برچسب: دارو

  • با جان کندن برای واردات دارو، پول انتقال می‌دهیم!

    با جان کندن برای واردات دارو، پول انتقال می‌دهیم!

    به گزارش اقتصادران، بیماران خاص در کشور با کمبود بعضی از اقلام دارویی روبرو هستند؛ بحرانی که زندگی آنها را همراه با درد ناشی از بیماری‌شان چند برابر می‌کند. بیماران مبتلا به‌ ام‌اس، تالاسمی، هموفیلی و دیگر بیماری‌ها نیز در ماه‌های اخیر با مشکلات مشابه مواجه بوده‌اند. حال باید بررسی کرد که ریشه‌های این درد مشترک کجاست؟

    زندگی زیر سایه بیماری‌های خاص در ایران

    جدیدترین مشاهدات میدانی و داده‌های موجود نشان می‌دهد که مشکل نقدینگی از اصلی‌ترین موضوعات حوزه داروست.

    فشار اقتصادی ناشی از کاهش حمایت بیمه‌ای باعث شده تا بیماران و خانواده‌هایشان هر روز بیش از روز گذشته با مشکلات تامین دارو دست و پنجه نرم کنند؛ اما وضعیت تامین دارو در کشور با چه مشکلاتی رو‌به‌رو است؟

    انسولین هست، منتها برخی برند‌ها

    در همین زمینه بهمن صبور، قائم‌مقام رئیس سازمان نظام پزشکی تهران با بیان اینکه در تامین انسولین بیماران دیابتی مشکلی در کشور وجود ندارد، گفت: مشکلی در مولکول این دارو وجود ندارد و آنچه تحت عنوان «کمبود انسولین» یاد می‌شود، مربوط به برخی برند‌های خاص است، به این معنی که ممکن است برخی بیماران یا پزشکان، برندی از انسولین را مطالبه کنند که ممکن است در بازار کم باشد، ولی جایگزین آنها در بازار موجود است.

    وی با تاکید بر اینکه قیمت انسولین در بازار، گران نشده است، گفت: به طور مثال، انسولین لانتوس در بازار ۲۰۰ هزار تومان به‌صورت غیر بیمه‌ای و انسولین نوومیکس ۲۴۰ هزار تومان به‌صورت غیر بیمه‌ای به فروش می‌رسد، در صورتی که مراجعه با نسخه قیمت آن را تا ۹۰ درصد تحت پوشش قرار می‌دهند. بنابراین، انسولین‌های خارجی نیز در بازار موجود است که می‌توانند جایگزین برند‌هایی باشند که در بازار کم است.

    قائم‌مقام رئیس سازمان نظام پزشکی تهران در پاسخ به این سوال اقتصاد۲۴ مبنی بر اینکه «آیا در کشور با کمبود‌های دارویی مواجه هستیم؟» گفت: کشور ما در شرایط تحریمی است، بنابراین در شرایط عادی و طبیعی قرار نداریم؛ بنابراین تامین دارو در کشور با دشواری صورت می‌گیرد.

    صبور افزود: مشکل اصلی به موضوع انتقال پول برمی‌گردد. در این اوضاع با جان کندن پول انتقال می‌دهیم و دارو وارد کشور می‌شود؛ در این میان، در تامین دارو برای برخی بیماران خاص و سرطانی مشکل داریم.

    واردات دارو از اروپای غربی و آمریکا

    قائم‌مقام رئیس سازمان نظام پزشکی تهران گفت: مشکل اصلی ما برای واردات دارو، انتقال پول و تامین ارز آن است و اگر اجازه انتقال پول می‌دادند، مشکلی نداشتیم.

    صبور در مورد مبدا دارو‌های مورد نیاز کشور، گفت: اکثر دارو‌هایی که نیاز داریم، متعلق به اروپای غربی و آمریکاست که در شرایط تحریم با دشواری وارد می‌شود.

    امکان انتقال پول دارو نیست

    قائم‌مقام رئیس سازمان نظام پزشکی تهران در پاسخ به این سوال که «آیا اعمال تعرفه ۲۵ درصدی آمریکا بر واردات از کشور‌هایی که با ایران تجارت دارند بر واردات دارو به کشور تاثیر می‌گذارد؟» گفت: قطعا تاثیر خواهد داشت. درست است که ادعا می‌کنند که دارو تحریم نیست ولی وقتی اجازه انتقال پول به کشور‌های سازنده دارو نمی‌دهند، فرقی با تحریم آن کالا ندارد.

  • قیمت داروهای ضدسرطان سر به فلک کشید

    قیمت داروهای ضدسرطان سر به فلک کشید

    به گزارش اقتصادران، افزایش قیمت داروهای ضدسرطان دیگر یک خبر مقطعی یا جهشی نیست؛ به روایتی که بیماران و داروخانه‌داران می‌گویند، به یک ریتم فرساینده و دائمی تبدیل شده است. اگر تا چند ماه پیش بیماران می‌توانستند خود را برای تغییرات ماهانه آماده کنند، اکنون با بازاری روبه‌رو هستند که در آن برچسب قیمت‌ها گاهی در فاصله چند روز عوض می‌شود. خانواده‌ها نسخه در دست از داروخانه‌ای به داروخانه دیگر می‌روند و هر بار با این پرسش روبه‌رو می‌شوند که «هفته آینده همین دارو چه قیمتی خواهد داشت؟» پرسشی که بیش از آنکه مالی باشد، روانی است و ذهن بیمار را درگیر آینده‌ای نامطمئن می‌کند.

    داروخانه‌داران می‌گویند موجودی که تمام می‌شود، جایگزینی آن با درصدی افزایش قیمت همراه است؛ درصدی که دیگر کوچک و قابل هضم نیست و در برخی اقلام به چند برابر رسیده است. برای بیماری که باید دوره درمانی منظم داشته باشد، همین نوسان می‌تواند به معنای وقفه، تأخیر یا حتی حذف بخشی از درمان باشد. نتیجه، شکل‌گیری کابوسی است که نه فقط جیب، بلکه روان بیمار را هدف گرفته است.

    بیماران سرطانی مجبور به ترک درمان می‌شوند / نقش حمایت روانی در کنار درمان دارویی پررنگ‌تر شده، اما گرانی و کمبود دارو عملاً تمام تلاش‌ها را خنثی می‌کند

    ایمان سعادتی، فوق تخصص بیماری ریه، در این‌باره می‌گوید: بیماران سرطانی در بسیاری از موارد قادر به تأمین داروهای خود نیستند و متاسفانه درمان را ترک می‌کنند. هرچند برخی دستورالعمل‌ها توصیه می‌کنند درباره جزئیات وضعیت بیماران کمتر در رسانه‌ها صحبت شود، اما واقعیت جاری در راهروهای مراکز درمانی چیز دیگری می‌گوید.

    او می‌افزاید: اضطراب مداوم می‌تواند روند درمان را مختل کند. به گفته او، استرس شدید باعث افزایش هورمون‌هایی می‌شود که سیستم ایمنی بدن را تضعیف می‌کند و تحمل بیمار برای ادامه شیمی‌درمانی یا سایر روش‌ها را پایین می‌آورد.

    این پزشک متخصص در ادامه اظهار می‌دارد: وقتی بیمار هر روز نگران این است که آیا توان تامین نوبت بعدی دارو را دارد یا نه، تمرکز ذهنی لازم برای همکاری با تیم درمان از بین می‌رود. بی‌خوابی، کاهش اشتها و ناامیدی، پیامدهای مستقیمی هستند که می‌توانند پاسخ به درمان را کاهش دهند.

    سعادتی تاکید می‌کند: در سال‌های اخیر نقش حمایت روانی در کنار درمان دارویی پررنگ‌تر شده، اما گرانی و کمبود دارو عملاً تمام تلاش‌ها را خنثی می‌کند. بیمار وقتی می‌بیند هزینه‌ها از توان خانواده خارج است، احساس گناه می‌کند و همین احساس، فشار روانی مضاعفی ایجاد می‌کند. در چنین شرایطی حتی بهترین پروتکل‌های درمانی هم ممکن است به نتیجه مطلوب نرسد.

    او هشدار می‌دهد: آنچه امروز در بازار داروی ضدسرطان دیده می‌شود، فقط افزایش قیمت نیست؛ فرسایش امید است. امیدی که برای بیمار، بخشی از درمان محسوب می‌شود.

    این پزشک متخصص با اشاره به نگرانی از پیامدهای روانی این بحران می‌گوید: وقتی بیمار آینده درمان خود را مبهم می‌بیند، انگیزه جنگیدن با بیماری هم کاهش می‌یابد. ادامه این روند نه برای پزشک و نه برای بیمار خوشایند نیست.

