برچسب: کالاهای اساسی

  • بازار در تعادل است، خرید هیجانی نکنید!

    بازار در تعادل است، خرید هیجانی نکنید!

    به گزارش اقتصادران، در حالی که کشور درگیر شرایط جنگی و التهاب‌های ناشی از آن است، مسوولان دولتی و نمایندگان بخش خصوصی با تأکید بر تأمین پایدار کالاهای اساسی اعلام می‌کنند بازار در وضعیت عادی قرار دارد و کمبودی در عرضه مواد غذایی وجود ندارد. از تشدید بازرسی‌ها و تشکیل صدها پرونده تخلف گرفته تا ممنوعیت صادرات برخی اقلام کشاورزی و تسهیل ترخیص مواد اولیه، مجموعه‌ای از اقدامات برای جلوگیری از التهاب قیمتی و حفظ آرامش بازار در حال اجراست. در این میان، پیام مشترک دولت و اصناف به مردم روشن است: خرید هیجانی نکنید؛ بازار در تعادل است.

    تأمین کافی کالا

    همزمان با تحولات اخیر و شرایط جنگی کشور، مسوولان حوزه بازرگانی، کشاورزی و تولید بر تداوم روند عادی تأمین و توزیع کالاهای اساسی تأکید دارند؛ پیامی مشترک که در آن از مردم خواسته شده از خریدهای هیجانی پرهیز کنند و اطمینان داشته باشند بازار با کمبود جدی مواجه نیست. مجید فراهانی، مدیرکل بازرسی و نظارت سازمان حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان، با اشاره به شرایط خاص کشور اعلام کرد تأمین کالا به اندازه کافی انجام شده و جای نگرانی وجود ندارد. به گفته وی، فروشگاه‌های زنجیره‌ای، میادین میوه و تره‌بار و سایر مراکز عرضه در حال فعالیت هستند و مردم می‌توانند نیازهای روزمره خود را بدون مشکل تأمین کنند. او تأکید کرد تجربه مقاطع بحرانی گذشته نشان داده که خریدهای هیجانی می‌تواند به‌صورت مقطعی موجب برهم خوردن تعادل بازار شود، در حالی که ذخایر و شبکه توزیع برای پاسخگویی به تقاضا پیش‌بینی شده‌اند.

    وضعیت مرغ و سیب‌زمینی کاهش تدریجی قیمت‌ها

    فراهانی با اشاره به تجربیات جنگ ۱۲ روزه اخیر، از برنامه‌ریزی گسترده برای تشدید نظارت بر بازار خبر داد. به گفته وی، هماهنگی با وزارت جهاد کشاورزی، سازمان تعزیرات حکومتی، اتاق اصناف ایران و اتحادیه‌ها انجام شده و بازرسان سازمان حمایت در سراسر کشور حضور فعال‌تری در مراکز عرضه دارند.

    وی افزود کالاهای اساسی از جمله برنج، روغن، شکر، لبنیات، خرما، اقلام پروتئینی، تخم‌مرغ و سایر نیازهای عمومی به میزان کافی توزیع شده و ذخیره‌سازی لازم نیز صورت گرفته است. در روزهای ابتدایی تهاجم امریکا و رژیم صهیونیستی، به دلیل اختلال در حمل‌ونقل، ورودی مرغ گرم به میدان میوه و تره‌بار بهمن با کاهش مقطعی مواجه شد که این موضوع افزایش قیمت کوتاه‌مدتی را در پی داشت. اما به گفته مدیرکل بازرسی سازمان حمایت، طی دو روز اخیر حجم ورودی مرغ افزایش یافته و قیمت آن روند کاهشی به خود گرفته است.

    ۵۲۰۴ بازرسی و جریمه ۷۲ میلیارد تومانی

    بر اساس آمار ارایه‌شده از سامانه سیمبا، از آغاز تحولات اخیر تاکنون ۵۲۰۴ بازرسی از مراکز عرضه انجام شده که به تشکیل ۸۸۹ پرونده تخلف به ارزش ۷۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان انجامیده است. این پرونده‌ها برای صدور رأی به سازمان تعزیرات حکومتی ارسال شده‌اند.

    بیشترین شکایات ثبت‌شده در سامانه ۱۲۴ مربوط به نان، میوه و اقلام پروتئینی بوده و عمده تخلفات نیز در حوزه گران‌فروشی و کم‌فروشی گزارش شده است. شهروندان می‌توانند تخلفات احتمالی را از طریق تلفن ۱۲۴ یا وب‌سایت مربوطه ثبت کنند.

    تأکید اصناف بر ثبات قیمت‌ها

    رضا کنگری رییس اتحادیه بنکداران مواد غذایی استان تهران در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، اظهار کرد: فعالیت واحدهای صنفی به صورت عادی در حال انجام است و تمامی کالاها به وفور در دسترس مصرف‌کنندگان قرار دارد. کنگری درباره قیمت کالاها نیز گفت: هیچ مشکلی در زمینه قیمت‌ها مشاهده نمی‌شود و قیمت‌ها همچنان ثابت باقی مانده‌اند. وی ادامه داد: قیمت‌هایی که پیش‌تر اعلام شده بودند، به همین شیوه همچنان عرضه می‌شوند و هیچ گونه افزایش قیمتی رخ نداده است. رییس اتحادیه بنکداران با بیان اینکه روند عرضه محصولات غذایی به صورت عادی ادامه دارد، گفت: نه تنها کمبودی در بازار مشاهده نمی‌شود، بلکه تمامی نیازهای مصرف‌کنندگان به خوبی تأمین شده و هیچ نگرانی از بابت کمبود کالا یا نوسانات قیمت وجود ندارد.

    تمرکز وزارت جهاد بر تنظیم بازار داخلی

    غلامرضا نوری، وزیر جهاد کشاورزی، در دیدار با فعالان بخش کشاورزی با تأکید بر شرایط ویژه کشور اعلام کرد اولویت اصلی، تأمین به‌موقع و مناسب کالاهای اساسی است. وی با اشاره به مردم‌پایه بودن اقتصاد کشاورزی، نقش تشکل‌ها و اتحادیه‌ها را در تولید و توزیع بسیار مهم دانست.نوری همچنین از حذف برخی مقررات زائد برای تسهیل فعالیت بازرگانان و اجرای طرح کارآمدسازی یارانه‌ها سخن گفت و اعلام کرد ممنوعیت صادرات برخی اقلام کشاورزی با هدف تنظیم بازار داخلی اعمال شده و آثار آن بزودی در تثبیت قیمت‌ها نمایان خواهد شد.

    سخنگوی وزارت صمت در  گفت‌وگو با تسنیم، با اشاره به بازدیدهای میدانی وزیر صمت و معاونت‌های این وزارتخانه اظهار کرد: در جریان این بازدیدها، مشکلات واحدهای تولیدی از نزدیک بررسی و در دستور کار برای رفع فوری قرار می‌گیرد.

