود فشار روانی آن زودتر و شدیدتر دیده شود. اما فراتر از عوامل سیاسی، آنچه نگرانی عمیق‌تری ایجاد می‌کند، وضعیت متغیرهای بنیادین اقتصاد است. افزایش ناترازی‌ها، کاهش توان دولت به عنوان یکی از بازیگران اصلی اقتصاد و نشانه‌های آشکار ضعف ساختاری، تصویری نگران‌کننده از آینده ترسیم می‌کند. بررسی لایحه بودجه ۱۴۰۵ به‌ وضوح نشان می‌دهد دولت برای جبران کسری منابع، به حذف یارانه‌ها و شناسایی حدود ۵۸۰ هزار میلیارد تومان درآمد از این محل متوسل شده است؛ تصمیمی که آثار اجتماعی و اقتصادی آن از هم‌اکنون قابل پیش‌بینی است. کاهش قدرت خرید، فشار معیشتی و تداوم افت ارزش پول ملی، در ماه‌های گذشته خود را در قالب نارضایتی‌های اجتماعی و اعتراضات نشان داده است.

به گزارش اقتصادران، بازارهای موازی با وجود عدم قطعیت‌های سیاسی همچنان از جذابیت برخوردار هستند و سرمایه‌گذاران اقبال قابل توجهی به این بازارها دارند. با تجربه چنین شرایطی بورس تهران روزگار خوبی ندارد و با معضل کمبود نقدینگی دست وپنجه نرم می‌کند، معضلی که وضعیت سرمایه‌گذاران بورسی را هر روز وخیم‌تر از گذشته می‌کند.
بررسی‌ها نشان می‌دهد که بازارها در هفته‌های اخیر نتوانسته انتظارات سرمایه‌گذاران خود را از منظر بازدهی و اعتماد به آینده بازار برآورده کند. در حالی که سایر بازارهای سرمایه‌گذاری، از جمله بازار ارز، طلا و حتی مسکن، با جلب‌توجه سرمایه‌های سرگردان رشد قابل توجهی را تجربه کرده‌اند، بازار سهام درگیر رکودی فرساینده شده و هر روز با خروج نقدینگی و اعتماد روبه‌رو است. کارشناسان و فعالان بازار سهام دلیل این رکود را تا حدود زیادی مربوط به خروج پول از بورس و ورود آن به بازارهای دیگر می‌دانند، خروجی که نشانه‌های آن را به راحتی می‌توان در کاهش ارزش و حجم معاملات دید.
یکی از معیارهای مهم برای ارزیابی جذابیت سرمایه‌گذاری در بورس، نرخ اوراق خزانه همان اخزاست. اوراق خزانه اسلامی یا اخزا، نوعی اوراق بدهی هستند که توسط دولت منتشر می‌شوند و سررسید مشخص دارند. این اوراق معمولا بدون کوپن (سود دوره‌ای) بوده و در سررسید، اصل مبلغ اسمی به خریدار پرداخت می‌شود. قیمت این اوراق معمولا کمتر از مبلغ اسمی آنها در بازار معامله می‌شود و اختلاف قیمت خرید تا ارزش اسمی در تاریخ سررسید، نرخ سود موثر یا همان نرخ بازده اوراق خزانه (نرخ اخزا) را تعیین می‌کند.

