دسته: انرژی و پتروشیمی

به گزارش اقتصادران، کارشناسان منابع آب اعتقاد دارند که متولیان بخش آب کشور، راه‌های پرهزینه و کم بازدهی مثل شیرین‌کردن و انتقال آب را در استان در پیش گرفته‌اند یا به فکر بهره‌برداری آب از ژرفا هستند. این در حالی است که با روش‌های بسیار کم‌هزینه می‌شود سیلاب‌ها را مهار کرد و به خدمت منابع آب سیستان و بلوچستان درآورد. در عین اینکه جلوی خسارات سنگین به مردم استان را گرفت.

بارش‌های سیل‌آسا در سیستان و بلوچستان صد‌ها روستا را به محاصره درآورده است و حداقل ۱۳ مسیر ارتباطی را بسته است.

بنابر گزارش ها سیلاب دست‌کم ۳۸۷ روستا در شهرستان‌های دشتیاری، چابهار و قصرقند را به محاصره خود درآورده و وضعیت بیش از ۱۱۰ هزار نفر از مردم روستای جنوب سیستان و بلوچستان را بحرانی کرده است. خسارت سنگین به راه‌ها، پل‌ها، زیرساخت‌های آب و برق، کشاورزی و… سبب شده امدادرسانی به سیل‌زدگان استان بسیار دشوار شود. گزارش‌ها حاکی از آن است که وضعیت زنان و کودکان و بیماران این استان وخیم است و نگرانی جدی برای امدادرسانی به آن‌ها وجود دارد.

هم‌زمان کمپین‌هایی برای جمع‌آوری وسایل گرمایشی، لوازم بهداشتی، اقلام خوراکی، آب معدنی و چادر برای اسکان موقت، سیل‌زدگان استان سیستان‌و‌بلوچستان شکل گرفته است. این در شرایطی است که براساس گزارش سازمان هواشناسی، از روز جمعه ۱۱ اسفند برودت هوا در سراسر استان سیستان و بلوچستان افزایش خواهد داشت.

با‌این‌حال سیلاب‌های ویرانگر در سیستان و بلوچستان سال‌هاست خسارات سنگینی به این استان وارد می‌کند و جالب اینکه هنوز خانه‌های آسیب‌دیده بسیاری از شهروندان این استان از سیلاب‌های پیشین ترمیم نشده و تحویل داده نشده است که سیل دیگری آمده و دوباره خانه و زندگی مردم را با خود برده است.

سیلاب پرهزینه بار‌ها خسارات سنگینی به سیستان و بلوچستان وارد کرده است. در مرداد سال ۱۴۰۱ علیرضا شهرکی، مدیر‌کل بحران استانداری سیستان و بلوچستان، به پایگاه اطلاع‌رسانی استانداری سیستان و بلوچستان گفت «براساس برآورد‌ها سیل مرداد ۱۴۰۱ سیستان و بلوچستان ناشی از بارندگی‌های سامانه مونسون سه هزار و ۵۱۳ میلیارد تومان به بخش‌های مختلف استان از جمله راه‌ها، زیرساخت‌های آب و برق، کشاورزی، مسکن و به زندگی عشایر خسارت وارد کرده است».

در دی و بهمن ۱۴۰۰ هم سیل بزرگ دیگری از راه آمد و خسارت سنگینی به سیستان و بلوچستان وارد کرد. استانداری سیستان و بلوچستان خسارت این سیل را دو هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان برآورد کرد و از پرداخت ۳۹۳ میلیارد تومان وام بانکی به سیل‌زدگان خبر داد. جالب اینکه خانه‌های ویران‌شده‌ای از آن سیل وجود دارد که هنوز به‌طورکامل مرمت نشده و به مالکان آن تحویل داده نشده‌اند. در اواخر شهریور امسال مصطفی بیک‌مداح، مدیر‌کل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی سیستان و بلوچستان، به مهر گفت «دو هزار و ۱۰۰ واحد خسارت‌دیده از سیل هزار و ۴۰۰ استان با پیشرفت ۸۶ درصد در مراحل پایانی ساخت قرار دارد». در تیر و مرداد همان سال یعنی سال ۱۴۰۰ هم توفان و سیل هم‌زمان سیستان و بلوچستان را درنوردید و استانداری خسارت آن را ۵۱۴ میلیارد تومان اعلام کرد و در اردیبهشت همان سال سیل دیگری آمد که خسارت چندان سنگینی به بار نیاورد.