    عزت‌الله زارعی افزود: تخصیص ۷۰۰ هزار میلیارد تومان (۷۰۰ همت) منابع مالی به واحدهای تولیدی به‌طور ویژه در حال پیگیری است، چراکه ارزیابی‌ها نشان می‌دهد این منابع تاکنون به میزان کافی در اختیار تولیدکنندگان قرار نگرفته است. سخنگوی وزارت صمت همچنین تصریح کرد: وزیر صمت پیگیر آن است که فرآیند ترخیص مواد اولیه تولیدکنندگان از گمرکات با سرعت بیشتری انجام شود تا هیچ‌گونه وقفه‌ای در فعالیت صنایع کشور ایجاد نشود.زارعی با اشاره به عملکرد ستادهای تسهیل در استان‌ها گفت: در این ستادها، موانع پیش‌روی تولید به‌صورت مستمر بررسی و برای رفع مشکلات تصمیم‌گیری می‌شود.وی تأکید کرد: بازدیدهای میدانی آغازشده، با هرگونه افزایش غیرمنطقی قیمت کالاها برخورد خواهد شد. به گفته وی، در بخش زنجیره توزیع نیز همکاری مناسبی با اصناف شکل گرفته تا روند توزیع کالا با سرعت بیشتری انجام شود. همچنین مقرر شده است فروشگاه‌ها ساعات فعالیت خود را متناسب با حضور مشتریان تنظیم کنند و تا زمان وجود تقاضا، به ارایه خدمات ادامه دهند.

    تولید متوقف نشده است

    سید عبدالوهاب سهل‌آبادی، رییس خانه صنعت، معدن و تجارت، نیز با اشاره به هماهنگی سریع با تولیدکنندگان پس از آغاز جنگ، اعلام کرد چرخ تولید کشور بدون وقفه در حال حرکت است و بازارها خالی نشده‌اند. وی خواستار حمایت بیشتر از واحدهای تولیدی، تأمین سوخت صنایع و تعویق در وصول مطالبات دولتی در شرایط جنگی شد.

    او همچنین تسهیل ترخیص مواد اولیه از گمرکات را اقدامی موثر برای جلوگیری از توقف تولید دانست و بر لزوم توجه ویژه به کارگران به عنوان بازوی اصلی تولید تأکید کرد.

    در مجموع، روایت رسمی دولت و بخش خصوصی حاکی از آن است که سیاست اصلی در شرایط کنونی، حفظ آرامش بازار، تأمین پایدار کالاهای اساسی، جلوگیری از افزایش قیمت‌ها و حمایت از تولید است؛ راهبردی که موفقیت آن به همکاری همزمان دستگاه‌های اجرایی، اصناف، تولیدکنندگان و همراهی مصرف‌کنندگان وابسته خواهد بود.

  • نسخه جنگی برای بازار؛ از توقف صادرات تا ترخیص فوری از گمرکات

    نسخه جنگی برای بازار؛ از توقف صادرات تا ترخیص فوری از گمرکات

    به گزارش اقتصادران، در حالی که بازار کالاهای اساسی زیر فشار کمبود عرضه و جهش قیمت‌ها نفس می‌کشد، اتاق بازرگانی و گمرک با مجموعه‌ای از تصمیمات فوری به میدان آمدند؛ از تمدید ثبت‌سفارش‌های منقضی‌شده و ترخیص ۹۰ درصدی کالاها تا معافیت از برخی قواعد ارزی. همزمان، دولت برای مهار التهاب داخلی، صادرات محصولات کشاورزی و غذایی را تا اطلاع ثانوی متوقف کرد. بسته‌ای دوگانه که هدفش روشن است: تسریع واردات، کنترل بازار و جلوگیری از شوک قیمتی در روزهای حساس پیش‌رو.

    اتخاذ ۳ تصمیم‌ مهم  برای تسریع در ترخیص کالاها

    از نهم اسفندماه و همزمان با حملات امریکا و اسراییل به خاک ایران، تامین و توزیع کالاهای اساسی به یک «مساله حیاتی» تبدیل شد؛ نه فقط از منظر امنیت غذایی، بلکه از آن جهت که در شرایط جنگی کوچک‌ترین شایعه یا اختلال در عرضه می‌تواند رفتار بازار و مردم را تغییر دهد. همین شد که در همان روزهای ابتدایی، وزارتخانه‌ها و نهادهای مرتبط و همچنین اصناف، خبر از آمادگی برای تامین مایحتاج مردم دادند و بر حفظ جریان توزیع تاکید کردند.  در همین راستا. اتاق ایران برای تسهیل امور بازرگانی سه تصمیم اساسی گرفت وهم‌اکنون در حال اجرا است. اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران به کلیه فعالان اقتصادی اعلام کرد: نظر به ضرورت تسریع در ترخیص محموله‌های موجود در اماکن گمرکی و مدیریت بازار در برهه حساس کنونی، به‌موجب تصمیمات مراجع و دستگاه‌های ذی‌صلاح، تمهیداتی به شرح ذیل، اتخاذ گردیده است. بر این اساس کلیه واردکنندگان، صادرکنندگان، تولیدکنندگان و فعالان حوزه تجارت خارجی می‌توانند بر اساس تمهیدات حمایتی مورد اشاره، نسبت به ترخیص کالا از گمرکات اقدام کنند:

    ۱ -تمدید یک ماهه ثبت سفارش‌های منقضی شده مربوط به کالاهای کشاورزی: ثبت سفارش کلیه کالاهای ذیل ردیف تعرفه بخش کشاورزی که تاریخ اعتبار آنها منقضی شده است به مدت یک ماه تمدید می‌گردد. بر این اساس واردکنندگان با ارایه تعهدات لازم به سازمان مربوطه، می‌توانند نسبت به طی فرآیند تشریفات گمرکی، اقدام کنند.

    ۲ – معافیت کلیه کالاهای وارداتی از قاعده تقدم تاریخ ثبت‌ سفارش نسبت به تاریخ تخلیه: کلیه کالاهایی که به کشور وارد شده‌اند یا می‌شوند تا اطلاع ثانوی از قاعده تقدم تاریخ ثبت‌ سفارش نسبت به تاریخ تخلیه/قبض‌انبار، موضوع ماده (۵) آیین‌نامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات معاف هستند.

    ۳ – فراهم شدن ترخیص درصدی کالاها: امکان ترخیص درصدی کالاها به شرح فایل پیوست، تا اطلاع ثانوی فراهم شده است. لازم به ذکر است، ترخیص ۲۵ قلم کالای اساسی، بدون ثبت اطلاعات منشأ ارز، از تاریخ ۱۰ اسفند ماه، امکان پذیر است. شایان‌ ذکر است که در صورت وصول هرگونه اصلاحیه یا دستورالعمل جدید از مراجع ذی‌صلاح، مراتب به فوریت به اطلاع جامعه فعالان اقتصادی، خواهد رسید. به اطلاع کلیه صادرکنندگان محصولات کشاورزی و فرآورده‌های غذایی می‌رساند، به‌منظور تامین نیازهای داخلی کشور در برهه حساس کنونی و در چارچوب سیاست تنظیم‌ بازار وزارت جهاد کشاورزی، تا اطلاع ثانوی، صادرات کلیه محصولات کشاورزی و فراورده‌های غذایی، کد تعرفه‌های ذیل فصول ۱ تا ۲۴، ممنوع می‌باشد.

