برچسب: رکود اقتصادی

روند نزولی رشد اقتصادی در تابستان سال جاری، زنگ خطری جدی برای سیاست‌گذاران و فعالان اقتصادی است. اگرچه بخشی از این کاهش ناشی از عوامل خارجی مانند تحریم‌ها و بحران‌های جهانی است، اما بخش مهمی از آن ریشه در ضعف‌های ساختاری و سیاست‌گذاری داخلی دارد که برای عبور از این گرداب خطرناک، به اصلاحات عمیق، تصمیم‌گیری‌های شجاعانه و بازنگری در اولویت‌های اقتصادی کشور نیاز است. در غیر این صورت، رکود ساختاری می‌تواند به بحران اجتماعی و سیاسی گسترده‌تری منجر شود.

هیچ‌کدام از موتورهای رشد اقتصادی ایران کار نمی‌کند

وحید شقاقی شهری، اقتصاددان در پاسخ به اینکه باتوجه به کاهش رشد اقتصادی، آیا می‌توان گفت اقتصاد ایران وارد رکود ساختاری شده است؟  گفت: «رشد‌هایی که در دولت سیزدهم رخ داد و برخی از دوستانشان با افتخار شادی و خوشحالی می‌کردند، درواقع رشد کیفیت بود. بدین معنا که رشدی است که ماحصل درآمد‌های نفتی بوده است. در دولت سیزدهم تا حدودی از شدت تحریم‌ها به دلیل جنگ روسیه و اوکراین کاسته شد، چراکه دولت آمریکا تلاش کرد قیمت نفت افزایش پیدا نکند و از این رو تخفیف‌هایی در حوزه صادرات نفت به ایران و ونزوئلا داد. این منجر به رشد قابل توجه درآمد‌های نفتی ما شد. ضمن اینکه سرریز درآمد‌های نفتی به صنعت رسید و به این منجر شد که یک رشد اقتصادی مثبت ۴ درصد را داشته باشیم که عمدتا وابسته به درآمد‌های نفتی بود.»

وی ادامه داد: «وقتی دولت چهاردهم بر سر کار آمد اتفاقات بی‌سابقه و عجیبی در کشور رخ داد؛ از ترور اسماعیل هنیه در تهران تا بروز جنگ ۱۲ روزه و احتمال مجدد حمله نظامی و به تازگی هم فشار مضاعف تحریم‌ها. عملا در دولت چهاردهم پشت سر هم بدبیاری‌هایی رخ داد و شرایط عجیبی در کشور شکل گرفت که از یک منظر نااطمینانی‌ها تشدید و از طرف دیگر بر شدت تحریم‌ها افزوده شد و بی‌ثباتی اقتصادی گسترش پیدا کرد. همه این موارد دست به دست هم داد تا ما اکنون شاهد منفی شدن رشد اقتصادی‌مان شدیم. اتفاق دیگر هم در این میان رخ داد و این بود که ناترازی‌های اقتصاد کلان به ویژه در حوزه آب و انرژی دارد خود را نشان می‌دهد و به واسطه آن، بخش صنعت و کشاورزی ما با رشد منفی همراه شده است.»

شقاقی شهری ضمن بیان اینکه در کنار افت درآمد‌های نفتی و بی‌ثباتی‌های حاصل از شرایط کنونی، ناترازی‌های اقتصاد کلان هم افزوده و موجب شده که بخش کشاورزی و صنعت ما با مشکلات عدیده‌ای مواجه شوند، گفت: «آمار‌هایی که مرکز پژوهش‌ها منتشر کرده است، نشان می‌دهد که هم رشد بخش کشاورزی و هم بخش صنعت ما به شدت کاهش پیدا کرده و درآمد‌های نفتی هم رشدی نداشته و در نهایت رشد اقتصاد را منفی کرده است.»