    افزایش قیمت تمام شده تولید دارو با توجه به شرایط ناگزیر است / قیمت‌گذاری دستوری در حالی اعمال می‌شود که هزینه‌ها به صورت روزانه تغییر می‌کند و تولیدکننده ناچار است برای بقا، قیمت‌های جدیدی پیشنهاد دهد

    در سوی دیگر ماجرا، تولیدکنندگان دارو نیز از زنجیره‌ای از مشکلات سخن می‌گویند. خسرو پناهی، یکی از سهامداران یک شرکت تولید کننده دارو نیز در این‌باره می‌گوید: بخش عمده مواد اولیه وارداتی است و با افزایش هزینه‌های ارزی، حمل‌ونقل و محدودیت‌های بانکی، قیمت تمام‌شده به شکل قابل توجهی بالا رفته است.

    او توضیح می‌دهد: قیمت‌گذاری دستوری در حالی اعمال می‌شود که هزینه‌ها به صورت روزانه تغییر می‌کند و تولیدکننده ناچار است برای بقا، قیمت‌های جدیدی پیشنهاد دهد.

    پناهی در ادامه به تاخیر پرداخت‌‌ها اشاره کرده و اظهار می‌دارد: تأخیر در پرداخت مطالبات از سوی بیمه‌ها و مراکز درمانی نیز فشار نقدینگی را تشدید کرده و امکان برنامه‌ریزی بلندمدت را از کارخانه‌ها گرفته است.

    این سهامدار شرکت دارویی تاکید می‌کند: هیچ شرکت دارویی تمایلی ندارد دارویی که مستقیماً با جان بیماران در ارتباط است گران شود، اما وقتی مواد بسته‌بندی، انرژی، دستمزد و مالیات افزایش می‌یابد، ادامه تولید با قیمت‌های قبلی ممکن نیست.

    او در پایان تاکید می‌کند: اگر حمایت‌های ارزی و تسهیلات مالی پایدارتری وجود داشته باشد، می‌توان سرعت افزایش قیمت‌ها را کنترل کرد.

    درمان به قیمت حراج زندگی / ترک بی سر و صدای درمان و بازگشت بیماری با شدت بیشتر

    با این حال، بیماران و خانواده‌هایشان درگیر محاسبات کلان اقتصادی نیستند؛ آنها با نسخه‌ای روبه‌رو هستند که باید همین هفته تهیه شود. بسیاری از خانواده‌ها برای ادامه درمان به فروش دارایی، قرض گرفتن یا کمک گرفتن از خیریه‌ها روی آورده‌اند. برخی دیگر، بی‌صدا و بی‌خبر، درمان را نیمه‌کاره رها می‌کنند؛ تصمیمی که ممکن است به بازگشت بیماری با شدتی بیشتر منجر شود.

    توان مالی اصل دسترسی به درمان / عدالت در سلامت؛ شعاری که دست یافتنی نیست

    کارشناسان حوزه سلامت بر این باورند که ادامه این روند می‌تواند نابرابری درمانی را عمیق‌تر کند؛ به این معنا که فقط کسانی که توان مالی دارند، امکان دسترسی کامل به داروهای به‌روز را خواهند داشت. در چنین وضعیتی، عدالت در سلامت به شعاری دست‌نیافتنی تبدیل می‌شود.

    از سوی دیگر راه برون‌رفت از این وضعیت، به باور بسیاری از فعالان حوزه دارو، در ایجاد ثبات اقتصادی، تسریع در پرداخت بدهی بیمه‌ها، حمایت هدفمند از تولید و طراحی سازوکارهایی برای کاهش سهم پرداخت از جیب بیمار نهفته است. بدون چنین اقداماتی، فاصله میان نسخه پزشک و توان مالی بیمار هر روز بیشتر خواهد شد.

  • طلب ۳۰هزار همتی داروخانه‌ها از سازمان‌های بیمه‌گر

    طلب ۳۰هزار همتی داروخانه‌ها از سازمان‌های بیمه‌گر

    به گزارش اقتصادران، دکتر محمد منفرد، با اشاره به عملکرد سازمان‌های بیمه‌گر در پرداخت مطالبات داروخانه‌ها اظهار کرد: سازمان تأمین اجتماعی، سهم خود را از شهریورماه و همچنین بیمه سلامت و بیمه نیرو‌های مسلح از مهرماه پرداخت نکرده‌اند. این در حالی است که مطابات داروخانه‌ها را می‌بایست حداقل تا پایان آذر تسویه کرده باشند.

    او با بیان اینکه میزان مطابات داروخانه‌های سراسر کشور فقط از سازمان‌های بیمه‌گر حدود ۳۰هزار میلیارد تومان (همت) است، توضیح داد: آمار و ارقام مطابات داروخانه‌ها در شرایطی مطرح می‌شود که سازمان‌های بیمه‌گر می‌بایست مطالبات داروخانه‌ها را تا پایان آذر ماه تسویه می‌کردند، اما مطابات شهریور ماه همچنان پابرجاست. با توجه به شرایط کنونی اقتصادی و افزایش روزبه‌روز قیمت داروها، مطالبات داروخانه‌ها می‌بایست در کانون توجه قرار گیرد.

    نوسانات نرخ ارز مواد جانبی و ملزومات دارویی

    او درباره تغییرات نرخ ارز و تاثیر آن بر قیمت دارو توضیح داد: علاوه بر شرایط اقتصادی و تغییر روزبه‌روز قیمت داروها، با موضوع تغییر نرخ ارز نیز مواجه هستیم. به‌طور متوسط، حداکثر ۳۰ درصد قیمت یک دارو مربوط به ماده اولیه است و حدود ۷۰ درصد به مواد جانبی اختصاص دارد. این در حالی است که ارز ترجیحی فقط به ماده اولیه تعلق می‌گیرد و سایر اجزای دارو مشمول افزایش قیمت ارز شده‌اند و این موضوع سبب افزایش شدید قیمت دارو‌ها در برخی اقلام شده است.

    کمبود نقدینگی، مانع جایگزینی دارو در داروخانه‌ها

    نایب رییس انجمن داروسازان ایران درباره پیامد‌های ادامه این شرایط اظهار کرد: داروخانه‌ها از چند ماه قبل برای تهیه و تدارک داروی امروز بیماران و نیاز کشور اقدام می‌کنند و این درحالیست که در دریافت مطالبات خود از بیمه‌ها با تاخیر‌های طولانی رو‌به‌رو می‌شوند و این موضوع شرایط را سخت کرده است. اگر مطالبات داروخانه‌ها در اسرع وقت پرداخت نشود، توان جایگزینی داروی فروخته‌شده را ندارند؛ شاید بتوان گفت که داروخانه‌ها می‌توانند کمتر از ۵۰ درصد دارویی را که فروخته‌اند، دوباره تامین کنند.

    خطر کاهش شدید موجودی دارو در داروخانه‌ها

    منفرد با بیان اینکه داروخانه‌ها روزبه‌روز خالی‌تر می‌شوند، تصریح کرد: به دلیل اینکه سازمان‌های بیمه‌‍گر مشکلات پرداخت دارند و توان پرداخت به موقع مطالبات داروخانه‌ها را ندارند، داروخانه‌ها روزبه‌روز تهی‌تر می‌شوند. شرایط پرداختی بیمه‌ها به نحوی است که داروخانه با پولی که دریافت می‌کنند، صرفا نفس می‌کشند و فقط ادامه حیات دارند، اما توان حفظ موجودی دارویی روزبه‌روز کاهش می‌یابد.

    جلوگیری از «کمبود کاذب دارو»

    نایب‌رئیس انجمن داروسازان ایران با هشدار نسبت به افزایش کمبود‌های دارویی در گذر زمان گفت: اگر امروز از کمبود حدود ۲۰۰ قلم دارو سخن می‌گوییم، با ادامه این روند، کمبود دارو طی دو ماه آینده به ۳۰۰ قلم و پس از مدتی به ۴۰۰ قلم خواهد رسید. همچنین احتمال شکل‌گیری «کمبود کاذب» وجود دارد؛ منظور از کمبود کاذب این است که دارو در بازار وجود دارد، اما داروخانه‌ها توان خرید ندارند یا ترجیح می‌دهند که پول کلانی برای دارو‌های بیمه‌ای اختصاص ندهند، دارو‌هایی که ۹۴ تا ۹۷ درصد تحت پوشش بیمه قرار دارد و با تاخیر‌های ۶ تا ۷ ماهه پرداخت می‌شود.

