اقتصادران

برچسب: تورم خوراکی

  • کولاک قیمت‌ها در «هتل و رستوران»

    کولاک قیمت‌ها در «هتل و رستوران»

    به گزارش اقتصادران، در دهه‌های اخیر تورم به یکی از دردهای مزمن اقتصاد ایران تبدیل شده است؛ دردی که برای درمان آن سیاست‌های مختلفی اتخاذ شده اما عموما اثرگذار نبوده یا پایداری نداشته است. محاسبات صورت گرفته بر اساس داده‌های مرکز آمار نشان می‌دهد که شاخص قیمت تمام کالاهای غیرخوراکی در فروردین امسال حداقل 51 درصد و حداکثر 340 درصد نسبت به فروردین 1400 رشد کرده است.

    رشد چشمگیر شاخص قیمت خدمات اقامتی و خوراکی

    شاخص قیمت به زبان ساده معادل با قیمت کالاها و خدمات است که بر اساس یک سال پایه مشخص (1400) محاسبه شده است. به این منظور، قیمت هر کالا و خدمت در ابتدای سال 1400 برابر با 100 در نظر گرفته می‌‌شود و بعد در پایان ماه اول و به همین ترتیب در پایان هر ماه، میزان تغییرات قیمت نسبت به همان عدد 100 سنجیده می‌شود. به همین دلیل رشد شاخص قیمت برابر با تورم است.

    حال اگر رشد شاخص قیمت در فروردین 1403 نسبت به فروردین 1400 مورد ارزیابی قرار گیرد نشان می‌دهد که قیمت کالا و خدمات در اولین ماه امسال چند درصد نسبت به مدت مشابه در سال 1400 رشد داشته است.

    نتیجه این محاسبه برای کالاهای غیرخوراکی و خدمات نشان می‌دهد که شاخص قیمت هتل و رستوران بیشترین رشد را در این بازه زمانی تجربه کرده است. به بیان دقیق‌تر، هزینه خدمات هتل و رستوران در فروردین امسال 339 درصد نسبت به مدت مشابه در سال 1400 رشد کرده و 4.4 برابر شده است. این رشد برای «حمل و نقل عمومی» و پوشاک و کفش نیز بیش از 200 درصد بوده است. مثلا شاخص قیمت حمل و نقل عمومی در فروردین امسال 3.4 برابر و شاخص قیمت پوشاک و کفش 3 برابر این شاخص در فروردین 1400 شده است. خرید وسایل نقلیه نیز عقب نمانده و شاخص قیمت آن رشد 185 درصدی را تجربه کرده است.

    افزایش 2.5 برابری قیمت خدمات درمانی

    در سوی دیگر این طیف، اقلام غیرخوراکی و خدماتی با رشد شاخصی کمتر از 200 درصد قرار گرفته‌اند.

    برای مثال، قیمت خدمات مربوط به بهداشت و درمان در ماه نخست امسال 2.5 برابر ماه نخست سال 1400 شده است. هزینه‌های تفریح و فرنگ نیز رشد 2.5 برابری را تجربه کرده‌اند. یکی از مهم‌ترین اقلام بررسی شده در این گزارش، اجاره‌‌بهای مسکن است. محاسبات انجام شده حاکی از آن است که اجار‌بهای مسکن از ابتدای سال 1400 تا انتهای فروردین امسال، 151 درصد رشد داشته که معادل با افزایش 2.5 برابری است.

    کمترین رشد شاخص قیمت نیز از میان این اقلام غیرخوراکی و خدمات 51 درصد و 97 درصد بوده که به ترتیب مختص به ارتباطات و استفاده از وسایل نقلیه شخصی است. قیمت کالاها و خدمات مربوط به ارتباطات مثل خریداری مودم، گوشی موبایل و بسته اینترنت نسبت به فروردین سه سال قبل، 1.5 برابر شده است.