باتوجه به اینکه این اوراق نرخ ثباتی دارند، بسیاری از فعالان بازار سرمایه این نرخ را معیاری کلیدی برای مقایسه ریسک و بازده بازارهای مختلف محاسبه می‌کنند. آمارهای منتشر شده نشان می‌دهد که در پایان هفته اخیر نرخ بازده اخزا به ۳۴ درصد رسیده که این رقم تا حدودی برای سرمایه‌گذاران بورسی خطر آفرین است.
بررسی ارقام نرخ بازده اوراق خزانه از شروع تیر ماه نشان می‌دهد که این نرخ پیش‌تر تا محدوده ۳۷ درصدی صعود کرده بود، اما در ادامه مسیر یک روند اصلاحی به خود گرفت و ۳۳ درصد کاهش یافت و مجددا روند صعودی به خود گرفت حال اگر این روند صعودی در هفته‌های پیش رو ادامه پیدا کند، جذابیت بورس در میان سرمایه‌گذاران کاهش خواهد یافت و زمینه خروج سرمایه از بورس فراهم می‌شود.
کارشناسان پیش بینی می‌کنند در کوتاه‌مدت روند رکودی و حرکات نوسانی بورس تهران ادامه یابد. ممکن است در برخی گروه‌های کوچک یا تک‌سهم‌ها شاهد رشدهای هیجانی باشیم، اما تا زمانی‌که متغیرهای کلان اقتصادی مانند نرخ دلار توافقی و نرخ اوراق، تغییر معناداری نکنند و جریان نقدینگی وارد بورس نشود، امید به رونق پایدار در بورس کمرنگ خواهد بود. در عین حال، بسیاری از سهامداران حقیقی که طی موج‌های صعودی سال‌های گذشته وارد بازار شده‌اند، اکنون با زیان‌های جدی مواجه شده‌اند و انگیزه چندانی برای تزریق سرمایه‌های جدید ندارند. بخشی از کارشناسان اکیدا توصیه می‌کنند در شرایط فعلی، استراتژی سرمایه‌گذاری با رویکرد بلندمدت و تمرکز بر شرکت‌های بنیادی سودآور، می‌تواند ریسک سرمایه‌گذاران را تا حدی مدیریت کند.
بورس تهران این روزها صحنه کشمکش بلندمدت میان انتظارات سرمایه‌گذاران، سیاستگذاری‌های اقتصادی و تحولات بازارهای رقیب است.
قفل نقدینگی در تالار شیشه‌ای، صعود نرخ اخزا و رشد آرام اما پیوسته بازارهای موازی همه و همه دست به دست هم داده تا چشم‌انداز تالار شیشه‌ای در هاله‌ای از ابهام فرو برود و روزگار سرمایه‌گذاران این بازار را نیز به صورت قابل توجهی تلخ کند.

 تابلوی معاملات بازار سهام

در آخرین هفته تیر ماه بازار سهام به روند معاملات خود ادامه دارد و برخلاف تعطیلی همه بازارها در روز چهارشنبه این بازار به معاملات خود پرداخت و برهمین اساس شاخص کل بورس تهران با رشد ۱.۸ درصدی، به رقم دو میلیون و ۸۳۷ هزار واحدی رسید. همچنین شاخص هم‌وزن با افزایشی نزدیک به یک درصد، در سطح ۸۴۷ هزار واحد ایستاد. با این‌حال، بررسی آمار معاملاتی نشان می‌دهد که همزمان با رشد شاخص‌ها، حجم و ارزش معاملات خرد کاهش یافته است؛ به‌طوری‌که میانگین روزانه معاملات خرد سهام، حق تقدم و صندوق‌های سهامی طی پنج روز اخیر، حدود ۱۵ میلیارد برگه سهم بوده که نسبت به هفته قبل، کاهش تقریبی ۲۰ درصدی را تجربه کرده است.
از سوی دیگر، بازار سرمایه همچنان با استمرار خروج سرمایه‌گذاران حقیقی مواجه است. در هفته منتهی به چهارشنبه، اول مرداد، مجموعا حدود ۴ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان پول حقیقی از بورس خارج شد که بخش عمده این رقم، به معاملات روز چهارشنبه اختصاص داشته است. خروج قابل‌توجه پول حقیقی در هفته‌ای که شاخص بورس روند صعودی داشته، پدیده‌ای غیرمنتظره به شمار می‌رود و نگرانی‌هایی را در میان فعالان بازار ایجاد کرده است.