    او با بیان اینکه وضعیت کنونی از نظر اقتصادی قابل‌توجیه نیست، گفت: داروسازان برای ارائه خدمت سوگند خورده‌اند و انجام وظیفه تا زمانی ادامه دارد که آسیب جدی به خود، خانواده و اقتصاد آنها وارد نشود و هنگامی که فشار‌ها به حدی می‌رسد که داروخانه‌دار دچار مضیقه مالی شود و وام بانکی نیز پاسخگوی شرایط نباشد و زندگی شخصی او تحت تأثیر قرار می‌گیرد، ناچار است که برخی دارو‌ها را تأمین نکند و همین موضوع سبب کمبود در بازار می‌شود.

    نایب‌رئیس انجمن داروسازان ایران درباره سرانجام اوراق بهادار تخصیص یافته به سازمان تامین اجتماعی جهت پرداخت بدهی‌های این سازمان بیمه‌گر، توضیح داد: شهریور ماه سال برای نخستین بار با تصمیم سران سه قوه، بدهی‌های سازمان تأمین اجتماعی به داروخانه‌ها در قالب اوراق «گام» پرداخت شد. فرآیند تبدیل اوراق «گام» به پول و تزریق آن به محل‌هایی که بدهکاری داشت حدود دو و نیم تا سه ماه طول کشید و زمانی به دست داروخانه‌ها رسید که کارایی لازم را نداشت؛ موضوعی که می‌توان از آن به‌عنوان «نوش‌دارو بعد از مرگ سهراب» یاد کرد. روند بروکراسی به نحوی بود که دل داروخانه‌ها خون شد تا پول به داروخانه‌ها تزریق شد.

    افزایش چک‌های برگشتی داروخانه‌ها

    منفرد با اشاره به پیامد‌های بلندمدت کمبود نقدینگی در زنجیره تامین دارو گفت: در ادامه این روند، داروخانه‌ها ناچار می‌شوند برخی دارو‌ها را یا اصلا تأمین نکنند یا به مقدار محدود بیاورند. همچنین کمبود نقدینگی سبب افزایش چک‌های برگشتی داروخانه‌ها شده و شرکت‌های دارویی نیز داروخانه‌هایی را که چک برگشتی دارند، تحریم می‌کنند و دارو در اختیار آنها قرار نمی‌دهند. این فشار به شرکت‌های دارویی منتقل شده و در نهایت به تولیدکنندگان و واردکنندگان می‌رسد که آنها نیز با کمبود نقدینگی ریالی و ارزی مواجه می‌شوند. چنین شرایطی می‌تواند سبب کمبود‌های گسترده در درازمدت شود.

    تبعات خواب طولانی پول داروخانه‌ها در بیمه‌ها

    این داروساز افزود: این احتمال وجود دارد که دارو در کارخانه وجود داشته باشد، اما داروخانه توان خرید آن را نداشته باشد یا به دلیل خواب طولانی پول در سازمان‌های بیمه‌گر، از خرید صرف‌نظر کند. این وضعیت در بلندمدت می‌تواند سبب تصمیم تولیدکننده برای تولیدنکردن یک دارو شود و دارو از چرخه تولید حذف شود و آسیب نهایی آن متوجه مردم خواهد بود.

    وام‌هایی با سود سنگین

    نایب‌رئیس انجمن داروسازان ایران درباره خطر تعطیلی داروخانه‌ها به دلیل نبود و کمبود نقدینگی نیز گفت: داروخانه‌هایی تعطیل شده‌اند، اما آمار رسمی از تعطیلی داروخانه‌ها در دست ندارم. بسیاری از همکاران ما با فشار شدید مالی فعالیت می‌کنند و صورت خود را با سیلی سرخ نگه‌می‌دارند؛ وام‌های سنگین، فروش خودرو، طلا و حتی املاک شخصی برای ادامه فعالیت داروخانه‌ها به یک واقعیت تبدیل شده است. سود داروخانه‌ها ۱۲ تا ۱۵ درصد است، اما سود تسهیلات بانکی ۲۵ تا ۳۵ درصد می‌رسد، این روند می‌تواند به ورشکستگی داروخانه‌ها منجر شود.

    پیامد‌های ورود سرمایه‌گذاران به صنعت داروسازی

    او با بیان اینکه احتمال ورود سرمایه‌گذاران غیرحرفه‌ای به داروخانه‌ها با توجه به شرایط کنونی وجود دارد، گفت: شرایط به نحوی است که این احتمال وجود دارد داروخانه‌ها را به دست افراد غیرحرفه‌ای ولی سرمایه‌گذار واگذار کنند. هنگامی که داروخانه به‌دلیل مشکلات اقتصادی به دست سرمایه‌گذار می‌افتد، ممکن است قوانین حرفه‌ای و ضوابط سازمان غذا و دارو زیر پا گذاشته شود. در چنین شرایطی، اقداماتی نظیر عرضه بی‌رویه آنتی‌بیوتیک‌ها، دارو‌های تزریقی و بدون نسخه افزایش می‌یابد و پیامد‌های منفی متعددی مانند گسترش مصرف خودسرانه دارو و مقاومت‌های میکروبی را به ارمغان می‌آورد.

    بودجه دارو طبق کار کارشناسی سازمان غذا و دارو باشد

    نایب‌رئیس انجمن داروسازان ایران با بیان اینکه بودجه دارو را نمی‌توان به‌صورت دستوری یا سلیقه‌ای تعیین کرد، گفت: نمایندگان مجلس، بودجه دارو را براساس کار کارشناسی که در سازمان غذا و دارو انجام شده، تعیین کنند. سازمان غذا و دارو، بودجه پیشنهادی را براساس نسخ، مصرف جامعه و پزشکانی که دارو را تجویز می‌کنند، ارائه می‌دهد و عدد پیشنهادی این سازمان برمبنای کار کشناسی است. هر یک همت کاهش بودجه پیشنهادی، خود را به‌صورت کمبود دارو در بیمارستان‌ها و داروخانه‌ها نشان می‌دهد. مشکلاتی که در زنجیره تامین دارو وجود دارد به دلیل کاهش بودجه پیشنهادی است.

    تاثیر نوسانات نرخ ارز بر قیمت دارو

    نایب‌رئیس انجمن داروسازان ایران درباره نوسانات نرخ ارز و تأثیر آن بر قیمت دارو نیز گفت: هرچند نرخ ارز ماده اولیه تغییر نکرده، اما بخش عمده قیمت دارو مربوط به اجزای دیگر است که تحت تأثیر افزایش نرخ ارز قرار می‌گیرند. حداکثر ۳۰ درصد قیمت یک دارو مربوط به ماده اولیه است و حدود ۷۰ درصد به مواد جانبی اختصاص دارد. ما با افزایش قیمت دارو در راستای واقعی‌شدن قیمت آن مخالف نیستیم، اما این موضوع نباید منجر به افزایش پرداخت از جیب مردم شود. واقعی‌سازی قیمت دارو، اقدام مثبتی است و می‌تواند جلوی قاچاق معکوس و مصرف بی‌رویه را بگیرد؛ اقدام سازمان غذا و دارو در راستای واقعی شدن قیمت دارو خوب است، اما آیا بیمه‌ها پوشش مناسب دارند؟ یا سهم پرداختی از جیب مردم هم افزایش می‌یابد؟

    عدم افزایش پرداخت از جیب مردم به معنای واقعی باشد

    او افزود: اگر قیمت دارو افزایش می‌یابد و به سمت واقعی سوق می‌یابد، سازمان‌های بیمه‌گر باید هم‌زمان سهم خود را افزایش دهند. دارو‌ها روزبه‌روز در حال افزایش قیمت است، اما سازمان تامین اجتماعی با فاصله بسیار زیادی نسبت به تغییر قیمت‌ها اقدام می‌کند. هنگامی که این فاصله زمانی وجود دارد، بیمار هزینه افزایش قیمت را از جیب خود پرداخت می‌کند. به‌ویژه دارو‌های گران‌قیمت که قیمت‌های سرسام‌آوری دارند.

    منفرد گفت: هنگامی که قیمت یک دارو ۱۰۰ یا ۵۰۰ درصد افزایش می‌یابد، آیا سازمان‌های بیمه‌گر نباید میزان پرداختی را تغییر دهند. به طور مثال، قیمت یک دارو هزار تومان است و پرداختی از جیب بیمار نیز ۱۰ درصد است که معادل ۱۰۰ تومان می‌شود؛ هنگامی که همین دارو با قیمت ۵هزار تومان فروخته می‌شود، پرداختی جیب بیمار با احتساب ۱۰ درصدی، ۵۰۰ تومان می‌شود. آیا مبلغ ۱۰۰ و ۵۰۰ تومان برابر است؟ در چنین شرایطی، پرداختی از جیب بیمار ۵ برابر افزایش یافته است. فرمول‌های سازمان بیمه‌گر می‌بایست به نحوی باشد که پرداختی از جیب بیمار افزایش نیابد؛ چرا که توانی برای مردم وجود ندارد که با قیمت‌های کنونی، توان پرداخت داشته باشند.

