به گزارش اقتصادران، اعلام کنارهگیری عباس عبدی از یادداشتنویسی، بدون ذکر علتی عیان و انتشار یادداشت صریح محمد فاضلی با عنوان «ما شکست خوردیم»، نشان از فرارسیدن فصلی جدیدی از رابطه نخبگان با ساختار قدرت دارد؛ فصلی که میتوان آن را «پایان میانجگری» نامید.
این ناامیدی ساختاری در میان جامعهشناسان، فراتر از یک بنبست شخصی، نشاندهنده شکست ایده اصلاح از درون است. آنها که روزی داوطلبانه نقش میانجی میان مردم و حاکمیت را بازی میکردند، اکنون با سرخوردگی به این نتیجه رسیدهاند که در میانه این میدان، تنها ماندهاند. زمین گذاشتن قلمها، اعتراض ساکت کسانی است که به این نتیجه رسیدهاند که واژههایشان دیگر نه در بالادست شنیده میشود و نه گوش شنوایی در پایین دارد.
جامعه شناسان گوش شنوایی ندارند / باید ترک کنند و بروند
تقی آزاد ارمکی، جامعهشناس و استاد دانشگاه تهران در پاسخ می گوید: «جامعهشناسان ایرانی تمام تلاششان را برای اینکه بتوانند کمک کنند که جامعه به این وضعیت نرسد، انجام دادند، ولی متاسفانه نظام سیاسی گوش نکرد. وقتی گوش شنوایی نیست جامعه شناس باید چه بگوید؟ به باور من باید ترک کند و برود.»
او درباره تصمیم کنارهگیری و ناامیدی جامعهشناسان از تحلیل کردن، عنوان کرد: «به باور من از یک سو انتخاب و هشدار خوبی است، اما از سوی دیگر باید جامعه مدنی در این زمان به میدان بیاید تا فضا را تلطیف کند، از خشونت بکاهد، امکان فروپاشی خونین را از بین ببرد، تغییر بنیادین را ممکن کند و بعد دولت پاسخگو شکل بگیرد.»
نظام سیاسی برای پایداری باید تغییر بنیادین کند
این استاد دانشگاه درباره خلایی که درصورت سکوت تحلیلگران در جامعه ایجاد میشود، بیان کرد: «در شرایط خشونت و هرج و مرج به جز فاشیسم چیز دیگری تولید نمیشود. متفکران باید به صحنه بیایند و به مردم اندیشیدن را یاد بدهند. ما نظام دموکراتیک و احزاب نداریم که این وظیفه را برعهده گیرند بنابراین اگر این بخش از جامعه مدنی هم غایب شود چیزی جز فاشیسم و دیکتاتوری به دنبال نخواهد داشت.»
آزاد ارمکی همچنین در پاسخ به اینکه اگر نظام سیاسی فعلی بخواهد تداوم داشته باشد، چه تحولی باید در خود ایجاد کند، گفت: «این نظام سیاسی برای پایداری باید کاملا تغییر کند. تغییرات بنیادین و اساسی از نوع ارجاع به مردم، گروههای اجتماعی، تغییر نگاهش به جهان و تغییر برنامههای سیاسی و اقتصادی. رابطه جامعه_دولت باید به شکل مدنی تعریفبندی شود نه مبتنی بر زور و القای ایدئولوژیک.»
ضایعات جمهور اسلامی باید حذف شود و هسته باقیمانده تغییر کند
او ضمن تاکید براینکه دولت پاسخگو باید حاکم شود، افزود: «باید دوگانه دولت_حاکمیت از دستور کار خارج شود. نهادهای موازی در حوزههای نظامی، سیاسی، اقتصادی، امنیتی و فرهنگی در کشور وجود دارد که هر کاری دلشان میخواهد انجام میدهند ولی نه شناخته شدهاند و نه پاسخگو. من نام آنها را ضایعات جمهوری اسلامی گذاشتهام. ضایعات که حذف شود یک نظام کوچکی بوجود میآید که میتوان آن را تغییر داد.»
آزاد ارمکی در پاسخ به اینکه نام این پدیده را چه باید گذاشت؛ سکوت، عقبنشینی یا فرسودگی؟ گفت: «یک دلخوری است. عبدی هر روز تذکر داد، گفت، گفت و گفت. دیگر انسان احساس خستگی و خفت میکند. چه قدر باید وقت گذاشت، حرف زد ولی کسی نشنود. بقیه جامعهشناسان هم در همین وضعیت خستگی هستند؛ وقتی این همه حرف زده میشود ولی گوش شنوایی نیست، ترجیح میدهند از صحنه سیاست کنار بکشند.»