بورس کالا در یک نگاه

فولاد مبارکه اصفهان با معامله ۱۶۵ هزار و ۲۷۰ تن تختال و انواع ورق به ارزش ۵ هزار و ۳۱۴ میلیارد تومان در رتبه نخست ایستاد.ملی صنایع مس ایران با فروش ۴ هزار و ۸۱۴ تن انواع مس، سولفور مولیبدن و کنسانتره فلزات گرانبها به ارزش ۳ هزار و ۷۲۳ میلیارد تومان دوم شد. سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران ۴۸۰ هزار تن سنگ آهن و آهن اسفنجی به ارزش یک هزار و ۵۵۸ میلیارد تومان فروخت و رتبه سوم را به خود اختصاص داد.پالایش نفت بندرعباس ۴۶ هزار و ۵۰۰ تن وکیوم باتوم و لوب کات سنگین به ارزش یک هزار و ۱۶۵ میلیارد تومان فروخت و چهارم شد.
مجتمع سرب و روی انگوران با معامله ۳۵ هزار تن خاک روی به ارزش ۸۸۴ میلیارد تومان پنجم شد.پالایش نفت آبادان با فروش ۳۵ هزار تن وکیوم باتوم به ارزش ۸۴۲ میلیارد تومان فروخت و رتبه ششم را کسب کرد.ذوب آهن اصفهان با فروش ۲۰ هزار و ۷۰۸ تن شمش بلوم، تیرآهن و میلگرد به ارزش ۷۵۷ میلیارد تومان رتبه هفتم را به خود اختصاص داد.
معدنی و صنعتی چادرملو با معامله ۲۵ هزار تن شمش بلوم به ارزش ۷۵۵ میلیارد تومان هشتم شد.صنایع تولیدی دنیای مس کاشان یک هزار تن مس مفتول به ارزش ۷۲۸ میلیارد تومان فروخت و نهم شد. پتروشیمی تندگویان هم با فروش ۹ هزار و ۹۵۸ تن پلی اتیلن ترفتالات بطری و نساجی و نخ پلی استر در گریدهای مختلف به ارزش ۷۱۳ میلیارد تومان رتبه دهم را به خود اختصاص داد.

به گزارش اقتصادران، بازار سهام در معاملات امروز  ۹ تیرماه  با فشار شدید فروش همراه شد و شاخص کل با افت ۵۶ هزار و ۳۵۴ واحدی معادل ۱.۹۸ درصد، به عدد ۲ میلیون و ۷۸۸ هزار و ۳۹۰ واحد رسید.

همزمان شاخص هم‌وزن نیز با کاهش ۱۷ هزار و ۷۸۰ واحدی، افت ۲ درصدی را تجربه کرد و به سطح ۸۷۱ هزار و ۵۶ واحد رسید.

خروج سنگین پول حقیقی از بازار

ارزش معاملات خرد بازار به ۸.۶ هزار میلیارد تومان رسید، اما در همین حال شاهد خروج ۵.۱ هزار میلیارد تومان پول حقیقی از بازار بودیم. همچنین صندوق‌های درآمد ثابت نیز با خروج ۱.۲ هزار میلیارد تومان نقدینگی مواجه شدند که نشان‌دهنده تردید و نگرانی سرمایه‌گذاران حتی در گزینه‌های با ریسک پایین‌تر است.

برتری مطلق فروشندگان حقیقی

در معاملات امروز، سرانه خرید حقیقی تنها ۲۵ میلیون تومان ثبت شد، در حالی‌که سرانه فروش حقیقی به عدد قابل توجه ۸۸.۲ میلیون تومان رسید. این اختلاف فاحش در سرانه‌ها، گویای فشار شدید فروش از سوی معامله‌گران خرد و نبود تقاضای مؤثر در سمت خریداران است.

سنگینی صف‌های فروش در بازار

ارزش سفارشات فروش با رسیدن به ۲۷ هزار و ۹۴۲ میلیارد تومان، بیش از ۹۷ برابر ارزش سفارشات خرید ثبت‌شده به مبلغ ۲۸۳ میلیارد تومان بود. چنین نسبت بالایی بین عرضه و تقاضا، فضای قفل‌شده بازار را به‌وضوح نشان می‌دهد.

افزایش تعداد نمادهای مثبت

از میان نمادهای معامله‌شده، تنها ۳۱ نماد (معادل ۴ درصد بازار) مثبت بودند و ۸۴۱ نماد (معادل ۹۶ درصد بازار) با افت قیمت مواجه شدند. این پراکندگی شدید در معاملات منفی، گویای سقوط فراگیر قیمت‌ها در تمام صنایع و گروه‌های بازار است. البته باید اشاره کرد که نسبت به روز گذشته، تعداد نمادهای مثبت بیشتر شده اما همچنان برتری مطلق، با نمادهای منفی است.

