برچسب: بازار برنج

به گزارش اقتصادران، قیمت برنج ایرانی در ماه‌های اخیر افزایش قابل توجهی داشته است و این موضوع نگرانی بسیاری از مردم و فعالان اقتصادی را برانگیخته است. این افزایش قیمت، علاوه بر تاثیر بر سبد غذایی خانوارها، می‌تواند پیامد‌های اقتصادی و اجتماعی دیگری نیز به دنبال داشته باشد.

بر اساس اظهارنظرات اقتصادی و کارشناسان حوزه کشاورزی، علل گرانی برنج ایرانی موضوعات متعددی را شامل می‌شود. یکی از مهمترین عوامل موثر بر کاهش تولید برنج، خشکسالی‌های پی‌درپی و کمبود آب در مناطق برنج‌خیز کشور است. این موضوع باعث کاهش قابل توجهی در عملکرد کشت برنج شده و در نتیجه عرضه آن را به بازار کاهش می‌دهد.

افزایش قیمت نهاده‌های کشاورزی مانند کود، سموم دفع آفات، بذر و هزینه‌های نیروی کار، باعث افزایش هزینه‌های تولید برنج شده و در نهایت بر قیمت تمام شده آن تاثیر می‌گذارد. افزایش قیمت سوخت و انرژی نیز در این افزایش هزینه‌ها بی‌تاثیر نیست. نوسانات نرخ ارز و افزایش قیمت دلار نیز می‌تواند بر قیمت برنج تاثیرگذار باشد چرا که برخی از نهاده‌های کشاورزی از خارج از کشور وارد می‌شوند و افزایش قیمت دلار، هزینه واردات را افزایش می‌دهد.

از سوی دیگر برخی کارشناسان معتقدند که عدم برنامه‌ریزی و مدیریت صحیح در بخش کشاورزی و عدم حمایت کافی از کشاورزان، از جمله عوامل موثر در گرانی برنج است، به طوری که در سال‌های اخیر، به دلایل مختلف، سطح زیر کشت برنج در کشور کاهش یافته است که این موضوع خود به کاهش عرضه و افزایش قیمت آن دامن می‌زند.

با گرانی برنج چه بلایی بر سر معیشت مردم می‌آید؟

پیامد‌های گرانی برنج ایرانی یکی پس از دیگری تاثیر خود را بر معیشت مردم نشان می‌دهد. افزایش قیمت برنج به عنوان یک کالای اساسی، تاثیر مستقیم بر هزینه‌های زندگی خانوار‌ها دارد و قدرت خرید مردم را کاهش می‌دهد. از سوی دیگر افزایش قیمت برنج می‌تواند به افزایش تورم کلی در اقتصاد کشور منجر شود. همچنین افزایش قیمت برنج، به خصوص برای اقشار کم‌درآمد جامعه، بسیار سنگین بوده و قدرت خرید آنها را به شدت کاهش می‌دهد. گرانی برنج می‌تواند دسترسی اقشار کم‌درآمد جامعه به غذای سالم و مغذی را با مشکل مواجه کند.

راهکار‌های کنترل قیمت برنج

در همین رابطه رامین میرقربانی کارشناس حوزه برنج  گفت: مدیریت بهینه منابع آب و افزایش راندمان آبیاری در مزارع برنج، می‌تواند به افزایش تولید و کاهش قیمت آن کمک کند. حمایت‌های دولتی از کشاورزان از طریق ارائه تسهیلات ارزان قیمت، بیمه محصولات کشاورزی و تامین نهاده‌های کشاورزی با قیمت مناسب، می‌تواند به افزایش تولید و کنترل قیمت‌ها کمک کند. از سوی دیگر دولت می‌تواند با تنظیم بازار و جلوگیری از احتکار و گران‌فروشی، به کنترل قیمت برنج کمک کند.

وی گفت: استفاده از بذر‌های اصلاح شده با عملکرد بالاتر و مقاومت بیشتر در برابر خشکی و آفات، می‌تواند به افزایش تولید و کاهش هزینه‌ها کمک کند. کاهش وابستگی به کشت برنج در برخی مناطق و جایگزینی آن با محصولات دیگر، می‌تواند به کاهش فشار بر منابع آب و افزایش تنوع در تولیدات کشاورزی کمک کند. نظارت دقیق بر قیمت‌ها در بازار و برخورد با گران‌فروشان، می‌تواند به جلوگیری از افزایش بی‌رویه قیمت برنج کمک کند.

میرقربانی در پاسخ به این سوال که این زمینه سازی برای گرانی برنج تا چه اندازه قابل رشد است؟ گفت: نمی‌توانیم در برابر نیاز مردم به مصرف برنج پاسخی ارائه نکنیم. دولت همواره برای تامین برنج باید به دنبال راهکار مناسب باشد. این موضوع می‌تواند با تامین نیاز از بازار خارجی و یا افزایش راندمان تولید باشد. قطعا اگر دولت نتواند راهکار مناسبی برای این مشکل پیدا کند شاهد افزایش قیمت شاید تا بیش از ۳۰ درصد قیمت کنونی برنج در بازار باشیم.

