برچسب: شاخص کل بورس

به گزارش اقتصادران، فریدن آفابزرگی در روزنامه تعادل نوشت:

در بيش از يك دهه گذشته مسوولاني داشتيم كه گفتند بورس قمارخانه است و مسوولاني هم بودند كه گفتند هر سرمايه‌اي داريد را بفروشيد و سهام بخريد، اما در تمام اين مدت بورس كار خود را كرده‌ و در حالي كه در سال ۹۶ شاخص ۷۰ هزار بوده كه الان به دو ميليون و ۲۰۰ هزار واحد رسيده‌ يعني بازدهي ۳۰ برابري داشته‌ است. اما در سه سال گذشته در دولت سيزدهم نگاه و اقداماتي انجام شده كه بورس حتي براي دو ساعت ديگر هم قابل پيش‌بيني نيست!
براساس آمارهاي ثبت شده، شاهد آن بوديم در سال ۱۳۹۹ بيش از ۲۵ همت وارد بازار سرمايه و در سال ۱۴۰۰ بيش از ۴۰ همت از اين بازار خارج شد. در سال ۱۴۰۱ هم بيش از ۶۰ همت خروجي پول از بازار داشتيم و در سال ۱۴۰۲ كه بدترين سال بورس بود، خروج پول حقيقي به بيش از ۸۵ همت رسيد. به نظر مي‌رسد دولت نقش تاثيرگذاري در روند منفي بازار سهام ايفا كرده است. فروش اوراق اخزا با نرخ‌هاي كنوني، اين مهم را تاييد مي‌كند. به نظر مي‌رسد منشا اين سياستگذاري‌ها، بورس را مورد هدف قرار داده است. نرخ بهره از ديگر عواملي است كه به بطن بازار سرمايه آسيب وارد مي‌كند. نرخ بهره موثر اوراق، در حال حاضر در ارتفاع ۴۰ درصدي قرار گرفته است. از لحاظ تئوريك، نرخ بهره با قيمت سهام يك رابطه معكوس دارد. هر چه نرخ بهره افزايش پيدا كند، قيمت سهام كاهش مي‌يابد.
بودجه دولت ظرف سه سال افزايش يافته است. افزايش ۸۰ درصدي بودجه دولت نسبت به سه سال گذشته، بورس را در تيررس جبران كسري دولت قرار داده است. تامين مالي سياستگذار از بورس وضعيت بازار مذكور را به جايي رسانده كه عملا روزهاي منفي را پيش روي سهامداران قرار داده است.
بايد توجه داشت كه وضعيت بازار سرمايه و كلا اقتصاد ما زماني بهبود پيدا مي‌كند كه حاكميت، رسميت و حقوق بخش خصوصي در كنار بخش دولتي ديده شود؛ چرا كه انحصار در حفظ منافع دولت به صورت يكپارچه به نحوي كه احاطه كامل به همه دواير، سازمان‌ها و نهادهاي تحت امر داشته باشد؛ حتي اركان سازمان بورس، مسلما ديوار بي‌اعتمادي ايجاد خواهد شد و اين ديوار بي‌اعتمادي بلندتر خواهد شد. احياي بازار سرمايه و بورس كه به تبع احياي اقتصاد در كشور حاصل مي‌شود، همان‌طور كه گفتم، صرفا با به رسميت شناختن حقوق بخش خصوصي و تداوم و استمرار در ثبات در تصميم‌گيري‌ها حاصل مي‌شود.

به گزارش اقتصادران، ۲۳روز تا انتخابات زودهنگام ریاست‌جمهوری باقی مانده است. در حال حاضر بسیاری از کاندیداها، در حال ارائه برنامه‌های خود برای بهبود وضعیت بازار سهام هستند. «دنیای‌اقتصاد» در یک گزارش به بررسی عملکرد دولت‌ها در بازار سهام پرداخته است.

این گزارش نشان می‌دهد که بهترین عملکرد متوسط سالانه شاخص کل در دوره دوم دولت «تدبیر و امید» و بدترین عملکرد شاخص کل به نخستین دوره «دولت بهار» اختصاص داشته است. باید به این نکته توجه کرد که در دولت دوازدهم رشد انتظارات تورمی مهم‌ترین محرک جهش چشم‌گیر شاخص بود که البته فقدان اعتماد عمومی ایجادشده در آن زمان، باعث بی‌میلی فعالیت بورسی در دولت سیزدهم شد.

اما سرمایه‌گذاران در بازار سهام چه انتظاراتی از دولت آینده دارند؟ به نظر می‌رسد کاهش مداخلات اقتصادی، حذف قیمت‌گذاری دستوری، حذف ارز چندنرخی، تنوع‌بخشی به ابزارهای مالی و کاهش ریسک‌های سیاسی می‌تواند دولت چهاردهم را به نسبت دولت‌های قبل در زمین بورس برنده کند.

هشتم تیرماه سال‌جاری، انتخابات ریاست‌جمهوری برگزار خواهد شد و دولت جدید بر سر کار خواهد آمد و طبیعتا مشخص‌‌‌‌شدن ترکیب کابینه و  وزرا  و همچنین تیم اقتصادی دولت جدید، تاثیر بسزایی در روند کلی تحولات اقتصادی، سمت‌‌‌‌و‌‌‌‌سوی سیاست‌های مالی و پولی، روند بازارهای دارایی و به‌خصوص بازار سهام خواهد داشت.

با نزدیک‌‌‌‌شدن به انتخابات ریاست‌جمهوری، «دنیای‌اقتصاد» وضعیت دلار و بازار سهام را در 8دوره ریاست‌جمهوری اخیر مورد بررسی قرار داده‌است. قبل از شروع مباحث ذکر این نکته ضروری است که نخستین دیتایی که برای شاخص‌کل بورس تهران وجود دارد، مربوط به سال‌های آغازین دهه‌70 است و عملا با توجه به فقدان داده‌های آماری، بررسی دوره‌‌‌‌های ریاست‌جمهوری قبل از آن میسر نیست.

