برچسب: قیمت برق

به گزارش اقتصادران، مصطفی رجبی مشهدی، مدیر عامل توانیر، گفت: بر اساس قیمت تمام شده سال‌های قبل حدود ۵۰ درصد از قیمت تمام شده برق را از مشترکین می‌گیریم.

مدیر عامل توانیر  با اشاره به این که هنوز اطلاعات ۱۴۰۳ تکمیل نشده و با توجه به قیمت‌های برق در سال ۱۴۰۲ بهای انرژی دریافتی از مشترکین خانگی مناطق عادی که زیر الگو مصرف کردند در ماه نه هزار تومان بوده است، گفت: هفت هزار تومان بابت سایر خدمات، مثل آبونمان، بیمه همگانی و بیمه حوادث که منابع برخی از آن‌ها به صنعت برق برنمی گردد بنابراین قبض‌هایی که صادر می‌شده، حدود ۳۴ تا ۳۵ هزار تومان بوده است.

مصطفی رجبی مشهدی درباره قیمت تمام شده برق در سال ۱۴۰۲ به ازاری هر کیلووات گفت: عددتمام شده در آن زمان بیش از ۳۰۰ تومان بوده است در حالی که میانگین قیمت به ازای هر کیلو وات ساعت ۱۵۷ تومان بوده است، که این مابه التفاوت باعث بدهی به بخش خصوصی بابت تولید برق وتولید گنندگان تجهیزات و پیمانکاران می‌شود.

مدیر عامل توانیر گفت: قیمت برق برای کسانی که زیر الگو برق مصرف می‌کنند، طبق قانون باید یارانه‌ای باشد، اما در حال حاضر برای کسانی که بیش از الگو برق مصرف می‌کنند، نیز یارانه‌ای است.

مصطفی رجبی مشهدی ادامه داد: قیمت تمام شده برق اگر همه موارد را لحاظ کنیم حداقل چهار هزار تومان است حتی همین عدد را هم مشترکان خیلی پر مصرف پرداخت نمی‌کنند.

به گزارش اقتصادران، شاخص قیمت تولیدکننده برق، یکی از شاخص‌های اقتصادی است که تغییرات قیمت‌های فروش برق از سوی تولیدکنندگان به شبکه توزیع یا مصرف‌کنندگان نهایی را اندازه‌گیری می‌کند.

این شاخص که به‌طور عمده بر قیمت برق تولیدی نیروگاه‌ها متمرکز است، به‌عنوان یکی از معیارهای تورم در بخش تولید برق مورد استفاده قرار می‌گیرد.

بر اساس آخرین گزارش منتشر شده توسط مرکز آمار ایران، شاخص قیمت تولیدکننده در بخش برق در اسفندماه ۱۴۰۳ به عدد ۴۲۰.۰ رسید. این شاخص نسبت به ماه قبل ۱.۷ درصد کاهش نشان می‌دهد، اما در مقایسه با ماه مشابه سال قبل ۲۷.۷ درصد افزایش یافته است.

همچنین، تورم سالانه این بخش در دوازده ماه منتهی به اسفند ۱۴۰۳ نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۱۴.۵ درصد رشد داشته است.

افزایش تورم بخش برق نسبت به سال ۱۴۰۲

در اسفندماه سال ۱۴۰۳، شاخص قیمت تولیدکننده برق نسبت به بهمن‌ماه ۱.۷ درصد کاهش یافت. این در حالی است که در بهمن ۱۴۰۳، تورم ماهانه ۰.۹- درصد بوده و بنابراین میزان کاهش تورم در اسفند ۰.۸ درصد بیشتر شده است.

به بیان دیگر، میانگین قیمت فروش برق توسط نیروگاه‌ها به شرکت‌های توزیع برق در اسفند نسبت به بهمن کاهش یافته است. بررسی تغییرات شاخص در بازه‌های زمانی مختلف مصرف برق نشان می‌دهد که در این ماه، قیمت برق در ساعات اوج‌بار ۰.۷ درصد افزایش، در ساعات میان‌بار ۳.۰ درصد کاهش و در ساعات کم‌بار ۰.۷ درصد کاهش داشته است.

