به گزارش اقتصادران، بحران در سیستم حملونقل عمومی تهران سالهاست به یکی از عوامل اصلی وابستگی شهروندان به خودروهای تکسرنشین تبدیل شده است. کمبود ناوگان، فرسودگی اتوبوسها، توسعهنیافتن خطوط مترو و نبود برنامهریزی منسجم برای جابهجایی انبوه مسافر، باعث شده بسیاری از تهرانیها استفاده از خودروی شخصی را تنها گزینه قابل اعتماد بدانند. طبق آمارهای غیر رسمی روزانه ۵ میلیون خودرو در سطح تهران تردد میکنند. این روند نهتنها بار ترافیکی پایتخت را تشدید کرده، بلکه مصرف سوخت، هزینههای خانوار و آلودگی هوای تهران را نیز به سطحی بیسابقه رسانده است؛ بهگونهای که ناکارآمدی حملونقل عمومی امروز به یکی از پیشرانهای اصلی بحران زیستمحیطی و شهری در پایتخت تبدیل شده است. اولویت دادن به نوسازی ناوگان حملونقل عمومی و گسترش خطوط مترو، اتوبوس و تاکسی در سطح شهر در کنار فرهنگسازی برای جایگزینی این سیستم به جای خودروی شخصی میتواند تا حد زیادی به کاهش آلودگی هوا و باز شدن گره کور ترافیک منجر شود. طبق برنامه مصوب سال ۱۳۸۷ بنا بر این بود که تا پایان ۱۴۰۳ دوازده خط مترو کامل شود، اما تا کنون هفت خط راهاندازی شده است، که تمامی نقاط شهر را نیز پوشش نمیدهد. نوسازی اتوبوسرانی در دستور کار نبوده و تاکسیهای برقی به طور گسترده مورد استفاده قرار نگرفتهاند. شهرداری نیز میگوید دو سوم اعتبارات لازم برای گسترش سیستم حملونقل عمومی تامین نشده است.
کیفیت پایین خودروهای داخلی در کنار کیفیت پایین بنزین مورد استفاده در کشور یکی از عوامل اصلی تشدید بحران آلودگی هوا در تهران است. علیرضا رییسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت پیشتر گفته بود: «اولویت برطرفشدن آلودگی هوا، بحث خودروهای فرسوده است، اما خودروهای ملی نیز خوب نیستند و ایکاش خودروسازها کلاً بساط خود را جمع میکردند. توصیه من به خودروسازها این است که تولید خودرو با این کیفیت، هم جان مردم را در جادهها میگیرد، هم در شهر آلودگی ایجاد میکند. نهتنها مشکل ما خودروهای فرسوده است، بلکه خودروهای جدید هم مصرف سوخت بسیار بالایی دارند. در بسیاری از کشورهای دنیا، مصرف سوخت بنزینی در حال حذف است.» اما سوال اینجاست که چرا بار این سیاستگذاریهای غلط و هزینهزا بر دوش شهروندانی است که در شرایط ممنوعیت واردات خودروی خارجی ناچار به خرید خودروهای بی کیفیت داخلی با قیمتهای کلان و غیر منطقی بوده و در معرض حذف یارانه بنزین قرار دارند؟ سالهاست دولتهای مختلف وعده آزادسازی واردات خودرو و بهبود زیرساختهای حملونقل عمومی را میدهند؛ اما در عمل شرایط نه تنها رو به بهبود نرفته بلکه روزبهروز بحرانیتر نیز شده است. در این بین اعمال سیاستهای محدودکننده برای مردم تنها راهحلی است که برای دولت چهاردهم باقی مانده است.
