برچسب: سالمندان

  • قطار سریع السیر «سالمندی» در ایران

    قطار سریع السیر «سالمندی» در ایران

    به گزارش اقتصادران، مراسم امضای تفاهم‌نامه همکاری میان سازمان بهزیستی کشور و پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات امروز با حضور سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور، حسین میرزایی رئیس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، معاونان سازمان بهزیستی کشور، مجید فولادیان رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور و جمعی از مسئولان برگزار شد.

    به گزارش ایسنا، در این مراسم، سید جواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به سابقه پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات در اجرای پیمایش‌های ملی گفت: پیمایش‌هایی همچون سبک زندگی، سنجش هویت و بررسی آرزو‌های جوانان از جمله مطالعات ارزشمند این پژوهشگاه بوده است و امروز نیز نقطه آغاز اجرای پیمایش ملی سالمندان رقم می‌خورد.

    وی با اشاره به روند تحولات جمعیتی کشور اظهار کرد: بزرگ‌ترین مشکل جامعه‌شناختی کودکان ما آن است که روح کودکی آنان تسخیر شده است. در موج جمعیتی کودکی، امکان کودکی کردن را از کودکان گرفته‌ایم و نظام آموزشی نیز این روند را تشدید کرده و آنان را با شتاب از کودکی به بزرگسالی پرتاب می‌کند اگر به نیاز‌های هر مرحله از زندگی به‌موقع پاسخ ندهیم، مسیر رشد با خلأ مواجه خواهد شد. در انتهای این زنجیره زندگی یعنی دوران سالمندی اکنون در حال ورود به سالمندی مخاطره‌آمیز هستیم بر اساس پیش‌بینی‌ها در سال ۱۴۳۰ ایران به کشوری شدیداً سالخورده تبدیل خواهد شد.

    رئیس سازمان بهزیستی کشور توضیح داد: کشور شدیداً سالخورده کشوری است که بیش از ۲۷ درصد جمعیت آن را افراد ۶۰ سال و بالاتر تشکیل دهند. در سال ۱۴۳۰ حدود ۳۱ درصد جمعیت ایران در این گروه سنی قرار خواهند گرفت و ایران سریع‌ترین کشور جهان در حرکت به سمت سالمندی است.

    سالمندی هنوز به مسئله‌ای ملی تبدیل نشده است

    حسینی با تأکید بر اینکه سالمندی هنوز به مسئله‌ای ملی در کشور تبدیل نشده است، گفت: در حوزه‌هایی مانند سلامت، بیمه، اقتصاد و به‌ویژه اقتصاد مراقبتی آمادگی کافی نداریم. اقتصاد امروز شامل سه بخش اقتصاد دیجیتال، اقتصاد سبز و اقتصاد مراقبتی است. اقتصاد مراقبتی که مشاغل و فعالیت‌های مرتبط با سالمندان را در بر می‌گیرد، از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.

    رئیس سازمان بهزیستی کشور تصریح کرد: برای حرکت از سالمندی مخاطره‌آمیز به سمت سالمندی سالم، نخستین گام شناخت دقیق این پدیده است شناختی که هنوز به طور کامل در اختیار نداریم. در حوزه معلولیت، داده‌ها و اطلاعات دقیق‌تری در اختیار داریم، اما در حوزه سالمندی همچنان نیازمند مطالعات جامع هستیم این تفاهم‌نامه زمینه اجرای پیمایش ملی سالمندان را فراهم می‌کند هرچند در کنار آن به پژوهش‌های سریع و کاربردی نیز نیاز داریم.

    حسینی گفت: برای دستیابی به این هدف چهار راهبرد اساسی دنبال می‌شود. نخستین راهبرد، دانش‌بنیان بودن فعالیت‌هاست. دومین راهبرد، اجتماعی‌سازی سازمان است تصور عمومی این است که بهزیستی صرفاً متولی نگهداری افراد دارای معلولیت است در حالی که این سازمان خدمات گسترده‌ای از پیش از تولد تا پایان زندگی به مردم ارائه می‌دهد. خدمات ژنتیک، پیشگیری از معلولیت، حمایت از زنان سرپرست خانوار، خدمات توانبخشی، کاهش آسیب‌های اجتماعی و حمایت از سالمندان تنها بخشی از مأموریت‌های سازمان بهزیستی است.

    رییس سازمان بهزیستی گفت: دولت‌ها به تنهایی نمی‌توانند همه مأموریت‌ها را با کفایت و کیفیت مطلوب انجام دهند هر چه سازمان اجتماعی‌تر شود، ارتباط آن با مردم افزایش یافته، مشروعیت بیشتری کسب می‌کند و مشارکت مردمی نیز توسعه می‌یابد. به عنوان نمونه در جریان جنگ ۴۰ روزه سازمان بهزیستی ۴۶ هزار محتوا تولید کرد، ۳۰۶ هزار مشاوره ارائه داد و مشارکت مردم با این سازمان ۴۰۰ درصد افزایش یافت.

    حسینی اظهار کرد: ایجاد امید در جامعه از مسیر روایت موفقیت‌ها و دستاورد‌ها امکان‌پذیر است. یکی از خطا‌های راهبردی در حوزه رسانه آن است که گمان می‌شود تنها باید روایت رنج و مشکلات را منعکس کرد البته این نیز بخشی از رسالت رسانه است، اما اگر دستاورد‌ها بازگو نشوند، خدمات مدیران و دستگاه‌ها دیده نخواهد شد و امید اجتماعی آسیب می‌بیند. پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات می‌تواند در تولید و انتشار داده‌ها و همچنین اجتماعی‌سازی سازمان بهزیستی نقش مؤثری ایفا کند.

    وی راهبرد سوم سازمان را مشارکت‌جویی و راهبرد چهارم را محله‌محوری عنوان کرد و گفت: اجرای این راهبرد‌ها نیازمند داده‌های اجتماعی دقیق و بانک اطلاعاتی دارایی‌های محله‌ای است تا بتوانیم برنامه‌ریزی مؤثرتری داشته باشیم.

    رئیس سازمان بهزیستی کشور گفت: در کشور ۵ هزار و ۵۰۰ فرد دارای معلولیت جزو نخبگان کشور هستند. در استان‌ها خانه‌های هنرمندان دارای معلولیت و فعالان حوزه معلولیت ایجاد شده است و امسال این طرح در پنج استان دیگر نیز اجرا خواهد شد.

    در ادامه این مراسم، حسین میرزایی رئیس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، سازمان بهزیستی را یکی از مهم‌ترین نهاد‌های کشور دانست و گفت: سازمان بهزیستی تنها متولی خدمات به گروه‌های خاص نیست بلکه سازمانی متعلق به همه مردم و شهروندان کشور است. هرچند به دلایل حمایتی تمرکز بیشتری بر گروه‌هایی همچون افراد دارای معلولیت و سالمندان وجود دارد، اما خدمات این سازمان محدود به این گروه‌ها نیست.

    میرزایی با تأکید بر نقش علوم اجتماعی در ارتقای کیفیت زندگی گفت: سلامت اجتماعی یکی از مهم‌ترین حوزه‌های میان‌رشته‌ای است که با همکاری علوم اجتماعی، پزشکی و مدیریت دنبال می‌شود. برای بهبود شرایط کشور، شایسته‌سالاری، دانش تخصصی و تجربه اجرایی باید در کنار یکدیگر قرار گیرند. حضور جامعه‌شناسان در سازمان بهزیستی فرصتی کم‌نظیر برای تقویت نقش علوم اجتماعی در ساختار اجرایی کشور است.