این استاد دانشگاه ادامه داد: «شرایط بی‌سابقه و سختی است و به نظر من قابل پیش‌بینی هم بود. در حال حاضر هیچکدام از موتور‌های رشد اقتصادی ما کار نمی‌کند. بخش مسکن در رکود سنگینی قرار دارد، نفت با تحریم مواجه شده، به دلیل ناترازی انرژی بخش صنعت با مشکل مواجه است، بهره‌وری در اقتصاد وجود ندارد، بخش خصوصی جایگاه و سهمی در اقتصاد ندارد و تامین مالی و تولید ما با مشکل مواجه است. اینها موتور‌های رشد اقتصادی ما هستند که همه با مشکل مواجه هستند. تا زمانی که این عوامل مهار و کنترل نشوند، مسئله ادامه‌دار خواهد بود و بعید نیست که رشد‌های منفی بالاتری را در اقتصاد داشته باشیم مگر اینکه اتفاقاتی رخ دهد.»

شقاقی شهری با اشاره به اصلاحات داخلی که باید صورت گیرد تا رشد اقتصادی منفی مهار شود، بیان کرد: «مسئله تحریم‌ها الان به راحتی حل شدنی نیست ولی می‌توانیم چالش‌های درونی خودمان را حل کنیم. یعنی تقویت رقابت‌پذیری اقتصاد ملی، بهبود محیط کسب و کار، اصلاحات جدی در نظام مالیاتی و بانکی به نفع بخش خصوصی واقعی و تحول نهاد‌های تامین مالی بخش خصوصی، می‌توانند سهم و نقش بخش خصوصی را پررنگ‌تر کند. مطمئن هستم با حضور پررنگ‌تر بخش خصوصی در اقتصاد می‌توانیم بخشی از کاهش رشد اقتصادی را جبران کنیم. با اینکه همه می‌دانیم تحریم‌ها بسیار سنگین و شدید است ولی دست‌کم می‌توانیم با اصلاحاتی در داخل، موتور‌های رشد منفی را کنترل کنیم و کاهش دهیم. در غیراینصورت هم به واسطه تحریم‌ها و هم ناترازی‌های داخلی، شرایط بدی به اقتصاد تحمیل می‌شود.»

وی ضمن بیان اینکه به دلیل ترس از جنگ دوباره رکود بدی بر مسکن حاکم شده است، افزود: «بخش مسکن یکی از مهم‌ترین بخش‌های رشد اقتصادی است که چند سال است از کار افتاده و سرمایه‌گذاران این بخش با تردید به آن نگاه می‌کنند چراکه اگر جنگ دوباره رخ دهد، تبعات مخربی برایشان به همراه دارد.»

بخش خصوصی قربانی حکمرانی غلط اقتصادی شده است

این استاد دانشگاه ادامه داد: «از این منظر اگر می‌خواهیم رشد اقتصادی‌مان را تقویت کنیم یا دست‌کم مانع منفی شدن آن شویم باید دست به اصلاحات ساختاری_نهادی عمیقی بزنیم که با این اقتصاد رانتیِ نفتیِ شبه دولتیِ غیررقابتی اقتصاد اصلا پیش نمی‌رود. ما باید حکمرانی غلط اقتصادی‌مان که یک محیط شبه‌دولتیِ رفاقتیِ رانتیِ نفتی است را کنار بگذاریم و اجازه دهیم بخش خصوصی واقعی در صحنه اقتصاد حضور داشته باشد تا با خلاقیت و نوآوری بتواند بهره‌وری را ارتقاء دهد و چالش بزرگ تحریم‌ها را کنترل کند، چراکه می‌دانیم با تفکر دولتی و شبه دولتی این مسائل حل‌شدنی نیست.»

شقاقی شهری در پاسخ به اینکه مهم‌ترین شکاف میان اهداف سند چشم‌انداز ۲۰ ساله که قرار بود به رشد ۸ درصدی برسیم با وضعیت فعلی ایران چیست؟ گفت: «سند چشم‌اندازی که ما طراحی کردیم محورش سیاست‌های اصل ۴۴ بود و آن سیاست‌ها آمده بود تا بخش خصوصی احیا شود ولی متاسفانه مسیر غلطی در اقتصاد طی شد و الان با پدیده عجیب و غریب شبه‌دولتی‌ها مواجه هستیم که فضای تنفس را از اقتصاد سلب کردند. تا زمانی که محیط شبه دولتی غیررقابتی رانتی حل نشود و از بخش خصوصی استفاده نشود، امکان اتفاق مثبت نیست.»