دولت سیزدهم فعالیت خود را در مرداد1400 آغاز کرد و قرار بود این دولت تا مرداد1404 سکان هدایت کشور را در اختیار داشته‌باشد، اما سانحه ناگواری که برای رئیس‌جمهور سابق رخ‌داد، سبب شد تا دولت مذکور تا پایان وقت قانونی در راس کار نباشد و با بر‌‌گزاری انتخابات در تیرماه سال‌جاری، رئیس‌جمهور جدیدی انتخاب شود. در سه سالی که دولت سیزدهم فعالیت داشت، دلار 128‌درصد و بورس نیز 52‌درصد رشد داشتند.

می‌توان ‌بخشی از جاماندگی بورس در این دولت را به فقدان اعتماد در این بازار نسبت داد که بعد از ریزش قیمت‌ها در سال‌99 در این بازار شکل‌گرفت. به دلیل اینکه دوره ریاست‌جمهوری دولت سیزدهم ناتمام باقی‌ماند و 4ساله نبود، مقایسه آن با سایر دولت‌ها دارای اشکال آماری است، بنابراین «دنیای‌اقتصاد» میانگین سالانه رشد عدد شاخص و دلار در هر دوره ریاست‌جمهوری را محاسبه کرده‌است. به این‌صورت که عدد شاخص بورس در روز آخر ریاست‌جمهوری به‌روز اول آن تقسیم شده و به توان میانگین تعداد روزهای معاملاتی رسیده و سپس عدد یک از آن کسر شده‌است. به این‌ترتیب بازده شاخص‌کل بورس و دلار در 8دوره ریاست‌جمهوری قابل‌مقایسه شده‌است.

دوره دوم روحانی، رکورددار بازدهی‌‌‌‌ها

بررسی آمارهای موجود نشان می‌دهد که دوره دوم روحانی (سال96 تا 1400)، رکورددار ثبت بیشترین رشد در قیمت دلار و همچنین شاخص‌کل بورس در مقیاس چهارساله بوده‌است. گفتنی است که در دوره دوم روحانی، دلار رشد 572‌درصدی داشته و متعاقبا بورس نیز صعود قابل‌توجه ‌هزار و 593‌درصدی را تجربه کرده‌است.

در دوره دوم ریاست‌جمهوری روحانی، دو جهش ارزی رخ‌داد که با توجه به همبستگی میان بورس و دلار، این موضوع خود را در رشد فوق‌‌‌‌العاده بورس نیز نشان‌داد. جهش ارزی اول از اواسط اردیبهشت سال‌97 شروع شد و تا مهرماه آن سال‌ادامه داشت و جهش ارزی دوم نیز از اوایل سال‌99 شروع شد و تا اواخر مهرماه همان سال‌ تداوم داشت.

در سال‌97، بورس متلاطم شد و خروج آمریکا از برجام، بازگشت مجدد تحریم‌ها در کنار جنگ تجاری بزرگ‌ترین اقتصادهای دنیا، جهش نرخ دلار و از همه مهم‌تر برخی سیاست‌های نادرست اقتصادی همچون اعمال محدودیت‌های معاملاتی در بورس‌کالا سبب شد شاهد ورود حجم انبوه نقدینگی به بازارهای دارایی باشیم. در این سال ‌دلار با ثبت رشد 167درصدی، از 4800‌تومان به 13‌هزار‌ تومان افزایش یافت و سکه نیز جهش 185‌درصدی را ثبت کرد.

در این فضا شاخص‌کل بورس تهران به رشد اسمی حدود 86‌درصدی بسنده کرد. سال‌98 با جهش نرخ تورم و ارز، تحریم‌های جدید اقتصادی و کاهش قیمت‌های جهانی فلزات همراه شد. در این سال، بازدهی کل بورس تهران در پی هجوم بی‌سابقه پول‌های خرد به رقم باورنکردنی ۱۸۱‌درصد رسید‌ که بیشترین میزان رشد سالانه این نماگر در تاریخ فعالیت این بازار بود.

در این سال ‌افزایش سفته‌‌‌‌بازی به ‌‌‌‌ویژه در گروه‌های کوچک‌تر بورسی سبب شد نماگر هموزن با رشد عجیب 437‌درصدی همراه شود و عرضه‌های اولیه پرطرفدار شوند. این بازدهی‌‌‌‌ها در حالی رقم خورد که در بازارهای رقیب، دلار 22‌درصد و سکه 31‌درصد رشد کرده‌بود. در پایان این سال، همه‌‌‌‌گیری کرونا نیز به ریسک‌های موجود افزود و انتظارات تورمی شکل جدی‌‌‌‌تری به خود گرفت. اعمال محدودیت‌های کرونایی برای برخی کسب‌وکارها و تعطیلی برخی مشاغل پول‌های بیشتری را روانه تالار شیشه‌ای کرد.

این وضعیت سبب افزایش شتاب رشد قیمت سهام در ماه‌های پایانی سال‌98 شد و همزمان دولت و رسانه‌‌‌‌ها اقدام به تبلیغات گسترده و تشویق مردم به سرمایه‌گذاری در بازار سهام کردند. این‌گونه بود که شاهد افزایش صدور کدهای معاملاتی آنلاین و ورود عموم مردم به بازار سهام بودیم.

افزایش محسوس تقاضا برای سهام که حالا در قیمت‌هایی بالاتر از ارزش ذاتی خود در حال دادوستد بودند، رشد قیمت سهام را سرعت داد.

