برچسب: آلودگی هوا

  • شهرداری تهران اتوبوس‌های اسقاطی دودزا را رنگ کرد و به خیابان برگرداند! / وضعیت بنزین سوپر شرم آور است

    شهرداری تهران اتوبوس‌های اسقاطی دودزا را رنگ کرد و به خیابان برگرداند! / وضعیت بنزین سوپر شرم آور است

    به گزارش اقتصادران، آلودگی هوای تهران به یک معضل بی پاسخ تبدیل شده است؛ از مازوت سوزی تا سوخت غیر استاندارد و تغییر اقلیم و خشکسالی، ترکیبی از عوامل است که در تشدید این بحران نقش دارند. اما آنچه قابل توجه است این است که در بسیاری از شهر‌های کوچک که هیچ آلاینده صنعتی مانند شهرک‌های صنعتی و نیروگاهی وجود ندارد هم آلودگی هوا وجود دارد، بنابراین شواهد نشان می‌دهد سوخت خودرو‌ها هم به تنهایی می‌تواند عاملی ثابت در ایجاد آلودگی هوا باشد؛ مساله‌ای که در قانون هوای پاک الزامات فراوانی برای آن پیش بینی شده اما همواره از سوی دولت‌ها نادیده گرفته شده است.

    حسن مرادی، سخنگوی اسبق کمیسیون انرژی مجلس و کارشناس حوزه انرژی که سالها در خصوص عوامل آلودگی در مجلس تحقیق کرده،  می‌گوید: اصلی‌ترین عامل آلودگی هوا در شهر‌هایی که فاقد صنایع و نیروگاه هستند، سوخت خودرو‌ها است.

    ال‌پی‌جی؛ گازی که صادر می‌شود، اما در شهر‌های خودمان نیست

    مرادی با اشاره به قانون هوای پاک که در دوره معصومه ابتکار، رئیس اسبق سازمان حفاظت محیط زیست به تصویب رسید، گفت: «در آن قانون صراحتاً آمده بود که همه جایگاه‌های سوخت باید گاز مایع (LPG) عرضه کنند، اما دولت‌ها به دلیل درآمد ارزی، این گاز را صادر می‌کنند.»

    وی افزود: «امروز با راه‌اندازی پالایشگاه‌های جدید مانند ستاره خلیج فارس و خطوط تولید دیگر، ال‌پی‌جی به اندازه کافی وجود دارد و باید به چرخه سوخت داخلی بازگردد، به‌ویژه در هفت کلان‌شهر آلوده و به‌طور خاص تهران.»

    سخنگوی اسبق کمیسیون انرژی تأکید کرد: ایجاد جایگاه‌های گاز مایع کار پیچیده‌ای نیست و حتی از نظر ایمنی نسبت به CNG مشکلات کمتری دارد. وی هشدار داد که در گذشته برخی شهروندان به صورت خطرناک و خودسرانه با کپسول‌های خانگی خودرو‌های خود را سوخت‌رسانی می‌کردند که نشان‌دهنده تقاضای شدید مردم برای این سوخت پاک است.

     چرا دولتCNG را گسترش نمی‌دهد؟

    مرادی با انتقاد از توقف توسعه گاز فشرده (CNG) گفت: «اگر برای ال‌پی‌جی تنبلی می‌کنند، چرا تکلیف قانونی گسترش CNG را هم انجام نمی‌دهند؟ دبیر انجمن CNG بار‌ها اعلام کرده که موانع جدی وجود دارد.»

    وی همچنین به کاهش سهمیه سوخت خودرو‌های دوگانه‌سوز در مصوبه جدید دولت اشاره کرد و آن را ناکافی دانست.

    بنزین بی‌کیفیت و بورس بازی برای بنزین سوپر

    این کارشناس انرژی با شرم‌آور خواندن وضعیت بنزین سوپر اظهار داشت: «سه چهار ماه است که دولت می‌گوید بنزین سوپر وارد یا عرضه می‌کند، بعد می‌گویند در بورس عرضه می‌شود! مردم که بورس‌باز نیستند. عده‌ای پول‌شان از پارو بالا می‌رود و بنزین سوپر می‌زنند، استاد دانشگاهی مثل بنده که ۱۲ سال پیش ماشین ۳۸ میلیونی خریده هنوز در صف است.»

    وی خواستار واردات سریع و بدون واسطه بنزین سوپر با سود متعارف شد.

    مرادی فاش کرد: «شهرداری تهران اتوبوس‌های فرسوده را ظاهراً اسقاط کرد، اما همان اتوبوس‌ها رنگ شدند و توسط بخش خصوصی، که شایعاتی از حضور برخی کارکنان دستگاه‌ها در آن وجود دارد، دوباره به تهران برگشتند و دود سیاه می‌پاشند.»

    وی پیشنهاد کرد سیستم نظارت مردمی راه‌اندازی شود؛ به‌گونه‌ای که با گزارش فقط سه شهروند، خودروی دودزا بلافاصله توقیف و از رده خارج شود.

    حسن مرادی در پایان تأکید کرد: «آلودگی هوا با یک اقدام حل نمی‌شود؛ نیاز به راهبرد پنج‌جانبه داریم: بازگشت ال‌پی‌جی، توسعه واقعی CNG، بنزین باکیفیت و سوپر، حذف سود و رانت خودرو‌های وارداتی معمولی و تشویق خودرو‌های برقی و هیبریدی، نوسازی واقعی ناوگان حمل‌ونقل عمومی و اجرای بدون اغماض قانون معاینه فنی.»

    وی خطاب به دولت گفت: «مردم در تابستان قطعی برق و در زمستان آلودگی هوا را تحمل می‌کنند. دولتی که ادعای پاک‌دستی و مبارزه با رانت دارد، باید همین امروز سازوکار حفظ سلامت ۸۵ میلیون ایرانی را راه بیندازد.»

  • ای کاش خودروسازان بساطشان را جمع کنند!

    ای کاش خودروسازان بساطشان را جمع کنند!

