کارشناسان بازار دلایل مختلفی را برای این روند نزولی مطرح میکنند. از جمله مهمترین عوامل، میتوان به خروج پول حقیقی و نبود چشمانداز روشن سیاسی اشاره کرد. نرخ بهره بانکی بالا نیز باعث شده تا سرمایهگذاران تمایل کمتری به پذیرش ریسک در بازار سهام داشته باشند. در کنار این عوامل، ناترازی انرژی و محدودیتهای برق نیز حاشیه سود بسیاری از صنایع را تحت فشار قرار داده و تردیدها نسبت به تداوم تولید را افزایش داده است.
سعید کرداری، تحلیلگر بورس در پاسخ به اینکه آیا کاهش ارزش معاملات و خروج پول حقیقی، نشانه آغاز روند فرسایشی بلند مدت است یا خیر؟ گفت: «شرایط بازار به شرایط سیاسی گره خورده است. به دلیل اینکه ثبات سیاسی و اقتصادی نداریم، این روند ادامه دارد و در کوتاهمدت برطرف نمیشود. دو موضوع وجود دارد که در هر اقتصاد و بازاری باید در نظر گرفته شود؛ ثبات سیاسی و اقتصاد کلان. ما ثبات سیاسی را از دست دادهایم چراکه هر روز اخبار متناقضی از جنگ، مکانیسم ماشه و مذاکرات به گوش میرسد که مانع آرامش بازار میشوند. از این رو خروج پول تشدید میشود و این روند بازار همچنان ادامه دارد.»
وی درباره شرایط بازگشت بورس به مدار صعود بیان کرد: «بستگی دارد که اخبار سیاسی مطلوبی منتشر شود یا خیر. در حال حاضر نه از سمت حاکمیت و نه اخبار مربوط به مذاکرات، نشانه خوبی وجود ندارد و سرمایهگذار هم به بازار اعتمادی نمیکند. موضوع دیگری که مطرح است، نرخ بهره است که وقتی نرخ آن را بیشتر از بازدهی اوراق در نظر میگیرند، بازارهای سرمایهگذاری را خشک میکند. بورس هم بیشترین تاثیر را از نرخ بهره میگیرد و نسبت p/E را پایین میآورند و به همین دلیل کاهش قیمتها هر رروز ادامه دارد.»
این تحلیلگر بازار سهام درباره اثر تک نرخی شدن ارز بر بورس نیز عنوان کرد: «این موضوع بارها مطرح شده و بیشتر شعار بوده تا عمل. جدا از مسائل سیاسی ما با مسائل داخلی هم مواجه هستیم که از جمله آنها میتوان به ارز چند نرخی، عدم شفافیت، دخالت در شرکتها و تصمیمگیریهای سازمانی اشاره کرد که در کنار هم به بیثباتی بازار منجر میشود. در بازارهای پیشرفته و توسعهیافته تصمیمگیریها به صورت شفاف اعلام میشود ولی در کشور ما این تصمیمات شفاف نیست و بازار سردرگم است. بازار سهام هم به بیشترین چیزی که نیاز دارد شفافیت، ثبات و آرامش است. از این رو بازار فعلا همین روند نزولی را طی میکند.»