این روند در سال‌99 نیز ادامه پیدا کرد، به‌‌‌‌طوری که پس از گذشت کمتر از پنج ماه از آغاز این سال، نماگر اصلی بورس تهران تا ارتفاع 2میلیون و 78‌هزار واحد پیشروی کرد و رشد بیش از 300‌درصدی را رقم زد، اما این فاز ‌شیدایی پایان یافت و پس از آن نزول فرسایشی دامن بورس‌بازان را گرفت. همان‌طور که عنوان شد، دو جهش ارزی مذکور هم بهای اسکناس آمریکایی را به سطوح تاریخی هدایت کردند و هم تب داغ تقاضا را به سمت و سوی بازارهای دارایی روانه کردند که در این میان بازار سهام نیز به‌عنوان یکی از بازارهای دارایی موجود در اقتصاد کشور، پذیرای بخشی از این نقدینگی سیال و سرگردان سطح جامعه بود که در جست‌وجوی کسب بازدهی و حفظ ارزش پول روانه این بازار شده‌بودند.

گفتنی است یکی از تاریخی‌‌‌‌ترین سال‌های بورس تهران یعنی سال‌99 در دوره دوم ریاست‌جمهوری حسن روحانی قرار داشت که ریزش فجیع قیمت‌ها در این سال، یکی از تاریخی‌‌‌‌ترین سال‌های بازار سهام را رقم زد. همان‌طور که گفته شد، رکورد ثبت‌شده در این دوره، ناشی از رشد بخش واقعی اقتصاد نبود و عواملی مانند افزایش انتظارات تورمی و خروج آمریکا از برجام که منتج به جهش‌های ارزی شد، سرمایه‌گذاران را به تکاپو انداخت که برای حفظ ارزش‌ریالی سرمایه خود راهی بازارهای دارایی شوند و در این اثنا با توجه به افزایش ضریب نفوذ بورس، ابرنوسان‌‌‌‌های متعددی در این بازار رخ‌داد.

دولت نخست روحانی

در دوره نخست روحانی بورس افت و خیزهای متعددی را تجربه کرد. بازار در سال‌92 رشد خود را آغاز کرد و تا دی ماه آن سال‌بازار با رشد فوق‌‌‌‌العاده‌‌‌‌ای همراه شد. بعد از ریزش قیمت‌ها در دی ماه سال‌92 و افزایش نرخ بهره بدون‌ریسک، بازار سهام تا سال‌96 نتوانست حرکت خاصی را در کلیت خود ترتیب دهد. در دولت نخست روحانی دلار با رشد 16‌درصدی و بورس نیز با رشد 42‌درصدی همراه شد.

بورس در دوران احمدی‌‌‌‌نژاد

دولت نخست احمدی‌‌‌‌نژاد، با رشد قیمتی دلار و افت بورس همراه بود. در دوره نخست ریاست‌جمهوری احمدی‌نژاد، دلار با رشد 11‌درصدی همراه شد، اما در همین بازه زمانی، بورس 11‌درصد از ارتفاع خود را از دست داد، اما دولت دوم احمدی‌‌‌‌نژاد تفاوت فاحشی با دولت نخست او داشت. در این بازه زمانی، دلار با تحریم‌های نفتی و بانکی اوایل دهه‌90 با رشد همراه شد و بورس نیز با توجه به این موضوع با استقبال همراه شد. در دولت دوم احمدی‌نژاد، دلار 229‌درصد افزایش ارتفاع داشت و بورس نیز رشد 484‌درصدی را تجربه کرد.

دوره خاتمی

بررسی آمار و ارقام نشان می‌دهد که در دوره نخست خاتمی، بازار سهام رشد 90‌درصدی را تجربه کرده‌ و دلار نیز در این بازه زمانی رشد 69‌درصدی را ثبت کرده‌است، اما دوره دوم خاتمی یکی از بهترین دوره‌‌‌‌ها برای بورس‌بازان پس از تعدیل اثر دلار بود. در دوره دوم خاتمی، دلار رشد 13‌درصدی را تجربه کرد، درحالی‌که در این مقطع، بورس تهران 234‌درصد رشد را در کلیت خود تجربه کرد که نشان می‌دهد رشد بورس در آن مقطع، ناشی از افزایش انتظارات تورمی نبوده‌ و در نتیجه گشایش‌هایی که در صحنه روابط بین‌الملل و دادوستدهای کشور رخ‌داده، حاصل شده‌است.

دوره دوم هاشمی رفسنجانی

همان‌طور که در ابتدای متن نیز اشاره شد نخستین دیتایی که برای شاخص‌کل بورس تهران وجود دارد، مربوط به سال‌های آغازین دهه‌70 است و عملا با توجه به فقدان داده‌های آماری، بررسی دوره‌‌‌‌های ریاست‌جمهوری قبل از آن میسر نیست، بنابراین داده‌‌‌‌ای برای بررسی دوران نخست ریاست‌جمهوری هاشمی رفسنجانی موجود نیست، اما بررسی‌‌‌‌ها نشان می‌دهد که در دوره دوم ریاست‌جمهوری وی، دلار با رشد 197‌درصدی همراه شده و بورس نیز رشد 338‌درصدی را تجربه کرده‌است.

به گزارش اقتصادران، بورس تهران بالاخره توانست در دو روز متوالی سبزپوش شود تا شاید درصد بسیار پایینی از زیان‌ روزهای گذشته خود را جبران کند. از سوی دیگر همچنان محدودیت دامنه نوسان در بازار ادامه دارد و براساس اعلام مسوولان مربوطه محدودیت دامنه نوسان مثبت و منفی ۲ درصدی سهام شرکت های بورسی و فرابورسی (به استثنای بازار توافقی و تابلوي قرمز بازار پایه) و مثبت و منفی ۴ درصدی صندوق‌های سهامی است.

شهادت ريیس جمهور باعث شد که کار دولت سیزدهم نیمه‌کاره باقی بماند؛ اما در همین مدت باقی مانده تا انتخاب دولت چهاردهم، وزیر اقتصاد برنامه حمایتی از بورس مطرح کرده و برخی از کارشناسان عقیده دارند که حدودا در یک ماه باقی مانده بازار سرمایه می‌تواند تکانی بخورد و مثبت‌های خوبی را تجربه کند.

سخنگوی اقتصادی دولت اعلام کرد: با توجه به نارضایتی‌هایی که از بورس و بازار سهام وجود داشت، در جلسه ستاد اقتصادی امروز پیشنهاداتی برای بهبود چشم‌انداز سوداوری بورس به آقای مخبر اعلام شد.