تورم نقطه به نقطه شاخص قیمت تولیدکننده برق در اسفندماه ۱۴۰۳ به ۲۷.۷ درصد رسید. این میزان نسبت به تورم نقطه به نقطه بهمن‌ماه یعنی ۳۱.۹ درصد، ۴.۲ واحد درصد کاهش داشته است.

تحلیل تغییرات قیمتی در ساعات مختلف مصرف برق نشان می‌دهد که در مقایسه با اسفند سال گذشته، قیمت برق در ساعات اوج‌بار ۴۱.۳ درصد، در ساعات میان‌بار ۳۵.۳ درصد و در ساعات کم‌بار تنها ۱.۶ درصد رشد داشته است.

شاخص قیمت تولیدکننده برق در دوازده ماه منتهی به اسفندماه ۱۴۰۳ نسبت به دوره مشابه سال قبل، ۱۴.۵ درصد افزایش نشان می‌دهد. این میزان در مقایسه با مدت مشابه در بهمن‌ماه یعنی ۱۵.۱ درصد، ۰.۶ واحد درصد کمتر شده است.

به عبارت دیگر، میانگین قیمت دریافتی توسط نیروگاه‌های برق به ازای فروش محصول خود به شرکت‌های توزیع برق، در دوازده ماه منتهی به اسفند ۱۴۰۳ نسبت به دوره مشابه در ماه قبل، ۱۴٫۵ درصد افزایش داشت.

بررسی تغییرات به تفکیک زمان مصرف نشان می‌دهد که در این دوره، قیمت برق در ساعات اوج‌بار ۱۴.۴ درصد، در ساعات میان‌بار ۱۵.۰ درصد و در ساعات کم‌بار ۱۳.۵ درصد رشد داشته است.

افزایش قیمت سوخت نیروگاه‌ها به افزایش قیمت برق می‌انجامد

مطابق مصوبه هیات وزیران در روز ۲۸ اسفند ۱۴۰۳، نرخ سوخت نیروگاه‌هایی که تمام یا بخشی از برق تولیدی خود را به شبکه برق تحویل می‌دهند، ۵۰ درصد افزایش یافت.

مطابقه این مصوبه، افزایش ۱٫۵ برابری قیمت‌ها نسبت به سال ۱۴۰۳، به ازای هر لیتر فرآورده نفتی و هر مترمکعب گاز طبیعی تحویلی به نیروگاه‌ها با احتساب عوارض و مالیات بر ارزش افزوده ۲۷۰ تومانی تعیین شد.

سوخت یکی از اصلی‌ترین مولفه‌های هزینه‌ای در تولید برق است. افزایش ۵۰ درصدی قیمت سوخت، به‌ویژه برای نیروگاه‌های گازی با راندمان پایین، هزینه‌های تولید را به شدت بالا می‌برد. این تغییر می‌تواند تاثیر قابل توجهی بر شاخص قیمت تولیدکننده برق در ماه‌های آینده داشته باشد.

اثر افزایش هزینه بر شاخص قیمت تولیدکننده برق

با رشد هزینه‌های تولید به دلیل افزایش نرخ سوخت نیروگاه‌ها، این احتمال وجود دارد که شاخص قیمت تولیدکننده برق در ماه‌های آتی روند صعودی داشته باشد. این شاخص که میانگین قیمت فروش برق توسط نیروگاه‌ها را نشان می‌دهد، به‌طور طبیعی با افزایش هزینه نیروگاه‌ها افزایش می‌یابد.

تصویب افزایش ۵۰ درصدی نرخ سوخت نیروگاه‌ها توسط هیات وزیران، چشم‌انداز شاخص قیمت تولیدکننده برق در سال ۱۴۰۴ را دستخوش تغییر می‌کند. سوخت نیروگاه‌ها به‌ویژه در نیروگاه‌های گازی و سیکل ترکیبی، یکی از مهم‌ترین اجزای هزینه تولید برق محسوب می‌شود. افزایش قیمت سوخت به‌طور مستقیم هزینه تمام‌شده تولید برق را بالا می‌برد.

هرچند در اسفند ۱۴۰۳ کاهش شاخص قیمت تولیدکننده برق نسبت به ماه قبل مشاهده شد، اما این کاهش یک روند پایدار نیست. با توجه به جهش هزینه‌های تولید ناشی از افزایش قیمت سوخت، این احتمال وجود دارد که در سال ۱۴۰۴ روند افزایشی در شاخص قیمت تولیدکننده برق شکل گیرد. برای جبران کاهش حاشیه سود نیروگاه‌ها، احتمال افزایش نرخ خرید تضمینی برق توسط دولت وجود دارد.