  • «خوراکی‌ها»؛ عامل اصلی تورم در دهک‌های فقیر

    «خوراکی‌ها»؛ عامل اصلی تورم در دهک‌های فقیر

    به گزارش اقتصادران، در فروردین 1403، کالاهای غیرخوراکی در کل کشور تاثیر بیش‌تری بر افزایش تورم ماهانه نسبت به کالاهای خوراکی گذاشته‌اند. این در حالی است که اگر به بررسی دهک‌های هزینه‌ای به صورت مجزا بپردازیم نتایج متفاوتی حاصل می‌شود و در برخی دهک‌ها کالاهای خوراکی نقش جدی‌تری در افزایش تورم ماهانه آن دهک ایفا کرده‌اند.

    سهم 50 درصدی خوراکی‌ها در تورم فقرا

    داده‌های مرکز آمار نشان می‌دهد که در فروردین 1403، خوراکی‌ها 36 درصد از تورم ماهانه کل کشور را ایجاد کرده‌اند. به بیان دیگر، اگر قیمت کالاهای خوراکی در فروردین افزایش نمی‌یافت، تورم ماهانه کل کشور به جای 2.63 درصد، 1.67 درصد برآورد می‌شد.

    از میان هر 10 دهک هزینه‌ای، خوراکی‌ها بیش‌ترین اثرگذاری را در تورم دهک اول داشته‌اند. به عبارت دیگر، تورم ماهانه این دهک در فروردین امسال 2.44 درصد بوده و 50 درصد آن ناشی از افزایش قیمت مواد خوراکی بوده است. یعنی اگر خوراکی‌ها افزایش قیمت را تجربه نمی‌کرد، تورم ماهانه دهک اول تقریبا 1.22 واحد درصد کمتر از رقم فعلی می‌شد.

    هر چه به سمت دهک‌های ثروتمند نزدیک‌تر شویم، سهم کالاهای خوراکی از تورم ماهانه کم می‌شود. برای مثال، این کالاها در دهک هفتم 42.5 درصد از تورم ماهانه را ایجاد کرده‌اند. این کاهش تا جایی ادامه می‌یابد که در دهک دهم، اثرگذاری کالاهای خوراکی روی تورم ماهانه تنها 27 درصد بود. یعنی اگر در صورت چشم‌پوشی از افزایش قیمت خوراکی‌ها، تورم دهک دهم به جای 2.77 درصد، 2.02 درصد برآورد می‌شد.

    سهم 75 درصدی غیرخوراکی‌ها در تورم سبد ثروتمندان

    گزارش مرکز آمار نشان می‌دهد که 63 درصد از تورم ماهانه کل کشور در فروردین سال جاری ناشی از افزایش قیمت کالاهای غیرخوراکی و خدمات بود. هر چه از سمت دهک‌های فقیر به سمت دهک‌های ثروتمند حرکت کنیم، سهم کالاهای غیرخوراکی از تورم بالاتر می‌رود. برای مثال، در دهک اول تنها 49.6 درصد از تورم ماهانه دهک مربوط به افزایش قیمت کالاهای غیرخوراکی و خدمات است.

    این در حالی است که با نزدیک‌شدن به دهک دهم و افزایش سطح درآمد خانوارها، اثرگذاری کالاهای غیرخوراکی روی تورم افزایش یافته به طوری که 73.3 درصد از تورم ماهانه دهک سوم متاثر از این دسته کالاها ایجاد شده است. برای مثال، اگر قیمت کالاهای غیرخوراکی و خدمات در فروردین تغییری نمی‌کرد، تورم دهک دهم به جای 2.77  درصد، تنها 0.74 درصد برآورد می‌شد.

    به نظر می‌رسد علت این رفتار متفاوت کالاهای خوراکی و غیرخوراکی در دهک‌ها به ترکیب سبد مصرف خانوارهای فقیر و ثروتمند مربوط باشد. خانوارهای فقیر به دلیل درآمد محدود بیش‌تر در پی تامین نیازهای خوراکی هستند و بخش کمی از درآمد آن‌ها برای خرید کالاهای غیرخوراکی باقی می‌ماند به همین علت تغییر قیمت این کالاها تاثیر چندانی بر تورم ماهانه آن‌ها نمی‌گذارد.