به گزارش اقتصادران، وعده جدید وزارت راه و شهرسازی برای خانهدار کردن ۴۰۰ هزار نفر از محرومان تا سال ۱۴۰۷، بیش از آنکه یک نقشه راه عملیاتی باشد، به یک «کاردستی مالی» با اعداد ناچیز شباهت دارد؛ این در حالی است که هزینه ساخت مسکن از مرز میلیاردها تومان گذشته، اما تخصیص مبالغ خرد و گره زدن سرنوشت مردم به « مولدسازی زمینهای دولتی»، تنها به معنای تمدید انتظار طولانی مستاجران است و گویا دولت فراموش کرده که دهکهای ۱ تا ۴، نه نایی برای انصراف دارند و نه پولی برای ماندن در طرحهایی که فقط روی کاغذ ارزان هستند.
دولت عملاً با دست خود، فقرا را از صف مسکن اخراج و فرش قرمز را زیر پای دلالان پهن کرده است ؛ به طوری که اعتراف معاون وزیر به این که دهکهای پایین در حال فروش امتیاز خود هستند، سند شکست طرحی است که قرار بود سرپناه محرومان باشد، اما حالا به کالایی برای سوداگری تبدیل شده است؛ بنابراین دادن وعده وامهای ۳۰۰ میلیونی برای خانههایی که میلیاردها تومان هزینه دارند، چیزی نیست جز راندن فرودستان به حاشیه شهرها و سپردن امتیاز آنها به کسانی که جیبشان از تورم و رانت دولتی پر شده است .
چرا وعدههای وزارت راه دردی از مستاجران دوا نمیکند؟
طاهرخانی افزود: حدود ۳۱۵ هزار متقاضی طرحهای حمایتی مسکن دهک یک تا ۴ هستند که قرار است از محل بودجه منابع عمومی دولت ۶ همت مصوب شده تا به این قشر کمک شود و منابع داخلی وزارت راه و شهرسازی پای کار آمده، ضمن اینکه منابع نهادهای حمایتی نیز باید وارد طرح شده تا قشر کمدرآمد حمایت شوند.
معاون مسکن وزیر راه توضیح داد: قرار است ۴۲ همت از محل بودجه دولت و ۶۰ همت از مولدسازی داراییهای وزارت راه و شهرسازی در قالب تسهیلات بدون سود پرداخت شود همچنین ۳۶.۵ همت نهادهای حمایتی و خیرین وارد طرحهای حمایتی مسکن میکنند.
نگاهی به شکاف عمیق بودجههای دولتی با هزینههای نجومی ساخت
معاون وزیر درشرایطی از تخصیص ۱۳۸.۵ همت برای خانهدار کردن ۴۰۰ هزار نفر تا سال ۱۴۰۷ سخن میگوید که با یک محاسبه ساده، سهم هر نفر حدود ۳۴۶ میلیون تومان میشود؛ در حالی که هزینه ساخت یک واحد مسکونی معمولی در حال حاضر آن هم بدون محاسبه قیمت زمین بالای ۱.۵ میلیارد تومان تمام می شود و این رقم حتی هزینه سفتکاری ساختمان را هم پوشش نمیدهد.
بنابراین انتقاد اصلی این است که دولت با ارقامی که با واقعیت بازار فرسنگها فاصله دارد، چگونه وعده خانهدار شدن دهکهای ۱ تا ۴ را میدهد؟ البته طاهرخانی اعتراف میکند که دهکهای پایین به دلیل ناتوانی در تامین آورده، انصراف داده یا امتیاز خود را میفروشند ؛ بنابراین طرحهای مسکن دولتی که همواره بر پایه «پول نقد متقاضی» بنا شده است کمک ۶ همتی بودجه عمومی در مقابل حجم عظیم نیاز این قشر، شبیه به یک شوخی است.
به همین جهت تا زمانی که مدل مالی این طرح ها از «متقاضیمحور» به «تسهیلات ارزانقیمت بلندمدت» تغییر نکند، این طرحها عملاً به نفع دلالانی تمام میشود که امتیاز فقرا را می خرند.
مرثیهای برای دهکهای پایین در طرحهای ملی مسکن
از سویی دیگر، بخش بزرگی از منابع (۶۰همت) به «مولدسازی داراییها» گره خورده است و تجربه نشان داده است که فرآیند مولدسازی به دلیل بوروکراسی پیچیده و رکود بازار بسیار کند و نامطمئن است به همین جهت گره زدن سرنوشت مسکن محرومان به فروش زمینهای دولتی، یعنی معلق کردن خانهدار شدن مردم بین زمین و هوا و سوال اصلی این است که اگر زمینها فروش نرود، تکلیف آن ۴۰۰ هزار نفر چیست؟
مساله دیگر این است که هدفگذاری این طرح برای سال ۱۴۰۷ است و این یعنی حوالی پایان دولت فعلی به همین جهت سپردن بار اصلی تعهدات مالی و اجرایی به سالهای پایانی، نوعی زمانخریدن است و محرومان همین امروز زیر بار اجارهبها کمر خم کردهاند و وعده ۴ سال آینده، دردی از بحران فعلی آن ها را دوا نمیکند.
طرحهای مسکن دولتی در ایران به جای آنکه دست محرومان را بگیرد، پایش را میبرد درحالی که اصرار بر مدل « آورده نقدی متقاضی» در کشوری که حقوق دهکهای ۱ تا ۴ کفاف نان سفرهشان را هم نمیدهد، یک تناقض است؛ درحالی که وزارت صمت به جای اصلاح نظام تسهیلات و حذف دست دلالان، تنها مشغول ردیف کردن اعدادی است که با تورم لحظهای بازار مسکن ذوب میشود و نتیجه این سیاست، چیزی جز پاک کردن صورتمسئله و خانهدار شدن کسانی است که نیازی به حمایت دولت ندارند.