    فرصت ۲۰ ساله برای مقابله با بحران سالمندی

    رئیس پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات با اشاره به روند سالمندی جمعیت اظهار کرد: از سال ۱۴۲۵ وارد مرحله بحرانی سالمندی خواهیم شد. اکنون جامعه ایران وارد دوره سالمندی شده، اما حدود ۲۰ سال فرصت داریم تا با سیاست‌گذاری‌های مناسب برای مدیریت این پدیده اقدام کنیم. شورای ملی سالمندان باید نقش مؤثری در سیاست‌گذاری ایفا کند تا دستگاه‌های اجرایی بدانند چه مسئولیت‌هایی در این حوزه بر عهده دارند.

    در بخش دیگری از این مراسم، سید حسن موسوی چلک معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور گفت: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات همواره مطالعات اثرگذاری در حوزه‌هایی مانند ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان و بی‌تفاوتی اجتماعی انجام داده است. هیچ سازمان اجتماعی به اندازه سازمان بهزیستی داده در اختیار ندارد و همکاری با پژوهشگاه می‌تواند منجر به تولید خدمات و دستاورد‌های ارزشمندی شود که آثار آن به‌زودی قابل مشاهده خواهد بود.

    براساس گزارش روابط عمومی و امور بین الملل سازمان بهزیستی کشور، وی همچنین خواستار بهره‌گیری از داده‌ها و پژوهش‌های موجود در پژوهشگاه برای تقویت سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌های سازمان بهزیستی شد.

  • ایران به کشوری سالمند تبدیل شد / بحران سالمندی بیخ گوش صندوق‌های بازنشستگی

    ایران به کشوری سالمند تبدیل شد / بحران سالمندی بیخ گوش صندوق‌های بازنشستگی

    به گزارش اقتصادران، مجید فولادیان با اشاره به افزایش سریع جمعیت سالمند ایران، تأکید کرد که بدون سیاست‌گذاری هوشمندانه و داده‌های دقیق، صندوق‌های بازنشستگی در سال‌های آینده با بحران روبه‌رو خواهند شد. او از راه‌اندازی بانک اطلاعاتی ملی سالمندان برای برنامه‌ریزی دقیق و اصلاح نظام هماهنگی ۱۸ دستگاه زیر نظر شورای ملی سالمندان خبر داد و بر ضرورت همراهی مجلس و نهاد‌های اجرایی تأکید کرد.

    فولادیان با بیان اینکه حدود ۱۲ درصد جمعیت کشور هم‌اکنون سالمند هستند، افزود: از سال ۱۴۱۰ وارد نقطه عطف جمعیتی می‌شویم؛ نقطه‌ای که جمعیت سالمند و جمعیت جوان کشور با یکدیگر برابر می‌شوند و پس از آن، جمعیت سالمندان با شتابی بالا افزایش و جمعیت جوان به سرعت کاهش پیدا می‌کند.

    وی با اشاره به متولدین دهه ۶۰ تصریح کرد: جمعیتی که روزی به‌عنوان «فرصت» شناخته می‌شد، از بدو تولد با بحران‌های متوالی از بهداشت و آموزش گرفته تا اشتغال، مسکن و معیشت مواجه بوده و اکنون در آستانه ورود به بحران سالمندی قرار دارد.

    بحران صندوق‌های بازنشستگی با سالمندی

    رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور با ترسیم سناریوی بدبینانه سالمندی در ایران گفت: در صورت نبود سیاست‌گذاری به‌موقع، صندوق‌های بازنشستگی با بحران جدی و حتی ورشکستگی مواجه می‌شوند و پرداخت مستمری سالمندان در سال‌های آینده با چالش اساسی روبه‌رو خواهد شد؛ مسئله‌ای که می‌تواند فقر سالمندی را به بحرانی فراگیر تبدیل کند.

    وی ادامه داد: برآورد‌ها نشان می‌دهد تا سال ۱۴۲۰، بیش از ۲۵ درصد جمعیت سالمند کشور زیر خط فقر مطلق قرار خواهند گرفت؛ رقمی که تبعات اجتماعی، اقتصادی و انسانی بسیار سنگینی به همراه دارد و با بحران‌هایی مانند مسکن، تنهایی، انزوای اجتماعی و کاهش کیفیت زندگی سالمندان همراه خواهد شد.

    فولادیان با تأکید بر پیوستگی بحران‌ها در حوزه سالمندی اظهار کرد: سالمندی یک مسئله تک‌بعدی نیست و زنجیره‌ای از بحران‌ها را به دنبال دارد؛ هر اختلالی در نظام بازنشستگی، معیشت یا خدمات اجتماعی، مستقیماً بحران‌های بعدی را تشدید می‌کند.

    وی یکی از چالش‌های جدی کشور را نبود داده‌های دقیق و به‌روز درباره سالمندان دانست و گفت: در حال حاضر نظام اطلاعاتی روزآمدی درباره پراکندگی، وضعیت معیشتی، سلامت و زیرساخت‌های مرتبط با سالمندان وجود ندارد و بدون داده، امکان سیاست‌گذاری مؤثر وجود نخواهد داشت.

    رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور از راه‌اندازی نظام جامع پایش وضعیت سالمندان خبر داد و افزود: در حال سامان‌دهی بانک اطلاعاتی ملی سالمندان هستیم تا بر اساس داده‌های دقیق، سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی انجام شود. در حال حاضر ۱۸ دستگاه ذیل دبیرخانه شورای ملی سالمندان فعالیت دارند، اما با همپوشانی و گسست در اجرا مواجه‌ایم که باید اصلاح شود.

    فولادیان با اشاره به رویکرد دولت چهاردهم گفت: خوشبختانه دولت و شخص رئیس‌جمهور و معاون اول رئیس‌جمهور نسبت به مسئله سالمندی حساس شده‌اند و این موضوع به‌صورت جدی در دستور کار قرار گرفته است.

    به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل سازمان بهزیستی کشور، وی در پایان تأکید کرد: بحران سالمندی برخلاف تورم یا تحریم، مسئله‌ای نیست که به‌خودی خود حل شود؛ تنها راه مواجهه با آن، سیاست‌گذاری هوشمندانه، برنامه‌ریزی بلندمدت و استفاده از فرصت‌های امروز است و این مسیر بدون همراهی مجلس شورای اسلامی و همه نهاد‌های اجرایی ممکن نخواهد بود.

  • بمب ساعتی جمعیت در آستانه انفجار / بحران پیری جمعیت در راه است

    بمب ساعتی جمعیت در آستانه انفجار / بحران پیری جمعیت در راه است

    به گزارش اقتصادران، ایران ممکن است هنوز گرفتار تورم و رکود باشد، اما یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های اقتصادی کشور آرام ‌آرام نفس می‌کشد و کمتر کسی به آن به طور جدی توجه می‌کند. بمبی ساعتی که وقتی منفجر شود، نه دولت توان کنترل آن را دارد و نه نسل جوانی برای جبران آن باقی مانده است. کشور ما به سرعت در حال ورود به مرحله‌ای است که جمعیت سالمندانش به سرعت افزایش می‌یابد و ساختار اجتماعی و اقتصادی را به چالش می‌کشد. سازمان ملل در یکی از گزارش‌های خود پیش‌بینی می‌کند که تا سال ۲۰۵۰ حدود ۲۷ درصد جمعیت کشور سالمند شوند. این تغییر جمعیتی با روند کاهش شدید نرخ باروری همراه است. نرخ باروری که در سال ۱۹۸۰ حدود ۶.۵ فرزند به ازای هر زن بود، اکنون به ۱.۶ فرزند کاهش یافته است. چنین روندی نه تنها ترکیب جمعیتی کشور را تغییر می‌دهد، بلکه ساختار نیروی کار، نظام‌های بیمه و تأمین اجتماعی و حتی زندگی روزمره خانواده‌ها را تحت فشار قرار می‌دهد. سند ملی سالمندی ایران هشدار می‌دهد که اگر سیاست‌ها و برنامه‌های حمایتی به موقع اجرا نشود، بحران پیری جمعیت بار اقتصادی و اجتماعی سنگینی تحمیل خواهد کرد و چالشی فراتر از توان نهادهای دولتی و امکانات فعلی کشور ایجاد خواهد کرد. در حقیقت، بحران پیری جمعیت تنها یک مشکل جمعیتی نیست. این یک چالش میان نسلی است که می‌تواند رشد اقتصادی، عدالت اجتماعی و ثبات مالی کشور را همزمان تهدید کند. هر روز که از اجرای اصلاحات و سیاست‌های حمایتی غفلت شود، بمب ساعتی پیری جمعیت نزدیک‌تر به انفجار می‌شود و فشارها بر نسل‌های جوان و سالمندان دوچندان خواهد شد. در این شرایط، ضرورت برنامه‌ریزی جامع و اقدام فوری بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود.