پرسشی که مدام در شبکه‌های اجتماعی طرح می‌شود، این است که چگونه مردم توامان از تورم و گرانی و بی پولی می‌گویند و جاده‌ها پر از خودرو است و رستوران‌ها و کافه‌ها این چنین شلوغ و پر از جمعیت.
کار چنان بالا گرفت که شخصیتی شاید دانشگاهی، چون بیژن عبدالکریمی، فیلسوف، فلسفه‌دان و دانشیار گروه فلسفه نیز در گفت‌وگویی با احمد زیدآبادی، به این موضوع اشاره کرد و همین شلوغی‌ها را نشانه‌ای از «وضع خوب مردم ایران» دانست.

عبدالکریمی گفت کمتر ملتی در جهان را دیده که مثل ایرانی‌ها با چهار دست کیسه پر از میوه از بازار برگردند و پارک‌ها را بوی کباب بردارد.
سخنانی که به شدت واکنش برانگیز شد و بسیاری از جامعه شناسان و اقتصاددانان و حتی شهروندان را به واکنش واداشت. اما آیا واقعاً حرف این استاد دانشگاه درست بوده است و می‌توان شلوغی کافه‌ها و دود کباب در پارک‌ها را نشانه رفاه عمومی دانست؟ یا این‌که اینها نشانه‌ای دیگر از یک پدیده‌ شناخته‌شده در اقتصاد رفتاری است؛ پدیده‌ای که در ادبیات اقتصادی به آن «اثر رژلب» می‌گویند؛ نشانه‌ای از سرکوب تقاضای بزرگ و جانشینی آن با «لوکس‌های کوچک»!

حقیقت این است که اکنون و در وضعیت امروز ایران، از رکود بازار‌های کلیدی گرفته تا شلوغی کافه‌ها، مفهوم اقتصادی «اثر رژلب» شاید دقیق‌ترین تعریف برای وضعیت موجود باشد، چرا که حتی با معادل سازی با مفهوم این اثر در ایران امروز می‌توان از «اثر قهوه» یا «اثر کافه» سخن گفت.

اقتصاد ایران زیر سایه رکود و تورم

کافی است به اصلی‌ترین بخش‌های سرمایه گذاری و شاخص‌های کالا‌های اساسی یک خانواده در ایران امروز توجه کنیم تا عمق بحران را بیشتر درک کنیم. بازار مسکن در ایران اکنون دیگر سال‌هاست با ترکیبی از رکود معاملات و افزایش اسمی قیمت‌ها مواجه است. خرید خانه برای طبقه‌ متوسط و حتی طبقات بالاتر به رؤیایی دور بدل شده است.
آمار‌ها نشان می‌دهند حجم معاملات در تهران و شهر‌های بزرگ در سال ۱۴۰۳ و ابتدای ۱۴۰۴ به‌شدت کاهش یافته، در حالی‌که قیمت‌ها همچنان رو به بالا بوده‌اند. نتیجه آن‌که تقاضای واقعی تقریباً از بازار حذف شده است.

از سوی دیگر انتظار برای رسیدن مسکن در تهران برای خانه اولی‌ها به حدود یک قرن رسیده و هر شهروندی با نگاهی به بازارمسکن و قیمت‌ها این مساله را به خوبی درک می‌کند و عجیب نیست که به طور کامل از امکان رسیدن به سقفی برای خود ناامید شود.
از سوی دیگر بازار خودرو نیز وضعیتی مشابه دارد. به گزارش اقتصاد ۲۴، نوسان‌های شدید ارزی و سیاست‌های مقطعی دولت، بازار را بی‌رمق کرده است. خبر‌ها از کاهش شدید معاملات و رکودی طولانی حکایت دارند. در چنین شرایطی خرید خودرو برای بسیاری از خانوار‌ها ناممکن است و بازار بیشتر به بازی دلالان شبیه شده تا پاسخ‌گویی به نیاز واقعی.