در آذر و فروردین سال ۱۳۹۹ هم سیل آمد و مجموعا حدود هزار میلیارد تومان خسارت به این استان وارد کرد، اما سیلاب سهمگین‌تر در دی سال ۱۳۹۸ رخ داده بود. خسارت این سیل حدود هزار و ۱۰۰ میلیارد تومان برآورد شد و البته این غائله در سال‌های گذشته به صورت مداوم ادامه داشته است. حالا خسارت سیل اخیر سیستان و بلوچستان هم حدود هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان برآورد شده است.

محمد محبی، مدیر‌کل ستاد بحران سیستان‌وبلوچستان، با اعلام این خبر به ایرنا گفته است که زیرساخت‌های ۱۳ شهرستان این استان دچار خسارت شده‌اند که بیشتر این خسارت‌ها به ترتیب به حوزه‌های راه، برق و کشاورزی مربوط می‌شود.

او توضیح داده است که «هم‌اینک برخی راه‌های روستایی شهرستان‌های نیکشهر، قصرقند و دشتیاری بسته است و تلاش برای بازگشایی آن‌ها ادامه دارد و با توجه به تداوم بارندگی‌ها به‌منظور پیشگیری از هرگونه خطرات احتمالی تدابیر لازم برای اسکان اضطراری ساکنان پایین‌دست سد‌های زیردان، پیرشهراب، پیشین و پلان اندیشیده شده است».

به‌این‌ترتیب باید گفت که در چهار سال اخیر سیل دست‌کم ۱۰ هزار میلیارد تومان به سیستان و بلوچستان خسارت زده است و اگر بخواهیم اعداد را با احتساب تورم در نظر بگیریم، بدون شک ارقام خسارت به سیستان و بلوچستان بزرگ‌تر و سنگین‌تر می‌شوند.

علت بروز سیلاب‌های ویرانگر و خشک‌سالی در سیستان و بلوچستان

در همین زمینه حسین سرگزی، کارشناس منابع آب به «شرق» توضیح می‌دهد که سیل و خشک‌سالی به‌طور متناوب در سیستان و بلوچستان رخ می‌دهد و در سال‌های دورتر، قاعده بر آن بود که هر دو سال یک بار سیل و هر پنج سال یک بار خشک‌سالی در استان رخ می‌داد، اما با دستکاری و مداخله گسترده انسان در طبیعت و تغییرات اقلیمی، این دوره‌های تناوبی کوتاه‌تر شده است و سیستان و بلوچستان شاهد تعداد بیشتری سیلاب با حجم تخریب بالاتر است.

او توضیح می‌دهد که سیستان و بلوچستان محل اتصال و خروج جریانات جوی کشور به یکدیگر است. جریان جوی سودانی از جنوب غرب کشور وارد شده و پس از عبور از فارس و هرمزگان، به سیستان و بلوچستان می‌رسد. جریان جوی دیگر، جریان مدیترانه‌ای است که از غرب به شرق کشور وارد می‌شود و جریان مونسون که از اقیانوس هند می‌آید و با خود رطوبت و بارندگی می‌آورد.

به گفته این کارشناس گاهی این جریانات جوی با هم وارد شده و گاهی به‌صورت متواتر به سیستان و بلوچستان وارد می‌شوند و از آنجا که استان پهناور است و حوضه آبخیز دو تا سه میلیون هکتاری دارد، انرژی تخریب بارندگی و سیلاب بیشتر می‌شود.