نکته دوم، برخی معافیت‌های مالیاتی بود که دولت در بخش دوم لایحه خود به مجلس ارسال کرد و سازمان برنامه موظف شد پذیرش بار مالی مصوبه مجلس را به شورای نگهبان اعلام کند.

سوم موضوع مربوط به نارضایتی ابلاغیه نرخ پالایشگاهی بود که دستور داده شد وزارت نفت بررسی و تجدید نظری در این زمینه در دستور کار قرار دهد.

محور چهارم هم مساله خودروسازی بود که با موافقت وزارت صمت مقرر شد در راستای رسیدن وضعیت دو خودوساز بزرگ کشور به ثبات در بازار سرمایه، تجدید ارزیابی آنها در دستور کار قرار گیرد.

پس از این اعلام این بسته ۴ بندی توسط احسان خاندوزی، روسای بانک مرکزی و سازمان بورس در جلسه‌ای راهکارهایی برای ترمیم بورس ارائه دادند تا شاید بورس تکانی بخورد و مثبت شود.

روزهای تلخ

مدت‌هاست بورس تهران روزهای تلخی را تجربه می‌کند و تمامی مولفه‌ها دست به دست یکدیگر داده‌اند تا بازار قرمزی بیشتری را تجربه کند. درحال حاضر سیاست‌های پولی و بانکی انقباضی باعث شده فشار بسزایی به بازار وارد شود، خصوصا نرخ بهره بانکی به عدد ۳۰ درصد رسیده که میتواند p/e بازار را کاهش دهد. به گفته برخی از کارشناسان این موضوع میتواند p/e بازار را به عدد ۳ برساند؛ درحالی که میانگین p/e بازار سرمایه در حدود ۶ الی ۷ است و در این شرایط بازار سرمایه مغلوب بازارهای موازی می شود و در نهایت سقوط بیشتر دامنگیر تالار شیشه‌ای خواهد بود.

البته روز گذشته بانک مرکزی با صدور بخشنامه‌ای جدید نرخ سود سپرده‌های یک‌ساله را به ۲۰.۵ درصد کاهش داد و اگر این مصوبه این عملی شود میتواند تا حدودی روی بازار سرمایه تاثیر بگذارد. به عقیده فعالان بازار سرمایه با توجه به کاهش نرخ سود این احتمال وجود دارد که نقدینگی‌ها به سود بورس روانه شود.باید توجه داشت که کاهش نرخ بهره بین بانکی تاثیر بسزایی روی بازارها دارد و حتی می‌توانند بر رو کاهش نرخ بهره بانکی نیز موثر باشد و برای تمامی این موارد باید دید که کاهش نرخ بهره بین بانکی در میان مدت اجرایی می‌شود یا خیر!

داود منظور در نامه‌ای به قائم مقام دبیر شورای نگهبان، اعلام کرد: با توجه به تصویب طرح اصلاح تبصره‌های ۶ و ۱۳ قانون بودجه سال جاری در ۲۶ اردیبهشت توسط مجلس این طرح با هماهنگی دولت تهیه شده و طبعاً دولت بار مالی آن را می‌پذیرد. بر اساس این گزارش، بند س تبصره ۶ قانون بودجه سال ۱۴۰۳ که معلوم نبود و نشد چگونه و از طریق چه گروهی و جریانی به قانون بودجه سال جاری اضافه شده بود طی یک ماه گذشته، حاشیه بزرگی برای بورس ایجاد کرد و بعد از تاوان سنگین سهامداران و پیگیری برخی نمایندگان مجلس و مسوولان و کارشناسان توسط مجلس اصلاح و به شورای نگهبان ارسال شد. این شرایط درحالی است که در رویه‌های پیشین مسئولان تا وعده عدم تکرار این موضوعات و ترمیم بورس را می دادند که این بار خبری از وعده و ترمیم نیست!

حال بورس خوب می‌شود؟

درحال حاضر و پس از شهادت ريیس‌جمهور، محمد مخبر سرپرست ریاست جمهوری شده است. وی در حاشیه در حاشیه مراسم بزرگداشت استاندار شهید آذربایجان شرقی تایید کرد که با ريیس سازمان بورس چند جلسه و مذاکره داشته است. مسائلی که امروز در ستاد اقتصادی دولت درباره بازار سرمایه مطرح شده پیگیری خواهد شد و ان‌شاءالله وضعیت این بازار بهتر می‌شود. این وعده درحالی است که اغلب مدیران و سرپرستان وعده ترمیم بورس و جبران شرایط را داده‌اند اما از سال ۹۹ تا به امروز خبری از ترمیم شرایط یا جبران زیان سهامداران نیست و بلکه هر روز شاهد زیان سنگین‌تری در دایره معاملات بورسی هستیم.

البته برخی از کارشناسان عقیده دارند که مخبر تنها فردی است که به ترمیم بورس و شرایط آن کمک کند. چراکه بررسی عملکرد وی نشان می دهد که تا حدودی به وعده‌های خود عمل کرده است. البته باید به این نکته توجه داشت که از سال ۹۹ تا به امروز مدیران زیادی وعده ترمیم داده‌اند؛ اما تا به امروز هیچ یک از این وعده‌ها به صورت صددرصد عملی نشده است و تمامی وعده‌ها در هاله‌ای از ابهام هستند؛ چراکه مشکل بازار سرمایه بسیار وسیع است و باید برای ترمیم آن وعده اعتمادسازی و سپس افزایش جریان نقدینگی انجام داد تا در نهایت وعده‌های مسئول عملی شود.

