نیاز بانک‌ها به وجوه نقد شدید شد / تزریق پول ۲۹۰ هزار میلیارد تومانی بانک مرکزی در بازار باز + نمودار

به گزارش  اقتصادران بانک مرکزی به تازگی با انتشار نخستین گزارش عملیات اجرایی سیاست پولی در سال ۱۴۰۴ وضعیت بازار باز و بازار بین بانکی در سومین هفته سال جاری را مورد بررسی قرار داد.

با استناد به گزارش بانک مرکزی، تشدید نیاز بانک‌ها به وجوه نقد در هفته‌های ابتدایی سال جدید باعث شد که رقم ثبت سفارش ریپو توسط بانک‌ها در نخستین حراج بازار باز سال جاری، با افزایش قابل توجهی مواجه شود. از سوی دیگر اما رقم وام‌دهی بانک مرکزی به بانک‌ها در بازار باز نه تنها افزایش نیافت، بلکه نسبت به آخرین حراج این بازار در سال گذشته با کاهش روبه‌رو شد.

جزئیات نخستین عملیات بازار باز سال ۱۴۰۴

در اولین حراج بازار باز سال جاری، ۲۲ بانک و موسسه اعتباری غیربانکی شرکت کردند. همچون گذشته، موضع عملیاتی بانک مرکزی در این هفته توافق بازخرید بود و مدت توافق بازخرید نیز هفت روزه باقی ماند. همچنین حداقل نرخ توافق بازخرید نیز مانند حراج‌های قبلی ۲۳ درصد تعیین شد.

بازار باز یکی از سازوکارهای بانکی مهم در جهان به شمار می‌رود که بانک‌های مرکزی می‌تواند با استفاده از آن، وجوه نقدی موردنیاز بانک‌ها را تامین یا نقدینگی مازاد آنها را جمع‌آوری کند. با این حال مشکلات کمبود نقدینگی در بانک‌ها سبب شده که این عملیات در ایران، همواره به شکل توافق بازخرید یا به عبارت دیگر، استقراض بانک‌ها از بانک مرکزی باشد.

در این عملیات، بانک‌هایی که با کسری منابع نقد مواجه هستند، می‌توانند سفارش‌های خود برای دریافت این وجوه را در بازار باز ارسال کنند و بانک مرکزی نیز بر اساس سیاست‌های خود، همه یا بخشی از این سفارش‌ها را می‌پذیرد و مبلغ مورد نیاز آنها را فراهم می‌کند. در این معامله، اوراق در اختیار بانک‌ها نقش اصلی را ایفا می‌کنند. چراکه بانک‌ها این اوراق را به بانک مرکزی می‌فروشند و وظیفه دارند در زمان سررسید، آن اوراق را با نرخ سودی مشخص که همان نرخ توافق بازخرید است، بازخرید کنند.

ثبت رکورد جدید ارسال سفارش بانک‌ها در بازار باز

با استناد به آمار بانک مرکزی، بانک‌ها در اولین حراج بازار باز سال جدید رقم ۳۸۰ هزار و ۶۳۰ میلیارد تومان سفارش ریپو، به منظور جذب منابع از بانک مرکزی ثبت کردند. مقایسه این رقم با آخرین حراج بازار باز در سال گذشته، حاکی از افزایش بیش از ۲۲ هزار میلیارد تومانی رقم سفارش‌های ارسالی و ثبت رکوردی جدید در تاریخ بازار باز است.

تزریق پول ۲۹۰ هزار میلیارد تومانی بانک مرکزی در بازار باز

با وجود رکوردشکنی ثبت ریپو توسط بانک‌ها در بازار باز، بانک مرکزی وام‌دهی خود را در سال جدید را با کاهشی نزدیک به ۷۰ هزار میلیارد تومانی نسبت به حراج قبلی آغاز کرد و ۲۹۰ هزار میلیارد تومان از سفارش‌های بانک‌ها را پذیرفت.

از سمتی دیگر، رقم ۳۶۳ هزار و ۹۰ میلیارد تومان ریپو در این هفته سررسید شد و بانک‌ها این مبلغ را به بانک مرکزی بازپرداخت کردند.

لازم به ذکر است که بانک مرکزی در این حراج بازار باز، بیش از ۹۰ هزار و ۶۳۰ میلیارد تومان از درخواست بانک‌ها برای تامین نقدینگی را بی‌پاسخ گذاشت.

اعتبارگیری بیش از ۱۱۳ هزار میلیارد تومانی بانک‌ها در بازار شبانه

در بخش دیگری از این گزارش، بانک مرکزی به وضعیت اعتبارگیری قاعده‌مند بانک‌ها در بازار بین بانکی پرداخته است. استقراض در بازار بین بانکی، یکی دیگر از شیوه‌های تامین نقدینگی بانک‌ها در کوتاه‌مدت است که در آن، بانک‌ها برای تسویه حساب‌های خود در پایان روز، از یکدیگر استقراض می‌کنند. با این وجود، بانک مرکزی نیز می‌تواند با مداخله در این بازار، بخشی از وجوه موردنیاز در این بازار را تامین کرده و نرخ سود بین بانکی را هدایت کند.

داده‌های این بخش حاکی از آن هستند که بانک‌ها و موسسات اعتباری غیربانکی، طی بازه زمانی ۱۶ تا ۱۸ فروردین‌‎ماه سال جاری، روزانه رقمی بین ۲۱ هزار میلیارد تومان تا ۷۰ هزار میلیارد تومان اعتبار از بانک مرکزی دریافت کردند.

به این ترتیب، مجموع رقم دریافتی بانک‌ها در بازار شبانه به ۱۱۳ هزار و ۷۳۰ میلیارد تومان بود که البته ۶۵ هزار و ۵۹۰ میلیارد تومان از این مبلغ، در همین هفته تسویه شد.