ارزش بازار و معاملات بلوک

ارزش کل بازار به ۹.۸۶۹ هزار هزار میلیارد تومان (معادل ۱۱۲ میلیارد دلار) رسیده است. در همین حال، ارزش معاملات بلوک سهام ۱.۱ هزار میلیارد تومان و معاملات بلوک صندوق‌ها نیز ۲۶۲.۷ میلیارد تومان گزارش شده است. ارزش معاملات آپشن‌ها نیز ۱۳۷.۹ میلیارد تومان بوده است.

گرچه امروز نسبت به دو روز گذشته حمایت بیشتری از بازار شد، اما این حمایت محدود به چند نماد بود و شاهد حمایتی نبودیم که برای به تعادل رساندن بازار نیاز است.

به گزارش اقتصادران، در نخستین ساعات روز جمعه شاهد آغاز جنگ میان اسراییل و ایران بودیم که تا این لحظه ایران واکنش‌های بسیار جدی به این موضوع نشان داده است. همین موضوع باعث شد که سخنگوی دولت اعلام کند که فعلا بازار سهام تعطیل است. بسیاری از کارشناسان از این موضوع استقبال می‌کنند و عقیده دارند که در اینچنین شرایطی سرمایه‌های مردم حفظ می‌شود و برخی دیگر از کارشناسان عقیده دارند که در شرایط جنگی باید بازارها قابلیت نقدشوندگی داشته باشد و بسته شدن بورس منطقی نیست. تعطیلی بورس تهران از دو بعد قابل بررسی است اما جنگ تبعات روانی بسیاری برای مردم در پی دارد.  بار دیگر شوک به بازار سهام رسید و باعث شد که سرمایه‌گذاران ازنظر روانی تحت تاثیر قرار بگیرند. شوکی که طی آن واکنش احساسی معامله‌گران خرد، روند معاملات و شاخص‌ها را به‌شدت تحت پرسش قرار داد. بازارهای سرمایه‌گذاری تحت تاثیر فشارهای روانی تغییر مسیر می‌دهند و به نوعی به سمت و سوی زیان‌سازی قدم بر می‌دارند. درحال حاضر اغلب بورس‌های دنیا از جمله بورس اسراییل سرخ پوش هستند و شرایط بسیاری بدی را تجربه می‌کنند اما بازار سهام در ایران تعطیل است. با انتشار اولین اخبار از تحرکات نظامی و احتمال گسترش درگیری، جریان معاملات بورس به سرعت وارد وضعیت قرمز شد. معامله‌گران خرد به عنوان اولین گروه واکنش‌دهنده، معمولاً پیش از هر گروه دیگر با احساس اضطراب و ترس، به صف‌های فروش هجوم می‌آورند.این موج فروش منجر به ریزش قیمت‌ها، تشکیل صف‌های فروش سنگین و رکوردشکنی ارزش معاملات در نمادهای بزرگ می‌شود. طی روزهای اخیر، حتی نمادهایی که ذاتاً ارتباط مستقیمی با تحولات سیاسی-نظامی ندارند، صرفاً تحت تأثیر فضای روانی بازار وارد دور باطل عرضه می‌شوند.

رفتار گله‌ای در بازارها

در بازارهای بحران‌زده، پدیده رفتار گله‌ای (Herding) به ضوح قابل مشاهده است. معامله‌گران خرد اغلب با مشاهده تصمیمات دیگران و بدون بررسی دقیق وضعیت بنیادی سهام، اقدام به فروش یا خرید افراطی می‌کنند. اصطلاح “FOMO ” (ترس از عقب‌ماندن از موج خروج یا ورود) در این شرایط نقش بسیار مهمی در تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران دارد؛ وقتی عده‌ای فروش را آغاز می‌کنند، گروه بعدی برای جا نماندن، با فروش هیجانی همراه می‌شوند. نتیجه، افت‌های سنگین‌تر، تشدید فشار فروش و حتی تشکیل صف‌های فروش در نمادهای بنیادی بازار است و در نهایت بازار بدون دلیل اقتصادی سقوط می‌کند.
این رفتار نه فقط بازیگران کوچک بلکه گاهی فعالان بازار را نیز دچار خطاهای تصمیم‌گیری و زیان سنگین می‌کند؛ زیرا در فضای ناامنی روانی، برخی سرخط را به هر قیمتی می‌فروشند و چرخش نقدینگی به سمت بازارهای کم‌ریسک‌ترشدت می‌گیرد.

