به گزارش اقتصادران، بازار خودرو در هفتههای اخیر بار دیگر به کانون توجه افکار عمومی بازگشته است؛ بازاری که بهشدت از نوسانات ارز آزاد تأثیر میپذیرد و هر تکانه قیمتی در دلار، بهسرعت خود را در برچسب قیمت خودروهای داخلی نشان میدهد. در شرایطی که نرخ ارز آزاد روندی افزایشی به خود گرفته، قیمت خودرو نیز چه در بازار و چه بهصورت خزنده در کارخانههای خودروسازی در مسیر صعودی قرار گرفته و نگرانی مصرفکنندگان را دوچندان کرده است؛ به طوری که با گشتی در بازار متوجه خواهیم شد که بی کیفیت ترین خودروی ایرانی به یک میلیارد تومان رسیده است؟!
تأثیر ارز آزاد بر بازار خودرو
فعالان بازار معتقدند اگرچه خودروسازان همواره تأکید دارند که قیمتگذاری محصولاتشان تابع سازوکارهای رسمی و نظارت نهادهای مسئول است، اما در عمل، افزایش نرخ ارز آزاد به یکی از اصلیترین بهانهها برای بالا بردن قیمت تمامشده خودرو تبدیل شده است. این در حالی است که بخش قابل توجهی از هزینههای تولید خودروهای داخلی ریالی است و وابستگی مستقیم و کامل به ارز ندارد. با این وجود، هر جهش ارزی بهعنوان سیگنال روانی عمل کرده و مسیر افزایش قیمتها را هموار میکند.
هشدار نسبت به سوءاستفاده از شرایط
کارشناسان اقتصادی هشدار میدهند که نباید از فضای ملتهب بازار و نوسانات ارزی بهعنوان پوششی برای تحمیل فشار بیشتر به مردم استفاده شود. در شرایطی که قدرت خرید خانوارها کاهش یافته و خودرو به کالایی دور از دسترس برای بسیاری از اقشار جامعه تبدیل شده، هرگونه افزایش قیمت، آثار اجتماعی و اقتصادی گستردهای به دنبال خواهد داشت. انتظار میرود نهادهای نظارتی با دقت بیشتری تحولات بازار را رصد کرده و مانع از سوءاستفاده احتمالی از شرایط موجود شوند.
گرانی خودرو در کارخانهها
با وجود تأکید رسمی بر کنترل قیمتها، خودروسازان از جمله ایران خودرو بهای محصولات خود را افزایش دادهاند؛ افزایش هزینههای جانبی، تغییر در آپشنها، کاهش طرحهای فروش اقساطی و اصلاح تدریجی قیمت پایه از جمله روشهایی است که عملاً منجر به گرانتر شدن خودرو در درِ کارخانه شده است. این روند «گرانی زیرپوستی» اگرچه کمتر رسانهای میشود، اما در نهایت بار اصلی آن بر دوش مصرفکننده نهایی خواهد بود.
ضرورت حمایت از مصرفکننده خودرو
در چنین شرایطی، کارشناسان بر ضرورت حمایت واقعی از مردم و شفافسازی هزینههای تولید تأکید دارند. کنترل بازار خودرو تنها با بخشنامه و وعده محقق نمیشود و نیازمند سیاستگذاری دقیق، نظارت مؤثر و جلوگیری از رفتارهای سودجویانه است. بازار خودرو بیش از هر زمان دیگری نیازمند آرامش و اعتمادسازی است؛ اعتمادی که تنها در صورتی شکل میگیرد که منافع مصرفکننده در اولویت قرار گیرد و افزایش قیمتها به رویهای عادی و پنهان تبدیل نشود.
قیمتها در بازار خودرو بهصورت روانی بالا میرود
وی درباره ارتباط مستقیم بازار خودرو با ارز آزاد توضیح میدهد: متأسفانه خودرو در کشور ما به کالای سرمایهای تبدیل شده و همین موضوع باعث شده کوچکترین نوسان ارزی روی قیمتها اثر بگذارد. در حالی که بسیاری از خودروهای داخلی وابستگی ارزی بالایی ندارند، اما نرخ ارز آزاد بهعنوان مبنای قیمتگذاری غیررسمی در بازار عمل میکند.
رئیس اتحادیه نمایشگاهداران با انتقاد از افزایش قیمتهای پنهان در کارخانهها تصریح میکند: آنچه مردم را بیش از همه ناراحت میکند این است که اعلام میشود قیمتها کنترل شده، اما در عمل شاهد گرانیهای تدریجی در کارخانهها هستیم. این افزایشها شاید یکباره و رسمی نباشد، اما با تغییر شرایط فروش، حذف برخی تسهیلات و افزایش هزینههای جانبی، قیمت نهایی خودرو برای مصرفکننده بالاتر میرود، به طوری که کوئیک فول به یک میلیارد تومان رسیده است.
کرمی با تأکید بر لزوم نظارت جدیتر نهادهای مسئول میافزاید: نباید اجازه داد از شرایط اقتصادی و نوسانات ارزی سوءاستفاده شود. مردم تحت فشار هستند و توان خرید خودرو روزبهروز کمتر میشود. انتظار ما این است که تصمیمگیران، هم به وضعیت معیشتی مردم توجه کنند و هم جلوی قیمتسازیهای غیر واقعی در بازار و کارخانه را بگیرند.
وی در پایان با اشاره به آینده بازار خودرو خاطرنشان میکند: تا زمانی که تکلیف قیمتگذاری، عرضه منظم و سیاست ارزی مشخص نشود، بازار به آرامش نمیرسد. اگر حمایت از مصرفکننده بهصورت واقعی انجام شود و شفافیت در قیمتها وجود داشته باشد، هم بازار از حالت التهاب خارج میشود و هم اعتماد مردم تا حدی بازمیگردد.