    به گزارش اقتصادران، معاون بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با استناد به آخرین مطالعات انجام شده از مرگ سالانه ۵۸ هزار نفر به دلیل آلودگی هوا خبر داد و در عین حال ضمن هشدار درباره نقش هم‌زمان خودروهای فرسوده و حتی خودروهای نو در تشدید این بحران، از خودروسازان به‌دلیل تولید این محصولات که در شهرها و جاده‌ها جان مردم را می‌گیرند، انتقاد کرد و خواستار برخوردی صادقانه و جدی با این چرخه مرگبار شد.

    علیرضا رئیسی با اشاره به شرایطی که مردم این روزها با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند، گفت: تعطیل کردن شهر و مدرسه راه‌حل نیست، این وضعیت مرتباً در حال تکرار است.

     

    نقش خودروسازان در آلودگی هوا؛ ای کاش بساطشان را جمع کنند

    وی با اشاره به وضعیت خودروهای فرسوده که بارها مطرح شده است، ادامه داد: اولویت بحث خودروهای فرسوده است، اما خودروهای ملی هم چندان خودروهای خوبی نیستند. ای کاش به طور کلی خودروسازها بساطشان را جمع می‌کردند؛ اکنون قطعات را از چین وارد می‌کنند، ای کاش همان خودروهای برقی را وارد می‌کردند.

    رئیسی در ادامه خطاب به خودروسازان و با اشاره به تولید خودرو با این کیفیتی که در جاده جان مردم را می‌گیرد و در شهر آلودگی ایجاد می‌کند، تصریح کرد: اکنون نه تنها مشکل ما خودروهای فرسوده است، بلکه خودروهای نو هم با مصرف سوخت بسیار بالا مشکل دارد. اکنون بسیاری از کشورهای دنیا مصرف سوخت و بنزینی را حذف می‌کنند. جایی مثل شانگهای که یکی از آلوده‌ترین شهرها بود، اکنون تقریباً به حد استاندارد جهانی رسیده است. به نظر برای این اتفاقی که در حال رخ دادن است باید بسیار جدی و صادقانه برخورد کنیم.

    معاون بهداشت وزارت بهداشت ادامه داد: باید از مردم به‌خاطر عملکرد و اینکه این بلاها را سرشان می‌آوریم، عذرخواهی کنیم. اکنون وضعیت آلودگی هوا به‌گونه‌ای است که دیگر نیاز به اندازه‌گیری و محاسبه ندارد؛ به‌جای اینکه بگوییم کارمان را خوب انجام داده‌ایم، باید بگوییم مردم شرمنده هستیم. من به‌عنوان وزارت بهداشت و درمان، عمیقاً نگرانی خود را از این وضعیت اعلام می‌کنم. مهم خروجی عملکرد ماست و خروجی امروز همین شرایط آلودگی است.

    سالانه ۵۸ هزار مرگ منتسب به آلودگی هوا 

  • آلودگی هوا و هنرِ تعطیل کردن کشور!

    آلودگی هوا و هنرِ تعطیل کردن کشور!

    به گزارش اقتصادران، جعفر تشکری هاشمی صبح سه شنبه چهارم آذر ماه در سیصد و هفتاد و چهارمین جلسه شورای اسلامی شهر تهران با انتقاد از رویکرد فعلی در مقابله با آلودگی هوا، این معضل را «قابل پیش‌بینی و حل‌شدنی» خواند و تاکید کرد که راه‌حل‌های آن به خوبی شناخته شده است.

    تشکری هاشمی در تذکر خود اظهار داشت: پدیده آلودگی هوا، پدیده‌ای است که ما هرساله با آن مواجهیم. این معضل هم قابل پیش‌بینی و هم قابل رفع است. بسیاری از شهرهای بزرگ دنیا مشکلاتی مشابه ما داشتند، اما برای آن چاره‌اندیشی و به سرعت آن را حل کردند. متأسفانه هنر ما تنها این است که تا روزهای خفقان‌آور هوای تهران فرا می‌رسد، اقدام به تعطیلی مدارس، دانشگاه‌ها و دورکاری ادارات کنیم. این در واقع نوعی فرار از مسئولیت‌هاست.

    عضو شورای شهر تهران با اشاره به منشأ اصلی آلاینده‌ها گفت: مطالعات گسترده در سطح جهان نشان می‌دهد آلاینده غالب شهرهای ما، ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون است که منشأ صنعتی دارند و بر اساس بررسی‌ها، بین ۶۷ تا ۸۸ درصد از این منابع، مربوط به خودروها و منابع متحرک است.

    وی با بیان اینکه راه حل این مشکل مشخص است، به مصوبه شورا برای جایگزینی موتورسیکلت‌های بنزینی اشاره کرد و افزود: در طول چهار سال، چهار برنامه و بودجه سالانه تدوین کردیم. مصوب شد که ۳۰۰ هزار موتورسیکلت بنزینی که هر کدام به اندازه ۷ تا ۸ خودرو آلودگی تولید می‌کنند، برقی شوند. اما کار تا آنجا سخت و مشکل بود که تا امروز حتی نتوانسته‌ایم یک دستگاه موتورسیکلت برقی در اختیار مردم قرار دهیم. اقدامات ما تنها به خرید چند دستگاه نمادین برای شهرداری محدود ماند. باید کارهای نمادین کنار گذاشته شود.

    تشکری هاشمی با انتقاد از روند کند توسعه ناوگان حمل‌ونقل عمومی گفت: ما نزدیک به ۳۷ تا ۳۸ هزار میلیارد تومان فقط برای خرید اتوبوس مصوبه داشتیم، اما وقتی این مصوبه به اتوبوس زیر پای مردم تبدیل نشود، یعنی تلاش‌های ما نتیجه‌ای نداشته است. در بخش مترو نیز همینطور است؛ چهار سال است فقط برای پرداخت ۱۵ درصد پیش‌پرداخت تلاش کرده‌ایم. آیا با آمدن یک خط مترو در پایان سال، مشکل حل می‌شود؟

    وی در ادامه با اشاره به‌عدم برخورد قاطع با آلاینده‌ها تأکید کرد: در بحث خروج خودروهای فرسوده کار مهمی انجام نشده، با خودروهای بدون معاینه فنی برخوردی نمادین صورت می‌گیرد، از سیستم‌های هوشمند استفاده نمی‌شود و مراکز تولید آلاینده صنعتی مانند کارخانه سیمان، به کار خود ادامه می‌دهند.