 بازار تحت تاثیر شایعه و ترس

یکی از عوامل مهم اثرگذار بر بازار سرمایه، نقش شایعات و اخبار غیررسمی است. حضور شبکه‌های باعث می‌شود اخبار تاییدنشده با سرعت منتشر و فضای بازار را مسموم کند. معامله‌گران خرد به دلیل فقدان دسترسی به اطلاعات تخصصییا تحلیلی، بیشتر تحت تاثیر موج شایعات قرار می‌گیرند و به نوعی براساس شایعاتی که در صفحات اجتماعی وجود دارد معاملات خود را انجام می‌دهند.  در این شرایط، واهمه اخبار منفی یا انتشار شایعات مربوط به تعطیلی بورس، افزایش دامنه نوسان منفی یا تصمیمات جدید سیاست‌گذاری، ریشه اصلی بسیاری از رفتارهای هیجانی است. این فضای پرشایعه، بازار را وارد سیکل باطلی از بی‌اعتمادی و ترس می‌کند، که محصول آن نقدشوندگی پایین و گیر کردن معامله‌گران در صف‌های فروش ممتد است. البته نباید در شرایط مساله بی‌اعتمادی را نادیده گرفت در چنین شرایطی بی‌اعتمادی به یک رکن اساسی در بازار تبدیل می‌شود و باعث می‌شود که شرایط تغییر کند و آرام آرم سرمایه‌ها از بورس خارج شود.

 تکرار تجربه

واکنش معامله‌گران خرد به اخبار جنگی بی‌سابقه نیست و پیش از این نیز در شرایط جنگی یا شرایط خاص شاهد واکنش سرمایه‌گذاران نسبت به شرایط بوده‌ایم. نمونه بارز آن، دوران آغاز جنگ ایران و عراق (دهه ۶۰)، بحران‌های سیاسی سال ۱۳۸۸ و دوران تشدید تحریم‌های بین‌المللی است. هر بار که کشور با بحران نظامییا تحریم مواجه شده، موج اولیه خروج سرمایه خرد به چشم خورده است. در دوره جنگ ایران و عراق، بورس تهران در ابتدا با ریزش‌های سنگین مواجه شد اما با فروکش کردن هیجانات و مشخص شدن روند ثبات نسبی، بخش زیادی از سرمایه‌های خارج شده بازگشت. تحلیل داده‌های تاریخی نشان می‌دهد، موج‌های فروش احساسی به‌طور میانگین۲ تا ۴ هفته بازار را ملتهب نگاه می‌دارد ولی در صورت کنترل تحولات و شفاف‌سازی سیاست‌گذار، جو برگشتی تدریجی اتفاق می‌افتد. البته در آن دوره بازار سهام به صورت طولانی مدت تعطیل شد و برخی از کارشناسان عقیده دارند که ممکن است در شرایط کنونی نیز بورس تهران تعطیل شود.
بررسی‌ها نشان می‌دهد که بیش از ۶۰ درصد فعالان حقیقی بازار سرمایه، اخبار را ابتدا از رسانه‌های اجتماعی پیگیری می‌کنند و سپس سایت‌های رسمی مانند کدال و بورس‌پرس را بررسی می‌کنند. در شرایط جنگی، اخبار ضدونقیض و تاییدنشده روی کانال‌ها و پیج‌های بورسی، منجر به چندبرابر شدن ضریب هیجان می‌شود.  از سوی دیگر، پوشش رسانه‌های رسمی نیز گاهی حالت هشدار و اضطراب را به جامعه سهامداری منتقل می‌کند – به خصوص اگر پیام‌های غیرمدیریتی از سوی برخی مسوولان منتشر شود یا رسانه‌های خارجی با برجسته‌سازی اخبار بحرانی و تحقیرآمیز، فضای نااطمینانی را تشدید کنند.