    نایب‌رئیس انجمن داروسازان ایران در پایان گفت: در حال حاضر حدود ۱۹ هزار داروخانه در کشور فعال هستند که نزدیک به ۱۰ درصد آنها داروخانه‌های دولتی هستند.

  • تیغ حذف ارز ترجیحی زیر گلوی صنعت دارو

    تیغ حذف ارز ترجیحی زیر گلوی صنعت دارو

    به گزارش اقتصادران، سیاست حذف ارز ترجیحی اگرچه با هدف شفاف‌سازی و جلوگیری از رانت اتخاذ شد، اما پیامدهای آن به‌طور مستقیم در صنعت دارو و زندگی بیماران در حال نمایان شدن است. هزینه واردات دارو و مواد اولیه افزایش قابل توجهی پیدا کرده و فشار مضاعفی را بر تولیدکنندگان، داروخانه‌ها و مصرف‌کنندگان نهایی تحمیل کرده است.
    در حالی‌ که مسئولان حوزه سلامت و بودجه تأکید دارند ارز ترجیحی دارو به‌صورت رسمی حذف نشده و در صورت هرگونه تغییر، قرار است هزینه‌ها از مسیر بیمه‌ها جبران شود، شواهد بازار دارو و گزارش‌های میدانی روایت متفاوتی را نشان می‌دهد. فعالان این حوزه از افزایش محسوس قیمت بسیاری از اقلام دارویی و بروز کمبود در ده‌ها قلم داروی پرمصرف خبر می‌دهند؛ موضوعی که بیماران را ناچار به جست‌وجوی مکرر دارو در داروخانه‌های مختلف کرده است.

     گروه اقتصاد و مدیریت دارو در دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران نیز از احتمال افزایش ۳۰۰ درصدی قیمت دارو و کالاهای پزشکی خبر داده و می‌نویسد: از جمله پیامدهای مهم این سیاست، افزایش قیمت مصرف‌کننده تا ۳۰۰ درصد در برخی گروه‌های دارویی و تجهیزات پزشکی مصرفی و افزایش بار مالی بر بیماران و خانواده‌ها است. همچنین، رشد چندبرابری قیمت تجهیزات سرمایه‌ای و تأخیر در پرداخت سهم ارز و بیمه، مشکلات تأمین مالی مراکز ارائه‌دهنده خدمات سلامت از جمله داروخانه‌های سرپایی و بستری، بخش‌های رادیولوژی، آزمایشگاه‌ها و بیمارستان‌ها را تشدید کرده است.

    بدهکاری و کاهش سقف تعهدات بیمه بیماران را مستاصل کرده است

    یکی از بازنشستگان تحت پوشش بیمه خدمات درمانی به جهان صنعت نیوز می‌گوید: تابستان برای انجام ام‌آر‌آی به بیمارستان دولتی مراجعه کردم و ۵ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان پرداخت کردم. الان که در بهمن ماه هستیم هنوز بیمه پول را پرداخت نکرده و جالب اینکه وقتی برای ادامه درمان و انجام ام‌آر‌آی مجدد رفتم، گفتند سقف بیمه‌تان پر شده و دیگر نمی‌توانیم مبلغی پرداخت کنیم. از این به بعد باید هزینه درمان را آزاد پرداخت کنید. این تنها مشکل من نیست و بسیاری از آشنایانم با تاخیرهای چند ماهه موفق شده‌اند مبالغ پرداختی را از بیمه‌هایشان بگیرند.

    افزایش چشمگیر قیمت دارو (بین ۷ تا ۱۰ برابر برای برخی اقلام ضروری) و کاهش سقف تعهد بیمه‌ها فشار مالی مضاعفی بر دوش خانواده‌ها وارد کرده و باعث شده است بسیاری از افراد از ادامه روند درمان خودداری کرده و یا به درمان‌های بی‌کیفیت جایگزین مانند طب سنتی روی بیاورند.

    پیشتر، دکتر نریمان صدری، فعال صنعت دارو و سلامت با اشاره به ظرفیت‌های این صنعت در ایران و تاثیرگذاری آن بر تولید ناخالص داخلی به جهان صنعت نیوز گفته بود:

    ۱۰ درصد از کل تولید ناخالص جهان، در حوزه سلامت هزینه می‌شود و ۲۰ درصد کل این هزینه فقط در کشور آمریکا صرف می‌شود. چین و هند نیز به خاطر جمعیت زیاد، در رتبه‌های بعدی قرار دارند. تولید ناخالص داخلی ایران حدود ۴۰۰ میلیارد دلار است که حدود کمتر از ۷ درصد این عدد در حوزه سلامت خرج می‌شود. به طور کلی از میانگین کل دنیا پایین‌تر و از میانگین کشورهای در حال توسعه بالاتر هستیم. در حال حاضر، دولت ایران بخش بزرگی از بودجه را به بخش سلامت اختصاص داده است. در ایران تلاش شده با ارزان کردن دارو، این صنعت کوچک نگه داشته شود. تقریبا ۴.۵ میلیارد دلار ارزش صنعت دارویی ما است که نصف ارزش صنعت دارو در کشور ترکیه است. به دلیل همین ارزانی، دورریز دارو نیز زیاد است و پزشکان نیز در مقیاس زیاد دارو تجویز می‌کنند.

    سالمندی جمعیت و افزایش نیاز به دارو در کمین است

    اگر شخصی بخواهد در ایران وارد صنعت پزشکی به خصوص صنعت دارو شود، با صنعتی روبه‌رو است که قیمت‌ها در آن به شدت کنترل می‌شوند. قیمت، تامین و نیاز دارو همگی تحت کنترل دولت است و قیمت دارو توسط دولت در پایین‌ترین حد جهانی نگه داشته شده است. همانطور که می‌دانید، ایران عضو سازمان WTO نیست و به همین دلیل امکان دستکاری در بازار دارو به راحتی وجود دارد. هم‌چنین تولید دارو از روی نمونه‌های ساخته شده نیز ساده‌تر است. ۸۵ درصد کل دارو در ایران تولید می‌شود و ۱۵ درصد باقی‌مانده نیز وارد می‌شود.

    تحریم و صنعت دارو

    صنعت سلامت ایران فرصت‌های زیادی در اختیار دارد؛ نمایندگان شرکت‌های بزرگ دارویی دنیا در ایران شعبه داشته‌اند اما اکنون به دلیل شرایط تحریمی می‌توان با بنکداران بزرگ بین‌المللی کار کرد و داروی مورد نیاز را تامین کرد. فرصت دیگر، در اختیار گرفتن شرکت‌های کوچک و متوسط در سایر کشورها است که از رده خارج شده‌اند، اما در ایران هم‌چنان کارکرد دارند. در صنعت پلاسما نیز فرصت‌هایی برای ایران وجود دارد زیرا ما جزو معدود کشورهایی هستیم که صنعت پلاسمای خصوصی داریم. به دلیل طبیعت چهار فصل و پوشش گیاهی مناسب ایران، صنعت داروهای گیاهی نیز می‌تواند فرصت‌ها و ظرفیت‌های خوبی ایجاد کند.

  • وضعیت ذخایر دارویی کشور / فرآیند تامین دارو متوقف شده است؟

    وضعیت ذخایر دارویی کشور / فرآیند تامین دارو متوقف شده است؟

    به گزارش اقتصادران، مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، درباره وضعیت کلی تأمین دارو در کشور، اظهار داشت: با وجود تداوم مشکلات در حوزه انتقال ارز و انباشت بدهی‌های دولت به داروخانه‌ها، بیمارستان‌های دولتی و همچنین سازمان‌های بیمه‌گر، تلاش می‌شود با روش‌های مختلف، زنجیره تأمین دارو حفظ شده و دارو به دست مصرف‌کنندگان نهایی برسد.

    وی با بیان اینکه در حال حاضر ذخایر دارویی کشور در وضعیت ایده‌آل قرار ندارد، اما نگرانی جدی نیز وجود ندارد، ادامه داد: با توجه به وجود حدود ۱۷ هزار قلم دارو در کشور، به‌طور متوسط ذخایر دارویی برای سه ماه برآورد می‌شود، هرچند این میزان بسته به نوع دارو متفاوت و به صورت پراکنده است.