    این عضو شورای شهر با اشاره به تعدد نهادهای مسئول در قانون هوای پاک، سه نهاد را کلیدی خواند: می‌گویند ۲۳ سازمان و نهاد در قانون هوای پاک مسئول هستند، اما آنچه بیش از ۸۰ تا ۹۰ درصد تأثیرگذار است، اول شهرداری تهران، سپس پلیس و پس از آن وزارت صنعت است. وقتی این سه نهاد نتوانند به وظایف خود عمل کنند، مجبوریم به سراغ مردم برویم و از آنان التماس کنیم که ماشین‌های خود را بیرون نیاورند. آیا با اجرای طرح زوج و فرد و تعقیب مردم می‌توان مشکلات را حل کرد؟

  • آلودگی هوا؛ فاجعه خاموشی که تبدیل به امری عادی شد! / شریفی یزدی: آلودگی هوا اولویت مسوولان کشور نیست

    آلودگی هوا؛ فاجعه خاموشی که تبدیل به امری عادی شد! / شریفی یزدی: آلودگی هوا اولویت مسوولان کشور نیست

    به گزارش اقتصادران، آلودگی هوا این روزها دیگر یک معضل نیست بلکه به یک امر عادی در جامعه تبدیل شده. بسیاری معتقدند که این مساله سبک زندگی شهروندان را تغییر و نسبت‌به گذشته اهمیت خود را از دست داده است. این فاجعه خاموش که از دیرباز آسمان بسیاری از شهرهای کشور را محاصره کرده از تابستان گذشته تشدید شده و تاکنون ادامه دارد. متاسفانه در آمارهای اعلامی از سوی نهادهای مرتبط، درصد قابل‌توجهی از شهروندان به‌واسطه هوای آلوده جان خود را از دست دادند و برخی دیگر به انواع بیماری‌ها از جمله مشکلات تنفسی دچار شدند. در چنین شرایطی که تنفس مردم در محاصره آلودگی جوی قرار گرفته، پرسش اصلی این است که این امر چه تاثیری بر جامعه می‌گذارد؟

    روزهای آلوده زیر ذره‌بین آمار

    طبق گزارش‌های شرکت کنترل کیفیت هوای تهران از ابتدای فروردین تا ۱۴آبان، شهروندان تهرانی ۹۲روز هوای ناسالم برای گروه‌های حساس، ۸‌روز هوای ناسالم، ۲‌روز هوای بسیار ناسالم، ۲‌روز هوای خطرناک، ۱۱۹‌روز هوای قابل‌قبول و تنها ۶‌روز هوای پاک را تجربه کردند. برآوردها نشان می‌دهد که «تهرانی‌ها در سال‌جاری تقریبا یک‌ماه بیشتر از سال گذشته هوای آلوده تنفس کردند.»

    متاسفانه داده کاملی از وضعیت آلودگی هوا در دیگر شهرها طی شش‌ماه گذشته در دسترس نیست اما با این حال داده‌ها نشان می‌دهد که شاخص آلایندگی در مشهد ۲۷۷‌(بسیار ناسالم)، البرز ۱۳۶‌(ناسالم برای گروه‌های حساس)، اهواز ۱۷۱‌(ناسالم) و زاهدان ۱۸۳(ناسالم) تا تاریخ ۱۹آبان بوده است. از سوی دیگر، بیشتر استان‌ها همانند فارس، سمنان و قم نیز در مرز ناسالم برای گروه‌های حساس قرار دارند. این شاخص‌ها نشان می‌دهد که با شروع پاییز و برودت هوا آلودگی جوی در بیشتر شهرها تشدید شده است. در بررسی‌ها مشخص شد که میانگین روزانه غلظت ذرات کمتر ۵/۲‌میکرون در کلانشهرهای کشور به‌مراتب بالاتر از حدود مجاز سازمان جهانی بهداشت بوده است. با این اوصاف، یکی از اساسی‌ترین موضوعاتی که مطرح شده، میزان مرگ‌ومیر بر اثر آلودگی هوا در کشور است که وزارت بهداشت به‌تازگی آمار هولناکی را در این‌باره ارائه کرده است.

    مرگ‌ومیر از زبان مسوولان

    محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت چندی پیش گفته بود: «آلودگی هوا در کشور سالانه ۵۰هزار مرگ‌ومیر در پی دارد. عدد اعلامی از سوی وزیر بهداشت نشان‌دهنده خطر بزرگ این مساله است. با این حال در هفته جاری علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به اهمیت موضوع آلودگی هوا گفت: «برآوردهای انجام‌شده نشان می‌دهد که در سال‌۱۴۰۳ حدود ۵۸هزار و ۹۷۵مورد مرگ در کشور منتسب‌به مواجهه با ذرات معلق کمتر از ۵/۲‌میکرون بوده که معادل ۱۶۱‌مرگ در روز و حدود ۷‌مرگ در هر ساعت است.» وی همچنین اشاره کرد: «از این میان، ۲۳درصد ناشی از بیماری ایسکمیک قلبی، ۲۱درصد سرطان ریه، ۱۷درصد انسداد مزمن ریوی، ۱۵درصد سکته‌مغزی و ۱۳درصد مربوط به عفونت دستگاه تنفسی تحتانی بوده است.