 نقش سیاست‌گذار در بازار سهام

در عملکرد سازمان بورس و نهادهای ناظر، نحوه مدیریت اخبار اهمیت فراوانی دارد. در بسیاری موارد، تأخیریا ابهام در اطلاع‌رسانی، باعث تشدید نگرانی و تصمیمات هیجانی معامله‌گران خرد شده است. ابزارهایی مانند توقف موقت معاملات، کاهش یا حذف دامنه نوسان، یا حتی اعلام تعطیلی‌های کوتاه‌مدت، در صورت اجرای درست با هدف حفظ سلامت بازار و آرامش روانی استفاده می‌شوند. با این حال، نمونه‌هایی از رفتارهای سیاست‌گذارانه ضعیف نیز وجود داشته که خود به موج شایعات و اضطراب جمعی دامن زده است؛ از جمله انتشار پیام‌های ناقص یا دوپهلو درباره آینده بازار. در چنین فضاهایی، توصیه تحلیلگران باتجربه به معامله‌گران خرد عبارت است از:
عدم فروش هیجانی و خروج گروهی: در بیشتر مواقع فروش در نقطه اوج ترس منجر به قفل‌شدن ضرر و خروج نقدینگی با قیمت پایین خواهد شد.
بررسی شرایط بنیادی سهم‌ها: بسیاری از شرکت‌های صادرات‌محور یا حتی ریالی بازار در میان‌مدت و بلندمدت، اساساً تأثیر مستقیمی از اخبار جنگی نمی‌گیرندیا حتی فرصت پیدا می‌کنند.
دورشدن موقت از فضای شایعه و پیج‌های هیجانی: مطالعه تحلیل‌های رسمی و مشاوره با نهادهای تخصصی، به جای پیروی از جو گروه‌های غیرحرفه‌ای در شبکه‌های اجتماعی.
توجه به مصوبات و اطلاعیه‌های رسمی سازمان بورس: ثبت اطلاعیه‌های فوری درباره تعطیلی بازار یا تعیین دامنه‌های جدید نوسان، می‌تواند از شدت اضطراب بازار بکاهد.
قرار گرفتن بورس در تقاطع اخبار سیاسی و تهدیدهای جنگی، همواره سایه‌ای سنگین بر سر سرمایه‌گذاران خرد انداخته است. مهم‌ترین پیامد، ایجاد فضای اضطراب دسته‌جمعی، فراگیری صف‌های فروش و خروج نقدینگی از بازار سرمایه است که عمدتاً از ترس نشأت می‌گیرد و کمتر ریشهدر تحلیل‌های بنیادی دارد و در نهایت این ترس تبدیل به یک بی‌اعتمادی بزرگ نسبت به بازار می‌شود. تجربه ثابت کرده که این دوران‌ها، گرچه پرریسک و زیان‌آورند، اما پایان‌پذیرند و غالباً پس از فروکش‌کردن تب اخبار، بازار به تعادل بازمی‌گردد. اصل مدیریت هیجان و اعتماد به اطلاعات و نهادهای رسمی، کلید عبور از این بحران برای معامله‌گران خرد محسوب می‌شود. کارشناسان بورسی معتقدند آینده بازار نه توسط اخبار کوتاه‌مدت، بلکه براساس واقعیت‌های بنیادی و تصمیمات عقلانی شکل می‌گیرد. به همین دلیل، معامله‌گران خرد باید با تقویت سواد بورسی، دوری از شایعات و تکیه بر تحلیل علمی، مسیر بهتری برای عبور از توفان هیجانات روانی ترسیم کنند.

به گزارش اقتصادران، تابلوی معاملاتی بازار در حالی روز سه‌شنبه سبزپوش شد که همچنان سردرگمی و بلاتکلیفی در معاملات سرمایه‌گذاران به چشم می‌خورد. پس از ادامه گمانه‌زنی‌ها در خصوص دور بعدی مذاکرات هسته‌ای و البته تکذیب نامه منتشر‌شده در خصوص دو شرکت خودروسازی، فضای بی‌اعتمادی بیش از هر زمان دیگری در بازار به چشم می‌خورد. پس از رشد شاخص کل بورس در ماه گذشته، روند صعودی از هفته‌های اخیر دستخوش اصلاحات تا محدوده ۳میلیون و ۱۰۰هزار واحدی شده است. بر این اساس به نظر می‌رسد تازمانی که ابهام در چشم‌انداز سیاسی و مذاکراتی در کنار موضوع تشدید ناترازی‌های انرژی برقرار باشد، انتظار صعود مداوم از بازار مطرح نخواهد بود. باید دید کلاف‌های سردرگم بازار در روزهای آینده چگونه باز خواهند شد.