گذشته از این زمانی که خاک به دلیل بارندگی قبلی از آب اشباع باشد، بارندگی‌های متواتر بعدی تبدیل به رواناب و سیلاب می‌شود. نکته دیگر اینکه در سیستان و بلوچستان بخش اعظمی از پوشش گیاهی از بین رفته و سیلاب مانند شمال کشور که پوشیده از جنگل است، مهار نمی‌شود و به زندگی مردم استان خسارات سنگین وارد می‌کند.

گذشته از این در جنوب سیستان و بلوچستان سازند‌ها صخره‌ای و سنگی است و قدرت جذب آب ندارد. در نتیجه سیلاب در این بخش ویرانگر ظاهر می‌شود. همچنین اینکه سیستان و بلوچستان علاوه بر اینکه پوشش گیاهی ضعیفی دارد، جنس خاک آن ترکیب آهک و رس است و زمانی که آب در این خاک نفوذ می‌کند، مایعی غلیظ شبیه «ماست» ایجاد می‌شود که جرم مخصوص آب را بالا می‌برد و در نتیجه قدرت تخریب و ویرانگری بالاتری دارد.

مدیریت پرهزینه آب در سیستان و بلوچستان

در عین حال کارشناسان منابع آب تأکید دارند که با وجود خشک‌سالی در سیستان و بلوچستان و هم‌زمان سیلاب‌های ویرانگر، مدیریت منابع آب در این استان ضعیف است و در مقابل متولیان حوزه آب به سمت راهکار‌های پرهزینه و کم‌فایده مثل انتقال آب یا برداشت آب از ژرفا رفته‌اند. این در حالی است که با هزینه بسیار کمتر می‌توان سیلاب‌ها را به نفع منابع آب سیستان و بلوچستان مهار کرد.

غلامحسین لکزائیان‌پور، کارشناس علوم و مهندسی آب، در همین زمینه با اشاره به اینکه هر سال به‌ویژه در فصل گرم در جنوب و مرکز استان سیستان و بلوچستان، بارش‌های زیادی رخ می‌دهد، به ایلنا گفته است که «پدیده مونسون که بارش‌های موسمی را در پی دارد، یکی از امتیازات این استان به‌شمار می‌آید، اما متأسفانه از این امتیاز استان به نحوی مطلوب استفاده نمی‌شود و هر سال حجم زیادی از سیلاب‌های ناشی از بارندگی‌های پدیده مونسون، ضمن تخریب بسیاری از زیرساخت‌های شهری و مواصلاتی در جنوب و مرکز استان، به سمت دریای عمان و کشور پاکستان سرازیر می‌شوند».

بارش‌های موسمی که در تابستان رخ می‌دهند و نوعی از بارش‌های فصلی به‌شمار می‌آیند، در زبان انگلیسی به عبارت «مونسون (Monsoon)» تبدیل شده‌اند و در بعضی سال‌ها، بخش‌هایی از کشور‌های مختلف از جمله مناطقی از ایران (سیستان و بلوچستان و…) را درگیر می‌کنند. باران‌های موسمی از دریای عمان نشئت می‌گیرند و از رطوبت مطلوبی برخوردارند. در صورتی که شرایط اتمسفر مناسب باشد، این بارش‌ها حتی تا تهران و نواحی شمال ایران نیز ادامه پیدا می‌کنند.

ناحیه اقیانوسی حاره‌ای، به‌ویژه دریای عرب، خلیج بنگال و اقیانوس هند مهم‌ترین منبع دمایی و رطوبتی هستند که انرژی لازم برای ادامه گردش بزرگ‌مقیاس مونسون و فعالیت پیوسته آن روی شبه قاره هند را فراهم می‌کند. باران‌های موسمی تابستانی آسیا، حدود ۱۰۰ روز، تقریبا هم‌زمان با باد‌های ۱۲۰ روزه سیستان، از روز‌های پایانی خردادماه آغاز می‌شوند و در روز‌های آغازین مهرماه به پایان می‌رسند که با تأخیر زمانی چند هفته آثار فعالیت آن در جنوب شرقی ایران (سیستان و بلوچستان) مشاهده می‌شود.