    پیامدهای اجتماعی آلودگی هوا

    در همین راستا علیرضا شریفی‌یزدی، جامعه‌شناس درخصوص پیامدهای اجتماعی آلودگی جوی به «جهان‌صنعت» گفت: آلودگی هوا صرفا یک پدیده فیزیکی و جغرافیایی نیست. در حقیقت آلودگی هوا سم معلقی است که وقتی تنفس می‌کنیم سلامت جسمانی‌مان را تهدید می‌کند و در کنارش عوارض روانی نیز به‌دنبال دارد. ما می‌دانیم که آلودگی هوا یعنی ذرات سمی معلق در فضا. وقتی ما اینها را تنفس می‌کنیم سلامت جسم ما دچار آسیب شده و همراه با آن عوارض روانی نیز پدیدار می‌‌شود. آلودگی هوا باعث تشدید افسردگی، بی‌قراری و اضطراب می‌شود و آستانه تحمل افراد را کاهش می‌دهد. به عبارت دیگر صبر مردم پایین می‌آید. از منظر اجتماعی، در روزهایی که آلودگی افزایش می‌یابد میزان خشونت بیشتر و سطح کسالت بالاتر می‌رود. در نتیجه این وضعیت افراد به موفقیت‌های کمتری دست پیدا می‌کنند و احساس رضایت از خودشان کاهش می‌یابد. براساس آمارهایی که وزارت بهداشت و سازمان جهانی بهداشت هر ساله منتشر می‌کنند آلودگی هوا هزاران نفر را به کام مرگ می‌کشاند. در نظر بگیرید فرد فوت‌شده ممکن است سرپرست یک خانواده باشد، مادر یا پدر فرزندان و پیامدهای اجتماعی نامطلوب این حادثه بلافاصله دامنگیر خانواده و جامعه می‌شود. این پیامدها در ابعاد اجتماعی، اقتصادی و بهداشتی به‌صورت متقابل به یکدیگر وصل و تشدیدکننده‌ هستند.

    تغییر رفتار اجتماعی

    شریفی یزدی افزود: آلودگی هوا به‌‌خاطر تغییراتی که در بیوشیمی بدن ایجاد می‌کند، آستانه تحمل افراد را پایین می‌آورد، خشونت را در سطح جامعه افزایش می‌دهد و روابط میان‌فردی را تحت فشار قرار می‌دهد. ما شاهد مشکلات و درگیری‌های خانوادگی در روزهایی هستیم که آلودگی بالاست زیرا افراد به‌دلیل کاهش تحمل و افزایش تحریک‌پذیری، واکنش‌های تندتری از خود نشان می‌دهند. این شرایط زمینه بروز رفتارهایی را فراهم می‌کند که فرد کنترل لازم بر رفتار خود را از دست می‌دهد. از منظر اجتماعی در شهرهایی که آلودگی مزمن است همانند کلانشهرهای کشور، میزان فعالیت اقتصادی پایین می‌آید چون بسیاری از افراد توانایی جسمی لازم برای کار و حضور در فضاهای عمومی را ندارند. برای مثال شخصا مواردی داشته‌ام که به‌خاطر آلودگی مجبور شدم حضور در کلاس دانشگاه یا مطب را لغو کنم. حالت تهوع و کسالت باعث می‌شود که مردم نتوانند مانند گذشته فعال باشند. این موضوع در شرایطی که اقتصاد کشور به شدت ضعیف شده، آسیب‌های بیشتری را بر اقتصاد وارد می‌کند.

    سیاست‌های غلط، آفتی چندساله

    شریفی‌یزدی ادامه داد: سیاست غلط دوم مربوط به وسایل نقلیه است که در آن شهرداری باید نقش‌آفرینی کند. به‌جای سرمایه‌گذاری کافی روی مترو و اتوبوس‌های برقی و ناوگان حمل‌ونقل عمومی باکیفیت، ما به ساخت بزرگراه‌های جدید و ترویج استفاده خودروی شخصی پرداختیم. در بسیاری از نقاط دنیا به‌سمت وسایل نقلیه عمومی الکتریکی و حمل‌ونقل همگانی ارزان و قابل‌دسترس رفته‌اند اما در کشور ما زیرساخت‌های حمل‌ونقل عمومی در ساعت‌های اوج یا اصلا وجود ندارند یا ناکافی هستند بنابراین افراد ناگزیر به استفاده از خودروهای شخصی تک‌سرنشین می‌شوند و آلودگی افزایش می‌یابد. این سیاست توسعه بزرگراه‌ها به‌جای تقویت حمل‌ونقل عمومی تاثیر مستقیم و منفی بر آلودگی هوا دارد.

    آلودگی هوا اولویت مسوولان کشور نیست

    این جامعه‌شناس افزود: مساله بعدی بحث شهرک‌های صنعتی حاشیه شهر است. کارخانه‌ها و واحدهای صنعتی حاشیه‌ای به‌صورت شبانه‌روزی مقدار قابل‌توجهی دی‌اکسیدکربن و آلاینده‌ها تولید  و آنها را به هوای شهر تزریق می‌کنند. این سیاست نادرست شکل‌گیری صنایع در حاشیه سکونتگاه‌ها نیز یکی دیگر از عوامل تشدیدکننده آلودگی است. در مجموع  سیاست‌های قبلی مسوولان در مقابله با این بحران اشتباه بوده و  اکنون در نقطه‌ای نامناسبی قرار داریم. نکته بعدی، فقدان توان یا انگیزه برای استفاده از تجربه کشورهای دیگر است. به‌عنوان نمونه، مکزیکوسیتی که زمانی یکی از آلوده‌ترین پایتخت‌ها بود با اجرای یک برنامه ده‌ساله توانست کیفیت هوای خود را بهبود دهد. دولتمردان آنجا اولویت را سلامت مردم قرار دادند و اقدامات ساختاری و بلندمدت انجام دادند. متاسفانه در کشور ما چنین اولویتی وجود نداشته و از تجربه‌های موفق بین‌المللی نیز به ‌طور موثر استفاده نشده است.