در کنار رکود، تورم مزمن نیز فشار مضاعف وارد می‌کند. داده‌های رسمی نشان می‌دهد نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه همچنان دورقمی و بالا است. قدرت خرید واقعی خانوار‌ها کاهش یافته و سهم خوراکی‌ها در سبد مصرفی خانوار کاهش یافته، در حالی که سهم هزینه مسکن به‌شدت بالا رفته است؛ این یعنی خانواده‌ها ناچارند از مصرف بسیاری از کالا‌ها و خدمات بگذرند و به شکلی حداقلی زندگی کنند.
این روند در بسیاری از بازار‌های سرمایه‌ای نیز از جمله طلا نیز قابل مشاهده است.

چنان که رئیس اتحادیه طلا و جواهر ایران نیز در مرداد ماه سال جاری با اشاره مستقیم به کاهش قدرت خرید مردم و رکود بازار گفت: در پی افزایش قیمت طلا و شرایط اقتصادی، تقاضا بین ۲۰ تا ۳۰ درصد کاهش یافت. همین موضوع باعث شد مردم به خرید نقره که قیمت پایین‌تری دارد، گرایش بیشتری پیدا کنند. بازار نقره اکنون شرایط بهتری نسبت به طلا دارد.
به گفته بذرافشان حالا دیگر عروس و داماد‌ها به جای خرید طلا، نقره و بدلیجات می‌خرند.
در واقع یکی از اصلی‌ترین خرید‌های تاریخی زوج‌های ایرانی که برای صد‌ها سال رواج داشت حالا دیگر برایشان ناممکن شده است و این روند تقریبا در تمامی بخش‌های سرمایه گذاری طبقه متوسط ایران دیده می‌شود.

شلوغی کافه‌ها و رستوران‌ها: رفاه یا جانشینی مصرف؟

حال در چنین شرایط عجیب و بحران اقتصادی ناگهان در تهران و بسیاری از کلان شهر‌ها و حتی شهر‌های کوچک ایران، امروز هزاران کافه می‌بینیم. چنان که بر اساس داده‌های صنفی، تنها در سال ۱۴۰۳ بیش از ۲۰ هزار کافه فقط در تهران فعال بوده‌اند و این عدد همچنان در حال افزایش است. در رشت، سرانه کافه به‌قدری بالاست که این شهر به پایتخت کافه‌نشینی ایران مشهور شده و در اصفهان، مشهد و شیراز نیز کافه‌ها هر روز بیشتر می‌شوند.

شاید بسیاری نیز در این شرایط بار‌ها با صف خرید قهوه در برابر فروشگاه‌های خرید قهوه نیز مواجه شده‌اند. یعنی در حقیقت فقط کافه نیست، بلکه در بحرانی‌ترین دوران اقتصادی ایران شاهد رواج قهوه خوردن در میان ایرانیان نیز هستیم؛ اما واقعا چطور می‌توان این روند را در اقتصاد توضیح داد؟ در ادامه به آن خواهیم پرداخت.

در چنین شرایطی بیژن عبدالکریمی، استاد فلسفه و پژوهشگر از این شلوغی‌ها تصویری خوش‌بینانه ساخت و او گفت در سفرهایش به اروپا، هند و آفریقا چنین تصویری ندیده و نتیجه گرفت مردم ایران در رفاه به‌سر می‌برند؛ مردمی که کیسه‌های پر از میوه به خانه می‌برند و در پارک‌ها کباب درست می‌کنند.

او در شرایطی این طور با خوش بینی شرایط را تحلیل کرد که داده‌های رسمی خلاف این تصویر را بیان می‌کنند. به گزارش اقتصاد ۲۴، شاخص‌های اقتصادی از کاهش قدرت خرید و کوچک‌شدن سفره خانوار در دو دهه اخیر حکایت دارند. بنابراین، برداشت عبدالکریمی بیشتر شبیه تفسیر روایی و خوش‌بینانه‌ای است که ریشه در واقعیت اقتصادی ندارد، اما می‌توان آن را در تِرم یک اثر اقتصادی جست‌و‌جو کرد؛ اثر رژلب!