راهکار‌های زیادی برای مقابله با بحران آب در این استان در حال انجام و پیگیری است، انتقال آب از دریای عمان و شیرین‌سازی آب، انتقال آب بین‌حوضه‌ای، استفاده از آب‌های ژرف، استفاده از سفره‌های آب زیرزمینی و… از جمله مواردی است که توسط دولت و وزارت نیرو در حال پیگیری و انجام هستند، اما به نظر می‌رسد از مدیریت سیلاب‌ها به‌عنوان یکی از راه‌های مهم تأمین آب در این استان غفلت شده است.

اگر در جنوب استان با ایجاد سد‌های ذخیره‌ای، مدیریت سیلاب صورت گیرد و جلوی هدررفت آب ناشی از بارش‌های موسمی مونسون گرفته شود، استان سیستان و بلوچستان، علاوه بر رفع مشکلات آبی خود، پتانسیل آن را دارد که صادرکننده آب به سایر استان‌ها نیز باشد.

جای بسی تعجب است که همه‌ساله، حجم زیادی از آب شیرین ناشی از بارش‌های موسمی را به‌راحتی از دست داده و اجازه می‌دهیم که به دریای عمان و کشور‌های همسایه سرازیر شوند و بعد در مقابل درصدد شیرین‌سازی آب‌های شور دریای عمان و انتقال آن با هزینه بالا به نقاط دچار تنش آبی داخل استان و سایر استان‌های شرقی کشور هستیم.

پیشنهاد می‌شود کارشناسان، متخصصان و محققان حوزه آب، موضوع «مدیریت سیلاب» و استفاده بهینه از آب ناشی از بارش‌های مونسون را برای بررسی بیشتر، در دستور کار خود قرار دهند و به این راهکار مقابله با تنش‌های آبی استان نیز به‌صورت اساسی توجه کنند.

به گزارش اقتصادران، محمود خاقانی در ارزیابی برداشت گاز از پارس جنوبی در مقایسه ایران و قطر اظهار داشت: قطر رسما اعلام کرده ذخیره گاز گنبد شمالی ۲۴۰ تریلیون فوت مکعب بیشتر است، همچنین عنوان کرده ذخایر گاز به ۲ هزار  تریلیون افزایش پیدا می‌کند و پروژه جدید تبدیل گاز طبیعی به ال‌ان‌جی را آغاز و تا ۲۰۲۹ صادر می‌کند. درواقع ظرفیت تولید این کشور به ۱۴۲ میلیون تن در سال می‌رسد که ۸۵ درصد بالاتر از ظرفیت تولید فعلی و این برای قطری‌ها پیشرفت قابل توجهی است.

وی افزود: قطر یک قرارداد بلندمدت جدید برای فروش گاز طبیعی با هند امضا کرده و با سینوپک، توتال فرانسه، شل و انی ایتالیا همچنین قرارداد امضا کرده است. مفهوم این قراردادها این است که مصرف‌کننده نهایی که این شرکت‌ها هستند در این ظرفیت تولید جدید گاز طبیعی مایع سرمایه گذاری کرده و خودشان هم تکنولوژی را وارد می‌کنند، اصولا پروژه‌های گاز طبیعی به این شکل است که مصرف‌کننده نهایی با کشور میزبان همکاری و در میدان گازی برای تولید سرمایه‌گذاری می‌کند.