    مقصر این فاجعه کیست؟

    برای یافتن مقصر این بحران باید گفت ۲۳‌دستگاه براساس قانون هوای پاک مشارکت و مسوولیت دارند اما وظیفه شهرداری در این زمینه تعیین‌کننده است. بسیاری از مسوولان از جمله شهردار تهران به عملکرد خود درخصوص مقابله با آلودگی هوا نمره خوبی می‌دهد اما وضعیت و کیفیت آسمان‌های کلانشهرها مخصوصا تهران خلاف این را ثابت می‌کند. آمار مرگ‌ومیرها بالا رفته و سیاست‌های شکست‌خورده مانند تعطیلی مدارس و صنایع چیزی جز ضرر برای کشور به همراه نداشته است. با این اوصاف، مشخص نیست که مسوولان با چه معیاری عملکرد خود را ارزیابی می‌کنند! آلودگی هوا حاصل سال‌ها بی‌توجهی و اجرای سیاست‌های غلط است و بدون اقدام جدی، سلامت و زندگی شهروندان همچنان در خطر خواهد بود.

  • ۳۵ هزار و ۵۴۰ مرگ در یک سال؛ بهای سنگین بی‌توجهی مسئولان به آلودگی‌ هوا

    ۳۵ هزار و ۵۴۰ مرگ در یک سال؛ بهای سنگین بی‌توجهی مسئولان به آلودگی‌ هوا

    به گزارش اقتصادران، آلودگی‌ هوا دومین عامل مرگ زودرس در جهان است و سالانه بیش از ۸.۱ میلیون نفر جان خود را به دلیل آن از دست می‌دهند؛ آماری که نشان می‌دهد از هر هشت مرگ یک مورد مستقیما به آلودگی‌ هوا مربوط است.

    بر اساس مطالعات ملی انجام شده و به گفته عباس شاهسونی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، در سال ۱۴۰۳ بیش از ۳۵ هزار نفر در ایران به دلیل مواجهه طولانی مدت با ذرات معلق PM۲.۵ جان خود را از دست داده‌اند که از این تعداد ۷ هزار مرگ مربوط به تهران است.

    هزینه تحمیل شده آلودگی‌ هوا در سال ۱۴۰۳ به اقتصاد کشور بیش از ۱۲ میلیارد دلار برآورد شده

    علی اصغر مهاجری، کارشناس اقتصادی، درباره هزینه‌هایی که آلودگی‌ هوا بر اقتصاد کشور تحمیل‌ می‌کند، می‌گوید: هزینه‌ای که آلودگی‌ هوا بر کشور تحمیل‌ می‌کند به دو بخش مستقیم و غیرمستقیم تقسیم‌ می‌شود. هزینه‌های مستقیم اعم از مراقبت‌های بهداشتی و تخصصی و هزینه‌های غیرمستقیم هم شامل کاهش بهره‌وری در عرصه تولید و پایین آمدن کیفیت زندگی‌ می‌شود و هم آسیب‌هایی به زیرساخت‌‌ها و محیط زیست وارد‌ می‌آید.

    او‌ می‌افزاید: بر اساس آمار اعلام شده هزینه تحمیل شده آلودگی‌ هوا در سال ۱۴۰۳ به اقتصاد کشور بیش از ۱۲ میلیارد دلار برآورد شده و بیش از ۴ میلیارد دلار آن فقط بابت مراقبت‌های بهداشتی مرتبط با بیماری‌‌ها و مرگ‌های ناشی از آلودگی‌ هوا بوده است.

    مناطقی که عموما محل زندگی افراد بی‌بضاعت و یا کم‌بضاعت است بیش از دیگر مناطق از آلودگی‌‌ هوا آسیب‌ می‌بینند

    این کارشناس اقتصادی یکی دیگر از آسیب‌های آلودگی‌ هوا را افزایش نابرابری در کشور دانسته و اظهار‌ می‌دارد: مناطقی که عموما محل زندگی افراد بی‌بضاعت و یا کم‌بضاعت است بیش از دیگر مناطق از این آلودگی‌‌ها آسیب‌ می‌بینند. افرادی که در این محله‌‌ها زندگی‌ می‌کنند علاوه بر اینکه معمولا دسترسی کمتری به مراقبت‌های بهداشتی دارند از وسایل پاک‌کننده هوا نیز محرومند و اغلب هم در معرض آلاینده‌های بیشتری قرار‌ می‌گیرند از جمله کارخانه‌‌ها و خیابان‌های پرتردد.

    مهاجری در پایان به کمبود آگاهی عمومی یا اطلاع‌رسانی کافی در مورد آسیب‌های آلودگی‌ هوا اشاره کرده و‌ می‌گوید: ممکن است برخی از مردم آگاهی لازم در مورد خطرات آلودگی‌ هوا را نداشته باشند. همین مساله به طور ناخودآگاه بر کاهش کیفیت زندگی تاثیر‌ می‌گذارد و عدم اطلاع رسانی دقیق نیز خود دلیل دیگری است که افراد بیشتری در معرض این آلودگی قرار بگیرند.

    منابع آلودگی‌ هوا متعدد و پیچیده‌اند

    خسرو نیک‌افروز، کارشناس محیط زیست، نیز در این باره می‌گوید: مساله اینجاست که برای کاهش آلودگی باید ابتدا منابع آلودگی را شناسایی کنیم، این منابع متعدد و پیچیده‌اند از خودرو و موتور سیکلت گرفته تا نیروگاه‌‌ها و صنایع و انتقال گرد و غبار از کشورهای همسایه.

    قوانینی که برای جلوگیری از افزایش آلودگی‌ هوا وضع شده است ضمانت اجرایی لازم را ندارند

    او‌ می‌افزاید: اما مساله اینجاست که با شناسایی تمام این منابع آلودگی قوانینی که در این زمینه و برای جلوگیری از افزایش آلودگی‌ هوا وضع شده است ضمانت اجرایی لازم را ندارند. قانون‌های متعددی هست، استانداردهایی وجود دارد، اما در زمینه نظارت بر تولید، کیفیت سوخت، معاینه فنی خودروها، نصب فیلترها و عملکرد سیستم‌های گاز (مثلاً کارخانه‌ها) کمبود یا ضعف وجود دارد.