علی بهشتی روی، کارشناس بازار سرمایه، در خصوص وضعیت بازار عنوان کرد: بازار سرمایه هفته جاری در سایه تحولات سیاسی و اقتصادی، روندی نوسانی را سپری کرده است. مذاکرات اخیر روز جمعه که با نتایج نسبتا امیدوارکننده‌ای همراه بود، به ایجاد فضایی آرام در حوزه سیاسی کمک کرد. اظهارات مثبت طرفین مذاکره، پیشنهادهای مطرح‌شده و همچنین بحث سفر رئیس‌جمهور به عمان، به کاهش ریسک‌های سیستماتیک در بازار منجر شده است. این تحولات، سیگنال‌های مثبتی به بازار سرمایه ارسال کرد و فعالان بازار نیز این پیام‌ها را دریافت کردند. در نتیجه، بازار در مسیر منطقی و طبیعی خود قرار گرفت و تا حدی از التهابات سیاسی فاصله گرفت.

با‌این‌حال، این روند مثبت چندان پایدار نماند. انتشار نامه‌ای بحث‌برانگیز درخصوص جلوگیری از واگذاری سهام خودروسازان، بار دیگر بازار را تحت‌تاثیر قرار داد. این نامه که به‌صورت رسمی در سامانه کدال منتشر شد، به بسته شدن نمادهای مرتبط و ایجاد نوسانات منفی در بازار منجر شد. چنین نامه‌ای، با وجود ظاهر رسمی و تاثیرگذاری بالا، مورد تکذیب قرار گرفت. زیان‌های مالی واردشده به سهامداران در اثر این نوسانات منفی قابل‌توجه است، اما مانند ماجرای معروف «۱۷ اردیبهشت‌ماه» که انتشار نامه تغییر نرخ خوراک شرکت‌های پالایشی و پتروشیمی اصلاح کم‌سابقه‌ای را در بازار موجب شد، شفاف‌سازی کاملی درباره این مسائل انجام نمی‌شود و مسوولیت این ضررها بر عهده هیچ‌کس قرار نمی‌گیرد.

با تکذیب این نامه، بازار به روند نسبی عادی خود بازگشت. این اتفاقات نشان‌دهنده آن است که بازار سرمایه، در شرایطی که از ریسک‌های سیستماتیک به دور باشد، توانایی طی کردن مسیر منطقی و پایدار خود را دارد. با‌این‌حال، بزرگ‌ترین تهدید برای این بازار، ریسک‌های سیستماتیکی است که به‌صورت سیاسی و اقتصادی به آن تحمیل می‌شود.

بهشتی روی ادامه داد: یکی از مهم‌ترین چالش‌هایی که در حال حاضر بازار سرمایه و اقتصاد ایران را تهدید می‌کند، مساله ناترازی انرژی است. با نزدیک شدن به فصل تاسبتان، این ناترازی به‌ویژه در دو حوزه برق و آب نمود بیشتری پیدا می‌کند. عوامل متعددی ازجمله شرایط جوی، استفاده از تکنولوژی‌های قدیمی، عدم دسترسی به فناوری‌های روز دنیا به دلیل تحریم‌ها و ضعف در مدیریت منابع، به تشدید این مشکل دامن زدند. این عوامل ایران را در چرخه‌ای معیوب گرفتار کرده است که در آن، نه‌تنها امکان بهره‌مندی از تکنولوژی‌های پیشرفته وجود ندارد، بلکه مدیریت ناکارآمد منابع نیز به مشکلات افزوده است.

صنایع کلیدی مانند فولاد و سیمان بیش از همه تحت‌تاثیر این ناترازی قرار دارند. قطعی برق و محدودیت‌های انرژی، تولید این صنایع را مختل کرده و سودآوری آنها را به خطر انداخته است. از سوی دیگر، کاهش تولید در صنایع کلیدی مانند فولاد و سیمان، هزینه‌های پروژه‌های عمرانی و زیرساختی را افزایش می‌دهد. این افزایش هزینه‌ها، در بخش صنعتی و مسکونی، فشار مضاعفی بر اقتصاد جامعه وارد می‌کند.