اثر رژلب؛ یک شاخص اجتماعی و اقتصادی

اصطلاح Lipstick Effect یا «اثر رژلب» نخستین بار اوایل دهه ۲۰۰۰ توسط لئونارد لادر، مدیرعامل شرکت استی لودر، وارد ادبیات اقتصادی شد.

این مدیرعامل شرکت تولیدکننده محصولات آرایشی و بهداشتی در بحبوحه‌ رکود اقتصادی مشاهده کرده بود که در حالی‌که فروش بسیاری از کالا‌های لوکس و سرمایه‌ای کاهش یافته، فروش رژلب افزایش یافته است.

در واقع این ایده در سال ۲۰۰۸ رواج یافت؛ زمانی که لئونارد لودر اشاره کرد پس از حملات تروریستی ۲۰۰۱ فروش رژ لب شرکتش افزایش پیدا کرده است.

رژلب یک کالای لوکس کوچک است؛ و قیمتی پایین‌تر از جواهرات یا لباس‌های گران دارد، اما همچنان حس تجمل و زیبایی را منتقل می‌کند و در شرایطی که مصرف‌کننده توان خرید کالا‌های بزرگ را ندارد، به سمت چنین کالا‌هایی می‌رود تا بخشی از میل به «احساس رفاه» را جبران کند.

هرچند «اثر رژلب» همیشه و در همه کشور‌ها تکرار نمی‌شود، اما به‌عنوان یک الگوی روان‌شناسی مصرف بار‌ها مورد مطالعه قرار گرفته است. پژوهش‌ها نشان می‌دهد در دوره‌های رکود، تقاضا برای کالا‌های کوچک، اما لوکس افزایش می‌یابد یا دست‌کم ثابت می‌ماند.

از منظر اقتصاد اجتماعی نیز این رفتار نوعی تسکین روانی در بحران اقتصادی است؛ مصرف‌کننده به دنبال حفظ عزت‌نفس و احساس رفاه نسبی، از طریق خرید کالا‌هایی است که هم «نماد لوکس بودن» دارد و هم فشار مالی سنگینی ایجاد نمی‌کند.

البته این روند می‌تواند بنا به جغرافیا و زمانه و موقعیت تغییر کند؛ چنان که در دوران همه‌گیری کرونا، فروش رژلب کاهش یافت، زیرا استفاده از ماسک آن را بی‌معنی کرده بود. اما هم‌زمان فروش لوازم آرایش چشم افزایش پیدا کرد. تحلیل‌گران در همان زمان از «اثر ریمل» یا «اثر چشم» سخن گفتند و این یعنی همان منطق جانشینی مصرف، اما با کالایی متفاوت.

اما همچنان در اقتصاد این روند به نام اثر اقتصادی رژلب شناخته می‌شود؛ دقیقا همان روندی که اکنون می‌توان در ایران مشاهده اش کرد.

ایران امروز در یکی از پیچیده‌ترین برهه‌های اقتصادی تاریخ معاصر خود قرار دارد. تورم مزمن، کاهش ارزش پول ملی، رشد بیکاری پنهان، و شکاف طبقاتی عمیق، تصویری تلخ از وضعیت معیشت مردم ترسیم می‌کند. آمار‌های رسمی نیز به سختی می‌توانند واقعیت را پنهان کنند. اکثریت جامعه به زیر خط فقر رانده شده‌اند، قدرت خرید طبقه متوسط عملاً فروپاشیده و حتی نیاز‌های اولیه بخش عظیمی از مردم در تأمین غذا، مسکن و خدمات درمانی با چالش جدی روبه‌روست. در چنین شرایطی است که اثر رژلب خود را نه لزوما در مصرف این کالای خاص که در سایر موارد به رخ می‌کشد.

