ارزندگی بیهوده بورس / بازار سهام روزگار خوبی را تجربه نمی‌کند

به گزارش اقتصادران، این روزها همه درباره ارزندگی بورس صحبت می‌کنند، ارزندگی که می‌تواند مسیر سرمایه‌گذاری کشور را تغییر دهد؛ اما به چه قیمت؟ بررسی‌ها نشان می‌دهد که ماه‌هاست بورس تهران ارزندگی عددی بسیار بالایی دارد اما این ارزندگی تنها در اعداد بوده و به صورت جزیی هم در بازار رخنه نکرده است و علت آن به نبود پول و اعتماد در بازار بازمی‌گردد.

ارزندگی تنها رکن سرمایه‌گذاری نیست و مهم‌ترین مولفه پیش از ارزندگی را می‌توان اعتماد دانست. زمانی  که یک بازار شرایط مشخص و متوالی نداشته باشد، هر روز خروج اعتماد و نقدینگی را تجربه می‌کند و در نهایت همه این عوامل دست به دست یکدیگر می‌دهند تا درآمدها نیز کاهشی شود.
بررسی روند نسبت قیمت به درآمد دوازده‌ماهه (P/E TTM) بورس تهران نشان می‌دهد که این شاخص از سال ۱۳۸۹ تاکنون، شش بار به سطوح کف معتبر رسیده است. نقاط کف یادشده به ترتیب در میانه ۱۳۹۱، پایان ۱۳۹۳، ۱۳۹۶، نیمه ۱۳۹۸، پاییز ۱۴۰۱ و پاییز ۱۴۰۳ ثبت شده‌اند.
در دو نقطه کف نخست (۱۳۹۱ و ۱۳۹۳)، نسبت P/E TTM به ترتیب بر سطوح ۴.۴ و ۴.۹ ایستاد. طی سال‌های ۱۳۹۶ و ۱۳۹۸، این نسبت افزایش نسبی را تجربه کرد و تا سطح ۷.۱ رشد یافت. اما طی سه سال اخیر، مجددا  این شاخص روند نزولی به خود گرفته و اکنون در بازه ۵.۵ تا ۵.۶ تثبیت شده است.
مطابق پیش‌بینی کارشناسان، در صورتی که شاخص کل بورس همچنان در وضعیت رکودی باقی بماند و گزارش‌های فصل بهار شرکت‌ها منتشر شود، نسبت P/E TTM در همان سطح ۵.۶ قرار خواهد گرفت؛ سطحی که پیش‌تر نیز در پاییز سال گذشته تجربه شده است. با این حال، اگر این نسبت قرار باشد تا میانه تابستان و به کف تاریخی ۴.۴ کاهش یابد، شاخص کل بورس باید حدود ۲۱ درصد ریزش داشته باشد. این سناریو، بدبینانه‌ترین مسیر پیش‌روی بازار را نشان می‌دهد.
بررسی‌ها نشان می‌دهد کاهش نسبت P/E در دوره‌های گذشته، عمدتا تحت تاثیر سه عامل کلیدی شامل سرکوب نرخ ارز، نرخ بهره حقیقی بالا و افت قیمت جهانی کالاهای پایه (کامودیتی‌ها) رخ داده است. در شرایط فعلی، عمده نگرانی سرمایه‌گذاران خرد، امکان از سرگیری جنگ و نقض آتش‌بس، افزایش ناترازی‌های ساختاری اقتصاد، مداخلات دستوری دولت در بازار سهام، کاهش نقدشوندگی و تداوم نرخ بهره بالاست. کارشناسان هشدار می‌دهند چنانچه دولت سیاست‌های حمایتی و واقع‌بینانه را به اجرا نگذارد، روند نزولی نسبت P/E ادامه پیدا خواهد کرد و رسیدن این نسبت به کف تاریخی ۴.۴ کاملا محتمل خواهد بود.
حال در این شرایط نمی‌توان انتظار تغییر شرایط بازار سرمایه یا حتی ورود نقدینگی داشت چراکه بازار سهام علی رغم پایین بودن قیمت اغلب سهام روزگار خوبی را تجربه نمی‌کند و تحلیلگران عقیده دارند اگر این روند طی ماه‌های آتی ادامه‌دار باشد شاهد خروج نقدینگی ادامه‌دار و سقوط شاخص خواهیم بود.
بررسی اعداد و اراقام نشان می‌دهد که در صورت عدم جذب اطمینان به بازار افت شاخص و خروج نقدینگی همچنان ادامه‌دار باشد و بازار نتواند شرایط چندان قابل قبولی را تجربه کرد. این موضوع درحالی است که برخی از مدیران سازمان بورس عقیده دارند که بازار سهام روندی متعادل دارد و آرام آرام روند رو به بالای خود را آغاز خواهد کرد اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که همچنان بازار تمایل به اصلاح دارد و به این زودی‌ها نباید انتظار رشد از بازار را داشت.