بورس از دریچه معاملات

در معاملات آخرین روز کاری هفته یعنی چهارشنبه، شاخص کل بورس تهران ۱۶ هزار و ۲۰۹ واحد نسبت به روز کاری گذشته بالاتر ایستاد و به سطح ۲ میلیون و ۸۶ هزار و ۸۴ واحد رسید. شاخص کل هم‌وزن بورس نیز با افزایش ۳ هزار و ۶۷۵ واحدی در رقم ۶۸۵ هزار و ۳۷۱ واحدی ایستاد. شاخص کل فرابورس با رشد ۱۹۹ واحدی به رقم ۲۲ هزار و ۶۹۵ واحد رسید. همچنین شاخص هم وزن فرابورس با افزایش هزار و ۴۶۵ واحد به سطح ۱۲۱ هزار و ۹۸۷ واحد رسید.

روز چهارشنبه خالص تغییر مالکیت حقوقی به حقیقی مثبت شد و ۷۴ میلیارد تومان پول حقیقی به بازار سهام وارد شد. نماد نوری بیشترین ورود پول حقیقی را داشت که ارزش آن ۲۸ میلیارد تومان بود. پس از نوری، نمادهای وخارزم، تاپیکو، دکوثر و ثامان بیشترین ورود پول حقیقی را داشتند. در سوی دیگر، بیشترین خروج پول حقیقی به نمادهای خفناور، دارو، شستا، شهر و کرومیت تعلق داشت. روز گذشته نمادهای فولاد، فملی، شپنا و شستا نمادهای سبز پوش بورس بودند که بیشترین اثر را در رشد شاخص کل بورس داشتند. در سوی دیگر نمادهای افق، شیراز و سدشت از نمادهای قرمز بودند که اثر منفی بر شاخص داشتند. در فرابورس نیز نمادهای آریا، شگویا و هرمز بیشترین اثر افزایشی را بر شاخص داشتند و نمادهای کگهر، مادیرا و بپاس نمادهایی هستند که اثر کاهنده بر شاخص کل فرابورس داشتند. در بین نمادهای پرتراکنش بورس نماد بوعلی بیشترین تراکنش را داشت و ثفارس و شهر در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند. در فرابورس نیز شفام، کرومیت و ثپردیس بیشترین تراکنش را داشتند.

روز گذشته ارزش معاملات کل بازار سهام به ۵ هزار و ۴۳۴ میلیارد تومان رسید. ارزش معاملات اوراق بدهی در بازار ثانویه ۱۴۷ میلیارد تومان بود که ۳ درصد از ارزش کل معاملات بازار را در این روز تشکیل می‌دهد. ارزش معاملات خرد نیز با کاهش ۱۹ درصدی به نسبت روز معاملاتی قبل به رقم ۲ هزار و ۲۳۷ میلیارد تومان رسید. در معاملات نماد ثفارس بیشترین ارزش معاملات بازار سهام را به خود اختصاص داد که ارزش معاملات آن ۳۳ میلیارد تومان بود. پس از ثفارس، وامید بیشترین ارزش معاملات را داشت و بوعلی رتبه سوم بیشترین ارزش معاملات را به خود اختصاص داد و پس از آن، دو نماد وتوس و مادیرا در رتبه‌های بعدی بیشترین ارزش معاملات قرار گرفتند. در حجم معاملات نیز سهام شستا با تعداد ۱۷۸ میلیون و ۸۹۱ هزار و ۹۹۵ سهم در صدر قرار گرفته است. فاذر در رتبه دوم بیشترین حجم معاملات بازار قرار گرفت و رتبه سوم به شهر تعلق داشت. دو نماد وخارزم و وپارس نیز در رتبه‌های بعدی بیشترین حجم معاملات بازار قرار داشتند. در معاملات چهارشنبه، ۳۱۶ نماد صف خرید داشتند و ۱۰۴ نماد با صف‌ فروش مواجه بودند. مجموع ارزش صف‌های خرید با رشد ۱۴ درصدی نسبت به روز کاری قبل به ۸۶۸ میلیارد تومان افزایش یافت و مجموع ارزش صف‌های فروش نیز با ریزش ۲۱ درصدی به ۲۴۴ میلیارد تومان رسید.

به گزارش اقتصادران، بازار سرمایه در این روزها وضعیت نابسامانی را تجربه می کند. ریزش بی وقفه ی شاخص کل از ابتدای اردیبهشت ماه تا به امروز و خروج پول هایی که به صورت پیوسته از این بازار صورت گرفته، بازار سرمایه را دچار رکود بی سابقه ای کرده است.

گفتنی است به طور مشخص نزدیک به 40 روز است که رنگ کندل های شاخص کل، قرمز و اکثر سهام بازار در محدوده های منفی معامله می شوند. نکته ی قابل توجه اینکه در روز های اخیر بسیاری از سهام بنیادی بازار درگیر صف های فروش بودند که این امر موجب کلافه شدن بسیاری از فعالان و سرمایه گذاران بازار شده است.

لازم به ذکر است از سومین روز اردیبهشت ماه سال جاری تا امروز، شاخص کل بازار سرمایه حدود 10 درصد ریزش را تجربه کرده است. این در حالی است که میزان ریزش قیمت در سهام مختلف بعضا تا 30 درصد هم رسیده است.

ارزش معاملات پایین، نشان دهنده ی حال پریشان بورس در این روزها

یکی از نکاتی همواره می تواند به عنوان دماسنج عمل کند و بازتابی از وضعیت بازار سرمایه باشد، مقایسه ارزش معاملات بازار در دوره های مختلف و مقایسه آن با هم است. به عنوان مثال همانطور که در نمودار زیر مشخص است، دقیقا از روزی که شاخص کل بازار سرمایه روند نزولی به خود گرفته است، ارزش معاملات با کاهش چشم گیری مواجه شده است.

لازم به ذکر است ارزش معاملات در بازار سرمایه که در روزهای ابتدایی سال جدید اعدادی فراتر از 7 هزار میلیارد تومان را ثبت کرده بود، هم اکنون به زیر 3 هزار میلیارد تومان رسیده که مشخصا نشان از خروج پول از این بازار دارد و یکی از دلایلی است اجازه نمی دهد تا مثبت های بازار را ماندگار شوند.