    عاقبت پیر شدن جمعیت چیست؟

    پیری جمعیت پیامد‌های گسترده و چند بعدی دارد که اقتصاد، اجتماع، رفاه و نظام‌های حمایتی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. کاهش نسبت جمعیت جوان به کل جمعیت نه تنها باعث افت عرضه نیروی کار می‌شود، بلکه فشار بر بهره‌وری و رشد اقتصادی را نیز افزایش می‌دهد. در این شرایط، صندوق‌های بازنشستگی و تأمین اجتماعی، که پیش از این برای تأمین منابع مالی مورد نیاز خود به حق بیمه و مشارکت نیروی کار جوان متکی بودند، با کمبود منابع روبه‌رو می‌شوند و افزایش سالمندان در کنار کاهش بیمه‌پردازان، پایداری مالی این صندوق‌ها را به شدت تهدید می‌کند. در واقع، اگر روند فعلی ادامه یابد، بسیاری از بازنشستگان ممکن است با تأخیر در پرداخت مستمری یا کاهش سطح حمایت‌های مالی مواجه شوند، که می‌تواند فشار روانی و اقتصادی قابل توجهی بر آنها وارد کند. طبق داده‌های قانون بودجه، در سال ۱۴۰۳ سهم صندوق‌های بازنشستگی از بودجه عمومی کشور به حدود ۱۶ درصد رسیده است. همچنین، روند کاهشی جدی فرزندآوری، سرعت پیدا کردن تایمر بمب ساعتی پیری جمعیت را به دنبال دارد. بنابراین، از الان باید نگران ۲۰ سال آینده بود. اگرچه شرایط فعلی صندوق‌ها نیز وضعیت مطلوبی را نشان نمی‌دهد.

    نمودار زیر نرخ باروری را بر اساس داده‌های سازمان ملل نشان می‌دهد. همانطور که در نمودار پیداست، نرخ باروری در نیم قرن گذشته کاهش جدی داشته است. البته این کاهش در بسیاری از کشور‌های دنیا نیز دیده می‌شود و تهدید پیری جمعیت تنها به ایران مربوط نیست.

    پیری جمعیت بمب ساعتی

    از سوی دیگر، کاهش نیروی کار فعال و افزایش سالمندان نیازمند خدمات تخصصی، می‌تواند هزینه‌های تولید و خدمات را افزایش دهد و از سرعت رشد اقتصادی کشور بکاهد. همجنین، افزایش تقاضا برای خدمات پزشکی و دارو، فشار مالی بیشتری بر دولت و سیستم بیمه وارد می‌کند و نیازمند سرمایه‌گذاری‌های فوری و بلندمدت است. بدون اصلاح ساختارها و برنامه‌ریزی جامع، کشور با چالشی جدی روبه‌رو خواهد شد که نه تنها رفاه سالمندان بلکه ثبات اقتصادی و عدالت اجتماعی را نیز تهدید می‌کند. از نمونه‌های بارز کشورهایی که با بحران بازنشستگی و پیری جمعیت دست و پنجه نرم می‌کنند، می‌توان به یونان اشاره کرد. کشوری که اصلاحات در این زمینه را به تأخیر انداخت و تاوان آن را با بدهی‌های سنگین خارجی و سیاست‌های اقتصادی همراه با شوک و اصلاحات ناگهانی داد.

    راه کار خروج از بحران

    برای مقابله با بحران جمعیتی، راهکار‌های متنوعی وجود دارد که باید به‌طور هم‌زمان و هماهنگ اجرا شوند. افزایش مشارکت زنان در بازار کار به جبران کاهش نیروی کار فعال کمک می‌کند و جذب مهاجران متخصص و جوان تجربه جهانی موفقی برای ایجاد تعادل جمعیتی و رشد اقتصادی است. از آن‌جایی که مشارکت زنان در اقتصاد ایران بسیار پایین و طبق آمار‌های بانک جهانی در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۳.۴ درصد است، افزایش مشارکت این گروه در اقتصاد می‌تواند حمایت موثری برای بازار کار کشور باشد.

    از سوی دیگر، ادامه فرایند فعلی صندوق‌های بازنشستگی بر شدت بحران می‌افزاید. اصلاح نظام بازنشستگی از طریق افزایش تدریجی سن بازنشستگی، ایجاد صندوق‌های چندلایه شامل پایه حمایتی، اجباری و مکمل و مدیریت دارایی‌ها و شفاف‌سازی سرمایه‌گذاری‌ها ضروری است. برنامه‌ریزی مالی درست برای این صندوق‌ها، و حمایت‌های حساب شده دولتی تا زمانی که صندوق‌ها از وضعیت بحرانی خارج شوند، می‌تواند شروعی برای اصلاح این وضعیت باشد. متنوع‌سازی صندوق‌های بازنشستگی، و ورود بخش خصوصی به این حوزه می‌تواند یکی دیگر از راهکارهایی باشد که به افزایش بهره‌وری صندوق‌های بازنشستگی کمک کند. چرا که افزایش تنوع، منجر به تقسیم منابع مالی بین این صندوق‌ها می‌شود. در نتیجه، صندوق‌های خصوصی خود می‌توانند پاسخگوی نیاز سرمایه‌گذاران خود باشند و حتی در صورت شکست، نیاز به حمایت مالی سنگین دولت نخواهد بود. می‌توان با سیاست‌های لازم، از Too Big To Fail شدن این صندوق‌ها جلوگیری کرد و در صورت وقوع بحران‌های مالی، راه حل بهینه‌ای اعمال کرد.

    همچنین سرمایه‌گذاری در فناوری برای افزایش بهره‌وری نیروی کار باقی‌مانده از دیگر اقدامات مؤثر است. که می‌تواند در بلندمدت از فشار پیری جمعیت بر اقتصاد بکاهد. در سایر کشورهای صنعتی که وضعیت اقتصادی مناسب‌تری دارند، از واردات نیروی کار نیز استفاده می‌شود. بدین ترتیب، کشور می‌تواند از نیروی کار سایر کشورها نیز استفاده کند.

    play/pause

  • دومینوی تورم به نگهداری از سالمندان رسید/ خانوار‌های دارای سالمند زیر فشار هزینه دارو و درمان تا استخدام پرستار

    دومینوی تورم به نگهداری از سالمندان رسید/ خانوار‌های دارای سالمند زیر فشار هزینه دارو و درمان تا استخدام پرستار

    به گزارش اقتصادران، افزایش سریع جمعیت سالمند در ایران، از یک پیش‌بینی جمعیتی به یک بحران اجتماعی و اقتصادی تبدیل شده است. طبق آخرین داده‌ها، اکنون بیش از ۱۲ تا ۱۴ درصد از جمعیت کشور را افراد بالای ۶۰ یا ۶۵ سال تشکیل می‌دهند؛ رقمی که کشور را در رده کشور‌هایی با سرعت بالای سالمندی در جهان قرار داده است. اگر روند فعلی ادامه یابد، تخمین زده می‌شود که تا سال ۱۴۳۰ این سهم به ۳۱ درصد خواهد رسید و ایران را به یکی از پیرترین جوامع منطقه تبدیل خواهد کرد.

