بازار سرمایه در ایران بیش از هر چیز به «اطمینان» نیاز دارد؛ اطمینانی که ستون اصلی شکلگیری جریان نقدینگی و ساختار قیمتگذاری داراییهاست. اما هنگامی که متغیرهای سیاسی وارد معادله میشوند، این ستون دچار لرزش میشود و رفتاری متفاوت از الگوهای اقتصادی متعارف شکل میگیرد. ریسک سیاسی، برخلاف شوکهای اقتصادی، قابل پیشبینی با مدلهای کلاسیک نیست و از مسیر انتظارات، هیجانات و درک سرمایهگذاران از آینده عمل میکند.
در سالهای اخیر، شدت و دامنه ریسکهای سیاسی در ایران بهگونهای بوده که نه تنها تصمیمات بنگاهها، بلکه رفتار سهامداران حقیقی و حقوقی را به شکل مستقیم تحت تاثیر قرار داده است. یکی از مهمترین کانالهای اثرگذاری، کانال سیاستگذاری اقتصادی است. هرگونه تغییر در جهتگیری دولت چه در حوزه ارزی، چه تجاری و چه مالیاتی به سرعت وارد مدلهای ذهنی فعالان بازار میشود و قبل از آنکه در متغیرهای واقعی اقتصاد نمایان شود، در قیمت سهام منعکس میشود. کانال مهم دیگر، پایدار روابط خارجی و امکانپذیری تجارت خارجی است. صنایع صادراتمحور بورس، مثل پتروشیمیها، فولادیها و معدنیها، در برابر تحریم یا رفع محدودیتهای خارجی حساسیت بالایی دارند. یک سیگنال مثبت در فضای دیپلماسی میتواند ارزش این گروهها را جهش دهد؛ در مقابل، هر نشانهای از تنش، کافی است تا موج خروج سرمایه کوتاهمدت آغاز شود حتی اگر بنیاد شرکتها تغییری نکرده باشد.
همچنین باید به رفتار سرمایهگذاران ریسکگریز اشاره کرد. در دورههایی که اخبار سیاسی نااطمینانی را افزایش میدهد، سهامداران تمایل دارند نقد شوند یا به داراییهای امنتر مانند طلا، ارز یا حتی سپردههای بانکی مهاجرت کنند. این مهاجرت سرمایه اغلب باعث میشود بازار سرمایه از رشدهای بالقوه عقب بماند و جذابیت آن برای ورودیهای جدید کاهش یابد. البته ریسک سیاسی همیشه اثر منفی ندارد. در مقاطعی که تصمیمات کلان سیاسی، مسیر اقتصاد را شفافتر، قابل پیشبینیتر یا کمتر متعارض با منافع تولید قرار میدهد، بازار سرمایه اولین بخشی است که از این تغییرات سود میبرد. کاهش عدم قطعیت میتواند هزینه سرمایه شرکتها را کاهش دهد، برنامهریزی سرمایهگذاری را تسهیل کند و اعتماد عمومی را به سمت بازار سهام بازگرداند. در مجموع، ریسک سیاسی متغیری است که نمیتوان آن را حذف کرد، اما میتوان آن را مدیریت و تحلیل کرد. سرمایهگذاری موفق در چنین شرایطی نیازمند درک عمیق از تحولات سیاستی، تحلیلمحور بودن و دوری از واکنشهای هیجانی است؛ رویکردی که امروز بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد..
ازسوی دیگر درخصوص بازار سهام باید گفت که پس از افت بازار در تابستان و با توجه به ارزنده شدن قیمت سهام نسبت به بازارهای موازی و رشد نرخ ارز که به افزایش سودآوری شرکتهای صادراتمحور منجر میشود، شرایط برای حرکت تدریجی بورس به سمت رشد فراهم شده است. ارزش ذاتی سهام در مقایسه با سایر بازارها همچنان جذاب است و با ثبات نرخ ارز و تداوم رشد سودآوری بنگاههای صادراتی، بازار سرمایه میتواند در نیمه دوم سال مسیر تعادلی و رو به رشدی را تجربه کند.
دیدگاهتان را بنویسید