با توجه به فرا رسیدن روزهای گرم سال، احتمال افزایش قیمت برق در اوج بار مصرف، می‌تواند هزینه‌های مردم را افزایش دهد.

به گزارش اقتصادران، علی‌آبادی گفت که تاکنون حدود ۵ هزار و ۸۰۰ مگاوات واحد جدید هم رفع محدودیت شده و هم به مدار تولید اضافه شده است. نیروگاه رودبار نیز به مدار تولید پیوسته که خبر خوبی است. می‌توانیم از ظرفیت آبی هم که در حوزه رودخانه کارون داریم، استفاده کنیم.»

وزارت نیرو در راستای کاهش ناترازی تولید و مصرف برق در اوج بار تابستان سال‌جاری ۱۴ مگا پروژه را در نظر گرفته است که این پروژه‌ها شامل احداث نیروگاه‌های حرارتی، انجام بموقع و کامل تعمیرات نیروگاه‌ها، ارتقا و رفع محدودیت واحدهای نیروگاهی موجود، احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر، استفاده از حداکثر تولید برق نیروگاه‌های صنایع و نفت، تأمین سوخت نیروگاه‌های حرارتی و تولید کامل نیروگاه‌های برقابی، توسعه و رفع محدودیت از شبکه‌های برق کشور، هوشمندسازی و نصب کنتورهای هوشمند، مدیریت مصرف و بهینه سازی، توسعه تبادلات برون مرزی برق، جمع‌آوری مراکز غیر مجاز استخراج رمزارز و انشعاب‌های غیرمجاز، استفاده حداکثری از قابلیت‌های شبکه، جلب سرمایه‌گذاری در سمت عرضه و تقاضای برق و تأمین منابع مالی و پیگیری الزامات مورد نیاز است.
براساس آمار اعلامی از سوی وزارت نیرو ظرفیت نامی نیروگاه‌های کشور در مجموع ۹۴ هزار و ۶۳۳ مگاوات است که ۸۴ درصد یعنی معادل ۷۹ هزار و ۸۴۲ مگاوات آن مربوط به نیروگاه‌های حرارتی، ۱۲ هزار و ۲۶۱ مگاوات یعنی ۱۳ درصد نیروگاه‌های برقابی، هزار و ۵۱۱ مگاوات یعنی ۲ درصد نیروگاه‌های تجدیدپذیر و هزارو بیست مگاوات که یک درصد می‌شود مربوط به نیروگاه‌های اتمی است. اما این میزان پاسخگوی نیاز مصرف برق در کشور نیست.
پیش‌بینی‌های وزارت نیرو نشان می‌دهد ناترازی‌های سال‌جاری که از هفته سوم فروردین ماه با دو هزار مگاوات ناترازی آغاز شده است، در هفته ۲۲ (۱۸ تا ۲۴ مردادماه) به اوج خود می‌رسد و مصرف برق به ۸۵ هزار مگاوات خواهد رسید. این زمانی است که ۵۷ هزار مگاوات برق توسط نیروگاه‌های حرارتی تولید می‌شود؛ ۸ هزار مگاوات برق دیگر نیز با روش‌های دیگر تأمین خواهد شد و کمبود برق به ۲۰ هزار مگاوات خواهد رسید. در ۱۰ هفته پس از این نیز بحران ناترازی برق با شیب نزولی ادامه خواهد داشت تا آنجا که در هفته ۳۲ با کاهش دما میزان ناترازی به کمتر از ۱ هزار مگاوات خواهد رسید.‌

ارزان‌ترین برق در ایران

یکی از مشکلات صنعت برق در ایران همچنان پایین بودن نرخ‌ها برای مصرف کنندگان و مشترکان است. ایران رتبه دوم جهانی پرداخت یارانه انرژی را به خود اختصاص داده و ۱۳ درصد از کل یارانه انرژی جهان در ایران پرداخت می‌شود. همچنین قیمت برق خانگی در ایران میان ۱۴۷ کشور جهان در پایین‌ترین سطح قرار دارد؛ به طوری که هر ایرانی برای مصرف هر کیلو وات ساعت برق ۰٫۴ سنت پرداخت می‌کند. در حالی که مشترکان برق در کشورهای دیگر مبالغ قابل توجهی برای برق مصرفی پرداخت می‌کنند. به طور مثال قیمت برق خانگی در ترکیه ۴٫۸ سنت، عربستان ۵٫۳ سنت، هند ۷٫۷ سنت، ژاپن ۲۲ سنت، ایتالیا۴۶ سنت و… است.