به گزارش اقتصادران،  روزنامه همشهری نوشت:

غلامرضا نوری قزلجه،‌ وزیر جهادکشاورزی نیز اواخر سال قبل، افزایش قیمت برخی کالاها ازجمله برنج را کاملا غیرمنطقی اعلام کرد و گفت: قیمت برنج که باید کنترل شود.  برخی می‌خواستند ظرف ۲‌ماه ۱۵۰ درصد سود کنند و اینجا باید اعمال حاکمیت کنیم.‌

 قیمت برنج همچنان بالاست

در حال حاضر هر کیلو برنج هاشمی که درجه یک عنوان می‌شود، با قیمت‌های حدود ۲۵۰هزار تومان بدون بسته‌بندی مشخص فروخته می‌شود. برنج هاشمی در بسته‌بندی‌های شرکتی نیز با قیمت‌های هر کیلو ۱۶۰تا ۲۵۰هزار تومان  به فروش می‌رسد. هر کیلو برنج هندی بدون بسته‌بندی نیز ۷۷هزار تومان در بازار قیمت دارد. برخی از انواع بسته‌بندی این نوع برنج با قیمتی نزدیک ۱۰۰هزار تومان هم به فروش می‌رسند.

در عین حال به‌گفته برخی فعالان حوزه بازار، گران شدن برنج ایرانی، بازار تقلب در این حوزه را هم داغ کرده است. حسین فرهادی، عضو هیأت مدیره و سخنگوی اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران در این مورد به همشهری گفت: وقتی قیمت برنج ایرانی تا این حد بالا می‌رود پای سودجویان نیز به بازار باز می‌شود. وی ادامه داد: رقم برنج پاکستانی به لحاظ پخت و ظاهر شبیه برنج ایرانی است و همین موضوع موجب می‌شود که درصورت مخلوط کردن آن با برنج ایرانی مانند هاشمی و فجر، مصرف‌کنندگان متوجه این موضوع نشوند. سودجویان این برنج را در حجم بالا با قیمت مثلا ۸۰هزار تومان خریداری می‌کنند که خرید این حجم برنج، قیمت برنج پاکستانی را هم در بازار افزایش می‌دهد. فرهادی گفت: سودجویان برنج پاکستانی را با برنج ایرانی در نسبت‌های مختلف مخلوط کرده و با عرضه آن در کیسه‌های برنج ایرانی و فروش آن با قیمتی کمتر از برنج‌های اصل ایرانی، سود زیادی به جیب می‌زنند که متأسفانه این نوع تخلف در حال حاضر زیادشده است.

چرا برنج گران شد؟

سخنگوی اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران درباره روند افزایش قیمت برنج از سال گذشته گفت: سیگنالی که اواخر سال گذشته برای بازار فرستاده شده مبنی بر تبدیل ارز نیمایی به ارز توافقی، موجب شد تا واردکنندگان قیمت‌ها را بالا ببرند و در عین حال شاهد افزایش قیمت ارز آزاد هم بودیم که به ۱۰۰هزار تومان رسید و باز هم موجب شد که واردکنندگان به‌صورت دوفاکتوره و قطره‌چکانی اقدام به عرضه کالا در بازار کرده و قیمت را افزایشی کنند.

فرهادی در این مورد توضیح داد: وقتی دولت ارزترجیحی برای واردات کالایی تخصیص می‌دهد، قیمت آن را هم مشخص می‌کند؛ مثلا برای سال گذشته هر کیلو برنج هندی ۴۳هزار و ۵۰۰و برنج پاکستانی ۵۳هزار و ۵۰۰تومان باید عرضه می‌شد اما واردکنندگان کالا را با فاکتور رسمی و با قیمت مصوب به بنکدار داده و براساس آن دریافت وجه به‌حساب شرکت خود انجام می‌دهند و کالا را به نام بنکدار از سامانه خود خارج می‌کنند. اما از طرف دیگر مابه‌التفاوت قیمتی را که پیشنهاد داده‌اند  -مثلا ۶۰هزار تومان- با حساب شخصی خود دریافت می‌کنند. حتی برخی شرکت‌ها به همراه برنج خود، برخی کالاها را با قیمت بالاتر به‌صورت اجباری به بنکدار می‌فروشند تا  دوفاکتوره نشوند. در این حالت بنکدار مجبور می‌شد برنج را با قیمت بالاتری بفروشد تا کالایی را که پرفروش نیست با قیمت کمتربفروشد. وی گفت: این موضوع مشکلات زیادی برای بنکداران ایجاد کرده است چرا که تخلف را شخص دیگری می‌کند و سودهای کلانی می‌برد، جریمه گرانفروشی را باید اصناف بپردازند و مردم هم کالا را حدود دوبرابر قیمت واقعی خریداری کنند.‌

به گزارش اقتصادران، بازار برنج طی یک‌ سال اخیر نوسانات متعددی را پشت‌سر گذاشته است. بررسی‌ها حاکی از آن است که قیمت برنج ۲۰ درصد افزایش داشته که دلایل مختلفی برای این اتفاق وجود دارد. در این میان، نقش سیاست‌های وارداتی، ساختار توزیع و وجود شرکت‌های انحصاری برای توزیع برنج در بازار پررنگ‌تر است.