    در همین حال، دبیر اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران اعلام کرد با تصمیم هیات‌رییسه، تمامی بخش‌های ضروری از جمله حوزه دبیرکل، واحدهای خدماتی، سامانه‌ها، صدور گواهی مبدأ و کارنه تیر فعال هستند تا در روند صادرات، واردات و لجستیک خللی ایجاد نشود. به گفته ابوالفضل روغنی گلپایگانی، اتاق ایران در ارتباط مستمر با مرزهاست تا مشکلات احتمالی تجارت خارجی سریع برطرف شود و جریان تولید در شرایط حساس کشور متوقف نشود. با لغو ضیافت‌های افطاری، منابع آن صرف آماده‌سازی هزاران بسته معیشتی در استان‌های سیستان‌ و بلوچستان، کردستان و تهران شده و بخشی از کمک‌ها نیز برای آزادی زندانیان غیرعمد اختصاص می‌یابد.

    اقدام جدید گمرک برای ترخیص فوری کالاها 

    در همین حال، گمرک ایران نیز از تمدید مصوبه ترخیص ۹۰ درصدی کالاها خبر داد و اعلام کرد: به دنبال دغدغه صاحبان کالا و بازرگانان در خصوص اتمام مهلت ترخیص ۹۰ درصدی کالاها از گمرکات، این موضوع سریعا در دستور کار مسوولان قرار گرفت و با پیگیری معاون وزیر اقتصاد مجوز ترخیص ۹۰ درصدی کالاها از نهاد متولی اخذ و تمدید شد. بنابراین گزارش ابلاغیه تمدید مجوز ترخیص درصدی برای ۲۲۲۵ ردیف تعرفه کالایی از سوی فرود عسگری معاون وزیر اقتصاد و رییس کل گمرک ایران خطاب به ناظرین و مدیران کل گمرکات سراسر کشور ابلاغ و ترخیص کالاهای ۹۰درصدی تمدید گردید.

    رییس کل گمرک ایران همچنین در دستورالعملی خطاب به گمرکات سراسر کشور اعلام کرد: امکان خروج کالا بدون دریافت و ارایه کد ساتا و صرفاً با درج تعهد در سامانه جامع امور گمرکی از گمرکات امکان‌پذیر شد.‌ در این دستورالعمل که از سوی فرود عسگری – معاون وزیر اقتصاد – جهت اجرا به ناظران و مدیران گمرکات سراسر کشور ابلاغ شده، آمده است: مقرر شد واردکنندگانی که متقاضی خروج کالا بدون دریافت و ارایه کد ساتا از گمرکات هستند، با درج تعهد در سامانه جامع امور گمرکی توسط صاحب کالا یا نماینده قانونی وی مبتنی بر «عدم درخواست ارز پس از ترخیص کالا از بانک مرکزی» به گمرک اجرایی اقدام به خروج کالا کنند.‌ همچنین رییس کل گمرک ایران در این دستورالعمل تأکید کرد: بدین‌ترتیب گمرکات اجرایی مجازند پس از دریافت تعهد مذکور، اقدام به خروج کالا بدون دریافت کد ساتا نمایند.‌ وی همچنین در تبصره‌ای بر اساس دستورالعمل یادشده اعلام کرد: در خصوص خودروسواری، موتورسیکلت، کشنده‌ها و اتوبوس که به صورت CBU وارد شده‌اند، گمرکات اجرایی صرفا بدون صدور پته عبور برای کالاهای مذکور مجاز به ترخیص کالا بدون دریافت کد ساتا خواهد بود.

    ممنوعیت صادرات تمامی محصولات غذایی و کشاورزی

    از دیگر تدابیر مهم دولت در این شرایط جنگی، ممنوع کردن صادرات برخی از اقلام کالایی است. از این رو، سازمان توسعه تجارت ایران در نامه‌ای به گمرک ایران، با هدف تنظیم بازار و شرایط کشور موضوع ممنوعیت صادرات تخم‌مرغ، سیب‌زمینی، گوجه فرنگی و خرمای مضافتی تا اطلاع ثانوی را ابلاغ کرد. این اقدام در چارچوب سیاست‌های تنظیم بازار وزارت جهاد کشاورزی و با توجه به شرایط ویژه کشور صورت گرفته و از سوی سازمان توسعه تجارت جهت اجرا به گمرک ابلاغ شده است. کنفدراسیون صادرات ایران هم اعلام کرده که صادرات تمام محصولات غذایی و کشاورزی دارای کدتعرفه‌های یک الی ۲۴ تا اطلاع ثانوی ممنوع و مراتب جهت اجرا از امروز به گمرکات اجرایی کشور ابلاغ شد. بر این اساس از تمامی صادرکنندگان تقاضا می‌شود از ارسال کالاهای مشمول کدتعرفه‌های مذکور به گمرکات اجرایی خودداری کنند.

    این اقدام در شرایطی صورت گرفت که طی روزهای اخیر بازار سیب‌زمینی در ایران با کاهش عرضه و افزایش قیمت مواجه شد؛ به‌طوری‌که در برخی میادین میوه و تره‌بار و فروشگاه‌ها این محصول به سختی یافت می‌شد و بر اساس مشاهدات خبرنگار ایسنا، قیمت‌ها تا کیلویی ۱۸۰ هزارتومان نیز افزایش یافت. کمبود عرضه در کنار تقاضای بالا، نگرانی‌های زیادی را در میان مصرف‌کنندگان و فعالان بازار ایجاد کرد.  در واکنش به این شرایط، وزارت جهاد کشاورزی با تصمیم سریع اعلام کرد که صادرات سیب‌زمینی متوقف خواهد شد تا عرضه این محصول در بازارهای داخلی افزایش یابد. ممنوعیت صادرات از جمله اقداماتی بود که بازار داخلی را هدف قرار داده تا بتواند نیاز مصرف‌کنندگان را بهتر تأمین کند.

    معاون سازمان تعاون روستایی وزارت جهاد کشاورزی نیز در گفت‌وگو با صدا و سیما تاکید کرد که در چند روز اخیر عرضه سیب‌زمینی به شهرهای مسافرپذیر و برخی استان‌ها به علت صادرات به افغانستان به کندی انجام شد و باعث گرانی این محصول در بازار شده بود. با تصمیم وزارت جهاد کشاورزی صادرات سیب‌زمینی متوقف و با کمک کامیون‌های دستگاه‌های اجرایی ارسال به بازار سرعت گرفته و پیش‌بینی می‌شود قیمت آن تا چند روز آینده به حالت عادی بازگردد.  کارشناسان بخش کشاورزی معتقدند که برای جلوگیری از تکرار چنین نوساناتی در آینده لازم است مدیریت بهتری در برنامه‌ریزی تولید، ذخیره‌سازی و تجارت این کالا اتخاذ شود تا هم تولیدکنندگان و هم مصرف‌کنندگان آسیبی نبینند و بازار به ثبات برسد.

  • انبار‌ها مملو از کالاهای اساسی / آیا نیاز به ذخیره‌سازی خانگی هست؟

    انبار‌ها مملو از کالاهای اساسی / آیا نیاز به ذخیره‌سازی خانگی هست؟

    به گزارش اقتصادران، در پی تحولات اخیر و در آستانه ایام پربرکت ماه رمضان و عید نوروز، هماهنگی بی‌نظیری میان ارکان اجرایی، نظارتی و صنفی کشور شکل گرفته است تا آرامش و امنیت غذایی شهروندان به بهترین شکل ممکن تضمین شود. گزارش‌های میدانی و ابلاغیه‌های رسمی نشان‌دهنده یک «آمادگی حداکثری» برای پاسخگویی به نیاز‌های معیشتی مردم است.