این کارشناس حوزه انرژی گفت: ما تاکنون یک سیاست اشتباهی را در ایران دنبال کردیم، یکی از این موارد سیاست فروش گاز طبیعی به پاکستان است که سرمایه‌گذاری بزرگی کرده، خط لوله را احداث کردیم و به مرز پاکستان بردیم و بعد از سال‌ها قرار شده تامین بودجه و خط لوله را در خاک خود احداث کند بدون اینکه در میدان گازی پارس جنوبی سرمایه گذاری کرده و یا تکنولوژی آروده باشد. این در حالی است که اخیرا نمایندگان طالبان و ترکمنستان هم خط لوله تاپی را افتتاح کردند و جالب اینکه پاکستان، هند و چین در میدان گازی ترکمنستان که تامین کننده گاز این خط است سرمایه‌گذاری کرده‌اند، اکنون باید ببینیم سیاست جدید ایران چگونه است؟ آیا ایران در قبال پارس جنوبی سیاست جدیدتری اتخاذ خواهد کرد؟

به گزارش ایلنا، قطر روز یکشنبه هفته جاری از طرح جدید خود برای افزایش برداشت از میدان گازی مشترک با ایران رونمایی کرد.

سعد شریده الکعبی، وزیر انرژی قطر در یک کنفرانس خبری گفت: «مطالعات اخیر نشان داده است که ذخیره گازی میدان گنبد شمالی ۲۴۰ تریلیون فوت مکعب بیش از برآوردهای قبلی است و بر همین اساس، ذخایر گاز قطر از ۱۷۶۰ به بیش از ۲۰۰۰ تریلیون فوت مکعب افزایش یافته است. نتایج این مطالعات ما را قادر می‌سازد تا توسعه یک پروژه جدید گاز طبیعی مایع (LNG) را از بخش غربی میدان گنبد شمالی با ظرفیت تولید حدود ۱۶ میلیون تن در سال کلید بزنیم.»

به گزارش اقتصادران، آرش نجفی رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران درباره چشم انداز احیای تجارت نفتی ایران و هند گفت: هندی ها اگر واقعا خریدار نفت ایران باشند، با ظرفیت فعلی تولید نفت در کشور، امکان صادرات به شبه قاره هند فراهم است.
هند سومین واردکننده بزرگ انرژی در جهان است که طبق گزارش رویترز ۵۴ درصد واردات نفتی خود را از صادرکنندگان خاورمیانه ای به ویژه عراق، حدود ۳۰ درصد از روسیه، ۸ درصد از آمریکای لاتین  و مابقی از آمریکا  تامین می کند اما ایران در همسایگی هند، سهمی از سبد پرسود واردات نفتی این قدرت بزرگ اقتصادی ندارد.
هند که سابقا از مشتریان پر و پا قرص نفت خام ایران بود و بسیاری از پالایشگاه های این کشور مستعد دریافت و پالایش انواع نفت خام صادراتی ایران هستند  از سال ۲۰۱۹  به دلیل عدم دریافت معافیت از تحریم های نفتی آمریکا، خرید نفت از ایران را متوقف کرد و کمبود آن را با واردات بیشتر از عراق، آمریکا و ونزوئلا جبران نمود.
با این حال به نظر می رسد شرایط به سمت گرم شدن مراودات نفتی ایران و هند پیش می رود.
شرکت ایندین اویل اعلام کرده است که به محض رفع تحریم ها یا دریافت معافیت از تحریم ها، واردات نفت از ایران را در اولویت قرار خواهد داد.
پاکستان نیز به تازگی از چراغ سبز آمریکا برای فعالسازی خط لوله صلح به منظور واردات گاز طبیعی  از ایران خبر داده است.