چرا اوضاع بورس به هم ریخت؟

1- اولین نکته ای که به اعتقاد کارشناسان تاثیر بسزایی در وضعیت این روزهای بورس دارد، سیاست های پولی و بانکی انقباضی به خصوص افزایش نرخ بهره بانکی است. به طور طبیعی وقتی نرخ بهره ی بانکی یا به بیانی دیگر سود بدون ریسک به 30 درصد و حتی طبق برخی اخبار (که البته به طور رسمی تایید نشده اند) به بیش از 30 درصد می رسد، در واقع کف p به E بازار را به حدود 3 می رساند.

گفتنی است در چنین شرایطی وقتی p به E  میانگین بازار حدود 6-7 واحد است، طبیعتا بازار سرمایه در برابر یکی از رقبای خود که بازار پول است، جذابیت های خود را از دست می دهد و همین امر موجب خروج پول از بازار سرمایه می شود.

لازم به ذکر به نظر می رسد مقصد خروج پول هایی که طی این یک ماه از بازار سرمایه صورت گرفته بازار آزاد پول و همچنین سپرده های بلند مدت بانکی است.

2- نکته ی دیگری که توسط برخی از کارشناسان مطرح می شود، عرضه ی اوراق های دولتی در بازار سهام است که منجر به ایجاد فشار فروش توسط صندوق ها برای خرید این اوراق می شود.  البته بررسی آمارها نشان می دهد از 35 هزار میلیارد اوراقی که توسط بانک مرکزی از ابتدای امسال منتشر شده است، تنها حدود 2 هزار میلیارد تومان آن فروش رفته که نشان از عمق رکود ایجاد شده در بازار سهام دارد.

به طور کلی اوراق عرضه شده یا توسط صندوق ها و یا توسط بانک ها خریداری می شوند. به نظر می رسد موج خروج پولی که از صندوق های بورسی صورت گرفته، یکی از عواملی است که اجازه ی خرید اوراقف به این صندوق ها را نداده است. از طرفی سیاست های کنترلی بانک مرکزی بر ترازنامه ی بانک ها نیز، دست و پای بانک ها را برای خرید این اوراق بسته به طوری که از ابتدای امسال تا کنون از مجموع 35 همت اوراق منتشر شده تنها 2 همت آن فروش رفته است.

3- دیگر دلیلی که جزو دلایل فاندامنتال ریزش بازار مطرح می شود، کاهش حاشیه سود شرکت های بازار سرمایه است. طبق آمار رسمی و همچنین بررسی های صورت گرفته به طور میانگین سودسازی شرکت های بورسی از 30 درصد هم اکنون به محدوده 15 درصد رسیده که این امر نیز از جذابیت های این بازار کاسته است. کارشناسان دلیل این اتفاق را عمدتا به افزایش هزینه های تولید متاثر از سیاست های مالی دولت و به خصوص افزایش نرخ بهره (که هزینه ی تامین سرمایه را برای شرکت ها افزایش داده) مربوط می دانند.

به گزارش اقتصادران، مجموعه این عوامل، سبب شده است تا دست بازارگردان برای کنترل بازار نیز بسته شود و صندوق‌های سهامی با وجود آنکه به نقدشوندگی بالا معروف هستند، با صف فروش مواجه شوند. به نظر می‌رسد شرایط ویژه‌ای که بورس با آن مواجه شده است طی۱۹روز معاملاتی آینده و تا انتخابات ریاست جمهوری ادامه یابد. انتظار می‌رود دولت جدید با کاهش دخالت‌های مستقیم خود در معاملات بورس تهران و سودآوری شرکت‌ها در صورت‌های مالی و همچنین حذف قیمت‌گذاری دستوری، بازار سرمایه را به روزهای رونق بازگرداند.

بررسی وضعیت بازار سهام در روز یکشنبه نشان می‌دهد که به‌رغم تداوم محدودیت دامنه‌نوسان، شاخص‌ها افتی قابل‌توجه را تجربه کرده‌اند. در این بین شاخص‌کل بورس اوراق‌بهادار تهران 0.93‌درصد از ارتفاع خود را از دست داد و در محدوده 2‌میلیون و 79‌هزار واحد قرارگرفت که کمترین مقدار این شاخص در 53 روز معاملاتی گذشته است. گرچه تحدید دامنه‌نوسان عملی مرسوم در بورس بسیاری از کشورها است که به‌نظر می‌رسد در راستای حفظ منافع سهامداران اعمال می‌شود، اما دقت بیشتر در این مساله نشان می‌دهد که کاهش دامنه‌نوسان و تداوم آن، تاثیر منفی بر عملکرد بازارگردان‌ها می‌گذارد که نقش این گروه از فعالان بازار را در راستای نقش مهمی که ایفا می‌کنند، یعنی افزایش نقدشوندگی، مختل می‌کند.

در ادامه روزهای ناامید‌کننده بازار سهام، یکشنبه نیز روز خوبی برای بورس نبود. در این روز شاخص‌کل بورس اوراق‌بهادار تهران بیش از 20‌هزار واحد معادل 0.97‌درصد از ارتفاع خود را از دست داد و در سطح 2‌میلیون و 78‌هزار واحد قرارگرفت که کمترین مقدار به‌ثبت رسیده برای این شاخص از 12 اسفند 1402، یعنی 53 روز معاملاتی گذشته است. شاخص هموزن بورس نیز که عملکرد شرکت‌های پذیرش‌شده با ارزش بازاری متوسط را به نحو مطلوب‌تری نمایش می‌دهد، مانند شاخص‌کل کاهش یافت و با افت 0.61‌درصدی، در محدوده 685‌هزار واحد قرارگرفت، اما این عملکرد ناامید‌کننده صرفا به بورس تهران محدود نشد، بلکه وضعیت در رکن دیگر بازار سهام یعنی فرابورس ایران نیز یکسان بود، به‌طوری‌که شاخص‌کل فرابورس هم 1.16‌درصد کاهش‌یافت و با قرارگرفتن در محدوده 22‌هزار و 582 واحد، کار خود را در دومین روز معاملاتی هفته به پایان برد. تمام این اتفاقات در حالی رخ‌داده که دامنه‌نوسان 2‌درصدی در معاملات سهام و 4‌درصدی در معاملات صندوق‌ها، در این روز برای سومین روز معاملاتی متوالی بر بازار سهام اعمال شدند.همچنین بررسی‌های مربوط به ورود و خروج پول نشان می‌دهد که در این روز مجموعا 622‌میلیارد‌تومان از محل فروش سهام از بورس و فرابروس خارج شده‌است، اما صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل‌معامله (ETFها) ورود پول 554‌میلیارد‌تومانی را تجربه کردند. ارزش معاملات خرد سهام و حق‌تقدم نیز نسبت به‌روز شنبه 36‌درصد کاهش‌یافت و در سطح 1736‌میلیارد ‌تومان قرارگرفت.

