به گزارش اقتصادران، در دورههای رکود اقتصادی که با کاهش رشد تولید، افت مصرف و افزایش نااطمینانی همراه است، بازار سرمایه معمولاً وارد فاز نزولی میشود و بسیاری از سهام با کاهش شدید قیمت مواجه میشوند. در چنین شرایطی سرمایهگذاران به جای تمرکز بر سودهای سریع، بیشتر به دنبال حفظ ارزش داراییهای خود هستند. تجربه بازارهای مالی نشان میدهد اگرچه هیچ سهمی به طور کامل از ریسک مصون نیست، اما برخی گروههای بورسی به دلیل ماهیت فعالیت خود، در دوران رکود ثبات بیشتری دارند و افت کمتری را تجربه میکنند.
رکود اقتصادی چگونه بر قیمت سهام اثر میگذارد؟
رکود معمولاً به معنای کاهش تقاضا برای کالاها و خدمات غیرضروری است. وقتی مصرفکنندگان هزینههای خود را محدود میکنند، شرکتهایی که وابسته به خریدهای لوکس، سرمایهگذاریهای بزرگ یا رشد سریع هستند، با کاهش فروش و سودآوری روبهرو میشوند. این موضوع باعث افت شدید قیمت سهام در صنایعی مانند خودروسازی، فناوریهای نوپا، ساختوساز و برخی صنایع وابسته به کالاهای اساسی جهانی میشود. در مقابل، شرکتهایی که محصولات یا خدمات آنها حتی در شرایط سخت اقتصادی نیز مورد نیاز مردم است، کمتر تحت فشار قرار میگیرند.
مفهوم سهام دفاعی در بازار سرمایه
سهام دفاعی به شرکتهایی گفته میشود که درآمد و تقاضای نسبتاً پایداری دارند و کمتر به چرخههای اقتصادی وابستهاند. این شرکتها معمولاً در صنایعی فعالیت میکنند که محصولات یا خدمات آنها جزو نیازهای روزمره جامعه محسوب میشود. به همین دلیل، حتی در زمان کاهش قدرت خرید مردم نیز فروش آنها به طور کامل متوقف نمیشود و افت سودآوری محدودتر است. سرمایهگذاران در دوران رکود اغلب به سمت این نوع سهام حرکت میکنند تا از نوسانات شدید بازار در امان بمانند.
صنایع مصرف ضروری؛ ستون اصلی ثبات در رکود
یکی از مهمترین گروههای دفاعی بازار، شرکتهای فعال در حوزه کالاهای مصرف ضروری هستند. این بخش شامل تولیدکنندگان مواد غذایی، نوشیدنیها، محصولات بهداشتی، شویندهها و اقلام مورد نیاز روزمره خانوارها میشود. حتی زمانی که اقتصاد با رکود مواجه است، مردم همچنان مجبور به خرید این کالاها هستند، هرچند ممکن است الگوی مصرف تغییر کند یا به سمت برندهای ارزانتر بروند. همین ویژگی باعث میشود فروش این شرکتها نسبتاً پایدار بماند و قیمت سهام آنها افت کمتری نسبت به کل بازار داشته باشد. در بسیاری از بحرانهای اقتصادی گذشته، این بخش عملکردی بهتر از شاخصهای کلی بورس ثبت کرده است.
بخش بهداشت و درمان؛ تقاضایی همیشگی
صنعت بهداشت و درمان نیز یکی از مقاومترین بخشها در برابر رکود اقتصادی محسوب میشود. خدمات درمانی، داروها و تجهیزات پزشکی جزو نیازهای اساسی جامعه هستند و حتی در سختترین شرایط اقتصادی نیز قابل حذف نیستند. بیماران نمیتوانند درمان خود را به تعویق بیندازند و مصرف داروها نیز به طور ناگهانی کاهش نمییابد. به همین دلیل شرکتهای فعال در این حوزه معمولاً جریان درآمدی باثباتتری دارند. در بسیاری از کشورها حتی در دوره رکود، هزینههای درمانی یا ثابت میماند یا در برخی موارد افزایش پیدا میکند که همین موضوع به سودآوری شرکتهای این بخش کمک میکند.
خدمات عمومی و زیرساختی؛ درآمدی با ثبات نسبی
چرا سهام چرخهای بیشترین آسیب را میبینند؟
در مقابل سهام دفاعی، شرکتهای چرخهای بیشترین حساسیت را به رکود اقتصادی دارند. این شرکتها معمولاً وابسته به رشد اقتصادی، افزایش سرمایهگذاری و قدرت خرید مصرفکننده هستند. صنایعی مانند خودرو، گردشگری، ساختوساز، فناوریهای پرریسک و کالاهای لوکس در دوران رونق عملکرد بسیار خوبی دارند، اما با شروع رکود به سرعت با کاهش فروش و سود مواجه میشوند. همین موضوع باعث میشود سرمایهگذاران در شرایط بحرانی از این سهمها خارج شوند و افت قیمت شدیدی در آنها شکل بگیرد.
محدودیتهای سرمایهگذاری در سهام امنتر
با وجود تمام مزایای سهام دفاعی، نباید تصور کرد این سهمها کاملاً بدون ریسک هستند. در رکودهای عمیق یا بحرانهای مالی گسترده، حتی شرکتهای باثبات نیز ممکن است با کاهش سودآوری و افت قیمت سهام مواجه شوند. همچنین معمولاً بازده این سهمها در دورههای رونق اقتصادی کمتر از سهام پرریسک و رشدی است. به بیان دیگر، سهام دفاعی بیشتر برای حفظ سرمایه و کاهش نوسان مناسباند تا کسب سودهای بزرگ در کوتاهمدت