به گزارش اقتصادران، حجم مصرف گاز در بخش خانگی و تجاری در روزهای گذشته به ۶۶۵ میلیون مترمکعب رسید و رکورد مصرف امسال ثبت شد. این درحالی است که تا کنون سابقه نداشته رکورد مصرف گاز طبیعی در سال، اسفندماه ثبت شود و پیش‌بینی شده در روزهای آینده با توجه به تداوم سرما حجم مصرف روزانه به ۶۸۰ میلیون مترمکعب نیز برسد. در روز گذشته اعلام شد که شبکه گاز بعضی شهرها در استان‌های گلستان، مازندران، گیلان و خراسان رضوی و خراسان شمالی و خراسان جنوبی شرایط بحرانی دارند و نیاز به صرفه‌جویی و دقت لازم دارد.

بیشترین مصرف گاز به ترتیب متعلق به استان‌های تهران، اصفهان و خراسان رضوی است. جواد اوجی – وزیر نفت در همین رابطه اعلام کرد: با توجه به پایداری توده هوای سرد حاکم بر کشور در روزهای آینده، امکان افت فشار گاز در استان‌های نیمه شمالی محتمل است لذا از عموم هموطنان درخواست می‌کنم با مصرف بهینه و خاموش کردن یک بخاری یا گرم کردن حداقل فضا در محیط کار و منازل، دیگر هموطنان خود به‌ویژه در استان‌های شمال غرب، شمال و شمال شرق را یاری کنند.

همچنین سعید عقلی، مدیر مرکز راهبری شبکه گاز کشور در خصوص آخرین وضعیت مصرف گاز در کشور اعلام کرد: در حال حاضر شبکه گاز پایدار است و هیچ‌گونه قطعی در هیچ نقطه‌ای از کشور نداریم. به گفته وی پیش‌بینی می‌شود میزان مصرف گاز در کشور به ۷۰۰ میلیون متر مکعب در بخش خانگی، تجاری و صنایع غیرعمده برسد.

باتوجه به شرایط پیش رو شرکت ملی گاز از همه مصرف‌کنندگان گاز طبیعی در سراسر کشور تقاضا کرده است، با رعایت دمای رفاه از ۱۸ تا ۲۱ درجه سانتی‌گراد، استفاده از لباس‌های مناسب فصل سرما، تنظیم درجه حرارت سیستم‌های گرمایشی بر اساس دمای رفاه و خاموش کردن وسایل گرمایشی اتاق‌ها و اماکن غیرضروری، در مصرف گاز حداکثر صرفه‌جویی کنند تا امکان بهره‌مندی از این نعمت خدادادی برای همه هموطنان در اقصی نقاط کشور فراهم شود.

به گزارش اقتصادران، متن اطلاعیه شرکت ملی گاز ایران بدین شرح است: “در پی ورود جبهه هوای سرد و برودت هوا در اکثر نقاط کشور، مصرف گاز کشور به‌ویژه در بخش خانگی- تجاری، روند افزایشی یافته؛ از این رو، شرکت ملی گاز ایران از تمامی هموطنان درخواست کرد تا در مصرف گاز، صرفه‌جویی کنند.

بر این اساس، شرکت ملی گاز ایران از تمامی مصرف‌کنندگان گازطبیعی در سراسر کشور تقاضا دارد با رعایت دمای رفاه از 18 تا 21 درجه سانتیگراد، استفاده از لباس‌های مناسب فصل سرما، تنظیم درجه حرارت سیستم‌های گرمایشی بر اساس دمای رفاه و خاموش کردن وسایل گرمایشی اتاق‌ها و اماکن غیرضروری، در مصرف گاز حداکثر صرفه‌جویی را به عمل آورند تا امکان بهره‌مندی از این نعمت خدادادی برای تمامی هموطنان در اقصی نقاط کشور فراهم شود.

شایان ذکر است، شرکت ملی گاز ایران تمهیدات لازم را برای تداوم پایداری شبکه گاز کشور و جلوگیری از افت فشار در خطوط انتهایی شبکه، در نظر گرفته؛ لیکن، همراهی و همدلی مردم در مدیریت مصرف این نعمت الهی، زمینه‌ساز خدمت مطلوب و عبور موفق از این دوره سرما خواهد بود.”