تابلوی معاملات بورس تهران

بازار سهام در هفته‌ای که گذشت تنها سه روز معاملاتی داشت و در‌این مدت زمان کم شرایط خوبی را تجربه نکرد و شاهد خروج نقدینگی از بازار بودیم. شاخص کل بورس تهران در جریان معاملات هفته اخیر با سقوط بیش از ۵۲ هزار واحدی، کاهش ۱.۹۷ درصدی را تجربه کرد و در سطح دو میلیون و ۶۳۷ هزار و ۵۹۵ واحد قرار گرفت. همزمان شاخص هم‌وزن نیز با افتی چشمگیر مواجه شد و با کاهش نزدیک به ۲۰ هزار واحد، کاهش ۲.۴ درصدی را رقم زد تا در کانال ۸۲۷ هزار و ۱۰۳ واحدی مستقر شود. آمارها نشان می‌دهد طی هفته اخیر میزان خروج پول سرمایه‌گذاران حقیقی از بورس به ۳۳۰۰ میلیارد تومان رسیده است؛ موضوعی که از تداوم بی‌اعتمادی سهامداران خرد به بازار حکایت دارد. همچنین میانگین ارزش معاملات خرد روزانه به شش هزار میلیارد تومان محدود شد، در حالی که حجم متوسط معاملات روزانه نیز به کمتر از ۱۷ میلیارد سهم سقوط کرد. این ارقام بیانگر کاهش عمق و کیفیت معاملات در بازار سهام است.

بورس کالا در یک نگاه

آمار معاملات بازار فیزیکی بورس کالای ایران نشان می‌دهد در هفته منتهی به ۲۰ تیر ماه حدود یک میلیون و ۶۵۹ تن انواع کالا و محصول به ارزش بالغ بر ۲۹.۵ هزار میلیارد تومان معامله شد. همچنین ارزش معاملات ۱۰ شرکت برتر به بیش از ۱۳.۳ هزار میلیارد تومان رسید. برترین‌های بورس کالای ایران درهفته منتهی به ۲۰ تیر ماه براساس ارزش فروش شرکت‌ها در بازار فیزیکی به شرح زیر است:
ملی صنایع مس ایران با معامله ۴ هزار و ۹۴ تن انواع مس، سولفور مولیبدن و کنسانتره فلزات گران بها به ارزش ۲ هزار و ۷۳۳ میلیارد تومان در رتبه نخست ایستاد.پالایش نفت اصفهان با فروش ۷۶ هزار تن وکیوم باتوم و لوب کات سبک به ارزش ۲ هزار و ۴۲ میلیارد تومان دوم شد.
پالایش نفت بندرعباس ۵۷ هزار تن وکیوم باتوم و لوب کات سنگین به ارزش یک هزار و ۵۳۱ میلیارد تومان فروخت و رتبه سوم را به خود اختصاص داد.فولاد کاوه جنوب کیش ۵۳ هزار و ۱۰۰ تن شمش بلوم به ارزش یک هزار و ۵۰۹ میلیارد تومان فروخت و چهارم شد.
فولاد مبارکه اصفهان با معامله ۲۶ هزار و ۷۰۰ تن انواع ورق فولادی به ارزش یک هزار و ۶۲ میلیارد تومان پنجم شد.ورق خودروی چهارمحال و بختیاری با فروش ۲۰ هزار و ۶۵۰ تن ورق گالوانیزه به ارزش یک هزار و ۵۳ میلیارد تومان فروخت و رتبه ششم را به خود را کسب کرد.
معدنی و صنعتی چادرملو با فروش ۳۰ هزار و ۱۴۰ تن شمش بلوم و آرگون به ارزش ۹۰۰ میلیارد تومان رتبه هفتم را به خود اختصاص داد.فولاد هرمزگان با معامله ۳۰ هزار تن تختال به ارزش ۸۹۵ میلیارد تومان هشتم شد.صنایع تولیدی دنیای مس کاشان یک هزار و ۷۰ تن مس مفتول به ارزش ۷۹۱ میلیارد تومان فروخت و نهم شد.پتروشیمی تندگویان هم با فروش ۱۰ هزار و ۵۸ تن پلی اتیلن ترفتالات بطری و نساجی و نخ پلی‌استر در گریدهای مختلف به ارزش ۷۵۷ میلیارد تومان رتبه دهم را به خود اختصاص داد.