در اصل بازارگردان بازیگری است که با فعالیت همزمان در دو سمت عرضه و تقاضای سهام، تلاش دارد فاصله بین قیمت پیشنهادی خرید و فروش را کاهش داده و عمق بازار را افزایش دهد. بازارگردان وظیفه دارد که با ارایه سفارشهای تضمینشده خرید و فروش (متناسب با قرارداد بازارگردانی) و دامنه مظنه، نقدشوندگی سهام را تضمین کند تا سرمایهگذاران در هر شرایطی بتوانند دارایی خود را به پول نقد تبدیل نمایند. البته این نقدشوندگی در شرایط حساس همانند اولین هفته پس از جنگ ۱۲ روزه بسیار مورد توجه سرمایهگذاران است و به نوعی به نظر میرسد که نقش بازارگردان تنها در روزهای سخت احساس میشود. حضور بازارگردان زمانی دارای اهمیت است که از قفل شدن نمادها که درگیر صف خرید یا فروش هستند جلوگیری میکند و اصلاح قیمتی منطقی را فراهم میکند. در اصل، بازارگردان باید با ورود سفارش خرید در روزهای صف فروش و ثبت سفارش فروش در روزهای صف خرید، تعادلی در عرضه و تقاضا ایجاد کند و اجازه ندهد بازار بهراحتی قفل شود. حضور بازارگردان باعث میشود هیچ نمادی به مدت طولانی در صف قفل باقی نماند و قیمتها منصفانهتر کشف شوند. اما در عمل، میزان سرمایه تعهدشده، شیوه سیاستگذاری بازارگردان و گاه هماهنگیهای غیراصولی میان برخی بازارگردانها و سهامداران عمده، این نقش را با چالش مواجه میکند. چالشهای بسیاری برای بازارگردانها در بازار سهام وجود دارد که میتوان محدودیت منابع مالی، تضاد منافع با سهامداران عمده، ساختار و شفافیت قراردادها، نبود پوشش ریسک کافی وضعف نظارت را از چالش های بسیار مهم دانست.
به گفته فعالان بازار سرمایه قراردادهای بازارگردانی در بورس اغلب فاقد جزییات دقیق درباره دامنه مظنهها، زمان حضور در بازار و کیفیت ایفای تعهد هستند. این ابهام باعث کاهش کارایی بازارگردان در شرایط بحرانی میشود. بازارگردانها باید برای سلطهگری در صفهای سنگین، ابزارهای پوشش ریسک مناسبی مانند اختیار معامله یا بازار بدهی داشته باشند تا بتوانند ریسک نگهداری موقعیت باز را مدیریت کنند. این ابزارها هنوز جایگاه محکمی در بورس ما پیدا نکردهاند. در برخی نمادها، بازارگردان تنها روی کاغذ فعال است و عملاً سفارشهایش هیچ تاثیری بر بازار ندارد. ضعف نهاد ناظر در ارزیابی دقیق عملکرد بازارگردانها سبب شده «بازارگردانی صوری» همواره یکی از انتقادات جدی فعالان باشد. بازگشایی بازار پس از جنگ و آغاز سرخپوشی بازار و شرایط کنونی و نبود پول در بازار سهام باعث شده که بار دیگر بازارگردانها مورد توجه قرار بگیرند. بسیاری از فعالان قدیمی بازار انتظار داشتند که بازگشایی بازار بازارگردان حکم بیمه بازار را در برابر صفها و تصمیمات هیجانی داشته باشند، اما در عمل محدودیت منابع مالی، کاستیهای قانونی وضعف نظارت رفتار بازارگردانها را تحت الشعاع قرار میدهد. تقویت بازارگردان ها، تغییر قوانین و ارتقای سازوکارهای نظارتی میتواند مقدمات عبور از رکود، افزایش اعتماد و در نهایت به واسطه آن ورود نقدینگی را به بازار سهام فراهم آورد و آینده بازار سهام را تا حدودی تضمین سازد.