بهشتی روی در پایان افزود: برای مقابله با ناترازی انرژی و کاهش اثرات منفی آن بر بازار سرمایه و اقتصاد کشور، ضروری است که رویکردهای مدیریتی بهبود یابد و امکان بهره‌مندی از تکنولوژی‌های روز دنیا فراهم شود. سرمایه‌گذاری در فناوری‌های مدرن و به‌روز، به‌ویژه در حوزه تولید و مدیریت انرژی، می‌تواند به بهینه‌سازی مصرف منابع و افزایش بهره‌وری صنایع کمک کند. همچنین، رفع موانع بین‌المللی برای دسترسی به دانش فنی و تجهیزات پیشرفته، از طریق دیپلماسی فعال و مذاکرات هدفمند، می‌تواند راهگشا باشد.

در پایان، باید تاکید کرد که ثبات سیاسی و کاهش ریسک‌های سیستماتیک، همراه با مدیریت صحیح منابع و استفاده از فناوری‌های نوین، می‌تواند بازار سرمایه ایران را به مسیری پایدار و رو به رشد هدایت کند. با‌این‌حال، تا زمانی که چالش‌هایی مانند ناترازی انرژی و دخالت‌های غیرمنطقی در بازار ادامه داشته باشد، دستیابی به این هدف دشوار خواهد بود.

ایمان رئیسی، کارشناس بازار سرمایه، شرایط بازار را این‌گونه مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد: چشم‌انداز بازار نسبت به مذاکرات مثبت به نظر می‌رسد و این موضوع به ایجاد فضایی امیدوارکننده در میان سرمایه‌گذاران منجر شده است. برخلاف گذشته که اخبار مربوط به تاخیر یا چالش‌های مذاکرات، واکنش‌های شدیدی در بازارهای طلا و دلار ایجاد می‌کرد، این‌بار این بازارها نیز نسبت به روند مذاکرات خوش‌بین هستند و نوسانات شدیدی از خود نشان نداده‌اند. این خوش‌بینی نشان‌دهنده اعتماد نسبی بازار به نتایج احتمالی مذاکرات و کاهش ریسک‌های سیاسی است.

عواملی مانند نرخ بهره بدون ریسک و نرخ اخزا (اوراق خزانه اسلامی) نیز باید در تحلیل وضعیت بازار مدنظر قرار گیرند. این عوامل، هرچند در سایه ریسک‌های سیاسی قرار دارند، اما تاثیر قابل‌توجهی بر تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران دارند و نمی‌توان از آنها چشم‌پوشی کرد. یکی از گروه‌های کلیدی که همواره بر کل بازار اثرگذار بوده، گروه خودرویی است. این گروه به دلیل وزن بالای خود در بازار، نقش تعیین‌کننده‌ای در روند کلی شاخص‌ها دارد. با‌این‌حال، تصمیمات غیرمنتظره و نامه‌های ناگهانی، مانند آنچه درباره توقف واگذاری سهام ایران‌خودرو و سایپا منتشر شد، اعتماد سرمایه‌گذاران را خدشه‌دار کرد. این‌گونه اقدامات که به‌صورت غیرمنتظره قوانین جدیدی را وضع می‌کنند، به‌سرعت تکذیب می‌شوند، اما تاثیر منفی آنها بر بازار و سهامداران غیرقابل‌انکار است.

رئیسی در ادامه افزود: یکی از مهم‌ترین موانع پیش روی بازار سرمایه درحال‌حاضر، مساله ناترازی انرژی، به‌ویژه در حوزه برق، است. در صورتی که این چالش‌ها وجود نداشت، بازار سرمایه می‌توانست رشد قابل‌توجهی را تجربه کند. اما ناترازی انرژی، با تاثیر بر تولید و سودآوری شرکت‌ها، به عاملی بازدارنده تبدیل شده است.

این مشکل تنها به صنایع سیمان و فولاد محدود نمی‌شود و می‌تواند به‌تدریج دامن‌گیر سایر بخش‌های صنعتی شود، که این امر ضرورت مدیریت صحیح و فوری این بحران را بیش از پیش نمایان می‌کند. در میان گروه‌های بورسی، گروه‌های خودرویی و بانکی به‌عنوان گروه‌های پساتحریمی، پتانسیل بالایی برای رشد دارند. این گروه‌ها در ماه‌های اخیر واکنش‌های مثبتی به تحولات سیاسی نشان دادند و انتظار می‌رود با کاهش نرخ دلار و تداوم گشایش‌های سیاسی، به روزهای اوج خود بازگردند.