    گسل حمایتی و نابرابری در مراقبت

    در حالی که جمعیت سالمندان حدود ۹ تا ۱۰ میلیون نفر برآورد می‌شود، ساختار حمایتی موجود کشور به شدت دچار عدم توازن است. سازمان بهزیستی تنها متولی پرداخت مستمری به حدود ۱۰۷ هزار نفر است و این شکاف عظیم میان نیاز و حمایت دولتی، فشار را به‌طور کامل بر دوش خانواده‌ها انداخته است.

    سالمندی مزمن و نیاز‌های چندوجهی

    بحران سالمندی در ایران تنها به مسائل مالی محدود نمی‌شود. گزارش‌ها حاکی از آن است که بیش از ۶۰ درصد سالمندان کشور با بیماری‌های مزمن دست و پنجه نرم می‌کنند که نیاز به مراقبت‌های مستمر، روان‌درمانی و کاردرمانی دارد.همچنین، وضعیت ۶.۵ میلیون زن سرپرست خانوار که میانگین سنی آنها بالای ۵۲ سال است، نگرانی دیگری را در بُعد آسیب‌پذیری اقتصادی ایجاد می‌کند؛ این گروه از جامعه که خود نیاز به حمایت دارند، اغلب بار مراقبت از والدین سالمند خود را نیز به دوش می‌کشند.

    زنگ خطر گسل شناختی

    رئیس سازمان بهزیستی این شرایط را ناشی از یک گسل شناختی دانسته است؛ به این معنی که نهاد‌های حمایتی کلیدی مانند سازمان تأمین اجتماعی و کمیته امداد، پدیده سالمندی را به عنوان یک بحران اساسی و فراگیر برای برنامه‌ریزی‌های خود تعریف نکرده‌اند.این بی‌توجهی ساختاری و انکار عمومی بحران، مسیر را برای تبدیل ایران به یک جامعه به شدت سالخورده هموار می‌سازد، مگر آنکه نظارت جدی و تدوین استراتژی‌های ملی چندوجهی برای سالمندی سالم در اولویت قرار گیرد تا از اتلاف منابع و تحمیل هزینه‌های سنگین بر دوش خانواده‌ها جلوگیری شود.

    بحران هزینه‌ها در نگهداری سالمندان

    بر اساس تعرفه سال ۱۴۰۴، هزینه نگهداری ماهانه در خانه‌های سالمندی خصوصی بین ۱۰ میلیون تا ۷۵ میلیون تومان متغیر است. این ارقام نجومی، حتی برای بسیاری از خانواده‌های طبقه متوسط نیز تأمین‌ناپذیر است و عملاً دسترسی به مراقبت تخصصی را برای اکثریت سلب کرده است.

    از این رو راه‌حل جایگزین، یعنی استخدام پرستار خانگی، نیز با هزینه‌ای ماهانه بین ۱۵ تا ۳۵ میلیون تومان، از دسترس قشر وسیعی از بازنشستگان و مستمری‌بگیران خارج است.این در حالی است که استخدام یک پرستار ماهانه بین ۱۵ تا ۴۵ میلیون هزینه دارد. این در حالی است که شاید در برخی موارد برخی از پرستاران جهت استخدام، تقاضای بیمه می‌کنند.

    حسن نژاد یکی از فعالان و صاحب برند در این زمینه به اقتصاد ۲۴ می‌گوید: پرستاری از سالمندان امروز به شغل پُرتقاضا تبدیل شده است به طوری که برای استخدام یک پرستار باید ابتدا فرم درخواست توسط مشتری تکمیل شود و سپس با توجه به تقاضای خانواده‌ها جهت استخدام پرستار و با توجه به هزینه‌ای که در نظرگرفته شده، پرستار جهت همکاری اعزام می‌شود.

    وی ادامه داد: برخی از خانواده‌ها برای نصف روز درخواست پرستار می‌کنند و برخی تمام روز و عده‌ای هم به صورت شبانه روز نیاز به استخدام پرستار دارند.

    حسن نژاد با اشاره به سایر هزینه ها، گفت: اگر پرستار نیمه وقت یا تمام وقت برای سالمند در نظر گرفته شود باید به هزینه‌های جانبی آن هم توجه شود و این در نهایت به اعداد و رقم‌های بالایی برای استخدام یک پرستار منتهی می‌شود.

    وی ادامه داد: هزینه ایاب و ذهاب و خوراک پرستار نیز از دیگر هزینه‌هایی است که بار مضاعفی را بر دوش خانواده‌ها گذاشته است. به طوری که پرستار تمام وقت که شبانه روز در منزل و کنار سالمند حضور دارد نیاز به خوراک و سایر هزینه‌های جانبی در منزل دارد که این هزینه را خانواده باید تقبل کند.

    به گفته این فعال در بخش سالمندان؛ هزینه‌های بالای پرستاری آسیب جدی به این شغل زده است و از سوی دیگر نگهداری سالمند هم برای خانوار‌ها بسیار سخت و گران شده است.

    تورم در خانه‌ها هم بیشتر شده

    این در حالی است که تورم در تمام لایه‌های اقتصاد به ویژه موضوعات مطرح شده در بخش معیشت مردم نفوذ کرده و حالا کشور با جمعیت سالمند رو به افزایش مواجه است و نگهداری از این عزیزان به دور از درمان و دارو، بسیار سخت‌تر و گران‌تر شده است. به نظر می‌رسد دولت‌ها برای تنظیم و استحکام خانواده‌ها باید طرح و ایده جدید حمایتی پیشنهاد و اجرایی کنند.

  • بحران سالمندی در ایران؛ زنگ خطری برای آینده / کمبود مراکز دولتی و هزینه‌های سنگین پرستاری، سالمندان را در تنگنا قرار داده است

    بحران سالمندی در ایران؛ زنگ خطری برای آینده / کمبود مراکز دولتی و هزینه‌های سنگین پرستاری، سالمندان را در تنگنا قرار داده است

    به گزارش اقتصادران، ایران در آستانه یک دگرگونی بزرگ جمعیتی قرار گرفته است؛ پدیده‌ای که سال‌ها پیش توسط کارشناسان جمعیت‌شناسی و سیاست‌گذاران اجتماعی هشدار داده می‌شد اما کمتر به آن توجه شد: پیرشدن جمعیت. با کاهش نرخ باروری، افزایش امید به زندگی و بهبود نسبی شرایط بهداشتی، تعداد سالمندان کشور به سرعت در حال افزایش است. بر اساس آخرین برآوردهای سازمان ملل متحد، ایران تا سال ۱۴۳۰ شمسی حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد جمعیت خود را در سن سالمندی خواهد داشت. این بدان معناست که از هر چهار ایرانی، یک نفر سالمند خواهد بود. این تغییر عظیم جمعیتی نه‌تنها پیامدهای اقتصادی، بلکه تبعات اجتماعی، بهداشتی و حتی فرهنگی گسترده‌ای دارد. در حالی که امروز هم نشانه‌های بحران دیده می‌شود؛ از کمبود مراکز نگهداری دولتی گرفته تا هزینه‌های کمرشکن پرستاری خصوصی، خانواده‌های بسیاری در تأمین نیازهای روزمره سالمندان خود ناتوان هستند. به همین دلیل، سرگردانی سالمندان و نبود امکانات کافی برای مراقبت و نگهداری از آنان به یکی از معضلات رو به رشد جامعه ایرانی تبدیل شده است.