    گمرکات کشور؛ خط مقدم ترخیص ۲۴ ساعته کالا‌های اساسی

    رئیس کل گمرک ایران با صدور ابلاغیه‌ای انقلابی و جهادی، تمامی گمرکات بزرگ کشور را موظف به ارائه خدمات شبانه‌روزی کرد که بر اساس این دستورالعمل، تشریفات گمرکی کالا‌های اساسی و اقلام پرخطر مانند آمبولانس و تجهیزات امدادی در اولویت مطلق قرار گرفت، اما نکته مهم این است که ابلاغ مجوز ترخیص ۱۰۰ درصدی کالا‌های اساسی و رایزنی برای تسهیلات بیشتر نشان می‌دهد دولت با تمام توان در حال تزریق کالا از بنادر به سفره‌های مردم است و حضور میدانی مدیران و شیفت‌بندی کارکنان، تضمین‌کننده این زنجیره تأمین بدون وقفه خواهد بود.

    پیام صریح وزیر جهاد کشاورزی: هیچ کمبودی نداریم

    غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، در جلسه ستاد مدیریت بحران این وزارتخانه، ضمن تأکید بر اقتدار و وفاق ملی، با قاطعیت اعلام کرد که تمامی پیش‌بینی‌ها برای تأمین اقلام خوراکی شب عید و ماه مبارک رمضان انجام شده است.

    مدیریت مستقیم وزیر از طریق تماس با رؤسای سازمان‌ها در سراسر کشور و تفویض اختیارات ویژه به آنها، فرآیند حمل کالا از بنادر به عمق کشور را سرعت بخشیده است واین رویکرد عملیاتی، راه را بر هرگونه شایعه کمبود یا نوسان قیمت بسته است.

    بازار در قرق کالا؛ انبار‌ها مملو از اقلام ضروری

    حمیدرضا رستگار رئیس اتاق اصناف تهران ، نیز با تأیید پایداری کامل بازار، از وفور کالا خبر داد و با اطمینان به مردم اعلام کرد که انبار‌ها تا پایان تعطیلات نوروز به طور کامل شارژ شده‌اند و روند توزیع با سرعتی بیش از پیش در حال انجام است و تاکید کرد که نیاز به خرید هیجانی و ذخیره‌سازی خانگی نیست و وفور کالا در بنادر و فروشگاه‌ها به قدری است که حتی با وجود جابه‌جایی‌های جمعیتی در سفر‌های نوروزی، تعادل بازار در کمترین زمان ممکن در سراسر کشور حفظ خواهد شد.

  • ترخیص ۱۰۰ درصدی کالاهای اساسی از گمرکات

    ترخیص ۱۰۰ درصدی کالاهای اساسی از گمرکات

    به گزارش اقتصادران، فرود عسگری معاون وزیر اقتصاد و رئیس کل گمرک ایران خطاب به ناظران و مدیران گمرکات سراسر کشور بخشنامه‌ای را ابلاغ کرد.

    در این دستورالعمل ضمن تسلیت شهادت رهبر معظم انقلاب اسلامی در پی حمله رژیم صهیونیستی و آمریکایی و شهادت شماری از هموطنان مظلوم در این حمله، مواردی را برای اجرا و پیگیری مستمر به ناظران و مدیران گمرکات سراسر کشور به شرح ذیل اعلام کرد:

    ۱. ضروری است ضمن تداوم خدمات‌رسانی در همه گمرکات اجرایی، گمرکات بزرگ کشور همچنان به صورت شبانه‌روزی خدمات گمرکی را به محموله‌های صادراتی، وارداتی و ترانزیتی ارائه کنند.

    ۲. با سرکشی مستمر از محوطه‌ها و انبارها، کالاهایی مثل آمبولانس با ورود موقت انجام شود و کالاهای پرخطر در اولویت ترخیص با رعایت سایر مقررات انجام شود.

    ۳. اظهارنامه‌های در جریان، خاصه کالاهای اساسی را رصد و در انجام تشریفات گمرکی تسریع کنید.

    ۴. مدیران گمرکات اجرایی ضمن شیفت‌بندی، حضور کارکنان را با توجه به وضعیت و مصوبات استانی مدیریت کنند. خدمات‌رسانی مستمر به فعالان اقتصادی و ترخیص سریع کالاها در دستور کار باشد.

    ۵. گوشی تلفن همراه همه مدیران محترم روشن باشد.

    ۶. معاونان و مدیران ستادی با گمرکات مهم اجرایی در تماس باشند، مشکلات آن‌ها را بررسی و پاسخ دهند. مدیران گمرکات اجرایی نیز مشکلات احتمالی در ترخیص کالا را گزارش دهند تا در انجام کارها تسهیل و تسریع شود.

    ۷. مجوز ترخیص از مراجع ذی‌ربط اخذ و دیروز ابلاغ شد. لذا ترخیص کالاها اساسی به صورت ۱۰۰ درصد انجام شود.

    ۸. رایزنی برای اخذ مجوز ۱۰_۹۰ (ترخیص ۹۰ درصد کالا و باقی ماندن ۱۰ درصد در گمرکات تا زمان تعیین تکلیف حقوق ورودی کالا) از مراجع ذی‌ربط در دست اقدام است. به محض اخذ مجوز، به گمرکات اجرایی ابلاغ خواهد شد.

    ۹. فقط به اطلاعیه روابط عمومی گمرک ایران و ابلاغیه‌های رسمی ستاد مرکزی گمرک عمل شود.

  • آخرین وضعیت ذخایر کالاهای اساسی در کشور / توزیع نان با ماندگاری بالا در نانوایی‌ها

    آخرین وضعیت ذخایر کالاهای اساسی در کشور / توزیع نان با ماندگاری بالا در نانوایی‌ها

    به گزرش اقتصادران، حمیدرضا رستگار، رئیس اتاق اصناف تهران در پاسخ به این سوال که «بسیاری از اصناف به دلیل تهاجم آمریکا و اسرائیل تعطیل شدند، مردم نیاز خود را از کجا تامین کنند؟» گفت: ممکن است برخی صنوف که فعالیت آنها ضرورتی ندارد، در این شرایط تعطیل شوند؛ اما نانوایی‌ها و فروشگاه‌های زنجیره‌ای در هر شرایطی و حتی با وجود تهاجم آمریکا و اسرائیل فعال‌اند و ذخایر کالاهای اساسی به وفور موجود است.

    مردم خرید خود را همانند روال عادی انجام دهند

    رئیس اتاق اصناف تهران در مورد ذخایر کالاهای اساسی در شرایط جنگ، گفت: ذخایر کالاهای اساسی ازجمله آرد، گوشت، مرع، تخم مرغ و… به اندازه نیاز کشور در داخل تامین و ذخیره شده است. بنابراین، هیچ جای نگرانی وجود ندارد و مردم هم همراهی کنند.

    رستگار از مردم خواست که خرید خود را همانند روال عادی انجام دهند و ادامه داد: هیچ کمبودی در تامین و توزیع کالا وجود ندارد. انشالله طی یکی، دو روز آینده همه چیز به روال عادی برمی‌گردد.

    توزیع بیشتر نان‌های با ماندگاری بالا

    رئیس اتاق اصناف تهران در مورد ساعات کار نانوایی‌ها گفت: ساعت کاری نانوایان همانند سایر روزهای ماه مبارک رمضان است و طبق روال عادی فعالیت می کنند.