ایران امروز؛ از «اثر رژلب» تا «اثر قهوه» و «اثر لبوبو»

در ایران امروز، خانوار‌ها به دلیل ناتوانی در خرید خانه یا خودرو، به سمت هزینه‌هایی کوچک، اما دلپذیر می‌روند.
پس برای این جامعه بحران زده، قهوه‌نوشی در کافه‌ای کوچک، تجربه‌ای اجتماعی و نسبتا مقرون‌به‌صرفه است که می‌تواند جای خالی یک رؤیای بزرگ را پر کند.

همین الگو در شلوغی رستوران‌های مقرون‌به‌صرفه و سفر‌های کوتاه داخلی نیز دیده می‌شود. خانواده‌ها به‌جای تعطیلات خارجی یا سفر‌های پرهزینه، به شمال یا اصفهان می‌روند؛ به‌جای رستوران‌های لوکس، غذای اشتراکی در پارک‌ها یا سفره‌خانه‌های ارزان را انتخاب می‌کنند و از همه مهم‌تر با گذراندن وقت در یک کافه یا رستوران هر چند با معیار گران و بالاتر از اقتصادی؛ احساس زنده بودن و لوکس بودن می‌کنند؛ اما همه چیز باز برایشان جعلی است، چون آنان می‌دانند پس انداز پول برای خرید خانه یا ماشین دیگر اصلا برایشان ناممکن است پس دست به ولخرجی‌های بیهوده کوچک می‌زنند.

عروسک لبوبو در چند ماهی که وارد بازار ایران شده، بیش از ۱ میلیون نسخه فروخته و اگر نسخه ۷۲۰ هزارتومانی این عروسک چینی را (به عنوان حداقل قیمت بازار برای مسترکوالیتی‌ها) در همین یک میلیون نسخه ضرب کنیم، به عدد ۷۲۰ میلیارد تومان برای فروش این عروسک در ایران می‌رسیم. رقمی که بنا بر گفته توزیع‌کنندگان این کالا در بازار تهران، تا پایان امسال فروشش ادامه خواهد داشت و نرخ حداقلی فروش این محصول در بازار ایران است.

اما آیا خرید یک عروسک ۷۰۰ هزار تومانی نشان از حال خوب یا رفاه ایرانیان دارد؟ آن هم در سرزمینی با حدود ۹۰ میلیون جمعیت؟

به نظر می‌رسد حتی این اصرار به خرید لبوبو و همراهی با یک ترند جهانی را نیز با توجه به وضعیت اسفبار شاخص‌های اقتصادی در ایران بتوان در همان روند اثر اقتصادی رژلب ارزیابی کرد؛ تلاش برای ادامه دادن روانی برای بقا حتی در همراهی با یک نوع از لوکس نمایی جعلی!

در این میان، اما آن چه در نگاه نخست نشانه نشاط اجتماعی به نظر می‌رسد، در تحلیل اقتصادی نشانه‌ای از جانشینی مصرف و ناامیدی از تغییرات اقتصادی بلندمدت‌تر و مهم‌تر در زندگی است.

مردم از خرید‌های بزرگ و سرمایه‌ای ناامید شده‌اند و به‌جای آن به «لوکس‌های کوچک» رو آورده‌اند. این نه از رفاه، بلکه از بی‌افقی اقتصادی خبر می‌دهد و برخلاف تصور بینندگان این صحنه‌ها حتی می‌تواند به طغیان اجتماعی ناشی از سرخوردگی‌های متوالی اقتصادی نیز منجر شود.

در حقیقت «اثر رژلب» به ما یادآوری می‌کند که الگوی مصرف در رکود تغییر می‌کند. شلوغی کافه‌های ایران امروز، همان‌قدر که در روایت عبدالکریمی می‌تواند نشانه‌ای از نشاط باشد، در واقع نشان‌دهنده فشار اقتصادی و جابه‌جایی ناخواسته مصرف و نمادی از ویرانی تمام عیار طبقه متوسط کشور نیز باشد.