تالار شیشهای در یک نگاه
بورس تهران در هفته اخیر با رشد قابل توجه نماگرهای اصلی همراه شد، اما همزمان روند خروج پول حقیقی و افت مشارکت سرمایهگذاران خرد ادامه یافت تا چالشهای بازار همچنان پابرجا بماند. بررسی معاملات هفتگی نشان میدهد شاخص کل با افزایش ۱۴۸ هزار واحدی، معادل ۵.۶ درصد، تا سطح دو میلیون و ۷۸۵ هزار و ۶۹۲ واحد پیش رفت. شاخص هموزن نیز که دیدی واقعگرایانهتر از وضعیت کلی شرکتها ارایه میدهد، رشد ۱۱ هزار و ۵۰۰ واحدی معادل ۱.۳۹ درصد را تجربه کرد. با وجود این رشد قابل توجه شاخصها، مجموعاً نزدیک به ۴ هزار و ۸۷۹ میلیارد تومان سرمایه حقیقی از بازار سهام خارج شد؛ موضوعی که ضعف اعتماد و تداوم نااطمینانیها در میان فعالان بازار را نشان میدهد. این در حالی است که تلاش بازارساز برای مهار عرضه با انتشار اوراق فروش تبعی نیز نتوانست روند خروج سرمایه را بهطور کامل متوقف کند. هرچند در آخرین روز معاملاتی هفته نشانههایی از کند شدن این روند مشاهده شد، اما تداوم این وضعیت مثبت، منوط به کاهش ریسکهای سیاسی و اقتصادی و بازگشت اعتماد به فضای بازار خواهد بود. به رغم سبزپوشی شاخصها، میانگین ارزش معاملات خرد روزانه حدود ۶.۸ هزار میلیارد تومان و میانگین حجم معاملات خرد برابر با ۱۹ میلیارد برگه سهم ثبت شد که حاکی از کاهش قابل توجه مشارکت سهامداران خرد است. این وضعیت نشان میدهد موتور اصلی بازار همچنان با ضعف نقدینگی و بیاعتمادی سرمایهگذاران مواجه است؛ موضوعی که میتواند مسیر پیشروی بورس را تحت تأثیر قرار دهد.
بورس کالا در هفته اخیر
آمار معاملات بازار فیزیکی بورس کالای ایران نشان میدهد در هفته منتهی به ۲۷ تیر ماه حدود یک میلیون و ۹۰۳ تن انواع کالا و محصول به ارزش بالغ بر ۳۷.۳ هزار میلیارد تومان معامله شد. همچنین ارزش معاملات ۱۰ شرکت برتر به بیش از ۱۸.۴ هزار میلیارد تومان رسید. برترینهای بورس کالای ایران درهفته منتهی به ۲۷ تیر ماه براساس ارزش فروش شرکتها در بازار فیزیکی به شرح زیر است:
فولاد مبارکه اصفهان با معامله ۲۴۲ هزار و ۵۲۰ تن ورق گرم، ورق گالوانیزه و تختال به ارزش ۷ هزار و ۹۱۳ میلیارد تومان در رتبه نخست ایستاد.ملی صنایع مس ایران با فروش ۴ هزار و ۴۴۴ تن انواع مس، سولفور مولیبدن و کنسانتره فلزات گرانبها به ارزش ۲ هزار و ۸۰۱ میلیارد تومان دوم شد. پالایش نفت اصفهان ۵۰ هزار تن وکیوم باتوم به ارزش یک هزار و ۳۱۴ میلیارد تومان فروخت و رتبه سوم را به خود اختصاص داد.صنایع تولیدی دنیای مس کاشان یک هزار و ۵۱۵ تن مس مفتول و سیم و مفتول مسی به ارزش یک هزار و ۱۱۷ میلیارد تومان فروخت و چهارم شد. پالایش نفت بندرعباس با معامله ۴۰ هزار تن انواع وکیوم باتوم و لوب کات سنگین به ارزش یک هزار و ۷۱ میلیارد تومان پنجم شد.فولاد خوزستان با فروش ۳۲ هزار و ۱۶۰ تن تختال، شمش بلوم و آرگون به ارزش ۹۶۸ میلیارد تومان فروخت و رتبه ششم را به خود را کسب کرد. معدنی و صنعتی چادرملو با فروش ۳۰ هزار تن شمش بلوم به ارزش ۹۱۷ میلیارد تومان رتبه هفتم را به خود اختصاص داد.ذوب آهن اصفهان با معامله ۲۲ هزار و ۸۴۲ تن تختال به ارزش ۸۱۵ میلیارد تومان هشتم شد.صنایع فولاد آلیاژی پاسارگاد ۲۶ هزار و ۴۰۰ تن شمش بلوم و میلگرد آلیاژی به ارزش ۷۷۹ میلیارد تومان فروخت و نهم شد. آلومینیوم ایران (ایرالکو) هم با فروش ۳ هزار و ۲۵ تن شمش و بیلت آلومینیوم به ارزش ۷۰۰ میلیارد تومان رتبه دهم را به خود اختصاص داد.
دیدگاهتان را بنویسید