    روند سالمندی در ایران در حال گسترش است؛ سهم جمعیت بالای ۶۵ سال که روزگاری تک‌رقمی بود، اکنون به حدود ۱۲ درصد رسیده و پیش‌بینی می‌شود در دهه‌های آینده افزایش یابد. افزایش تعداد سالمندان نه‌تنها ساختار جمعیت را دگرگون می‌کند، بلکه پیامدهای اجتماعی و اقتصادی به همراه دارد که نیازمند فراهم آمدن زیرساخت‌های حمایتی است. با وجود اعلام آمار یک میلیونی که تحت حمایت بهزیستی هستند، جمعیت سالمندان کشور حدود ۹ تا ۱۰ میلیون نفر برآورد می‌شود؛ اگرچه هنوز شفافیت کافی در مورد برنامه‌های حمایتی و افراد تحت پوشش آن وجود ندارد. اهمیت ماجرا زمانی پررنگ‌ می‌شود که به چالش‌های روزمره زندگی این سالمندان توجه شود و زمانی جامعه را تهدید می‌کند که آمارها نشان می‌دهد ایران در آینده، پیرتر از این خواهد شد! شرایط برخی سالمندان با قوانین خانه‌های سالمندان دولتی همخوانی ندارد. خانواده‌هایی هستند که نه توان مالی دارند تا والدینشان را به خانه سالمندان خصوصی بسپارند و نه قادرند خود از آنان نگهداری کنند. خیلی از خانواده‌ها گمان می‌کنند که با رها کردن سالمند خود در نزدیکی کهریزک می‌توانند شرایط پذیرش او را در این مرکز فراهم کنند در حالی که مدیر آسایشگاه کهریزک در مصاحبه‌ای اعلام کرد: «پذیرش مددجویان رها شده در خیابان از طریق دادگاه و بهزیستی انجام می‌شود و اگر مددجویی در نزدیکی این مرکز رها شود پذیرش نمی‌شود.»

       افزایش جمعیت سالمندان؛ زنگ خطری برای آینده

    در دهه‌های اخیر، امید به زندگی در ایران به شکل چشمگیری افزایش یافته است؛ از حدود ۵۵ سال در اوایل انقلاب به بیش از ۷۶ سال در دهه اخیر. در عین حال، نرخ باروری از بیش از ۶ فرزند به کمتر از ۲ فرزند کاهش یافته است. این دو عامل دست به دست هم داده‌اند تا جمعیت سالمند کشور شتابی بی‌سابقه بگیرد. در سرشماری سال ۱۳۹۵، بیش از ۹ درصد جمعیت کشور را افراد بالای ۶۰ سال تشکیل می‌دادند. برآوردها نشان می‌دهد که این عدد در سال ۱۴۰۵ به بیش از ۱۲ درصد خواهد رسید و طی دو دهه آینده به بالای ۲۰ درصد خواهد رسید. به زبان ساده، ایران با سرعتی بسیار بالا در حال ورود به باشگاه کشورهای سالمند است.

       کمبود مراکز نگهداری سالمندان؛ بار سنگین بر دوش خانواده‌ها

       هزینه‌های پرستاری در منزل؛ بار مالی غیرقابل تحمل

    راه‌حل دیگر برای نگهداری از سالمندان، استفاده از پرستار خصوصی در منزل است. این گزینه به‌ظاهر مزایای زیادی دارد؛ سالمند در فضای آشنا و کنار خانواده خود زندگی می‌کند و خدمات پرستاری و مراقبتی در خانه ارایه می‌شود. اما هزینه‌های این خدمات به‌قدری بالاست که عملا به یک انتخاب لوکس تبدیل شده است. یک پرستار شبانه‌روزی در منزل دست‌کم بین ۲۰ تا ۳۵ میلیون تومان در ماه دستمزد می‌گیرد. حتی خدمات ساعتی نیز ارزان نیستند؛ به‌طور میانگین برای هر ۸ ساعت مراقبت روزانه حدود ۸ تا ۱۰ میلیون تومان در ماه باید پرداخت شود. با توجه به حقوق بازنشستگی اغلب سالمندان (که کمتر از ۱۰ میلیون تومان است)، این هزینه‌ها عملا  خارج از توان اکثریت جامعه است.

       چرا امکانات درمانی و بهداشتی رایگان برای سالمندان وجود ندارد؟

    یکی از مهم‌ترین انتقادات کارشناسان اجتماعی و بهداشتی این است که سالمندان در ایران از خدمات ویژه درمانی و حمایتی رایگان برخوردار نیستند. در بسیاری از کشورهای پیشرفته، سالمندان بخش مهمی از جامعه هدف بیمه‌های پایه هستند و خدمات درمانی و مراقبتی برای آنها یا رایگان است یا با کمترین هزینه ارایه می‌شود.در ایران، اگرچه سالمندان تحت پوشش بیمه‌های پایه مانند تأمین اجتماعی یا خدمات درمانی قرار دارند، اما بسیاری از خدمات تخصصی و مراقبتی در منزل تحت پوشش بیمه نیستند. همین موضوع باعث شده بخش بزرگی از هزینه‌های مراقبت و پرستاری از جیب خانواده‌ها پرداخت شود. نبود یارانه‌های دولتی در این بخش، فشار مضاعفی بر خانواده‌ها و خود سالمندان وارد کرده است.

       سرگردانی سالمندان در جامعه؛ یک معضل اجتماعی

       سالمندی یک بحران اجتماعی است

    فاطمه بهروزی، جامعه شناس در این باره به« تعادل» می‌گوید: مشکل اصلی این است که ما سالمندی را به عنوان یک بحران اجتماعی در نظر نگرفته‌ایم. همه‌چیز به خانواده‌ها سپرده شده، در حالی که سبک زندگی تغییر کرده است. خانواده‌های امروز کوچک‌تر هستند و اغلب زن و مرد هر دو شاغل‌اند. بنابراین نمی‌توان انتظار داشت که مانند گذشته، مراقبت از سالمندان تنها در خانواده انجام شود. او می‌افزاید: سالمندان در جامعه امروز با نوعی طرد اجتماعی روبه‌رو هستند. آنها نه تنها در سیاست‌گذاری‌ها جدی گرفته نمی‌شوند، بلکه حتی در فضای شهری هم کمتر مورد توجه قرار می‌گیرند.  این جامعه شناس با اشاره به فراهم نبود امکانات حداقلی حتی در فضای عمومی برای افراد سالمند اظهار می‌دارد: نبود فضاهای عمومی مناسب، نبود حمل‌ونقل سازگار با سالمندان و نادیده‌گرفتن نیازهای روحی آنها، همگی به احساس انزوا و افسردگی در این قشر دامن می‌زند.

       رفع بحران سالمندی نیازمند اقدامات مناسب

    بهروزی در پاسخ به این سوال که چه راهکارهایی می‌توان ارایه داد تا این بحران در جامعه به حداقل برسد، می‌گوید: برای رفع این بحران، مجموعه‌ای از اقدامات اساسی لازم است که باید هم‌زمان توسط دولت، نهادهای مدنی و خانواده‌ها دنبال شود. ازجمله توسعه مراکز دولتی نگهداری سالمندان، افزایش بودجه بهزیستی و احداث مراکز جدید با تعرفه‌های دولتی، استفاده از ظرفیت خیرین و نهادهای مردمی برای راه‌اندازی مراکز شبانه‌روزی، تحت پوشش بیمه قرار گرفتن خدمات پرستاری در منزل، ایجاد خدمات روزانه برای سالمندان در واقع این اقدامات می‌تواند تا میزان زیادی به بهبود وضعیت سالمندان در جامعه کمک کند.  او ادامه می‌دهد: مثلا ایجاد مراکزی که در طول روز به سالمندان خدمات ارایه دهد یک راهکار مهم است. وجود مراکزی که سالمندان در طول روز به آنجا مراجعه کنند، خدمات سرگرمی، توانبخشی و مراقبتی دریافت کنند و شب به خانه بازگردند. این مدل در کشورهای اروپایی بسیار موفق بوده است.