    رستگار در پاسخ به این سوال که «آیا تدابیری برای پخت بیشتر نان‌های با ماندگاری بالا اندیشیده شده است؟» گفت: با اتحادیه مربوطه هماهنگ کردیم و آنها هم مشغول به طبخ نان با ماندگاری بیشتر هستند. نوع پخت این نان‌ها با نان تازه متفاوت است. برنامه‌ریزی برای این شرایط را داشتیم و داریم. پیش‌بینی ما با توجه به شرایط مختلف کشور این است که ما برای همه شرایط‌ها آمادگی داریم.

    فعالیت عادی فروشگاه‌های زنجیره‌ای در سطح شهر 

    رئیس اتاق اصناف تهران با بیان اینکه امیدواریم از شرایط پیش‌آمده خارج شویم، گفت: تنظیم بازار مستلزم هماهنگی و همکاری همه مردم و دستگاه‌های مختلف است؛ اما با این وجود، کالا اعم از آرد، نان، گوشت، مرغ، تخم مرغ و… به اندازه نیاز و لازم در بازار موجود است. ممکن است به دلیل مسائل حمل و نقل، اندکی شرایط متفاوت شود زیرا احتمال جابه جایی مردم هست؛ ولی ما آماده هستیم که در هر شرایطی خدمات‌مان را به مردم داشته باشیم.

    رستگار در مورد تعطیلی برخی اصناف، گفت: ممکن است برخی صنوف که فعالیت آنها ضرورتی ندارد در شرایط تهاجم، تعطیل کنند که آن هم لطمه‌ای به تامین و توزیع کالا نمی‌زند زیرا فروشگاه‌های زنجیره‌ای و نانوایی‌ها مشغول به خدمات‌دهی هستند.

  • دومینوی کمبود پس از روغن به شکر و ماکارونی رسید؟

    دومینوی کمبود پس از روغن به شکر و ماکارونی رسید؟

    به گزارش اقتصادران، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی بیان می‌کند که چالش‌ها در توزیع و عرضه روغن برطرف نشده‌اند. بقیه اقلام اساسی در بازار موجودند و افزایش قیمت داشته‌اند. به دلیل مشکلات توزیع در سامانه بازارگاه، کمبود شکر قابل‌انتظار است. تولیدکنندگان ماکارونی از قیمت‌ها ناراضی‌اند و از صرفه نداشتن تولید گلایه دارند. مشروح گفت‌وگو با رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی، درباره بازار کالاهای اساسی را در ادامه می‌خوانید.

    همه محصولات غذایی افزایش قیمت داشته‌اند / کمبود برنج پاکستانی افزایش قیمت برنج ایرانی را نیز در پی دارد

    رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی می‌گوید: به‌طور کلی در نتیجه حذف ارز ترجیحی و ارز نیمایی همه محصولات غذایی افزایش قیمت داشته‌اند. برنج هندی تنظیم بازار در حال توزیع است. این امر به ثبات قیمت‌ها کمک می‌کند. کمبود برنج پاکستانی در بازار و التهاب قیمت آن یکی دیگر از مسائل است. این مساله موجب افزایش قیمت برنج ایرانی نیز می‌شود. اضافه شدن این کالا به شبکه توزیع کاهش قیمت را در پی خواهد داشت.

    توزیع در سامانه بازارگاه به‌صورت عادلانه انجام نمی‌شود / احتمال کمبود شکر در آینده وجود دارد

    او می‌افزاید: شکر هنوز در بازار موجود است و افزایش قیمت داشته است. روند فعلی و پیگیری‌ها حاکی از آن هستند که احتمال کمبود شکر در آینده وجود دارد. بیان می‌شود که توزیع در سامانه بازارگاه عادلانه صورت نمی‌گیرد. برای ثبات عرضه و تقاضا باید در تعادل باشند.

    عرضه روغن از کارخانه به بنکداری با قیمت اقتصادی صورت نمی‌گیرد

    رضا کنگری بیان می‌کند: چالش‌های روغن کماکان ادامه دارند. روغن به‌صورت خیلی محدود و همراه با کالای تحمیلی عرضه می‌شود. از همه مهم‌تر این است که کارخانه‌ها روغن را ۳ درصد کمتر از قیمت مصرف‌کننده که روی اقلام حک می‌شود، به بنکداری می‌دهند. این وضعیت توجیه اقتصادی ندارد. در همین راستا یک سری از فعالین اقتصادی در بازار دارند مسیر فعالیت‌هایشان را عوض می‌کنند.

    توزیع روغن بدون توجه به حاشیه سود در شبکه انجام می‌شود

    رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی اضافه می‌کند: قانون تجارت بیان می‌کند که اقلام باید با قیمت حک‌شده به دست مصرف‌کننده برسند. این در حالی است که توزیع با توجه به حاشیه سود دیده‌نشده انجام می‌شود. همین مساله چالش‌هایی را در مسیر توزیع ایجاد می‌کند. حاشیه سود بنکدار و خرده‌فروش به‌ترتیب ۳ درصد و ۱۲ درصد است و هزینه‌های حمل‌ونقل، بارگیری و… لحاظ نشده‌اند. محصول باید حداقل ۲۵ درصد زیر قیمت مصرف‌کننده از کارخانه وارد شبکه توزیع شود.

    چالش‌های توزیع روغن موجب نارضایتی اصناف است

    رضا کنگری می‌گوید: توزیع روغن کماکان به‌صورت محدود و قطره‌چکانی و همراه با کالاهای تحمیلی نظیر رب و تن ماهی انجام می‌شود. نارضایتی میان اصناف ایجاد شده است زیرا یک سری واحدهای صنفی به صورت تخصصی روغن توزیع می‌کنند که کالای تحمیلی برایشان مسئله‌ساز است. برای مثال، فروش رب مالیات ارزش افزوده دارد. ثبت این کالا در سامانه این واحدها مشکلاتی ایجاد می‌کند چرا که روغن از این مالیات معاف است.

    تولیدکنندگان ماکارونی از صرفه نداشتن فعالیت می‌گویند

    او اضافه می‌کند: توزیع ماکارونی نیز به دلیل مساله حاشیه سود با مشکلاتی روبه‌رو است. علی‌رغم افزایش قیمت، تولیدکنندگان بیان می‌کنند که صرفه اقتصادی ندارند و قیمت مصرف‌کننده باید افزایش یابد. فعلاً ماکارونی در بازار وجود دارد اما در صورت حل نشدن مساله و عدم تزریق کالا به بازار ممکن است با کمبود مواجه شویم.

    مشکلات تأمین و توزیع روغن باید به‌صورت ریشه‌ای حل شوند

    رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی در پایان می‌گوید: در رابطه با بحث روغن سریعاً باید نشستی برگزار شود تا همه مشکلاتشان را بگویند. لازم است آسیب‌شناسی منطقی و کارشناسانه صورت بگیرد تا مشکلات به‌صورت ریشه‌ای حل شوند. حاشیه سود تولیدکنندگان، بنکداران و خرده‌فروشان به‌درستی دیده شود تا چالش‌ها برطرف شوند و توزیع روندی قانونی داشته باشد. در غیر این صورت با ادامه چالش‌ها در نهایت دود به چشم مصرف‌کننده خواهد رفت.