محدودیت دامنه‌نوسان و تضعیف بازارگردان‌ها

از ویژگی‌های مهم صندوق‌های سرمایه‌گذاری همواره نقدشوندگی بالای آنها بوده‌است که بازارگردان‌های این صندوق‌ها نقش مهمی در شکل‌گیری این ویژگی بازی می‌کنند. این بازارگردان‌ها که با کسب مجوزهای لازم در بازار فعالیت انجام می‌دهند، در شرایط پرنوسان، حضور خود را پررنگ‌تر کرده و با هدف برقراری توازن در بازار و جلوگیری از ایجاد صف‌های خرید و فروش که نقدشوندگی را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد، دست به معامله می‌زنند.

به گزارش اقتصادران، تابلوي معاملات بورس تهران در آخرين روز كاري هفته يعني چهارشنبه مجددا روند نزولي داشت و شاهد خروج نقدينگي سنگين از چرخه معاملات بوديم. قرار بود اين روزها وضعيت بازار بهبود يابد؛ اما به جاي بهبود شرايط شاهد سرخ‌پوشي بيشتر در معاملات بازار هستيم. بازار سرمايه با مشكلات بسيار زيادي دست و پنجه نرم مي‌كند كه اين مشكلات باعث شده اعتماد و نقدينگي از بازار خارج شود. دولت سيزدهم وعده‌هاي زيادي درخصوص بورس داد كه تا به امروز تقريبا هيچ يك از اين وعده‌ها محقق نشده و شرايط بدي را هر روز پشت سر مي‌گذارد.

شاخص كل بورس توان صعود ندارد، چراكه با مشكلات بسيار زيادي دست و پنجه نرم مي‌كند. هنوز تكليف نرخ دلار نيمايي و بازار آزاد مشخص نيست؛ تا چند روز پيش شاهد افزايش بسيار آهسته نرخ دلار نيمايي بوديم و از سوي ديگر نرخ دلار بازار آزاد نيز روند كاهشي دارد. از سوي ديگر نرخ بهره و اخزا نيز افزايش بسيار شديدي دارد كه اين موضوع به نقدينگي و اعتماد سهامداران را نسبت به بورس كاهش مي‌دهد. پارامترهاي زيادي در اين بي‌رغبتي نقش دارند كه مهم‌ترين آنها اختلاف قيمت نيما با نرخ دلار بازار آزاد بوده كه اكثر سودسازي شركت‌ها بسته به اين نرخ است، همچنين تصميم‌گيري‌هايي كه صورت مي‌گيرد عليه بازار بوده و به نوعي توانسته سود خالص شركت‌ها را مورد هدف قرار دهد كه در گزارش‌ها و سود خالص شركت‌ها مشاهده مي‌كنيم. چنين تحليل‌هايي در اين فضا و شرايط، باعث نااطميناني در فضاي بازار و فضاي سرمايه‌گذاري مي‌شود و هر مقدار اين سطح نااطميناني‌ها بالاتر برود و سرمايه‌گذاران حس كنند در بازاري هستند كه سطح كارايي ندارد و در فضاي نااطميناني سرمايه‌گذاري كرده‌اند، باعث مي‌شود كه خروج سرمايه را در بازار سهام داشته باشيم.

معافيت مالياتي حذف نمي‌شود

۱- مجموع معافيت‌ها، نرخ صفر مالياتي، كاهش نرخ مالياتي و ساير مشوق‌هاي مالياتي اشخاص حقيقي و حقوقي از محل مجموع درآمدهاي حاصل شده براي عملكرد سال ١٤۰۳ كليه مؤديان به استثناي معافيت‌هاي داراي سقف زماني مشخص و موارد مندرج در مواد (۲)، ۸۱، (۱۳۹)، (۱۴۱)، (۱۴۳)، (١٤٣ مكرر) و (۲۸۰) و ۱۴۵ قانون مالياتهاي مستقيم با اصلاحات و الحاقات بعدي مصوب ۳۱/٠٤/١٣٩٤، قانون توسعه ابزارها و نهادهاي مالي جديد به منظور تسهيل اجراي سياست‌هاي كلي اصل چهل و چهارم قانون اساسي مصوب ۲۵/۰۹/۱۳۸۸ قانون تامين مالي توليد و زيرساخت‌ها مصوب ۲۲/۱۲/۱۴۰۲ و قانون جهش توليد دانش بنيان مصوب ۱۱/۰۲/١٤۰۱ براي اشخاص حقوقي تا هفت هزار و پانصد ميليارد (۷,۵۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰) ريال و اشخاص حقيقي تا هفتصد و پنجاه ميليارد ۷۵۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ريال) درآمد مشمول ماليات سود خالص قابل اعمال است

۲- بند (ن) تبصره (٦) قانون بودجه سال ۱٤۰۱ كل كشور براي عملكرد سال ١٤۰۲ تنفيذ مي‌گردد.

۳- حكم اين بند از ابتداي سال ۱۴۰۳ لازم الاجراست.