       توانمندسازی خانواده‌ها

       ایجاد شبکه‌های داوطلبی و همیاری اجتماعی

    بهروزی می‌گوید: همچنین ایجاد گروه‌های محلی و NGOها می‌توانند بخشی از نیازهای روزمره سالمندان مانند خرید، مراجعه به پزشک یا همراهی را بر عهده بگیرند. او در پایان تاکید می‌کند: ایران در حالی به سرعت به سمت جامعه سالمند حرکت می‌کند که زیرساخت‌های لازم برای مواجهه با این تغییر فراهم نشده است. کمبود مراکز دولتی نگهداری، گرانی سرسام‌آور پرستاری خصوصی، نبود حمایت بیمه‌ای و یارانه‌ای، و بی‌توجهی به نیازهای روانی و اجتماعی سالمندان، همگی شرایطی ایجاد کرده‌اند که می‌توان آن را «بحران سالمندی» نامید. اگر امروز سیاست‌گذاری‌های کلان تغییر نکند و منابع کافی برای توسعه خدمات حمایتی اختصاص نیابد، در آینده نه‌چندان دور بخش بزرگی از جامعه ایران با پدیده‌ای روبه‌رو خواهد شد که مدیریت آن بسیار دشوارتر و پرهزینه‌تر از امروز خواهد بود.

  • قطار سالمندی در ایران شتاب گرفت / ۶۰ درصد سالمندان بدون همراه زندگی می‌کنند

    قطار سالمندی در ایران شتاب گرفت / ۶۰ درصد سالمندان بدون همراه زندگی می‌کنند

    به گزارش اقتصادران، سیدجواد حسینی پنجشنبه سوم مهرماه ۱۴۰۴ در جلسه شورای اجتماعی استان مرکزی در اراک، با اشاره به وضعیت سالمندان در ایران، اظهار کرد: بزرگ‌ترین چالش سالمندان تنها، نه مسائل مالی یا مسکن، بلکه تنهایی و انزوای اجتماعی است که تأثیر عمیقی بر کیفیت زندگی آنها دارد.

    رئیس سازمان بهزیستی کشور همچنین از همکاری ۳۵ متخصص حوزه سالمندی برای تولید محتوا‌های آموزشی خبر داد و گفت: این محتوا‌ها در پنج محور اصلی شامل شادابی در سالمندی، پیشگیری و مدیریت آلزایمر، استراحت و خواب مناسب، تغذیه سالم و ورزش سالمندی، و نظام ارجاع خدمات سالمندی تهیه شده و در این مدارس به سالمندان آموزش داده می‌شود. این برنامه‌ها به‌منظور ارتقای کیفیت زندگی و توانمندسازی سالمندان طراحی شده‌اند.

    وی به فعالیت‌های گسترده سازمان بهزیستی در حوزه‌های اجتماعی و توانبخشی اشاره کرد و گفت: توانبخشی مبتنی بر جامعه در ۹۵ درصد از روستا‌های کشور با پنج شاخص کلیدی اجرا می‌شود. همچنین، در حوزه سلامت چشم، انجمن اپتومتری با سه هزار نیرو در سراسر کشور، معاینه رایگان چشم سالمندان را در مدارسی که به‌عنوان پایگاه‌های اجتماعی فعال هستند، آغاز کرده است. این طرح از شهر اراک از امروز کلید خورده و هر کس نیاز به عینک داشته باشد به صورت رایگان دریافت می‌کند. این طرح به‌تدریج در سایر مناطق گسترش خواهد یافت.

    حسینی با اشاره به موفقیت‌های بهزیستی در حوزه پیشگیری از نابینایی، کرد: مداخلات چشم در سنین سه تا پنج سالگی باعث شده تا ۵۵۰۰ نفر در کشور از خطر نابینایی نجات یابند. نرخ تنبلی چشم در جهان ۴ درصد است، اما در ایران به دلیل اقدامات پیشگیرانه و مداخلات بهزیستی به ۱.۵ درصد کاهش یافته است.

    وی همچنین به طرح‌های آموزشی و مهارت‌آموزی برای دانش‌آموزان اشاره کرد و گفت: سازمان بهزیستی با بهره‌گیری از ۱۱۰ هزار داوطلب علمی در ۱۱ هزار گروه در مساجد، پایگاه‌های بسیج، خانه‌های بهداشت، سرای محله و کانون‌های فرهنگی فعالیت می‌کند.

    وی با بیان اینکه سازمان بهزیستی از هر دستگاه دیگری توان بیشتری برای اجرای فعالیت‌های محله محور دارد چراکه نیروی تسهیل گر حرفه‌ای دارد، افزود: مکان، عنصر مهمی برای فعالیت‌های محله محور است و تصمیم گرفتیم از مدرسه شروع کنیم چراکه مدارس ظرفیت‌های خیلی خوبی دارند. براساس سند تحول اموزش و پرورش مدرسه باید به کانون فعالیت اجتماعی، تربیتی و فرهنگی محله تبدیل شود، اما این بخش از سند تحول بنیادین آموزش و پرورش هنوز به‌طور کامل پیاده نشده است.

    حسینی با بیان اینکه مدارس در ساعات غیرآموزشی در اختیار این طرح قرار می‌گیرند، از اجرای طرح غربالگری، استعدادیابی و مهارت‌آموزی برای دانش‌آموزان خبر داد که در مرحله اول برای ۳۰ هزار نفر و در مرحله دوم برای ۶۰ هزار نفر اجرا خواهد شد. این طرح شامل غربالگری با تست‌های استاندارد، هدایت تحصیلی بر اساس استعداد، علاقه و ویژگی‌های شخصیتی، آموزش‌های مهارتی و ارائه تسهیلات شغلی است تا دانش‌آموزان بتوانند مشاغلی متناسب با توانمندی‌های خود انتخاب کنند.

    وی ابراز امیدواری کرد: با گسترش این طرح‌ها، کیفیت زندگی گروه‌های هدف بهبود یابد و مشکلات اجتماعی مانند تنهایی سالمندان و بیکاری جوانان به حداقل برسد.

    معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و رئیس سازمان بهزیستی کشور در ادامه با بیان اینکه شهر اراک از امروز به‌طور رسمی به شبکه شهر‌های دوستدار سالمند پیوست گفت: این ابتکار، که با همکاری ۲۷ دستگاه اجرایی و تمرکز بر هشت محور کلیدی شامل مسکن، مشارکت اجتماعی، احترام و شمولیت، مشارکت مدنی، اطلاعات و ارتباطات، حمایت اجتماعی، خدمات سلامت، و حمل‌ونقل پیش می‌رود، گامی بلند برای ارتقای کیفیت زندگی سالمندان و تضمین کرامت آنهاست.

    وی تصریح کرد: این عنوان نباید صرفاً یک نام باشد؛ دستگاه‌های مسئول باید با جدیت وظایف خود را اجرا کنند تا اراک به الگویی الهام‌بخش در حمایت از سالمندان تبدیل شود.

    حسینی با هشدار درباره شتاب فزاینده سالمندی در ایران، اظهار کرد: ۱۲ درصد جمعیت کشور اکنون سالمند هستند و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۱۴۳۰ این رقم به ۳۱ درصد برسد. این آمار، ایران را در میان پنج کشوری قرار می‌دهد که با سریع‌ترین نرخ سالمندی مواجه هستند.