  • فریاد فرودستان از گرسنگی به آسمان رسیده و فریادرسی نیست / خرمی: نتیجه‌ی آنهمه ادعا برای شنیدن صدای مردم، اضافه شدن ۵۰۰ هزار تومان به کالابرگ است؟

    فریاد فرودستان از گرسنگی به آسمان رسیده و فریادرسی نیست / خرمی: نتیجه‌ی آنهمه ادعا برای شنیدن صدای مردم، اضافه شدن ۵۰۰ هزار تومان به کالابرگ است؟

    به گزارش اقتصادران، دولت ادعا کرد مردم نگران نباشند ما کالابرگ می‌دهیم و گرانی‌ها با این کالابرگی که به مردم می‌دهیم جبران می‌شود. اما کالابرگی که دولت از آن سخن می‌گوید، فقط یک میلیون تومان اعتبار دارد و در قیاس با تورم سنگین بازارها، آورده چندانی ندارد: برای دهک‌های فرودست فقط ۵۰۰ هزار تومان عایدی دارد و برای دهک‌های بالاتر چیزی حدود ۶۵۰ هزار تومان در هر ماه!

    افراد متعلق به سه دهک فرودست قبلاً ۵۰۰ هزار تومان کالابرگ می‌گرفتند و سهم دهک‌های بالاتر ۳۵۰ هزار تومان بود. حالا چطور قرار است حمایتِ نهایتاً ۵۰۰ هزار تومانی دولت، همه گرانی‌های ناشی از آزادسازی کامل قیمت ارز و تورمی را که مهار آن ظاهراً از دست دولت خارج شده، جبران کند؟!

    مشاهدات میدانی نشان می‌دهد در ده روز یا دو هفته اخیر، گرانی چند ده درصدی تقریباً به همه کالاها و اقلام اساسی زندگی سرایت کرده است؛ برای نمونه گوشت قرمز را در نظر می‌گیریم؛ دو هفته پیش از این، یک کیلو گوشت قرمز در قصابی‌های سطح شهر کرمانشاه حدود ۹۰۰ هزار تومان قیمت داشت اما بیست و سوم دی‌ماه، این قیمت به حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان رسیده است.

    در تهران در روزهای ابتدای دی، قیمت گوشت قرمز در سطح شهر بین یک میلیون و ۵۰ تا یک میلیون و ۱۰۰ هزار تومان بود اما ۲۳ دی، گوشت در تهران با حداقل ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان افزایش نرخ به فروش می‌رسد؛ یک قصابی در مرکز تهران، قیمت هر کیلو گوشت چرخکرده را یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان اعلام می‌کند.

    در همین بازه زمانیِ دو هفته‌ای، سایر کالاهای مصرفی سبد خانوار نیز ۳۰.۴۰ یا حتی ۵۰ درصد گرانی را تجربه کرده‌اند. نتایج جست‌وجوهای میدانی نشان می‌دهد اقلامی مانند دستمال کاغذی، شوینده‌ها و لبنیات نیز در بازار گران شده‌اند؛ قیمت روغن خوراکی نیز که به ادعای وزیر کشاورزی قرار بود نهایتاً دو برابر شود، به سه برابر قبل رسیده و البته این کالای اساسی هنوز در بسیاری از فروشگاه‌های سطح شهر یافت نمی‌شود.

    برآیند این داده‌های واقعی – تماماً واقعی- نشان می‌دهد که تورمی که بر سبد مصرفی خانواده‌های ایرانی در اثر سیاست‌های اقتصادی اخیر دولت تحمیل شده، چند ده میلیون تومان است؛ و اعجاب‌انگیز این است که رئیس جمهور در گفتگو با مردم حدود دو هفته بعد از آغاز اعتراضات، با یقین و قاطعیت می‌گوید «ما به دقت محاسبه کردیم، حذف ارز ترجیحی ۵۰۰ هزار تومان افزایش هزینه برای مردم به دنبال می‌آورد که این مبلغ را هم در قالب کالابرگ به مردم داده‌ایم…».

    ۲۱ دی، مسعود پزشکیان در گفتگویی تلویزیونی با مردم، در دفاع از افزایش ۵۰۰ هزار تومانی کالابرگ گفت: «بر اساس محاسبات صورت گرفته از سوی بانک مرکزی، سازمان برنامه و بودجه و دیگر سازمانها و گروههای اقتصادی میزان افزایش احتمال قیمت‌ها در ارتباط با کالاهای هدف حدود ۵۰۰ هزار تومان است. برای اینکه فرد بتواند مقدار مورد نیاز را بخرد، ۵۰۰ هزار تومان باید اضافه داشته باشد. پولی که ما از ارز ترجیحی تخصیص دادیم یک میلیون تومان است اما یکسری کالاهای دیگر ممکن است در این بسته یارانه‌ای نباشند و از تالار اول به تالار دوم بروند و ممکن است آن‌ها افزایش پیدا کنند».

    رئیس جمهور توضیح نمی‌دهد چطور اینهمه کارشناس، تورم انتظاری حذف ارز ترجیحی را فقط ۵۰۰ هزار تومان تخمین زده‌اند وقتی فقط گرانی گوشت قرمز به تنهایی بیشتر از ۵۰۰ هزار تومان است؟! چطور این کارشناسان خود را به خواب زده‌اند و سرایت تورم نجومی به همه حوزه‌ها و تقریباً تمام کالاها را پیش‌بینی نکرده‌اند؟!

    پزشکیان با رانتی نامیدن ارز دولتی، بر این مسئله پافشاری دارد که برداشتن یارانه واردات، باعث کاهش فشار معیشتی بر فرودستان می‌شود! او در بخشی دیگر از صحبت‌هایش ادعا می‌کند «در روند گذشته و تا مقطعی که پرداخت ارز به شیوه رانتی ادامه داشت، دهک‌های یک، دو، سه، چهار و پنج که دهک‌های پایین جامعه محسوب می‌شوند. خیلی وقت‌ها از ارزهایی که تخصیص داده می‌شد، بهره‌مند نمی‌شدند و از طرف دیگر روزبه‌روز هم بار زندگی بر دوش آن‌ها سنگین‌تر و سنگین‌تر می‌شد. ما مصمم هستیم به هیچ وجه نگذاریم مردم از بُعد معیشت در مشکل و تنگنا باشند و تا جایی که از دست ما برمی‌آید با تمام وجود در تلاشیم که نگرانی‌های آن‌ها را رفع کنیم».

    اما آنچه ما در کف بازار و در سطح خیابان‌های شهر می‌بینیم، گرانی سنگین همه اقلام اساسی زندگی و وضعیت بغرنج معیشت همان گروه‌هایی‌ست که رئیس جمهور ادعا می‌کند همه تلاش دولت آن است که در مشکل و تنگنا نباشند.

    «با ۵۰۰ هزار تومان کالابرگ اضافی، چطور مشکلات معیشتی مردم برطرف می‌شود» علیرضا خرمی فعال کارگری با طرح این پرسش ادامه می‌دهد: قرار بود صدای مردم و اعتراضات آن‌ها را بشنوند، آیا نتیجه‌ی آنهمه ادعا برای شنیدن صدای مردم همین ۵۰۰ هزار تومان اضافه است که به حساب مردم ریختند؟ هر کار خواستند صورت دادند و مهار تورم را رها کردند، حالا چطور از این ۵۰۰ هزار تومان که فعلاً با آن می‌شود فقط ۳۰۰ گرم گوشت خرید، دفاع می‌کنند؟!

