تنشهای مالی در خانوادههای فقیر اغلب به درگیریهای روانی تبدیل میشود
افزیش نگرانکننده نرخ فقر در دهه اخیر
رییس سازمان بهزیستی از افزایش نگرانکننده نرخ فقر در دهه اخیر خبر داد و اعلام کرد: جمعیت زیر خط فقر مطلق از ۱۶ میلیون به ۳۴ میلیون نفر رسیده و تابآوری اقتصادی مردم کاهش یافته است. سید جواد حسینی با تشریح دلایل اعتراضات معیشتی مردم گفت: از سال ۱۳۹۷ به بعد روند فقر در جامعه ایران روزافزون شد به گونهای که اکنون در این دهه جمعیت زیر خط فقر مطلق دو برابر شده است. وی افزود: امروز به لحاظ جامعهشناختی با مولود یک ساختار اقتصادی معیوب مواجه نیستیم و با پدیدهای روبرو هستیم که از مساله اقتصادی عبور کرده و تبدیل به مساله مزمن ساختاری تهدیدزا شده است و ثبات اجتماعی و کارآمدی حکمرانی را به طرز معناداری با چالش مواجه کرده است. حسینی تصریح کرد: فقر در همه جوامع وجود دارد اما زمانی است که فقر عمومیت مییابد و متاسفانه در ایران با این پدیده مواجهیم و نتیجه آن فشرده شدن طبقات است. اینها سبب میشود تاب آوری اقتصادی و اجتماعی مردم کاهش یابد. رییس سازمان بهزیستی با اشاره به نظریه یکی از اساتید جامعهشناسی کره جنوبی متذکر شد: فقر سهدار دارد،دار معیشتی، منزلتی و فرصتی که باعث میشود افراد بسیاری از فرصتهای زندگی مانند ازدواج، سفر و… را از دست بدهند. وی افزود: تا سال ۱۳۹۷ به مدت ۱۰ سال نرخ فقر ۲۰ درصد بود و در سال ۹۸ به ۳۰ درصد رسید که در ۱۴۰۳ به ۴۰ درصد رسید و تحلیلها میگوید امکان اینکه ۱۰ درصد دیگر اضافه شود وجود دارد و با پدیده عمومی شدن فقر مواجهیم یعنی الان جمعیت فقیر مطلق به دو برابر افزایش یافته است و این یعنی ۱۶ میلیون نفر فقیر به ۳۴ میلیون نفر رسیده است و ۴۰ درصد زیر خط فقر مطلق داریم.
افول تابآوری خانوادهها
رییس سازمان بهزیستی تصریح کرد: دهک ۵ و ۶ که دهکهای متوسط هستند و یک مقدار از فقر فاصله دارند، میزان فاصله آنها با مرز فقر نزدیک شده است و اکنون ۱۵ درصد آنها در حال رسیدن به فقر مطلق هستند همچنین با افول تابآوری خانوادهها مواجه میشویم و امکان متوازنسازی را در زندگی به شکل متعارف از دست دادند.
رییس سازمان بهزیستی اظهار داشت: در تقسیمبندی جهانی به لحاظ اقتصادی، ۷۰ درصد هزینههای خانوار صرف ۶ نیاز اصلی شامل خوراک، پوشاک، مسکن، حمل و نقل و آموزش میشود اما در ایران اکنون بهطور میانگین ۸۰ درصد هزینههای خانوار را تامین این ۶ قلم کالا اختصاص میدهد و این رقم در کلانشهرها ۹۰ درصد است و این یعنی خانواده امکان مانور و جابهجایی هزینهها را ندارند و اگر شوک اقتصادی به خانواده وارد بیاید، امکان جابهجایی هزینه مصرفی وجود ندارد و شاهد افول تابآوری خانواده خواهیم بود.
۶۸ درصد هزینه خانواده بابت خوراک و مسکن
وی در ادامه دو عامل تشدیدکننده را برشمرد و گفت: دو نکته این را تشدید کرده است، نخست سهم هزینههای مسکن است که از ۲۷ درصد سبد هزینه خانوار تا سال ۱۳۹۵ در سال ۱۴۰۳ به ۴۲ درصد رسیده است و این سهم برای کلانشهرها بالای ۶۰ درصد است همچنین بیش از ۶۸ درصد هزینههای خانوارها را خوراک و مسکن تشکیل میدهد. رییس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به آمارهای اقتصادی گفت: از سال ۱۳۹۰ به بعد نرخ تورم سالانه ۲۷ درصد بود و متوسط افزایش دستمزد کارکنان رسمی دولت ۱۷ و کارکنان غیردولتی ۱۶ درصد بود و سالانه ۱۰ درصد و ۱۱ درصد قدرت تسلط این گروهها به هزینههای زندگی کاهش یافته است. وی عنوان کرد: فقر مطلق و فقر شدید در جامعه رشد یافته است و ۴۴ درصد جمعیت کشور دچار فقر مطلق هستند یعنی ۳۵ میلیون نفر از مردم توان تامین هزینههای ضروری زندگی را آنگونه که شایسته است ندارند و ۴ میلیون دچار فقر شدید هستند و هزینههای کافی برای تامین معمول زندگی را ندارند و این وضعیت تضعیف سلامت جسمی، روانی و چرخه بیننسلی فقر را به همراه دارد. حسینی با بیان اینکه تناقضنمایی بین دستگاههای حمایتی داریم، توضیح داد: سال ۱۴۰۴، ۹۲۳ هزار میلیارد تومان برای حمایت اجتماعی از سوی دولت تخصیص یافت و ۱۷۳ هزار میلیارد تومان برای محرومیتزدایی داشتیم و ۲۰ درصد بودجه کشور برای نهادهای حمایتی و سه درصد تولید ناخالص ملی برای رفع محرومیتزدایی است. در جهان سهم بودجه حمایتی از تولید ناخالص ملی ۱.۵ درصد است و این رقم در ایران دو برابر است اما خروجی ندارد چون فاقد رشد اقتصادی پایدار هستیم و هر چقدر هزینه کنیم، بلعیده میشود همچنین فراوانی و پراکندگی دستگاههای حمایتی زیاد است و همپوشانی موثر ندارند از سوی دیگر ضعف در هدفگیری داریم مثلاً برخی طرحهای حوزه اشتغال فرد بیکار را به بیکار بدهکار تبدیل میکند با این حال اصل قضیه بنبست رشد اقتصادی است.
سقوط ۳۵ درصد درآمد سرانه در کشور
رییس سازمان بهزیستی ادامه داد: در دهههای اخیر در ایران دو درصد رشد اقتصادی داشتیم و میانگین رشد اقتصادی جهان سه درصد و منطقه ۴ درصد بود نتیجه این وضعیت سقوط ۳۵ درصد درآمد سرانه نسبت به سال ۱۳۹۰ بود و همزمانی رشد ضعیف اقتصادی با تورم بالا و تحریمها باعث دو برابر شدن خط فقر شده و طبقات متوسط را به مرز فقر رسانده است. حسینی با اشاره به اینکه در سال ۱۴۰۱ دو میلیون نفر به جمعیت فقر مطلق اضافه شد، گفت: دولتها در این شرایط باید محافظتی شوند و با طرحهایی نگذارند طبقات متوسط به دامن فقر مطلق بیفتند و این اتفاق در جامعه ایران در حال رخ دادن است.