    وی افزود: جامعه ما هنوز درک درستی از ابعاد سالمندی ندارد. این موج در حال نزدیک شدن است و اگر به جای شعار، اقدامات عملی انجام نشود، کشور با چالش‌های عمیقی روبه‌رو خواهد شد.

    وی با اشاره به جهش تاریخی بودجه بهزیستی گفت: سهم بهزیستی از بودجه کشور در گذشته ۱.۷ درصد بود، اما امسال با حمایت مجلس به ۲.۴ درصد افزایش یافت. این رشد بی‌سابقه، بستری برای گسترش خدمات کمی و کیفی به گروه‌های هدف، به‌ویژه سالمندان، معلولان و مددجویان را فراهم می‌کند.

    حسینی بر تغییر پارادایم بهزیستی از مستمری‌محوری به توانمندسازی تأکید کرد و گفت: پس از انقلاب، دو بار لیست انتظار مستمری‌بگیران صفر شد و من نیز ۴۰ روز پیش ۸۲ هزار نفر را از این لیست خارج کردم. اما اکنون ۳۶ هزار نفر دیگر در انتظارند، که نشان می‌دهد مستمری به‌تنها کافی نیست و باید به دنبال توانمندی سازی و فرصت سازی پیش برویم.

    وی در ادامه با اشاره به تعهدات سازمان بهزیستی در استان مرکزی گفت: تأمین جهیزیه برای ۵۰ درصد ازدواج‌های مددجویان در سال ۱۴۰۴، ایجاد ۲۳۰۰ فرصت شغلی پایدار با استفاده از تسهیلات و اختصاص پنل‌های خورشیدی سه مگاواتی به ۶۰۰ معلول سخت‌اشتغال بدون هزینه که ماهانه ۵ میلیون تومان درآمد برای آنها به ارمغان می‌آورد از جمله این تعهدات است.

    وی در حوزه حمایت از زنان، نیز گفت: تمامی زنان سرپرست خانوار روستایی و عشایری استان از بیمه اجتماعی رایگان برخوردار می‌شوند و ۳۰ درصد زنان سرپرست خانوار شهری نیز تحت پوشش این طرح قرار خواهند گرفت. در بخش مسکن، تعهد به ساخت ۱۳۰ واحد مسکونی برای معلولان واجد شرایط، همراه با احداث یک مرکز توانبخشی شبانه‌روزی، یک مرکز برای بیماران اعصاب و روان، و یک مرکز تخصصی اوتیسم در استان مرکزی، از برنامه‌های کلیدی بهزیستی است.

    وی از تربیت سه هزار مشاور تخصصی سالمندان در سطح کشور خبر داد و گفت: استان مرکزی متناسب با جمعیت خود از این ظرفیت بهره‌مند خواهد شد.

    او همچنین از بازنگری آیین‌نامه سالمندان و تدوین پیش‌نویس قانون جامع حمایت از سالمندان خبر داد، گامی که می‌تواند چارچوبی محکم برای حمایت از این قشر ایجاد کند. افتتاح مرکز توانبخشی و حرفه‌آموزی برای کودکان دارای معلولیت ذهنی و اجرای طرح سلامت‌محور نیز از دیگر تعهدات بهزیستی در این استان است.

    حسینی با دعوت از همه دستگاه‌ها برای همکاری فعال در طرح شهر دوستدار سالمند، تأکید کرد: اراک می‌تواند با اجرای دقیق این برنامه‌ها، به الگویی ملی برای حمایت از سالمندان تبدیل شود. این فرصت، نه‌فقط برای بهبود زندگی سالمندان، بلکه برای تقویت همبستگی اجتماعی و ساختن شهری فراگیر و انسانی است. با این اقدامات، اراک نه‌تنها به نیاز‌های سالمندان پاسخ می‌دهد، بلکه آینده‌ای روشن‌تر برای همه شهروندان ترسیم می‌کند.

    تفرش پیرترین شهرستان استان مرکزی

    محمدعلی اله‌دادی مدیر کل بهزیستی استان مرکزی نیز گفت: براساس آمار سال ۱۴۰۳ در استان مرکزی ۱۴.۷ درصد جمعیت را سالمند بالای ۶۰ سال را با حدود ۲۲۰ هزار نفر تشکیل می‌دهد. شهرستان تفرش پیرترین و ساوه جوانترین شهرستان‌های استان هستند. تعداد سالمندان تحت پوشش بهزیستی در استان ۲۲ هزار و ۶۹۶ نفر است.

    وی با بیان اینکه استان مرکزی بعد از استان گیلان و مازندران سومین استان سالمند کشور است، گفت: براساس مصوبه شورای سالمندان کشور مقرر شد شهر اراک در استان مرکزی به عنوان شهر دوستدار سالمند مورد مطالعه قرار گیرد.

    اله‌دادی ادامه داد: برنامه راهبردی ایجاد شهر‌های دوستدار سالمند به تصویب رسیده است و در حال حاضر در ۱۰ استان کشور شهر دوستدار سالمند وجود دارد و امروز شهر اراک نیز به عنوان یازدهمین شهر دوستدار سالمند معرفی خواهد شد.

    وی استفاده از ظرفیت رسانه و بهره مندی از توان دستگاه‌های اجرایی و آموزش سالمندان را از جمله محور‌های سند راهبردی حمایت از سالمندان بیان کرد و گفت: توسعه محیط‌های توانمندساز، توسعه مشارکت اجتماعی و حفظ سلامت اجتماعی آنان و فراهم کردن زیرساخت مورد نیاز و تامین منابع مالی نیز از دیگر مواردی است که در این سند دیده شده است.

    این مقام مسئول در ادامه گفت: برگزاری جلسات مشترک با دستگاه‌های اجرایی توسط بهزیستی، تشکیل دبیرخانه شهر دوستدار سالمند در شهرداری از جمله اقدامات برای اجرای این سند انجام شده است.

    وی با اشاره به نبود اطلاعات جامع و کامل از سالمندان گفت: ایجاد بانک اطلاعات سالمندی و تامین نیاز‌های درمانی و معیشتی و افزایش پوشش بیمه و درمان تخصصی با تاسیس کلینیک ویژه سالمندان و کلینیک‌های سیار و عمل به تکالیف دستگاه‌های اجرایی در خصوص سالمندان مورد انتظار است.

  • آمار عجیب از سالمندان تنها؛ ۸۰ هزار نفر از سالمندان ایران هرگز ازدواج نکرده‌اند

    آمار عجیب از سالمندان تنها؛ ۸۰ هزار نفر از سالمندان ایران هرگز ازدواج نکرده‌اند

    به گزارش اقتصادران، بر اساس آمار رسمی، دو سوم سالمندان ایرانی بدون همسر زندگی می‌کنند؛ پدیده‌ای نگران‌کننده که چالش‌های اجتماعی و روانی گسترده‌ای را به همراه دارد.

    با توجه به ترکیب جنسیتی تخمین زده می‌شود که از میان این جمعیت، حدود ۳.۲ تا ۳.۵ میلیون نفر زن و حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار نفر مرد سالمند تنها باشند.

    همچنین ۸۰ هزار نفر از سالمندان کشور هرگز ازدواج نکرده‌اند.

    مطالعات جمعیت‌شناختی نشان می‌دهد که بیش از ۵۵ درصد از زنان سالمند کشور بدون همسر هستند و با افزایش روند تجرد در میانسالی (۴۰–۵۰ سالگی) که اکنون حدود ۷۰۰ هزار نفر را دربرمی‌گیرد، احتمال می‌رود در دهه‌های آینده با موج جدیدی از سالمندان تنها روبه‌رو شویم.