    این کارشناس محیط زیست اظهار‌ می‌دارد: یکی دیگر از مشکلات مساله زیرساخت‌های ناوگان حمل و نقل است. خودروهای فرسوده، سوخت‌هایی که کیفیت پایین دارند، نبود مناسب استفاده از فناوری‌های پاک، محدودیت در حمل‌ونقل عمومی شهری یا ناکافی بودن آن.

    او تاکید‌ می‌کند: برای رفع آلودگی‌ هوا یا کاهش آن راه‌حل‌های کوتاه‌مدت (مثلاً تعطیلی مدارس در روزهای بد، هشدار به مردم) کافی نیستند؛ باید سیاست‌هایی همچون نوسازی ناوگان، بهبود استاندارد کیفیت سوخت، کنترل صنایع آلاینده، توسعه حمل و نقل عمومی، مدیریت ریزگردها، همکاری بین‌بخشی و بین‌استانی و بین‌المللی اجرا شوند.

    نگاه جامعه‌شناختی به معضل آلودگی‌ هوا و بی‌تفاوتی مسئولان

    اما فائزه مسلمی، کارشناس جامعه‌شناسی، این مساله را از چند منظر مورد بررسی قرار‌ می‌دهد  می‌گوید: اولین اتفاقی که در مواجهه اشتباه با معضلات و مشکلات از سوی مسئولان صورت‌ می‌گیرد پدید آوردن حس بی‌مسئولیتی در میان مردم است.

    او‌ می‌افزاید: مسئولان گاهی مسئولیت واقعی را بین نهادها تقسیم می‌کنند یا بروز مشکلات را به «شرایط بیرونی» یا «شرایط طبیعی» ربط می‌دهند (مثلاً ریزگردها یا وارونگی هوا)، بدون اشاره به نقش عوامل انسانی، ضعف مدیریت یا کوتاهی در نظارت. این امر منجر به پدید آوردن حس بی‌مسئولیتی در میان عموم می‌شود و افراد احساس می‌کنند کاری از دستشان برنمی‌آید.

    این کارشناس جامعه‌شناسی اظهار‌ می‌دارد: در بسیاری از موارد، سیاستگذارها به دنبال راه‌حل‌هایی هستند که در کوتاه‌مدت آثار ملموس داشته باشند (مثلاً تعطیلی مدارس در روزهای بد، کاهش ساعت کاری)، نه راه‌حل‌های ریشه‌ای که مستلزم سرمایه‌گذاری، سیاست‌های سخت‌تر و تغییر ساختاری‌اند.

    محدودیت‌های سیاسی و اقتصادی

    مسلمی‌ می‌گوید: فشار اقتصادی، تحریم‌ها، کمبود بودجه، اولویت‌های دیگر مثل رشد اقتصادی، اشتغال، امنیت ملی باعث می‌شود مسائل محیط زیست نادیده گرفته شوند یا در اولویت پایین‌تر قرار گیرند. هر چند این‌ها موانعی جدی‌اند ولی نباید بهانه شوند.

    او‌ می‌افزاید: اگرچه مردم تا حدی از وضعیت آلودگی آگاهی دارند و آن را تجربه می‌کنند، اما ساختارهایی که مردم را در تصمیم‌گیری دخیل کنند، محدود بوده‌اند. رسانه‌ها، فعالان محیط زیست و دانشگاه‌ها تلاش‌هایی کرده‌اند، اما انسجام اجتماعی و ظرفیت اثرگذاری پایین است. افراد معمولاً احساس می‌کنند قدرتشان کم است.

    آلودگی‌ هوا، بحرانی همگانی

    براساس آخرین گزارش بانک جهانی، ۱۱.۴ درصد از کل مرگ و میرهای جهانی در سال ۲۰۲۲ به علت مواجهه با PM۲.۵ می‌باشد. همچنین مواجهه با PM۲.۵ باعث ۳۰ تا ۳۳ درصد از مرگ و میرهای جهانی به علت بیماری‌های مزمن انسداد ریوی، ۲۰ تا ۲۶ درصد از مرگ و میرهای جهانی ناشی از بیماری‌های ایسکمیک قلبی و سکته مغزی و ۱۹ تا ۲۰ درصد از مرگ و میرهای جهانی ناشی از سرطان ریه، اختلالات نوزادان و دیابت نوع ۲ شده است. آلودگی‌ هوا، هر سال باعث ۵۷۰۰۰۰ مرگ در کودکان زیر ۵ سال می‌شود.

  • اُزُن؛ قوز بالای قوز آلودگی هوای تهران!

    اُزُن؛ قوز بالای قوز آلودگی هوای تهران!

    به گزارش اقتصادران،  تابستان تهران به انواع و اقسام آلاینده‌‌‌‌های هوا و تهدیدکننده سلامتی شهروندان تبدیل شده است. آسمان پایتخت در اولین ماه تابستان به ۳ نوع آلودگی آغشته شد؛ آلاینده‌‌‌‌هایی مرکب از ریزذرات، اشعه و گاز که هر کدام به تنهایی، سلامتی سیستم‌‌‌‌های اصلی بدن شامل قلب، عروق، ریه و… را تهدید می‌کنند و منشأ مرگ‌‌‌‌ زودرس یا سرطان هستند.

    نیمه اول تیرماه، افزایش ریزذرات گرد و خاک در آسمان تهران برای دو روز پیاپی، «وضعیت قهوه‌‌‌‌ای» در شهر برقرار کرد. افزایش آلایندگی PM10 و همچنین PM2.5 در هوا، شاخص آلودگی‌‌‌‌ را از عدد ۳۰۰ فراتر برد؛ وضعیتی که در آن هر نوع تردد در سطح شهر باید ممنوع شود. ریزذرات گردوخاک به اندازه ریزذرات ناشی از انتشار آلودگی از اگزوز خودروها که در زمستان افزایش پیدا می‌کند، برای سلامتی شهروندان تهدیدزاست و حتی میکروب‌‌‌‌ و ویروس‌‌‌‌هایی از تنفس این ذرات گرد و غبار نیز وارد بدن انسان می‌شود که خود بیماری‌‌‌‌ها و عوارض بعدی را به همراه دارد.