جامعه‌ای که جوانانش و حتی رده میانسالانش هنوز سرپناهی برای زندگی یا امید به تغییر ندارند در شرایطی دست به ولخرجی‌های بیهوده می‌زند که هر بار، هر روز و با هر هزینه به خود یادآوری می‌کند که او بازنده این روند است چرا که امیدی به بهبود زندگی ندارد و این موضوع می‌تواند اثرات روانی اجتماعی و سیاسی سنگینی را با خود در پی داشته باشد.

در واقع این همان نقطه‌ای است که اقتصاد در حال فریاد زدن درباره بحران است و در مقابل به نظر می‌رسد سیاستمداران گوش‌های خود را محکم بسته باشند و ابدا قصد دیدن روند تدریجی یک فروپاشی روانی و اجتماعی را ندارند.

این گونه است که اگر در بحران کرونا اثر رژلب به اثر ریمل بدل شد، به نظر می‌رسد در ایران امروز شاید بتوان از اثر قهوه یا اثر کافه سخن گفت؛ جایگزینی کوچک و شیرین، برای رؤیا‌های بزرگی که دیگر دست‌یافتنی نیستند و تبعات ویرانگری می‌تواند با خود در پی داشته باشد.

وی خاطرنشان کرد: «ما باید به ثبات اقتصادی برسیم و منابع به سمت تولید حرکت کند که بانک مرکزی این کار را نکرده است. بانک مرکزی علاوه بر خود، باید دولت را هم مجاب می‎کرد که یک راه بیشتر نداریم و آن افزایش تولید، اقتصاد درون‌زا و برون‌نگر است. بدین معنا که باید تولید و صادراتمان تقویت شود. بانک مرکزی، اما در عمل کار دیگری کرد که آثار زیانبارش هر روز مشخص‌تر می‌شود و آن هم این است که نه تنها دولت را برای افزایش تولید به منظور کاهش تورم مجاب نکرد بلکه نرخ بهره و سود بانکی و تسلیهات را بالا برد؛ بنابراین نه تنها منابع را از چرخه تولید خارج کرد بلکه باعث شد که این منابع به سمت دلالی و سوداگری حرکت کند. عامل همه اینها بانک مرکزی بوده است.»

محمودی اصل ادامه داد: «اتخاذ چنین سیاست‌های غلطی باعث شده است که کالایی تولید نشود، صادرات دچار اختلال شود و مهم‌تر از همه اینکه مردم برای حفظ ارزش پول خود به دنبال بخش مولد نیستند بلکه دنبال حفظ ارزش دارایی‌هایشان با توصیه بانک مرکزی هستند و به سمت خرید طلا و دلار رفته‌اند. همه اینها باعث می‌شود که بورس ما به این روز بیافتد. به باور من تصمیماتی که بانک مرکزی تاکنون گرفته، تهدید امنیت ملی است چراکه حجم اشتباهات نامعقول و مشکوک است.»

این کارشناس مسائل اقتصادی با بیان اینکه مشکل اصلی ما خود تحریم نیست بلکه سوءاستفاده کنندگان از تحریم هستند، افزود: «برای همین هم کاسبان تحریم نمی‌گذارند تحریم‌ها برطرف شود. تحریم‌ها به موقع می‌توانست برطرف شود ولی الان وضعیت پیچیده شده است.»

محمودی اصل در پاسخ به اینکه قیمت دلار تا پایان سال در محدوده فعلی می‌ماند یا ممکن است به کانال ۸۰ هزار تومان بازگردد؟ گفت: «ما باید فعلا خدا را شکر کنیم که در شرایط رکود هستیم. اگر رکود نبود دلار الان ۱۵۰ هزار تومان بود چراکه در بخش مسکن میلیارد‌ها دلار آماده فروش و جا به جایی منابع هستند؛ بنابراین به باور من بی‌ثباتی بازار ارز ادامه‌دار خواهد بود؛ مگر اینکه بانک مرکزی استراتژی‌هایش را تغییر دهد یا در رابطه با مذاکرات چشم‌انداز‌هایی ایجاد شود که اینها می‌تواند امیدبخش باشد.»