    در همین راستا، دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور با همکاری نهاد‌های حمایتی و خدماتی، از سال ۱۴۰۳ اجرای طرحی جامع برای توانمندسازی زنان سالمند تنها را آغاز کرده است. در فاز نخست این طرح، بیش از ۵۱ هزار زن سالمند در سراسر کشور شناسایی و تحت پوشش آموزش‌های خودمراقبتی جسمی، روانی و مشارکت اجتماعی قرار گرفته‌اند.

    به گفته مسئولان شورای ملی سالمندان، ادامه این برنامه در سال ۱۴۰۴ نیز دنبال می‌شود و تشکیل گروه‌های همیار، راه‌اندازی باشگاه‌های نشاط و گسترش مشاوره‌های روان‌شناختی از جمله برنامه‌های فاز دوم آن است. هدف نهایی این طرح، ارتقاء سلامت روان، افزایش حس ارزشمندی و مشارکت اجتماعی زنان سالمند در بستر محله و خانواده عنوان شده است.

    ۵ میلیون زن تنهای سالمند در ایران زندگی می‌کند

    مژگان رضا‌زاده رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور گفت: ایران در حال حاضر دارای جمعیتی حدود ۸۶ میلیون نفر است؛ از این میان، حدود ۶ تا ۷ درصد را سالمندان ۶۵ سال به بالا تشکیل می‌دهند که بیش از ۶ میلیون نفر هستند، با تفکیک جنسیتی: تقریباً ۵ میلیون و ۱۵۰ هزار زن سالمند و حدود ۴ میلیون و ۷۰۰ هزار مرد سالمند.

    وی افزود: طبق آمار سال ۱۴۰۴ از مرکز آمار ایران، جمعیت سالمندان (۶۵+) حدود ۱۰ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر است، یعنی ۱۲ درصد جمعیت کل کشور. از این تعداد، حدود ۶۷ درصد سالمندان یا تنها هستند، به دلیل طلاق، فوت همسر یا هرگز ازدواج‌نکردند.

    رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور گفت: برآورد تعداد سالمندان تنها در ایران در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که کل سالمندان کشور حدود ۱۰ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر؛ درصد سالمندان بدون همسر (تنها) حدود ۶۷ درصد و تخمین تعداد سالمندان تنها حدود ۶ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر است.

    وی افزود: از این تعداد، زنان سالمند تنها حدود ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تا ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر، مردان سالمند تنها حدود ۵۰۰ هزار تا ۶۰۰ هزار نفر و سالمندان هرگز ازدواج‌نکرده حدود ۸۰ هزار نفر هستند.

    وی گفت: منبع این اطلاعات، برآورد‌های رسمی مرکز آمار ایران در سال ۱۴۰۴ و تحلیل مقالات تحلیلی جمعیت سالمندی کشور است.

    وی افزود: زنان سالمند تنها حدود ۵۵ درصد از کل زنان سالمند را تشکیل می‌دهند. با فرض تقریباً برابر بودن جمعیت زن و مرد سالمند، حدود ۳ تا ۳.۵ میلیون زن سالمند تنها هستند. مردان سالمند تنها نیز حدود ۱۲ درصد مردان سالمند را شامل می‌شوند، یعنی نزدیک به ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار مرد به‌تنهایی زندگی می‌کنند.

    وی گفت: جمعیت مجرد در میان‌سالی (۴۰ تا ۵۰ساله) نیز روبه‌افزایش است (حدود ۷۰۰ هزار نفر) که احتمالاً در دهه‌های آینده به موج جدید سالمندان تنها می‌پیوندند.

    وی افزود: در جمع‌بندی می‌توان گفت که در سال ۱۴۰۴، حدود ۶.۸ میلیون سالمند بدون همسر (تنها) در ایران زندگی می‌کنند. تخمین جنسیتی این افراد شامل ۳ تا ۳.۵ میلیون زن و ۰.۵ تا ۰.۶ میلیون مرد تنها است.

    رضازاده ادامه داد: در سال‌های اخیر، موضوع زنان سالمند تنها به یکی از دغدغه‌های مهم حوزه سالمندی در ایران تبدیل شده است. بر اساس آمار‌های رسمی، جمعیت زنان سالمند که به دلایل مختلفی مانند فوت همسر، مهاجرت فرزندان یا تجرد دوران سالمندی تنها زندگی می‌کنند، روبه‌افزایش است. این وضعیت آنان را در معرض خطراتی، چون انزوای اجتماعی، افسردگی، مشکلات جسمی درمان‌نشده و احساس بی‌پناهی قرار می‌دهد.

    وی افزود: در پاسخ به این چالش، دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور با همکاری دستگاه‌های اجرایی و نهاد‌های حمایتی، از سال ۱۴۰۳ طرحی جامع برای توانمندسازی زنان سالمند تنها را آغاز کرده است.

    رئیس دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور گفت: در فاز نخست این طرح در سال ۱۴۰۳، بیش از ۵۱ هزار زن سالمند تنها در سراسر کشور شناسایی شدند. این شناسایی با بهره‌گیری از سامانه‌های ملی و همکاری بهزیستی، شهرداری‌ها، خانه‌های سلامت و پایگاه‌های سلامت انجام شد. پس از آن، این زنان تحت پوشش آموزش‌های متنوعی قرار گرفتند.

    وی افزود: این آموزش‌ها شامل آموزش‌های خودمراقبتی جسمی و روانی (با تأکید بر پیشگیری از افسردگی، اضطراب، افتادن و بیماری‌های مزمن)، نشاط اجتماعی و مشارکت در زندگی محله‌ای، و آشنایی با سطوح ارجاع به خدمات تخصصی روان‌شناختی، مددکاری اجتماعی و خدمات حمایتی بوده است. این آموزش‌ها در قالب کارگاه‌های محلی، بسته‌های آموزشی، جلسات گروهی، مشاوره فردی و بروشور‌های چندرسانه‌ای ارائه شد.

    رضازاده گفت: باتوجه‌به استقبال گسترده و نتایج مثبت این برنامه، دبیرخانه شورای ملی سالمندان اعلام کرده است که این طرح در سال جاری (۱۴۰۴) نیز ادامه خواهد داشت.

    وی افزود: در فاز دوم، علاوه بر آموزش‌های قبلی، برنامه‌هایی، چون تشکیل گروه‌های همیار زنان سالمند در محله‌ها، راه‌اندازی باشگاه‌های نشاط ویژه سالمندان تنها، و توسعه مشاوره‌های روان‌شناختی آنلاین و حضوری در دستور کار قرار گرفته است.

    به گفته مسئولان شورای ملی سالمندان، هدف اصلی از اجرای این طرح، ارتقاء سلامت روان، افزایش حس ارزشمندی و مشارکت اجتماعی زنان سالمند تنها در بستر محله و خانواده است.

    وی افزود: این طرح گامی مؤثر برای تحقق «سالمندی فعال و باکیفیت» در ایران محسوب می‌شود.

  • چگونه از سالمندان در شرایط جنگی مراقبت کنیم؟ + اینفوگرافیک

    چگونه از سالمندان در شرایط جنگی مراقبت کنیم؟ + اینفوگرافیک

    به گزارش اقتصادران، در شرایط سخت و پرچالش جنگ، سالمندان یکی از آسیب‌پذیرترین گروه‌های جامعه هستند که نیازمند مراقبت ویژه و مستمر می‌باشند. محدودیت‌ها و ناآرامی‌های ناشی از بحران‌ها می‌تواند دسترسی آنها به خدمات درمانی و دارویی را مختل کند و سلامت جسمی و روانی‌شان را به خطر بیندازد.