    خرمی اضافه می‌کند: دولت قیمت‌ها را آزاد کرده و همه اجناس دلاری به زعم دولت به «قیمت جهانی» به مردم عرضه می‌شود؛ یعنی گوشت و مرغ و برنج و مایحتاج ساده زندگی که تا چند وقت پیش از تمام کشورهای منطقه ارزان‌تر بود، الان گران‌تر از بسیاری از کشورهای دنیا به مردمی فروخته می‌شود که ۸۰ درصدشان زیر خط فقر درآمد دارند و با حقوق یک روزشان، یک کیلو گوشت نمی‌توانند بخرند!

    این فعال کارگری خطاب به تصمیم‌سازان و رئیس جمهور ادامه می‌دهد: می‌خواهید «صدای مردم» را بشنوید؟ وقتش رسیده که حقوق کارگران و کارمندان را حداقل با کشورهای همسایه همتراز کنید تا نیروی کار بتواند نیازهای اولیه زندگی را تامین کند و مجبور به مهاجرت از این مرز و بوم و نوکری برای سرمایه‌داران کشورهای بیگانه نشود. آقای رئیس جمهور صدای مردم اینها است، کمی بشنوید!

    رئیس جمهور و دولت باید به «مردم» همان مردمی که مدعی شنیدن صدایشان هستند، پاسخ بدهند که ۵۰۰ هزار تومان کالابرگ اضافه، از کدام محاسبات کارشناسانه بیرون آمده، و چطور قرار است تنگناهای معیشتی را برطرف کند. باید پاسخ بدهند فقط دو هفته بعد از آزادسازی و دقیقاً وقتی که «مردم» به شرایط اقتصادی در کف خیابان اعتراض داشتند، چرا سبد مصرفی خانوار برای یک زندگی بسیار ساده، چند ده میلیون گران‌تر شد، چرا کار تامین معاش فرودستان آن‌چنان بیخ پیدا کرده که فریادها از گرسنگی به آسمان رسیده و فریادرسی نیست؟!

    گزارش: نسرین هزاره مقدم

  • نان، قوت غالب سفره‌ کم‌درآمدها شد / سقوط آزاد مصرف سالانه گوشت در خانوار ایرانی از ۱۲کیلوگرم به زیر ۴کیلوگرم!

    نان، قوت غالب سفره‌ کم‌درآمدها شد / سقوط آزاد مصرف سالانه گوشت در خانوار ایرانی از ۱۲کیلوگرم به زیر ۴کیلوگرم!

    به گزارش اقتصادران، در یک کار پژوهشی، با استفاده از داده‌های بودجه خانوار مرکز آمار ایران، تغییر مصرف سه دهک پایین شهرهای استان تهران بررسی شد. نتایج بررسی آماری حاکی از آن است که از سال۱۳۹۰ تا سال۱۴۰۳ مصرف کالاهای پرکالری نظیر لبنیات، گوشت قرمز و برنج روند کاهشی را تجربه کرده و از سال۱۳۹۷ مصرف این اقلام به‌طور میانگین ۵۰ درصد افت داشته است. اما در مقابل مصرف نان که ارزان و کم‌کالری است، به شکل قابل توجهی افزایش یافته است. نتایج این بررسی‌ها نشان می‌دهد که خانوارهای شهری سه دهک پایین استان تهران به‌دلیل افزایش قیمت کالاهای اساسی به سمت استفاده از اقلام ارزان و کم‌کالری رفته‌اند. پیش‌تر آمارهای رسمی نهادهای پژوهشی نیز تایید کرده بودند که بیش از نیمی از خانوارهای ایرانی برای تامین حداقل کالری روزانه با مشکل روبه‌رو شده‌اند.

    61+copy

    برای فهم تغییرات کیفیت زندگی انسان‌ها، به ویژه فقرا، بررسی تحولات سبد خوراکی آنها اهمیت ویژه‌ای دارد. بررسی داده‌های منتشرشده مرکزآمار نشان می‌دهد سبد خوراکی سه دهک پایین ساکن در شهرهای استان تهران از نظر کمیت و کیفیت افت شدیدی داشته است. به این صورت که مصرف اقلام اصلی مثل گوشت قرمز، لبنیات و برنج از سال۱۳۹۷ به‌طور میانگین کاهش ۵۰درصدی را تجربه کرده و از سویی دیگر نان نقش جایگزین را پیدا کرده است. رشد اقتصادی میانگین صفر درصدی دهه۱۳۹۰ و تغییر میانگین تورم از سطح ۲۰درصدی به ۴۰درصد پس از اعمال تحریم‌های سال۱۳۹۷ علت اصلی کاهش کیفیت زندگی این دهک‌ها است.

    از طرفی اندازه اقتصاد ثابت مانده است و از طرف دیگر شرایط تورمی موجب بازتوزیع ثروت و درآمد به ضرر دهک‌های پایین شده است. تورم بالاتر خوراکی‌ها نسبت به غیرخوراکی‌ها، فشار تورمی بر دهک‌های فقیر را تشدید کرده است. سهم سبد خوراکی از کل هزینه‌های این خانوار‌ها نسبت به دهک‌های بالاتر بیشتر است و این امر موجب شده است که تورم این دهک‌ها بالاتر باشد. بنابراین برای جبران رفاه از دست رفته این خانوارها لازم است از یک طرف با افزایش رشد اقتصادی اندازه کل اقتصاد بزرگ‌تر شود و از طرف دیگر فرآیند افزایش نابرابری با کنترل تورم متوقف شود.

    بررسی داده‌های مرکزآمار ایران نشان می‌دهد سبد غذایی خانوارهای سه دهک پایین درآمدی ساکن در شهرهای استان تهران طی دهه۱۳۹۰ و به‌خصوص بعد از تحریم‌های سال۱۳۹۷، تغییرات چشم‌گیری داشته است. مقدار مصرف گوشت قرمز، لبنیات و برنج کاهش داشته و در مقابل مصرف نان ۵۵درصد افزایش یافته است. نیاز کالری روزانه هر فرد، از نظر علم تغذیه، به سن، جنس، وزن و سطح فعالیت بستگی دارد که برای یک بزرگسال معمولا حدود ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ کالری در روز برآورد می‌شود.

    با این حال علاوه بر تامین حداقل کالری مورد نیاز روزانه، ترکیب رژیم غذایی نیز باید شامل پروتئین کافی برای حفظ عضله و ایمنی، چربی‌های مفید، کربوهیدرات‌های باکیفیت، و نیز ریزمغذی‌هایی مثل کلسیم، آهن، روی، ویتامین‌های مختلف و فیبر باشد. رژیمی که به سمت نان و کربوهیدرات ارزان متمایل شود و پروتئین و لبنیات و تنوع غذایی در آن کاهش یابد، در دهک‌های فقیر می‌تواند به کم‌خونی، کاهش رشد و یادگیری در کودکان، تضعیف سیستم ایمنی و پوکی استخوان در بلندمدت منجر شود و از سوی دیگر، به شکل متناقضی احتمال اضافه‌وزن، دیابت و بیماری‌های قلبی به علت کیفیت پایین کالری و کمبود ریزمغذی‌ها افزایش یابد.