چقدر کار کنیم پول یک ماه برق را پرداخت کنیم؟

مقایسه حداقل حقوق و دستمزد در کشور و قدرت خرید برق نیز نشان می‌دهد ایرانیان تنها با ۱٫۵ ساعت کار کردن می‌توانند برق مورد نیاز مصرف یکماه خود را تأمین کنند. در حالی که کشورهای دیگر برای مصرف همین میزان برق باید زمان بیشتری بگذارند. مثلاً مشترکان ترکیه برای پرداخت هزینه برق یک ماه خود باید ۳٫۹ ساعت، عربستان ۲٫۷ ساعت، چین ۱۰ ساعت و… کار کنند. علاوه بر آن وزارت نیرو می‌گوید قیمت پایین برق در میان مشترکان خانگی موجب شده تا در اماکن مختلفی همچون مطب دندانپزشکی، طلا فروشی، نانوایی، دامداری و… استخراج رمز ارز رونق پیدا کند.

تنها یک سوم هزینه انرژی را مشترکان پرداخت می‌کنند

شاخص «شدت انرژی» شاخص کارایی مصرف انرژِی در یک کشور است که نشان می‌دهد برای تولید هزار دلار در اقتصاد چند کیلوگرم انرژی معادل نفت خام مصرف شده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد سرانه مصرف انرژی در ایران در سال ۲۰۲۳ حدود ۱۳۰۰ دلار بوده که تنها یک سوم آن از مصرف کننده دریافت شده و بقیه آن که حدود ۹۰۰ دلار است در قالب یارانه پنهان به مشترکان پرداخت شده است. به علت همین قیمت پایین انرژی، میزان مصرف برق در کشور روند صعودی دارد به گونه‌ای که در ایران در میان ۴۶ کشور با افزایش ۷۵ درصدی رتبه اول در شدت مصرف بالای انرژی را به خود اختصاص داده است.

سرانه مصرف برق خانوارهای ایرانی دو برابر کشورهای اروپایی

نمودارها و بررسی‌ها نشان می‌دهد ایران یکی از بالاترین نرخ‌های مصرف انرژی در دنیا را به خود اختصاص داده است. این امر به علت وجود صنایع انرژی با راندمانی پایین‌تر از متوسط جهانی و بد مصرفی مشترکان خانگی است. در واقع سرانه مصرف برق خانوارهای ایرانی دو برابر کشورهای اروپایی همچون ترکیه و اسپانیا ثبت شده است. مطالعات نشان می‌دهد میزان قابل توجهی از این مصرف در بخش خانگی برای سیستم سرمایشی در فصول گرم سال و استفاده بیش از اندازه از کولرهای گازی است. چنانکه کولرهای گازی، سالانه ۲۵۰۰ مگاوات به تقاضای برق کشور اضافه می‌کنند.

به گزارش اقتصادران، مجید گودرزی، کارشناس حوزه انرژی، پیرامون مشکلات موجود در حوزه برق و گاز و تأثیر پویش «دو درجه کمتر» بر مصرف گاز، در گفت‌و‌گو با رویداد ۲۴ به تحلیل وضعیت کنونی پرداخت.

گودرزی ادامه داد: «یکی از مشکلات جدی وزارت نیرو، تعیین قیمت خرید تضمینی برق پایین‌تر از بهای تمام شده است که این تصمیم باعث ورشکستگی تولیدکنندگان برق شده است. همچنین، برخی از وام‌ها با ارز ۴۲۰۰ تومانی که از صندوق توسعه ملی به تولیدکنندگان برق داده شده، اکنون با ارز بالاتر بازپرداخت می‌شود که فشار زیادی به این تولیدکنندگان وارد کرده است.»