همچنين نمايندگان مجلس با پيشنهاد علي خضريان نماينده تهران براي الحاق يك بند به اين طرح موافقت كردند. طبق اين مصوبه، در بند (ب) تبصره ۱۳ قانون بودجه قبل از كلمه مكلف است، عبارت زير اضافه مي‌شود.«به استثناي شركت‌هاي زيان‌ده داراي زيان انباشته و سربه سر مندرج در پيوست شماره ۳ اين قانون و شركت‌هايي كه يك درصد هزينه آنها بيش از كل سود آنها بر مبناي ارقام مندرج در اين پيوست ۳ اين قانون است. در توضيح اين مصوبه محمدرضا پورابراهيمي رييس كميسيون اقتصادي مجلس گفت: اين مصوبه شامل معافيت‌هاي شركت‌هاي بورسي مي‌شود بر اين اساس كليه معافيت‌هاي مقرر در قوانين براي شركت‌هاي بورسي، صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري، سود سپرده‌هاي بانكي و كليه فعاليت‌هاي بازار سرمايه به قوت خود باقي مي‌ماند و حذف نمي‌شود. وي ادامه داد: معافيت‌هاي قانوني كه طي سال‌هاي گذشته براي شركت‌هاي بورسي و صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري بوده است، در سال ۱۴۰۳ حذف نمي‌شود.

افزايش ضرايب تعديل در محاسبه حساب تضمين

ضرايب تعديل سهام، حق تقدم سهام و واحدهاي سرمايه‌گذاري صندوق‌هاي در محاسبه حساب تضمين موضوع معاملات اعتباري اوراق بهادار، بنابر مصوبه كميته پايش ريسك بازار، از ۶۰ درصد به ۷۰ درصد افزايش يافت.

بازار از نگاه معاملات

طي معاملات آخرين روز كاري هفته يعني چهارشنبه شاخص كل بورس تهران هزار و ۷۶ واحد نسبت به روز كاري گذشته پايين‌تر ايستاد و به سطح ۲ ميليون و ۱۶۴ هزار و ۴۹۷ واحد رسيد. شاخص كل هم‌وزن بورس نيز با ريزش هزار و ۶۹۶ واحدي در رقم ۷۱۴ هزار و ۵۹ واحدي ايستاد. شاخص كل فرابورس با افت ۸۸ واحدي به رقم ۲۳ هزار و ۸۳۸ واحد رسيد. همچنين شاخص هم وزن فرابورس با كاهش ۴۲۷ واحد به سطح ۱۲۹ هزار و ۳۵۱ واحد رسيد.

روز چهارشنبه براي سيزدهمين روز متوالي خالص تغيير مالكيت حقوقي به حقيقي بازار منفي شد و ۲۶۰ ميليارد تومان پول حقيقي از بازار سهام خارج شد. در اين روز نماد جم پيلن بيشترين خروج پول حقيقي را داشت كه ارزش آن ۲۷ ميليارد تومان بود. پس از جم پيلن، نمادهاي واميد، بتهران، دكوثر و دامين بيشترين خروج پول حقيقي را داشتند. در سوي ديگر، بيشترين ورود پول حقيقي به نمادهاي ونيرو، كلر، شرنگي، ثمسكن و وبملت تعلق داشت.

روز گذشته نمادهاي فارس، فخوز و شپنا نمادهاي قرمز پوش بورس بودند كه بيشترين اثر را در افت شاخص كل بورس داشتند. در سوي ديگر نمادهاي فملي، واميد و اپال از نمادهاي سبز بودند كه اثر مثبت بر شاخص داشتند. در فرابورس نيز نمادهاي ارفع، بپاس و خاور بيشترين اثر كاهنده را بر شاخص داشتند و نمادهاي تماوند، شصدف و ثباغ نمادهايي هستند كه اثر افزايشي بر شاخص كل فرابورس داشتند. در بين نمادهاي پرتراكنش بورس نماد دامين بيشترين تراكنش را داشت و ذوب و وبملت در رتبه‌هاي بعدي قرار گرفتند. در فرابورس نيز آردينه، خاور و فنر بيشترين تراكنش را داشتند. روز چهارشنبه ارزش معاملات كل بازار سهام به ۲۵ هزار و ۳۴۹ ميليارد تومان رسيد. ارزش معاملات اوراق بدهي در بازار ثانويه ۱۷ هزار و ۹۹۵ ميليارد تومان بود كه ۷۱ درصد از ارزش كل معاملات بازار را در اين روز تشكيل مي‌دهد. ارزش معاملات خرد نيز با افزايش ۱۵ درصدي به نسبت روز معاملاتي قبل به رقم ۴ هزار و ۶۵ ميليارد تومان رسيد.

در معاملات اين روز نماد دامين بيشترين ارزش معاملات بازار سهام را به خود اختصاص داد كه ارزش معاملات آن ۱۱۸ ميليارد تومان بود. پس از دامين، ثامان بيشترين ارزش معاملات را داشت و ثفارس رتبه سوم بيشترين ارزش معاملات را به خود اختصاص داد و پس از آن، دو نماد دكوثر و فولاد در رتبه‌هاي بعدي بيشترين ارزش معاملات قرار گرفتند.در حجم معاملات نيز سهام ذوب با تعداد ۴۴۷ ميليون و ۶۳۰ هزار و ۲۵۵ سهم در صدر قرار گرفته است. وبملت در رتبه دوم بيشترين حجم معاملات بازار قرار گرفت و رتبه سوم به خاور تعلق داشت. دو نماد شستا و خودرو نيز در رتبه‌هاي بعدي بيشترين حجم معاملات بازار قرار داشتند. در معاملات چهارشنبه، ۵۸ نماد صف خريد داشتند و ۵۹ نماد با صف‌ فروش مواجه بودند. مجموع ارزش صف‌هاي خريد با افت ۰,۷ درصدي نسبت به روز كاري قبل به ۱۳۴ ميليارد تومان كاهش يافت و مجموع ارزش صف‌هاي فروش نيز با كاهش ۲۴ درصدي به ۱۱۲ ميليارد تومان رسيد.