    رئیس سازمان غذا و دارو با تأکید بر اینکه فرآیند تأمین دارو متوقف نشده است، تصریح کرد: داروهای مورد نیاز در مسیر تأمین قرار دارند و با ورود محموله‌های جدید، ذخایر دارویی کشور مجدداً تکمیل خواهد شد.

    پیرصالحی همچنین درباره وضعیت مطالبات شرکت‌های پخش دارویی، گفت: بخشی از مطالبات این شرکت‌ها پرداخت شده و روند تسویه ادامه دارد، اگرچه زمان وصول مطالبات همچنان طولانی است، اما مدیریت منابع به‌گونه‌ای انجام می‌شود که فشار کمتری به زنجیره توزیع دارو وارد شود.

  • آشفته بازار دارو؛ بیماران مجبور به خرید دارو به شکل ناقص هستند!

    آشفته بازار دارو؛ بیماران مجبور به خرید دارو به شکل ناقص هستند!

    به گزارش اقتصادران، میگرکسترا یکی از  ۲۰۰ قلم دارویی است که این روزها در بازار یافت نمی‌شود؛ دارویی که اگرچه در فهرست داروهای حیاتی قرار ندارد، اما برای کسی که درد میگرن را تجربه می‌کند، ماجرا متفاوت است.

     همه‌چیز از داروخانه‌های بزرگ شروع می‌شود؛ رسیدن به داروخانه پنجم و نیافتن داروی مورد نظر، همان لحظه‌ای است که زنگ خطر به صدا درمی‌آید. برخی نسخه‌پیچ‌ها می‌گویند: «به داروخانه‌های کوچک‌تر سر بزنید، شاید در انبارشان موجود باشد.» جست‌وجوها از همین‌جا جزئی‌تر می‌شود. ممکن است در هر ۱۰ کوچه و پس‌کوچه یک محله، داروخانه‌ای وجود داشته باشد. فردی که چشمانش به نور حساس شده یا از شدت سردرد حالت تهوع گرفته است، خودش یا شاید یکی از نزدیکانش، خیابان‌ها را یکی‌یکی طی می‌کند تا به دارو برسد، اما در نهایت با چنین پاسخی روبه‌رو می‌شود: «میگرکسترا ترکیب سوماتریپتان و ناپروکسن است؛ خودتان ترکیب و مصرف کنید.» اما مگر همه داروساز هستند؟

    داستان برای کسانی که دردشان حیاتی‌تر است، پیچیده‌تر می‌شود؛ بیماران سرطانی، هموفیلی‌ها، مبتلایان به تالاسمی، بیماران ام‌اس و حتی دیابتی‌هایی که درگیر پیدا کردن انسولین هستند. بنابراین به نظر می‌رسد مشکل دارو فقط محدود به گروهی خاص نیست و به اکثر خانه‌هایی رسیده عضوی از آن با نوعی بیماری دست و پنجه نرم می‌کند. تفاوتی هم ندارد ثروتمند باشد یا فقیر، آشنا داشته باشد یا نه! همه با این مساله دست به گریبان شده‌اند.

    در کنار نبود و کمبود دارو، باید به گرانی آن نیز اشاره کرد؛ گرانی‌ای که در ماه‌های اخیر در برخی اقلام تا ۳۰۰ درصد افزایش داشته. حالا اگر به‌صورت اتفاقی داروی حیاتی‌ای در داروخانه‌ای پیدا شود، قیمت آن ممکن است برای خریدار پرسش‌برانگیز باشد. همین‌جا است که به صندوقدار داروخانه می‌گوید: «نصف بسته را بدهید.» و پاسخ می‌شنود: «ممکن است تا مدتی دیگر به دستمان نرسد.» اما جیب خریدار خالی‌تر از آن است که بتواند به ماه آینده فکر کند.

    در مجموع، به نظر می‌رسد یکی از جدی‌ترین مشکلات نظام سلامت ایران، مسئله دارو باشد.

    در همین رابطه، هادی احمدی، سخنگو و عضو هیئت‌مدیره انجمن داروسازان ایران، ضمن برشمردن دلایل کمبود و گرانی دارو، از قراردادهای بیمه‌گران انتقاد کرده و معتقد است این وضعیت، نظام سلامت ایران را با تهدیدی قابل توجه مواجه کرده است.

    هادی احمدی می‌گوید: «وقتی ارز ترجیحی حذف می‌شود، هرچند برخی معتقدند این موضوع ارتباطی با دارو ندارد، اما در عمل، با افزایش قیمت ارز، حتی اگر ارز ترجیحی به دارو تعلق بگیرد، این حمایت تنها شامل ماده اولیه می‌شود و نه کل فرایند تولید. در حالی که ماده اولیه تنها حدود ۳۰ درصد از کل فرایند تولید دارو را تشکیل می‌دهد و ۷۰ درصد باقی‌مانده تابع ارز آزاد است. به عبارت دیگر، از مرحله بسته‌بندی تا سایر هزینه‌های جانبی، همگی بر اساس ارز آزاد محاسبه می‌شوند و همین موضوع باعث می‌شود قیمت دارو به‌شدت افزایش یابد، چراکه قیمت آن مستقیما تابع نرخ ارز است.»

    از سوی دیگر، برخی داروها دارای مواد اولیه کمیاب هستند او در این مورد می‌گوید: «ارز مربوط به این مواد نیز به‌موقع تخصیص داده نمی‌شود که این مسئله خود مزید بر علت شده است. در چنین شرایطی، تولیدکننده نمی‌تواند ماده اولیه را به‌موقع وارد کند و روند تولید با اختلال مواجه می‌شود».

    در این چرخه، چند مشکل اساسی وجود دارد. از دید سخنگوی انجمن داروسازان ایران: «نخست، مسئله تحریم‌هاست که نقش موثری ایفا می‌کنند؛ حتی اگر برخی ادعا کنند تحریم‌ها هیچ تاثیری بر دارو ندارد، این گزاره نادرست است. تحریم‌ها به‌طور دقیق و مستقیم بر حوزه دارو اثر می‌گذارند، چراکه سیستم انتقال بانکی و نقل‌وانتقالات مالی در تحریم قرار دارد و همین موضوع به‌صورت مستقیم بر تامین دارو تاثیر می‌گذارد.»

    تاخیر در تخصیص ارز، تولیدکننده را با چالش مواجه می‌کند

    در کنار تحریم‌ها، به عقیده احمدی: «عدم تخصیص به‌موقع ارز نیز یکی دیگر از چالش‌های جدی  است. زمانی که ارز مورد نیاز دارو در زمان مناسب تخصیص داده نشود، فرایند سفارش و تولید دارو دچار وقفه می‌شود؛ چراکه از زمان سفارش تا واردات ماده اولیه یک دارو، حداقل شش ماه زمان لازم است. در صورت تاخیر در تخصیص ارز، تولیدکننده امکان واردات به‌موقع ماده اولیه را از دست می‌دهد و با مشکلات جدی مواجه می‌شود. در نهایت، تولیدکننده‌ای که همزمان با تحریم‌ها و عدم دریافت به‌موقع ارز روبه‌روست، عملا دستش ‌بسته می‌ماند و حاصل این وضعیت، گرانی و کمبود دارو در بازار خواهد بود.»

    برخی از داروها تا ۲۰۰ الی ۳۰۰ درصد افزایش قیمت داشتند

    افزایش قیمت ارز از دید عضو هیات علمی انجمن داروسازان ایران تاثیر مستقیمی در پروسه تولید دارو داشته. او در باب این مساله می‌گوید: «برخی از داروها تا ۲۰۰ الی ۳۰۰ درصد افزایش قیمت داشتند. این مساله‌ای است که پیش‌بینی می‌شد. اگر ارز دارو برداشته شود قیمت‌ها بیش از این نیز خواهد شد. بهترین تمهیدی که در این وضعیت می‌شود داشت این است که سازمان‌های بیمه‌گر پای کار باشند. سازمان‌های بیمه‌گر در کشور ما ناکارآمد هستند و داروها را پوشش نمی‌دهند در نتیجه پرداختی از جیب بیمار افزایش پیدا کرده و او را با چالش مواجه می‌کند. در حال حاضر پرداختی از جیب بیمار در برخی موارد بیش از ۶۰ تا ۷۰ درصد است که آسیبی جدی به بیمار می‌زند.»