او افزود: «مشکل دیگر، بی‌توجهی به نیرو‌های متخصص در وزارت نیرو و برخورد ناعادلانه با آنها است. بسیاری از این افراد که دارای مدارک تحصیلی عالی بودند، به‌دلیل عدم توجه به تخصص‌هایشان، به سمت بیکاری پنهان یا مهاجرت به خارج از کشور سوق داده شدند.»

گودرزی با اشاره به سیاست‌های نادرست وزارت نیرو در تخصیص بودجه و عدم سرمایه‌گذاری در این وزارتخانه، افزود: «بودجه‌های وزارت نیرو در سال‌های گذشته به درستی تخصیص نیافت و برخی از درآمد‌های ارزی آن به تهاتر با سوخت هواپیما‌ها و یارانه‌های دیگر پرداخت شد. این مسائل به شدت به صنعت برق آسیب زده است.»
گودرزی در خصوص تاثیرگذاری پویش «دو درجه کمتر»گفت: «این پویش که هدف آن کاهش مصرف گاز و استهلاک صنعت گاز بود، تنها توانسته است ۵ درصد از مصرف را کاهش دهد. با این حال، این ۵ درصد در شرایطی که شبکه گاز و برق با حداکثر ظرفیت خود فعالیت می‌کند، به‌طور قابل‌توجهی فشار را از شبکه‌ها کم کرده است.»
او همچنین گفته است: «انتقال گاز به جای برق به‌عنوان یک راهبرد اشتباه ملی، مشکلات زیادی را ایجاد کرده است. گاز به‌عنوان سوخت خانگی تنها برای گرمایش مفید است، اما برق کاربرد‌های متعددی دارد و استفاده از آن در تولید انرژی بسیار پاک‌تر و اقتصادی‌تر است»

گودرزی در پایان افزود: «در حالی که قیمت برق در ایران بسیار پایین نگه‌داشته شده و به شدت به صنعت برق آسیب زده، انتظار می‌رود که سیاست‌های جدید در جهت استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر و بهبود وضعیت شبکه برق و گاز کشور اتخاذ شود تا مشکلات فعلی حل شود.»

به گزارش اقتصادران، روزنامه دنیای اقتصاد نوشت:

نصب بنر و تبلیغ و پخش نماهنگ و امثالهم در دستور کار قرار می‌گیرد، اما آنچه در عمل رخ می‌دهد افزایش مصرف و بی‌فایده بودن این روش است. وقتی گفته می‌شود باید با اهرم قیمت به مردم فشار آورد که رفتارشان را بهینه کنند وگرنه با پرداخت هزینه بالا جریمه می‌شوند، پاسخ می‌دهند که شما به دنبال استبداد هستید که می‌خواهید مردم را به تغییر رفتار مجبور کنید. نهایتا کار آن‌قدر وخیم می‌شود که شرکت توانیر ناچار به قطع برق می‌شود.

حال پرسش این است که جریمه مالی کردن پرمصرف‌ها استبداد است یا بی‌توجه به نظر شهروندان برق آنها را قطع کردن؟ به سادگی روشن است که اگر با گران کردن قیمت برق، پرمصرف‌ها را به اصلاح رفتار سوق دهیم، مشکل کمبود برق منتفی خواهد شد، ولی عجیب آن است که از این راه‌حل ساده استفاده نمی‌کنیم و کماکان به دنبال راه‌حل معجزه‌آسا هستیم در حالی‌که در عرصه حکمرانی هیچ معجزه‌ای در کار نیست! نتیجه این وضع آن است که فشار کمبود برق بر سر صنعت خراب می‌شود که صدای کمی دارد و مظلوم‌تر از دیگر بخش‌های کشور است.

جالب این است که وقتی قیمت برق پایین باشد بنگاه‌های اقتصادی هم انگیزه ندارند که از روش‌های بهینه در مصرف انرژی در فعالیت تولیدی خود استفاده کنند، ولی وقتی قیمت برق بالا باشد بنگاه‌های اقتصادی هم سراغ روش‌های جدیدتری می‌روند که برق کمتری مصرف کند. از آن سو، انگیزه نیز برای تولید برق بیشتر از سوی بخش خصوصی فراهم می‌شود و کمبود با تعدیل تقاضا و عرضه برق برطرف می‌شود.