    جایگزینی پروتئین‌ها با نان

    بررسی‌های «دنیای‌اقتصاد» از داده‌های طرح هزینه و درآمد خانوار حاکی از افت مصرف پروتئین در سال‌های اخیر است. برای این منظور مصرف سالانه گوشت قرمز و لبنیات شامل شیر، ماست، پنیر و کره مورد بررسی قرار گرفته است. همان‌طور که در شکل ۱ نشان داده شده است، مصرف سالانه گوشت قرمز برای هر خانوار طی سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۶ به‌طور میانگین برابر با ۱۲ کیلوگرم بوده که با افتی شدید به میانگین ۶ کیلوگرم طی سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۳ رسیده. علاوه بر این، اوج مصرف حدود ۱۶ کیلوگرم برای هر خانوار در سال۱۳۹۶ بوده که طی ۷سال به کمتر از ۴کیلوگرم در سال۱۴۰۳ رسیده است. لبنیات نیز در بازه زمانی مورد بررسی کاهش داشته است. انواع شیر، ماست، پنیر و کره در این گروه غذایی لبنیات قرار دارند. میانگین مصرف سالانه لبنیات برای هر خانوار از ۱۳۰کیلوگرم در سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۶ به ۱۰۴ کیلوگرم در سال‌های ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۳ کاهش یافته است. این شرایط در سال‌های اخیر رو به وخامت رفته است؛ به‌طوری‌که در چهارسال منتهی به ۱۴۰۳ میانگین مصرف سالانه لبنیات ۹۲ کیلوگرم بوده است.

     

    62+copy

     

     

    در کنار کاهش مصرف گوشت قرمز و لبنیات، مصرف برنج نیز در میان دهک‌های پایین درآمدی نیز افت داشته است. در شکل ۳ مشاهده می‌شود که مصرف سالانه برنج خانوار نیز افت شدیدی را تجربه کرده است؛ به‌طوری‌که از میانگین ۹۳کیلوگرم در ۷سال ابتدایی دهه۹۰ به میانگین ۶۳کیلوگرم در ۷سال بعدی رسیده است. علاوه بر این اوج مصرف در سال ۱۳۹۶ برابر ۱۰۵ کیلوگرم بوده و حضیض آن در سال۱۴۰۳ به ۴۰کیلوگرم در سال رسیده است. به نظر می‌رسد در نهایت نان آن چیزی است که تبدیل به خوراک غالب جمعیت فقیر شهرهای استان تهران شده است. در شکل۴ مشاهده می‌شود که میانگین مصرف سالانه هر خانوار از ۳۶۰کیلوگرم در ۷سال ابتدایی دهه۹۰ به ۴۴۰کیلوگرم در ۷سال بعدی افزایش یافته است. همچنین مصرف نان از سال۹۸ به بعد همواره سیر صعودی داشته و از ۳۴۶کیلوگرم در این سال به ۵۶۳کیلوگرم در سال۱۴۰۳ برای هر خانوار رسیده است. آنچه در الگوی مصرف سه دهک پایین درآمدی شهرهای استان تهران بین سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ مشاهده می‌شود، صرفا کم‌خوری یا تغییر ذائقه نیست، بلکه یک بازآرایی اجباری در سبد غذایی است که از دل تورم، کاهش قدرت خرید و سیاست یارانه‌ای نان بیرون می‌آید.

    کاهش درآمد واقعی خانوارها

    مهم‌ترین عاملی که به افت کیفیت سفره خانوارهای کم‌درآمد دامن زده، کاهش درآمد واقعی بوده است. نکته قابل توجه این است که رشد درآمد دهک‌های پایین درآمدی کمتر از تورم بوده است. اگر درآمد اسمی کمتر از نرخ تورم بالا برود، درآمد واقعی کاهش می‌یابد. این کاهش درآمد واقعی همان چیزی است که اثر درآمدی را فعال می‌کند؛ خانوار نه‌فقط به‌دلیل گران شدن نسبی خوراکی‌ها، بلکه به‌دلیل کاهش درآمد واقعی مجبور به کاهش مصرف می‌شود. در چنین شرایطی، حتی اگر خانوار سهمی ثابت یا حتی بالاتر از بودجه خود را به خوراک اختصاص دهد، باز هم ممکن است مقدار مصرف بسیاری از اقلام پایین بیاید؛ زیرا قیمت‌ها سریع‌تر از توان خرید رشد کرده‌اند. به همین دلیل است که در بسیاری از داده‌های منتشرشده سهم هزینه خوراکی‌ها در سبد هزینه خانوار ثابت یا افزایشی است؛ اما مقدار مصرف گوشت، لبنیات و برنج کاهش می‌یابد؛ زیرا خانوار بخش عمده‌ای از بودجه محدودش را صرف غذا می‌کند؛ اما غذای کمتر، کم‌کیفیت‌تر و کم‌تنوع‌تر می‌خرد.

    در این میان، افزایش مصرف نان که در نمودار چهارم آمده است، کلید فهم رفتار مصرفی دهک‌های پایین است. نان در ایران به‌واسطه یارانه و کنترل قیمت، با افزایش قیمت کمتری نسبت به بسیاری از اقلام خوراکی مواجه می‌شود. وقتی دولت قیمت نان را پایین نگه می‌دارد، نان به غذای اصلی جمعیت تبدیل می‌شود؛ کالایی که هم در دسترس است، هم سیرکننده است و هم نسبت به سایر اقلام کمتر گران می‌شود. بنابراین طبیعی است که خانوار برای جبران افت مصرف گوشت، لبنیات و حتی برنج، به سمت نان حرکت کند.

    63+copy

    از منظر نظریه مصرف، یک جابه‌جایی از کیفیت به کمیت اتفاق افتاده است؛ چراکه خانوار تلاش می‌کند با هزینه محدود، حداقل انرژی غذایی مورد نیاز خود را تامین کند، حتی اگر این کار به قیمت کاهش پروتئین و ریزمغذی‌ها تمام شود. جمع‌بندی این پنج نمودار یک تصویر روشن ارائه می‌دهد: سه دهک پایین استان تهران در فاصله ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳ به‌سمت یک سبد غذایی ساده‌تر، ارزان‌تر و کم‌کیفیت‌تر رانده شده‌اند. تورم بالای خوراکی‌ها فشار اصلی را وارد کرده، سهم بالای خوراک در بودجه فقرا این فشار را تشدید کرده و عقب‌ماندن رشد درآمد از تورم اثر درآمدی را به عامل تعیین‌کننده دیگر تبدیل کرده است.

    در نهایت، یارانه نان جهت‌گیری جانشینی را مشخص کرده و باعث شده مقدار مصرف نان افزایش یابد و نقش جایگزین را پیدا کند. این تغییرات فقط کم شدن مصرف نیست؛ نشانه‌ای از تغییر کیفیت زندگی و رفاه تغذیه‌ای است. وقتی میانگین مصرف سالانه گوشت هر خانوار از ۱۲کیلوگرم به زیر ۴کیلوگرم می‌رسد و مصرف لبنیات و برنج هم کاهش پیدا می‌کنند، افزایش نان تنها به معنای جبران کالری است و نه جبران کیفیت از دست رفته. این دقیقا همان نقطه‌ای است که در سیاستگذار باید توجه جدی به آن نشان دهد؛ زیرا آثار آن فقط در سفره امروز دیده نمی‌شود، بلکه در سلامت و سرمایه انسانی سال‌های بعد هم خود را نشان می‌دهد. افزایش رشد اقتصادی و کنترل تورم سیاست‌هایی در سطح کلان هستند که می‌توانند قدرت خرید خانوار را تقویت کنند و موجب افزایش کیفیت و کمیت تغذیه خانوارها شوند.