    بیماران مجبور به خرید دارو به شکل ناقص هستند

    از جمله مشکلاتی که عدم پوشش دهی بیمه برای فرد بیمه شده ایجاد می‌کند از دید احمدی این است که: «بیمار توان خرید را از دست می‌دهد. از سویی ممکن است آن را پیدا نکند و در نهایت مجبور به مصرف ناقص دارو شود. به عنوان مثال اگر دکتر دارویی را به اندازه یک ماه برای او نوشته است، او توان خرید آن را ندارد و دارو را به اندازه مصرف روزانه خود تهیه می‌کند. بنابراین هزینه درمان و سلامت افزایش پیدا خواهد کرد. پس سازمان‌های بیمه‌گر باید همراه سایر سیستم‌های سلامت حرکت کرده و اختلاف ارز را پوشش بدهند و از قیمت داروها بکاهد تا به بیمار فشار نیاید.»

    در این میان بحث همکاری سازمان‌های بیمه‌گر با مطالبات داروخانه‌ها هم از نگاه احمدی بحثی جدی است. او در این خصوص اشاره می‌کند: «اگر مطالبات داروخانه‌ها به موقع داده شود زنجیره تامین دچار مشکل نخواهد شد. به جز آن در برخی موارد ارز هست اما پول نه. باید پولی باشد که تامین کننده ارز بخرد؟ بنابراین بهتر است مطالبات داروخانه‌ها پاسخ داده شود.»

    ۱۵۰ تا ۲۰۰ قلم دارو در ایران کسری داریم

    به گفته سخنگوی انجمن داروسازان ایران «در حال حاضر ۱۵۰ تا ۲۰۰ قلم دارو در ایران کسری داریم که فعلا مشکلی ایجاد نکرده است، اما اگر روند ادامه پیدا کند احتمال اینکه کمبودها بیشتر شود وجود دارد. البته این داروها در همه کشورها هست، اما به دلایل مطروحه در کشور ما وضعیت بغرنج‌تر شده است.»

    اینکه برخی داروخانه‌ها در مواجهه با دارویی که موجود نیست، به بیماران توصیه می‌کنند دارویی جایگزین مصرف کنند نیز مسئله‌ای است که برای مصرف‌کنندگان پرسش‌برانگیز بوده است. احمدی در این‌باره می‌گوید: «چاره‌ای نیست. وقتی دارویی نباشد باید دارویی از برندی دیگر یا جایگزین پیشنهاد شود، چون بیمار در هر حال نباید بدون دارو بماند. به لحاظ تاثیر باید بررسی شود، اما بهتر است در این خصوص با پزشک خود مشورت کنند. اگر پزشک در دسترس نبود، می‌توانند با پزشک داروساز در این زمینه صحبت کنند.»

    باید پیشگیری را مقدم بر درمان بدانیم

    در خصوص مکمل‌ها هم که در این مدت با افزایش قیمت چشم‌گیری داشته نکات مهمی وجود دارد. برخی از بیماران به دلیل بیماری زمینه‌ایشان مجبور به استفاده از مکمل‌ها هستند اما به دلیل گرانی بیش از حد از استفاده آن خودداری می‌کنند. از سویی دیگر این مکمل‌ها عملا تحت پوشش بیمه نیستند و اگر خارجی باشند قیمتی چندبرابری دارند. در این مورد سخنگوی انجمن داروسازان ایران می‌گوید: «یکی از اشکالات اصلی سازمان‌های بیمه‌گر است. این جزو پروتکل‌های بیمه‌گران است. این ضعفی برای بیمه است که وقتی ویتامینی توسط پزشک هم تجویز شده توسط بیمه پوشش داده نمی‌شود؛ ما هم به این مساله اعتراض داریم. دلیل آن‌ها این است که مکمل‌ها جزو پروتکل درمانی نیست این در حالی است که ویتامین‌ها برای پیشگیری‌ هم تجویز می‌شوند و ما باید پیشگیری را مقدم بر درمان بدانیم.»

    شرایط داروهای حیاتی بغرنج‌تر است

    داروهای حیاتی بیماری‌های خاص هم مشکلی مهم از دید احمدی است. او در مورد وضعیت این نوع داروها می‌گوید: «به این دلیل که داروهای حیاتی اغلب وارداتی برای تامین آن را تامین کننده‌ها را دچار مشکل می‌کنند. تحریم‌ها بسیار شدید و تخصیص ارز کم است بنابراین وضعیتی بغرنج‌تر دارند.»

  • حذفِ خاموش و خودخواسته دارو از نسخه‌ها / دارو هم اگر باشد، بیمار توان خرید ندارد

    حذفِ خاموش و خودخواسته دارو از نسخه‌ها / دارو هم اگر باشد، بیمار توان خرید ندارد

    به گزارش اقتصادران، نسخه‌ها در سامانه‌ها ثبت می‌شوند و آمار نسخه‌پیچی بالا مانده، اما بخش قابل‌توجهی از داروها هرگز به مصرف نمی‌رسند. یا دارو در داروخانه پیدا نمی‌شود، یا آن‌قدر گران است که بیمار از خریدش منصرف می‌شود. آنچه حذف می‌شود، نه فقط یک قلم دارو، بلکه بخشی از درمان است؛ پدیده‌ای که در آمار رسمی کمتر دیده می‌شود، اما داده‌های معتبر داخلی و جهانی آن را تأیید می‌کنند.

    نسخه‌هایی که فقط پیچیده می شوند

    اولین نشانه این شکاف را می‌توان در فاصله میان «نسخه صادرشده» و «داروی تحویلی» دید. در ایران روزانه صدها هزار نسخه الکترونیک صادر می‌شود، اما همه این نسخه‌ها به مرحله مصرف کامل نمی‌رسند. بخشی از نسخه‌ها اصلاً در داروخانه نهایی نمی‌شوند و بخشی دیگر، هرچند ثبت می‌شوند، اما با حذف یک یا چند قلم دارو همراه‌اند.

    این مسئله فقط یک برداشت میدانی نیست. داده‌های رسمی نسخه‌پیچی الکترونیک نشان می‌دهد حدود یک‌پنجم نسخه‌ها به مرحله تأیید نهایی داروخانه‌ای نمی‌رسند. اما حتی در نسخه‌هایی که «تأیید» می‌شوند، این پرسش بی‌پاسخ مانده که آیا همه داروهای نسخه واقعاً تحویل و مصرف شده‌اند یا نه.

    آمارهای رسمی نسخه‌پیچی الکترونیک در ایران نشان می‌دهد روزانه حدود ۷۰۰ هزار نسخه الکترونیک صادر می‌شود، اما نزدیک به ۱۸ تا ۲۰ درصد این نسخه‌ها هرگز به مرحله تأیید نهایی در داروخانه‌ها نمی‌رسند. بخشی از این فاصله به مشکلات سیستمی و زیرساختی بازمی‌گردد، اما به گفته داروسازان، کمبود دارو و انصراف بیماران از خرید به‌دلیل قیمت‌های بالا نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در این آمار دارد. حتی در میان نسخه‌هایی که در سامانه‌ها تأیید می‌شوند، تضمینی برای تکمیل نسخه وجود ندارد؛ چرا که حذف یک یا چند قلم دارو معمولاً به‌صورت شفاف ثبت نمی‌شود و نسخه، کامل در سیستم دیده می‌شود، اما ناقص به دست بیمار می‌رسد.

    سازمان بهداشت جهانی درباره «دسترسی واقعی» چه می‌گوید؟

    پژوهشی با عنوان «دسترس‌پذیری و توان‌پرداخت داروهای منتخب در جمهوری اسلامی ایران» در سازمان بهداشت جهانی و با همکاری شبکه بین‌المللی HAI انجام شده است.

    این پژوهش نشان می‌دهد که وضعیت دسترسی به ۶۰ قلم داروی منتخب و پرمصرف چه نتیجه‌ای داشته است؟ میانگین موجودی داروها در داروخانه‌های ایران کمتر از ۵۰ درصد بوده است. یعنی در بسیاری از نقاط، فقط یک‌سوم تا حداکثر ۴۴ درصد از داروهای بررسی‌شده در زمان مراجعه بیمار در دسترس بوده‌اند.

    این وضعیت از نگاه سازمان بهداشت جهانی به معنای دسترسی ناکافی است. یعنی دارو ممکن است در فهرست رسمی وجود داشته باشد، مجوز داشته باشد و حتی قیمت‌گذاری شده باشد، اما بیمار نتواند آن را در زمان نیاز تهیه کند.