    افزایش گرد و غبار در سطح شهر ناشی از جهش خاک‌‌‌‌ها از زمین‌‌‌‌های خشک‌‌‌‌شده اطراف تهران در اثر افزایش وزش باد است. طی روزهای اخیر نیز افزایش دمای هوا و تابش نور خورشید سبب شده شاخص اشعه UV از حد مجاز فراتر رود. این اتفاق مخاطراتی برای پوست به همراه دارد که حاد‌‌‌‌ترین آن، سرطان است.

    گاز ازن در اثر ترکیب شیمیایی اکسیدهای نیتروژن و ترکیبات آلی فرار متصاعدشده از جایگاه‌‌‌‌های سوخت و خودروها با تابش نور خورشید هنگام افزایش دمای هوا از سطح ۳۰ درجه، به وجود می‌‌‌‌آید. حدمجاز غلظت این گاز در هوا باید ۵۹pbb (ذره در میلیارد) باشد اما با افزایش دمای هوا به سطح ۳۹ و ۴۰ درجه، این غلظت به ۱۰۰pbb و بیشتر تجاوز می‌کند که در این حالت، گاز ازن اثر تخریبی شدید بر مخاط و اندام‌‌‌‌های تنفسی دارد. تنفس ازن همچنین به درد قفسه سینه، سرفه، سوزش گلو و گرفتگی ریه می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌انجامد و علاوه بر آن می‌تواند بیماری‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های ریوی مثل برونشیت را تشدید کند. از گاز ازن به‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌عنوان آلودگی ثانویه یاد می‌شود.

    در حالی که در روزهای سرد سال عمده آلودگی هوا مربوط به ذرات معلق و منواکسید کربن است، در روزهای گرم سال آلودگی ثانویه ازن تبدیل به خطر اصلی تهدیدکننده جان انسان‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها می‌شود. بر اساس اعلام شرکت کنترل کیفیت هوای تهران میزان غیرمجاز از گاز ازن (O3) در هوا می‌تواند باعث بروز عوارضی بر سلامتی انسان به‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ویژه مبتلایان به بیماری‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های ریوی، کودکان، سالمندان و افرادی که در خارج از منزل فعال هستند، شود. گفته می‌شود در مواجهه با ازن، کودکان در معرض بیشترین خطر هستند زیرا ریه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های آنان هنوز در حال رشد و تکامل است و معمولا فعالیت آنها در خارج از منزل در روزهای داغ تابستانی یعنی درست در زمانی که سطح ازن بالاست، زیاد است. همین موضوع احتمال افزایش تاثیرپذیری کودکان از ازن را تقویت می‌کند و در نتیجه ممکن است به شکل آسم در کودکان بروز و ظهور پیدا کند.

  • در گرد و غبار تهران سیانور وجود دارد؟

    در گرد و غبار تهران سیانور وجود دارد؟

    به گزارش اقتصادران، محسن موسوی خوانساری فعال حوزه آب و محیط زیست و عضو هیأت‌مدیره انجمن آب و خاک پایدار ایران باور دارد که  پساب مناطق صنعتی مثل چرمشهر ورامین که با گرد و غبار تهران بلند می‌شوند سمّی و حاوی موادی مانند آرسنیک و سیانور است.

    این کارشناس گفت: ما ۳ منشأ اصلی گرد و غبار برای تهران داریم؛ منشأ خارجی در کشور عراق و سوریه، تالاب صالحیه و منشأ سوم که درباره آن صحبت نشده است؛ دریاچه نمک قم که خشک شده و در گرد و غبار تهران به‌ویژه در شهرهای جنوب‌ غربی تهران مثل اسلامشهر، واوان و حتی کرج تأثیر داشته است. گردوغبار تالاب صالحیه بیشتر به‌سمت قزوین، هشتگرد و مناطق اطراف است هرچند روی کرج و تهران هم بی‌تأثیر نبوده است.

    گرد و غبار تهران سمی است؟

    عضو هیأت‌مدیره انجمن آب و خاک پایدار ایران در این خصوص  گفت:  گرد و غباری که در این چند روز اخیر مشاهده شد، عمدتا از دریاچه نمک قم بوده و علت آن این است که حقابه‌های زیست‌محیطی این دریاچه از رودخانه‌هایی مثل جاجرود، کرج، شور و قره‌چای در سال‌های اخیر تأمین نشده‌اند.

    این کاهش آب در گام اول باعث خشک شدن تالاب صالحیه در دشت قزوین شده است و سپس تعدادی از تالاب‌های دریاچه نمک قم نیز به خشکی گراییده‌اند. بنابراین، می‌توانیم بگوییم گرد و غباری که در این چند روز در مناطق کرج، قزوین، قم و تهران مشاهده شد، عمدتا ناشی از خشک شدن دریاچه نمک قم بوده است و نه صرفا تالاب صالحیه.

    وی افزود: همچنین تالاب بَندعلی‌خان در جنوب ورامین که به‌طور کامل خشک شده، یکی از کانون‌های گرد و غبار است. در حال حاضر پساب مناطق صنعتی مثل چرمشهر ورامین وارد این تالاب می‌شود و همین موضوع باعث شده است گرد و غبار برخاسته از این تالاب سمّی و حاوی موادی مانند آرسنیک و سیانور باشد.

  • اقتصاد ایران زیر غبار / آلودگی هوا نفس توسعه را بند آورد

    اقتصاد ایران زیر غبار / آلودگی هوا نفس توسعه را بند آورد

    به گزارش اکوایران، طبق یافته‌های مرکز پژوهش‌های مجلس آلودگی هوا به‌عنوان یکی از چالش‌های مزمن زیست‌محیطی ایران، سال‌هاست که با پیامدهای متعددی در حوزه سلامت، اقتصاد، محیط زیست و ساختار اجتماعی کشور همراه شده است. با افزایش تمرکز آلاینده‌های ذرات معلق، به‌ویژه PM2.5، در کلان‌شهرها و مناطق صنعتی، ایران در زمره کشورهایی قرار گرفته که به‌صورت مداوم با سطوح بالای آلودگی و پیامدهای سنگین ناشی از آن مواجه است.