در واقع آنچه در بازار درحال رخ دادن است، انعکاسی از مشکلات ساختاری و ناکارآمدی زنجیره توزیع است. از یک‌سو ممنوعیت مقطعی واردات، شرایط را برای نوسان و افزایش قیمت برنج فراهم کرده و  از سوی دیگر، ورود شرکت‌های انحصاری به این بازار، بر قیمت برنج، نحوه توزیع آن تأثیر گذاشته است.

حال باید دید که سایر علل افزایش قیمت برنج چیست و چگونه این شرکت‌ها بر زنجیره توزیع برنج تأثیر گذاشته‌اند؟

دلایل افزایش قیمت برنج

درباره عوامل تأثیر‌گذار بر افزایش قیمت برنج حسن نقی‌زاده، رئیس اتحادیه برنج بابل، توضیح داد: قیمت برنج ۲۰ درصد افزایش داشته که دلایل مختلفی در این امر نقش دارند که از جمله این دلایل می‌توان به ممنوعیت واردات برنج از ابتدای مرداد‌ماه تا آذرماه، وجود واسطه‌ها در عرضه برنج به بازار، برهم خوردن نظام عرضه و تقاضا اشاره کرد.

او افزود: به طور مثال درحال حاضر برنج با قیمت ۸۰ هزار تا ۹۰ هزار تومان از کشاورز خریداری می‌شود ولی با قیمت ۱۴۰ هزار تا ۱۵۰ هزار تومان در اختیار مصرف‌کننده قرار می‌گیرد.

او افزود: به طور مثال، قبل از ممنوعیت واردات قیمت هر کیلو برنج پاکستانی ۴۰ هزار تومان بود که بعد از ممنوعیت این رقم به ۶۰ هزار تومان رسید. اما حالا بعد از برداشته شدن این ممنوعیت‌ها این نوع برنج ۵۰ هزار تومان به ازای هر کیلو گرم به فروش می‌رسد.

ابتدای فصل برداشت برنج با قیمت پایین‌تری از کشاورزان خریداری می‌شد

رئیس اتحادیه برنج بابل درباره هزینه تمام‌شده برنج برای کشاورزان تصریح کرد: ابتدای برداشت محصول، برنج با قیمت پایین‌تری از کشاورز خریداری می‌شد که به نسبت هزینه تمام‌شده کشاورز، قیمت معقولی نبود. اما حالا قیمت‌ها کمی افزایش داشته و به همین دلیل سود بیشتری برای کشاورزان باقی می‌ماند.

وی ادامه داد: در ابتدای برداشت محصول، برنج هاشمی و طارم با قیمت ۸۰ هزار تومان از کشاورز خریداری می‌شد. اما الان با قیمت ۱۱۰ هزار تومان از کشاورز خریداری می‌شود که قیمت معقول‌تری است. چراکه با افزایش قیمت ماشین‌آلات کشاورزی، نیروی کار، نهاده‌های کشاورزی، ۸۰ هزار تومان قیمت مناسبی نیست.

شرکت‌های انحصاری عامل بر هم خوردن تعادل بازار

این فعال صنفی درباره  اقدامات لازم برای کنترل قیمت‌ها در بازار برنج تصریح کرد: باید عرضه و تقاضا بر اساس نیاز جامعه انجام شود. نه اینکه یک‌سری شرکت‌ها برنج را خریداری کنند و آن را دپو می‌کنند. که یا به صورت قطره‌چکانی در بازار توزیع می‌کنند و یا در شرایطی که بازار با مشکل مواجه شد، برنج را در فروشگاه‌های خاص عرضه می‌کنند.

او ادامه داد: وضعیت تجارت نسبت به سال‌های گذشته تغییرات زیادی داشته است. به طور مثال کالایی نظیر برنج توسط بنکداران خریداری می‌شد و با سود معقولی به دست مصرف‌کنده می‌رسید. اما حالا شرکت‌ها این کار را انجام می‌دهند و به‌ جای اینکه کنترل قیمت‌ها به واسطه عرضه و تقاضا در بازار انجام شود، توسط این شرکت‌ها  انجام می‌شود.

با وجود رانت و مافیا قیمت‌گذاری براساس عرضه و تقاضا محقق نمی‌شود

تقی‌زاده برای کنترل قیمت‌ها در بازار برنج پیشنهاد داد:  قیمت‌ها باید با توجه به عرضه و تقاضا تعیین شود  و برنج‌ها هم توسط تجار و بنکداران  به فروش برسند. اما حالا  با  وجود این شرکت‌ها و رانت و مافیایی که هست این اتفاق محقق نمی‌شود. همچنین نظارت کافی صورت نمی‌گیرد.

بر اساس این گزارش، باید برای کنترل قیمت‌ها و نظارت بر بازار برنامه‌ریزی شود. بدون کنترل و نظارت کافی، نه‌تنها بازار به تعادل نمی‌رسد، بلکه کشاورزان هم متضرر می‌شوند.