    داروهایی که هستند، اما خریده نمی‌شوند

    کمبود دارو، تنها ضلع ماجرا نیست. ضلع دوم، قیمت است. در گزارش تحلیلی مؤسسه Stimson Center درباره بازار داروی ایران، به نکته‌ای کلیدی اشاره شده است: حدود ۳۰ درصد از مراجعه‌کنندگان به داروخانه‌ها، پس از اطلاع از قیمت نهایی دارو، از خرید آن منصرف می‌شوند.

    این داده، تصویر تازه‌ای از بحران دارو ارائه می‌دهد. دارو هست، اما بیمار توان خرید ندارد. در چنین شرایطی، حذف دارو نه به‌دلیل نبود، بلکه به‌دلیل فشار هزینه رخ می‌دهد. نتیجه یکی است: دارو مصرف نمی‌شود.

    روایت داروخانه؛ حذف دارو به انتخاب بیمار

    داروسازان می‌گویند این حذف، رفتاری روزمره شده است. یکی از داروسازان شاغل در داروخانه‌ای پرتردد در تهران توضیح می‌دهد:«خیلی وقت‌ها بیمار نسخه را کامل می‌آورد، اما خودش شروع می‌کند به حذف. اول می‌گوید این مکمل را نمی‌خواهم، بعد داروی گران‌تر را می‌گذارد کنار. بعضی‌ها می‌گویند فعلاً یکی از این‌ها را بدهید، بعداً بقیه را می‌خرم؛ که معمولاً آن بعداً هیچ‌وقت نمی‌رسد.»

    به گفته او، اگر داروی تحت پوشش بیمه ناموجود باشد، کمتر از نیمی از بیماران حاضرند همان دارو را آزاد تهیه کنند. در دهک‌های پایین‌تر، این نسبت به‌مراتب کمتر است. نسخه در سامانه بسته می‌شود، اما درمان ناقص می‌ماند.

    حذف، جایگزینی و مصرف ناقص؛ سه انحراف در روند درمان

    پژوهش‌های سازمان بهداشت جهانی نشان می‌دهد واکنش بیماران به کمبود یا گرانی دارو معمولاً در سه مسیر بروز می‌کند: حذف کامل دارو، جایگزینی غیراستاندارد، یا مصرف ناقص. این الگو فقط مختص ایران نیست، اما در کشورهایی که تورم بالا و پوشش بیمه‌ای ضعیف‌تری دارند، شدت بیشتری پیدا می‌کند.

    در ایران، این الگو به‌ویژه در بیماران مزمن خطرناک است. کاهش دوز، مصرف یک‌درمیان یا قطع زودهنگام درمان، در کوتاه‌مدت هزینه را کم می‌کند، اما در بلندمدت به تشدید بیماری و افزایش هزینه‌های درمانی منجر می‌شود؛ هزینه‌ای که نهایتاً به نظام سلامت تحمیل خواهد شد.

    کیفیت؛ مسئله‌ای که پشت کمبود پنهان می‌شود

    در کنار نبود و گرانی دارو، مسئله کیفیت نیز به‌تدریج خود را نشان می‌دهد. وقتی داروی اصلی در دسترس نیست، بیمار یا داروساز به گزینه‌های جایگزین روی می‌آورد؛ گزینه‌هایی که لزوماً از نظر اثربخشی، معادل داروی اصلی نیستند. این افت کیفیت، در آمار رسمی کمبود ثبت نمی‌شود، اما در تجربه بیماران محسوس است.

    ایران در مقایسه جهانی؛ فاصله با استاندارد توصیه‌شده

    در نسخه‌های جهانی گزارش‌های WHO، دسترسی قابل قبول به داروهای اساسی معمولاً حداقل ۸۰ درصد تعریف می‌شود. در بسیاری از کشورهای با درآمد متوسط، این عدد به استاندارد نزدیک شده است. اما در کشورهایی که با شوک‌های اقتصادی، محدودیت‌های ارزی یا افزایش ناگهانی قیمت دارو مواجه‌اند، سطح دسترسی به زیر ۵۰ درصد سقوط می‌کند.داده‌های مربوط به ایران نشان می‌دهد وضعیت دسترسی دارویی کشور به این گروه دوم نزدیک‌تر است؛ یعنی فاصله‌ای معنادار با استاندارد توصیه‌شده جهانی.

    بحران دارو، بحران مصرف و …

    آنچه از کنار هم گذاشتن این داده‌ها به دست می‌آید، تصویری فراتر از «کمبود دارو» است. مسئله اصلی، کاهش مصرف مؤثر دارو است. دارویی که نوشته می‌شود، اما پیدا نمی‌شود؛ دارویی که پیدا می‌شود، اما خریده نمی‌شود؛ و دارویی که خریده می‌شود، اما کامل مصرف نمی‌شود.

    نسخه‌ها در آمارها دیده می‌شوند، اما درمان کامل نه. این همان شکاف پنهانی است که اگر به رسمیت شناخته نشود، هزینه‌اش دیر یا زود، هم به بیمار و هم به نظام سلامت بازخواهد گشت.

  • عملا دارو تحریم شده / بیماران قربانی سیاست‌های یک‌طرفه تحریم‌ها شده‌اند / ۶ همت از چک‌های داروخانه‌ها برگشت خورده

    عملا دارو تحریم شده / بیماران قربانی سیاست‌های یک‌طرفه تحریم‌ها شده‌اند / ۶ همت از چک‌های داروخانه‌ها برگشت خورده

    به گزارش اقتصادران، سایه جنگ و تحریم‌ها بر نظام سلامت ایران هم افتاد؛ مشکل انتقال ارز، اولتیماتوم داروسازان به وزارت بهداشت و گرانی بی‌سابقه داروها در کنار کهنگی تجهیزات پزشکی و داروسازی همگی نشانه‌هایی از این سایه بر نظام سلامت ایران هستند. در این میان انجمن داروسازان به دنبال مطالبات خود از وزارت بهداشتند و ۶۰۰ میلیارد دارو پشت مرزهای ایران مانده و به دست مردم نمی‌رسد.

    اگرچه قرار نبود نظام سلامت ایران درگیر سیاست‌گذاری‌های بین المللی شود اما با گذشت ۵ ماه از جنگ ۱۲ روزه و فعال شدن مکانیزم ماشه وزیر بهداشت از مشکلات انتقال ارز و دریافت دارو صحبت می‌کند.

    نکته این است که تاثیر این مشکلات به شکلی محسوس در بازار دارو و نظام سلامت ایران به چشم خورده و با زندگی و زنده ماندن مردم پیوند دارد. داروها نه سالی یکبار، بلکه هر بار که بیماران به داروخانه‌ها مراجعه می‌کنند گران‌تر می‌شود؛ البته اگر دارویی در داروخانه وجود داشته باشد.

    در این میان مشکلات میان سازمانی هم پررنگ شده تا جایی که انجمن داروسازان از بیم مشکلات کیفری در نامه‌ای به وزیر بهداشت اولتیماتوم داده‌اند که اگر مطالبات ما روی کاغذ بماند، از ۱۵ دی ۱۴۰۴ از صدور چک در قبال فاکتورهای خرید دارو از شرکت‌های پخش معذور خواهند بود. اما این مطالبات چه هستند؟ از سویی دیگر باید پرسید چطور دارویی خریداری شده، اما ارز منتقل نشده است؟ و در نهایت این مشکلات چگونه نظام سلامت ایران را تهدید می‌کنند؟

     هادی احمدی، عضو هیات‌مدیره انجمن داروسازان ایران به بررسی این نکات می‌پردازد:

    از سیستم بانکی خرید شده، امکان پرداخت پول نیست

    هادی احمدی می‌گوید: «مشکلات انتقال ارز مستقیما با تحریم‌ها ارتباط دارد. وزارت بهداشت از طریق سیستم بانکی اقدام به خرید می‌کند، اما امکان پرداخت پول را ندارد. این مسئله باعث می‌شود نتوانیم برخی داروهای اساسی و خاص را وارد کنیم؛ این‌ها داروهای معمولی نیستند و در نتیجه با کمبود آن‌ها مواجه می‌شویم و برای بیماران مشکل ایجاد می‌شود.»

    عملا دارو تحریم شده/ بیماران قربانی سیاست‌های یک‌طرفه تحریم‌ها شده‌اند

    او می‌افزاید: «بنابراین افرادی که می‌گویند دارو تحریم نیست، اشتباه می‌کنند؛ عملا دارو تحریم شده است. دلیل این موضوع آن است که نه‌تنها امکان انتقال ارز وجود ندارد، بلکه در حوزه حمل‌ونقل نیز با مشکل مواجه هستیم. در این میان، بیماران قربانی سیاست‌های یک‌طرفه تحریم‌ها شده‌اند، در حالی که مسوولان می‌گویند دارو تحریم نیست. این حرف درست است، اما وقتی نقل‌وانتقال پول و حمل دارو تحریم باشد، چه تفاوتی با تحریم دارو دارد؟ از سوی دیگر، سیستم‌های بیمه‌ای نیز به واسطه تحریم‌ها نمی‌توانند داروها را بیمه کنند و این مسئله بر مشکلات موجود می‌افزاید.»