    نمودار_خسارت_سلامتی_ناشی_از_مواجهه

    بار مالی پنهان بحران سلامت

    طبق یافته‌های مرکز پژوهش‌های مجلس ایران، پیامدهای اقتصادی آلودگی هوا نیز در ابعاد گسترده‌ای قابل توجه است. برآوردها نشان می‌دهند که تنها خسارات ناشی از مرگ‌ومیر منتسب به ذرات معلق PM2.5، حدود ۱۲ میلیارد دلار در سال بوده است. در ارزیابی‌های جامع‌تر که هزینه‌های بیماری و کاهش کیفیت زندگی نیز لحاظ شده‌اند، بانک جهانی میزان خسارات سلامت ناشی از آلودگی هوا در ایران را بیش از ۲۳ میلیارد دلار برآورد کرده که معادل ۵ درصد تولید ناخالص داخلی کشور است. این میزان بالاتر از میانگین مناطق آمریکای شمالی (۱.۷ درصد) و اروپا و آسیای مرکزی (۴.۶ درصد) است و جایگاه ایران را به‌عنوان یکی از کشورهایی با بار اقتصادی بالا از آلودگی هوا تثبیت می‌کند.

    تأثیرات آلودگی هوا بر بهره‌وری نیروی کار نیز قابل چشم‌پوشی نیست. مواجهه روزانه با سطوح بالای آلودگی موجب خستگی، اختلال در تمرکز، بروز سردرد و کاهش توان ذهنی می‌شود. در شهرهایی که آلودگی شدیدتر است، این کاهش بهره‌وری به‌طور مستقیم بر عملکرد اقتصادی بنگاه‌ها و ادارات اثرگذار است. افزون بر آن، اختلالات ناشی از تعطیلی مدارس و ادارات در روزهای آلوده، توقف پروژه‌های عمرانی، اعمال محدودیت‌های ترافیکی و مشکلات لجستیکی، عملکرد سیستم‌های شهری و اقتصادی را نیز با اختلال مواجه می‌سازد.

    نقشه نابرابر آلودگی در شهرهای ایران

    آمارهای مربوط به کیفیت هوا نیز نشان‌دهنده ابعاد گسترده این بحران هستند. در سال ۱۴۰۲، میانگین سالیانه غلظت PM2.5 در شهرهای مورد بررسی مرکز پژوهش‌های مجلس برابر با ۳۰.۲۸ میکروگرم بر مترمکعب با انحراف معیار ۲۸.۵۳ میکروگرم بود. این میزان بیش از شش برابر رهنمود سازمان جهانی بهداشت (۵ میکروگرم بر مترمکعب) و بیش از ۲.۵ برابر استاندارد ملی ایران (۱۲ میکروگرم بر مترمکعب) است. شهر زابل با میانگین سالیانه ۱۶۸ میکروگرم در مترمکعب، بالاترین سطح آلودگی را داشته که بیش از ۳۳ برابر مقدار توصیه‌شده سازمان جهانی بهداشت است. در مقابل، سنندج با ۹.۱۳ میکروگرم پایین‌ترین میانگین را به خود اختصاص داده است. در تهران، تنها ۱۲ روز از سال، سطح آلاینده PM2.5 کمتر از آستانه توصیه‌شده جهانی بود و در ۳۵۳ روز باقی‌مانده، غلظت آن از حد مجاز فراتر رفت. در سطح ملی نیز تنها حدود ۲۴.۶ درصد از روزهای سال، شرایط نسبتا پاکی داشته‌اند. شهرهای سنندج، شاهرود و ارومیه بیشترین تعداد روزهای پاک را تجربه کردند.

    روند تغییرات بلندمدت در تهران حاکی از آن است که پس از دوره‌ای از کاهش غلظت PM2.5 در سال‌های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۴، مجدداً افزایش‌هایی در سال‌های بعد مشاهده شده است. در سال ۱۴۰۲، غلظت این آلاینده در تهران بیش از شش برابر سطح توصیه‌شده جهانی و بیش از ۲.۶ برابر استاندارد ملی کشور بوده است. این نوسانات بیانگر ناکارآمدی سیاست‌های مقطعی و نیاز به اصلاحات ساختاری در مدیریت منابع آلاینده‌ها است.

    از منظر انسانی، آلودگی هوا نه‌تنها با بیماری‌های حاد و مزمن مرتبط است، بلکه بر توسعه سرمایه انسانی نیز اثر منفی دارد. کاهش توان یادگیری در کودکان، افزایش ابتلا به بیماری‌های تنفسی مزمن، اختلالات شناختی و افزایش غیبت‌های تحصیلی و شغلی از جمله آثار بلندمدت این بحران زیست‌محیطی است.

    برای مواجهه با این بحران، سیاست‌گذاران نیازمند مستندسازی و کمّی‌سازی دقیق‌تری از پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی هستند. پیشنهادهایی چون گسترش دامنه جمعیتی مطالعات خسارت، به‌روزرسانی ارزش آماری زندگی، لحاظ هزینه‌های بیماری در کنار مرگ‌ومیر و تحلیل جامع پیامدهای پنهان آلودگی باید در دستور کار سیاست‌گذاری قرار گیرد. بدون درک صحیح از هزینه‌های واقعی آلودگی، امکان اتخاذ تصمیمات کارآمد و بودجه‌ریزی هدفمند برای اقدامات کنترلی وجود نخواهد داشت.

    در مجموع، آلودگی هوا در ایران نه‌تنها چالشی برای سلامت عمومی، بلکه تهدیدی جدی برای توسعه پایدار اقتصادی و اجتماعی کشور است و مقابله با آن نیازمند عزم ملی، سیاست‌گذاری علمی و اجرای شفاف و قاطع است.