    به جز داروهای وارداتی مشکل تامین مواد اولیه هم هست/ مجبوریم از کشورهایی خرید کنیم که مواد اولیه‌شان قدرت اثر بالایی ندارند

    عضو هیات‌مدیره انجمن داروسازان ایران در ادامه می‌گوید: «از سوی دیگر، با این‌که ۵۰ درصد مواد اولیه تولید داروهای داخلی در داخل کشور تولید و بومی‌سازی شده است، بخش دیگر آن وارداتی است. این مواد اولیه وارداتی نیز درگیر همین مشکلات انتقال ارز هستند و برای خرید آن‌ها از کشورهای صاحب‌نام با مشکل مواجهیم؛ به همین دلیل مجبور می‌شویم مواد اولیه را از کشورهایی مانند هند و برخی دیگر از کشورها وارد کنیم که شاید پوتنسی (قدرت اثر) مواد اولیه کشورهای اروپایی را نداشته باشند و این موضوع کشور را با مشکلاتی در نظام دارویی مواجه می‌کند.»

    تحریم‌ها بحث نوسازی ناوگان داروسازی را با چالش مواجه کرده

    هادی احمدی در مورد تبعات دیگر اثر تحریم‌ها بر صنعت دارویی ایران می‌گوید: «علاوه بر این، بحث نوسازی ناوگان داروسازی مطرح است؛ به دلیل تحریم‌ها، در نوسازی ماشین‌آلات و به‌سازی صنعت داروسازی با مشکل روبه‌رو هستیم و در چند سال اخیر استهلاک ماشین‌ها بیش از نوسازی آن‌ها بوده است که زنگ خطری برای آینده و تأثیر آن بر کیفیت دارو محسوب می‌شود.»

    او در مورد راه‌حل نظام سلامت ایران در برابر تحریم‌ها مطرح می‌کند: «تنها راه‌حل این مشکل، اجازه انتقال پول است و لازم است مجلس برای کالاها و داروهای اساسی مورد نیاز کشور اقدام کند و سیستم دیپلماسی نیز راهکاری ارائه دهد؛ این موارد کاملاً از اختیار سایرین خارج است.»

    اولتیماتوم به وزیر بهداشت برای جلوگیری از زندانی شدن داروسازان 

    هادی احمدی می‌گوید: «انجمن داروسازان دو خواسته داشت؛ نخست، با ارسال نامه‌ای به رئیس‌جمهور درخواست کردیم قرارداد بین داروخانه‌ها و سازمان‌های بیمه‌گر اصلاح شود، یک‌طرفه نباشد و پرداخت‌ها نظام‌مند شود. رئیس‌جمهور نیز برای وزیر بهداشت پی‌نوشت کردند و دستور دادند که دستورالعملی شفاف برای ساماندهی قرارداد داروخانه‌ها با بیمه‌ها و نحوه پرداخت‌ها دیده و اندیشیده شود و نتیجه گزارش شود، اما تا این لحظه وزیر بهداشت به نامه رئیس‌جمهور پاسخ نداده است. برای این‌که این نامه بایگانی نشود، به وزیر بهداشت اولتیماتوم دادیم که اگر تا نیمه دی رئیس شورای عالی بیمه، که همان وزیر بهداشت آقای ظفرقندی است، به نامه رئیس‌جمهور ترتیب اثر ندهد و قرارداد اصلاح نشود، ما برای جلوگیری از بروز مشکلات کیفری برای داروسازان ناچار به اقدام خواهیم بود.»

    ۶ همت از چک‌های داروخانه‌ها نزد شرکت‌های پخش دارو برگشت خورده

    این مقام در انجمن داروسازی می‌گوید: «نکته این است که از سال گذشته تاکنون حدود ۶ همت از چک‌های داروخانه‌ها نزد شرکت‌های پخش دارو برگشت خورده و چندین نفر در زندان هستند و برخی دیگر نیز در فرایند قضایی قرار دارند. سرمایه‌های ما نزد سازمان‌های بیمه‌گر مسدود و بلاک شده و داروخانه‌ها توان ارائه خدمت ندارند.»

    این شرکت‌های بزرگ متعلق به خود تأمین اجتماعی هستند

    او در ادامه در مورد مشکلات کیفری پیش آمده می‌گوید: «برای جلوگیری از تبعات کیفری گفتیم که از شرکت‌ها به‌صورت اعتباری خرید کنیم، اما این شرکت‌های بزرگ متعلق به خود تامین اجتماعی هستند؛ چگونه ممکن است این سازمان پول ما را پرداخت نکند، اما شرکت‌های وابسته به آن بخواهند دارو را به‌صورت نقدی بفروشند؟ چرا پولی را که ۱۰ ماه نزد شما مانده است به شرکت‌های خودتان نمی‌دهید؟ بهتر است تهاتر انجام شود.»

    شرط تامین اعتبار ظالمانه است

    هادی احمدی در مورد محتوای یک طرفه این قرارداد می‌گوید: «این قرارداد باید اصلاح شود، چرا که به شرط تامین اعتبار است؛ این شرط ظالمانه است. شاید دولت نخواهد اعتبار بدهد، اما ما که خدمت ارائه می‌دهیم، مطالبات خود را می‌خواهیم. ماده ۳۸ الحاقی مصوب هیئت وزیران تصریح می‌کند که سازمان‌های بیمه‌گر مکلف‌اند ۶۰ درصد مطالبات مراکز طرف قرارداد را بلافاصله پس از ارائه نسخ که اکنون به‌صورت آنلاین است همان لحظه پرداخت کنند و ۴۰ درصد باقی‌مانده را سه ماه بعد بپردازند؛ در صورت تاخیر نیز باید جریمه اوراق مشارکت پرداخت شود.»

    از ۹ عضو شورای عالی بیمه ۸ نفر دولتی‌اند

    او با اشاره به خواسته‎‌ انجمن داروسازان از وزارت بهداشت می‌گوید: «خواسته ما این است که این ماده در قرارداد لحاظ شود و عبارت به شرط تامین اعتبار حذف شود. قرارداد باید دوطرفه باشد و رضایت هر دو طرف را تامین کند، اما قرارداد فعلی یک‌طرفه است. شورای عالی بیمه ۹ عضو دارد که ۸ نفر از آن‌ها دولتی هستند و تنها یک نفر نماینده نظام پزشکی است که رای او تاثیری ندارد.»

    با این تصمیم روند رسیدن دارو به دست بیمار به تعویق نمی‌افتد

    او در مورد تاثیر این اقدام بر تامین دارو می‌گوید: «نکته دیگر این است که صدور چک یا خرید اعتباری هیچ تاثیری بر خرید دارو توسط بیماران ندارد و تنها می‌تواند به روند رسیدن دارو به داروخانه‌ها کمک کند. داروخانه‌ها گاهی تا سه ماه ذخیره دارویی دارند و می‌توانند خدمت ارائه دهند.»

    عضو هیئت مدیره انجمن داروسازان می‌گوید: «کمبود داروهای خاص به دلیل تحریم‌هاست و ارتباطی با مشکلات داخلی ندارد و این موضوع شامل داروهای عمومی مورد نیاز همه داروخانه‌ها نیز می‌شود.»

    استهلاک تجهیزات پزشکی برای کیفیت دارو اثرگذار است

    او در مورد تاثیر تحریم‌ها بر نظام سلامت جامعه ایران می‌گوید: «به‌طور کلی، تحریم‌ها تاثیرات منفی بسیار زیادی بر نظام سلامت ایران گذاشته‌اند. عدم نوسازی تجهیزات بیمارستانی و داروسازی، عدم ورود مواد اولیه باکیفیت و عدم امکان انتقال پول برای خرید دارو، همگی باعث شده‌اند در شرایطی قرار بگیریم که نتوانیم عرضه به‌موقع داشته باشیم و عملاً حوزه سلامت تحت تاثیر قرار گیرد. ادامه این روند مشکلات متعددی ایجاد خواهد کرد؛ به‌ویژه در حوزه نوسازی صنایع داروسازی که مستهلک شدن تجهیزات کارخانه‌ها می‌تواند تولید و کیفیت دارو را تحت تاثیر قرار دهد و در بلندمدت مردم از نظر سلامت آسیب بیشتری ببینند.»